Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers."

Transcriptie

1 Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers. Ik vind het zelf erg leuk om hier meer over te weten, heb hier veel over opgezocht en wil jullie daar nu dan ook meer over vertellen. Door Oscar Zuethoff Spreekbeurt, 18 mei 2009 Adwaita, groep 7b

2 Inhoud Inleiding De stamboom De eerste mens De Heidelberger De Neanderthaler Gereedschap en werktuigen Grottekeningen Bronnen Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

3 Inleiding We kennen bijna allemaal wel de film Ice Age. Heel grappig, maar leefden de mensen ook zoals je daarin ziet? Waren dat ook de eerste mensen? Wie waren dat dan wel? Hoe leefden ze? Hoe kwamen ze aan hun eten? Waar woonden ze? Wat is er met ze gebeurd? Zijn ze uitgestorven? Waar stammen wij nu eigenlijk van af? Allemaal vragen waar ik in deze spreekbeurt antwoord op ga geven. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

4 De stamboom De eerste mensen Wetenschappers hebben de prehistorie onderzocht en hebben ontdekt dat de eerste mens dezelfde voorvaderen heeft als de grote Afrikaanse mensapen. Dit was ongeveer 3 miljoen jaar geleden. Van deze mensen zijn botresten in Oost Afrika gevonden en ook voetsporen in gestolde lava. Ze waren ongeveer 1 meter 50 lang en liepen rechtop. Hierdoor hadden ze hun voorpoten (hun armen dus) vrij en konden ze dingen dragen, gereedschap maken en veel meer dingen doen. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

5 Er zijn ook stukken schedel van deze mens gevonden. Deze stukjes aan elkaar gezet en zo weten we nu hoe het gezicht van de Prehistorische mens er uitzag. Ongeveer 1,8 miljoen jaar geleden zijn deze eerste mensen uit Afrika op pad gegaan naar Centraal Azië. Hier is helaas niet veel over terug te vinden. De eerste mensen trokken van grot naar grot. Soms als ze er aan kwamen werden ze aangevallen door, hyena s en andere soorten vijanden. De eerste mensen verdedigden zich met een speer, pijl en boog. Hun sterkste wapen was vuur. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

6 Heidelberger 500 duizend jaar geleden kwam de Homo Heidelbergernis (de Heidelberger dus) in Europa. Hij had grotere hersens dan zijn voorvader. Ze konden steeds meer. Ze verzamelden bessen en noten om te eten, maar bedachten ook listen om grotere dieren in de val te lokken. Ze deden dingen samen en werkten als een team en konden waarschijnlijk ook een beetje praten. Ze hadden stenen gereedschap en daarmee konden ze het karkas van gedode dieren in stukken snijden. Omdat de Heidelberger intelligent was en speren had met scherpe punten, was hij een goede jager. Ze hebben het geraamte van zo n mens in Heidelberg in Duitsland gevonden en daarom hebben ze deze naam gekregen. Eerste fossiel van de Homo Heidelbergensis, een kaak van jaar oud, werd gevonden in 1907 in een zandkuil in het plaatsje Mauer bij de stad Heidelberg in Duitsland. De onderkaak was groter dan van een moderne mens, maar er was geen kin. Ook werden er stenen gevonden, maar waarschijnlijk waren dat geen werktuigen. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

7 Neanderthaler Ongeveer 400 duizend jaar geleden veranderde die mens opnieuw. Dat was de Neanderthaler, genoemd naar de vallei waar ze fossiele botten hebben gevonden. Ze waren wel anders dan ons. Ze hadden bijvoorbeeld meer haar, hun hoofd had een andere vorm, ze waren kleiner en erg gespierd. Een (man) Neanderthaler Het eten moesten ze zoeken, bijvoorbeeld bessen, wortels en andere soorten vruchten. Ze jaagden ook op wilde dieren zoals wilde zwijnen en mammoeten. Het werd wel steeds kouder en ze droegen warme kleren gemaakt van dierenhuiden. Ze hadden vuur en kookten daar hun vlees en vis op. De ouders leerden de kinderen hoe ze vuur moesten maken, hoe ze gereedschap konden maken en hoe ze aan voedsel konden komen, zoals met jagen. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

8 Hadden de Neanderthalers ook een taal? Dat weten we eigenlijk niet. We dachten een poos dat ze alleen maar konden grommen en schreeuwen. Toch lijkt dat raar omdat ze heel veel op ons lijken, in groepen leefden en bij de jacht samenwerkten. Dan moet je toch ook wel op een bepaalde manier met elkaar kunnen praten? Maar eigenlijk weten we het niet en we zullen er wel nooit meer achterkomen. Kindje Neanderthaler Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

9 Soms werden ze aangevallen door een beer de mannen verdedigden de vrouwen en de kinderen. Ze gingen ook op jacht naar mammoeten. Ze proberen dan de Mammoet in de val te lokken. Dat was gevaarlijk en soms ging er dan iemand dood. Neanderthalers in gevecht met n beer De Neanderthaler organiseerden een echte begrafenis voor hun doden. Ze groeven een kuil, daarin ging de dode. Hij kreeg een wolvenhuid over zich heen met een hertenschedel erbij en er werden bloemblaadjes over hem heen gegooid. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

10 Moderne mens Ongeveer 40 duizend jaar geleden kwam de moderne mens naar Europa. Ook hij kwam waarschijnlijk uit Afrika. Deze mens noemen we de Homo Sapiens. Een poosje later (30 duizend jaar geleden) stierf de Neanderthaler helemaal uit. We denken dat dat komt omdat de moderne mens er beter in waren om voedsel te vinden en onderdak te bouwen. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

11 Het eerste gereedschap De mensen gebruikten in de Prehistorie vuursteen, hout, dierenbotten en huiden om gereedschap te maken. In het begin zag het gereedschap er eenvoudig uit. Later is men botten, geweien en vuursteen heel precies gaan bewerken en lukte het de mensen om fijne speerpunten te maken. Ze maakten naalden van botten om lappen leer aan elkaar te naaien en ze ontdekten in die tijd de pijl en boog. De pijl en boog was heel handig voor de jacht omdat je er beter mee kon schieten dan een speer. De stenen die ze gebruikten maakten ze scherp door steen tegen steen te slaan. Het kostte veel tijd om het eigen gereedschap te maken. Onze voorouders leefden duizenden jaren van jagen, vissen en het verzamelen van planten, wortels, bessen en honing. Ze bleven niet lang op één plaats, maar trokken verder met de wilde dieren waarop ze jaagden. Pas ongeveer 5000 jaar geleden zijn ze begonnen met gewassen verbouwen en het hoeden van vee. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

12 Grottekeningen De eerste moderne mensen woonden vaak in grotten en maakten daarin grottekeningen. Deze tekeningen zijn later op allerlei plaatsen teruggevonden en ze vertellen ons veel over het hun leven. Ze tekenden meestal wat er die dag was gebeurd en de dieren die ze hadden gezien. Ze maakten grottekeningen van okerkleurige klei en van houtskool. In Frankrijk zijn hele mooie grottekeningen terug gevonden die ongeveer jaar oud zijn. Men denkt dat in dit soort grotten erediensten voor de goden werden gehouden. We moeten wel heel erg oppassen dat de schilderingen niet verloren gaan en heel goed letten op de temperatuur en luchtvochtigheid in de grotten. Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

13 In de Franse streek Dordogne zijn veel oude grotten met prachtige muurtekeningen ontdekt. De bekendste grot is die van Lascaux. De verborgen grot is ontdekt door vier kinderen! Op een dag in 1940 wandelden vier tieners in de heuvels bij Lascaux. Plotseling viel hun hond in een put. Toen ze beter keken zagen ze dat het geen put was, maar op de ingang van een grot leek. Voorzichtig namen ze een kijkje. Eén van hen had lucifers bij zich en met het beetje licht daarvan zagen ze dat ze in een grot terecht waren gekomen die helemaal beschilderd was vanbinnen. De grot van Lascaux was ontdekt! Website met virtuele toer, zie: 96e31fc7a708e a Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

14 Bronnen: Boeken: - De eeste mens - Inzicht in de prehistorie Websites: In de Franse streek Dordogne zijn veel oude grotten met prachtige muurtekeningen ontdekt. De bekendste grot is die van Lascaux. Filmpjes YouTube: - Grappige film, Neandertaler vs Mammut - Redondo Publicidad Cavernícolas/Cavemen - Walking With Cavemen - Rise of Man Neanderthal - Episode 1 - Part 1 of 5 Spreekbeurt Eerste Mens / Oscar Zuethoff / Adwaita 7b mei

De steentijd Jagers en verzamelaars

De steentijd Jagers en verzamelaars De steentijd Jagers en verzamelaars De prehistorie is de geschiedenis van de mensheid voordat mensen konden lezen en schrijven. We hebben uit de prehistorie daarom geen boeken, dagboeken of andere geschreven

Nadere informatie

Oerboeren in de Friese Wouden.

Oerboeren in de Friese Wouden. Stichting IJstijdenmuseum Buitenpost. www.ijstijdenmuseum.nl. Oerboeren in de Friese Wouden. Het grootste deel van de geschiedenis van ons mensen ligt in de prehistorie. Met prehistorie duiden we een tijd

Nadere informatie

b. Bekijk het laatste deel van de maquette, de kwelders. Waarom staat daar geen dorpje, denk je?

b. Bekijk het laatste deel van de maquette, de kwelders. Waarom staat daar geen dorpje, denk je? Kijktocht OER! basis 6000 jaar geleden woonden er al mensen in dit gebied. Het is de tijd van de jagers en verzamelaars. De mensen noemen we Swifterbantmensen. Hoe ze leefden en hoe hun gebied eruitzag,

Nadere informatie

De presentatie rond de trap

De presentatie rond de trap Kijktocht OER! Plus 6000 jaar geleden woonden er al mensen in dit gebied. Het is de prehistorie; de tijd van de jagers en boeren. De mensen noemen we Swifterbantmensen. Deze kijktocht helpt je ontdekken

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding blz. 3. Wat is een fossiel? blz. 4. Hoe fossielen ontstaan blz. 5. Fossielen van zacht weefsel blz. 6. Zeedieren blz.

Inhoud. Inleiding blz. 3. Wat is een fossiel? blz. 4. Hoe fossielen ontstaan blz. 5. Fossielen van zacht weefsel blz. 6. Zeedieren blz. Door: Oscar Zuethoff Groep 6b - Meneer Jos & Ingrid Februari 2008 Inhoud Inleiding blz. 3 Wat is een fossiel? blz. 4 Hoe fossielen ontstaan blz. 5 Fossielen van zacht weefsel blz. 6 Zeedieren blz. 7 De

Nadere informatie

VAN VUISTBIJL TOT TRECHTERBEKER

VAN VUISTBIJL TOT TRECHTERBEKER VAN VUISTBIJL TOT TRECHTERBEKER Van vuistbijl tot trechterbeker Thema: Archeologie en prehistorie Doelgroep: groep 5 t/m 8 Duur: 1,5 uur Voorbereiding: 1,5 uur Kosten: 1,50 per leerling Leskoffer: 15,00

Nadere informatie

HET TRECHTERBEKERVOLK. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei

HET TRECHTERBEKERVOLK. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei HET TRECHTERBEKERVOLK HET TRECHTERBEKERVOLK het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei Vraag: Waar werd een hunebed in de

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd Werkblad Ω Een tijd geleden... Ω Les : Rendierjagers Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de mensen konden schrijven. Ze woonden niet op een vaste

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

Korte inhoud. De prehistorie

Korte inhoud. De prehistorie Naam :. Datum :... Korte inhoud 1. Ontstaan van de mens...2 2. Evolutie van de mens...4 3. Jagers en verzamelaars...5 4. De eerste boeren...6 5. Kleding...8 6. Werktuigen...9 7. Vuur maken... 10 8. Eerste

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN HET LEVEN OP AARDE BLZ 3. HOOFDSTUK 3 DE VELOCIRAPTOR BLZ 5. HOOFDSTUK 4 DE SPINOSAURUS BLZ 6.

HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN HET LEVEN OP AARDE BLZ 3. HOOFDSTUK 3 DE VELOCIRAPTOR BLZ 5. HOOFDSTUK 4 DE SPINOSAURUS BLZ 6. INLEIDING BLZ 2. HOOFDSTUK 1 HET ONTSTAAN VAN HET LEVEN OP AARDE BLZ 3. HOOFDSTUK 2 DE IRRITATOR BLZ 4. HOOFDSTUK 3 DE VELOCIRAPTOR BLZ 5. HOOFDSTUK 4 DE SPINOSAURUS BLZ 6. HOOFDSTUK 5 TYRANOSAURUS REX

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen DEF

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen DEF Project Prehistorie, Grieken en Romeinen DEF Week 1DEF: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

Voor/na het bezoek. Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be

Voor/na het bezoek. Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be Voor/na het bezoek Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be Wat is de prehistorie? Prehistorie betekent letterlijk voorgeschiedenis, het tijdperk voor

Nadere informatie

Knagers in de oertijd

Knagers in de oertijd Knagers in de oertijd In de serie Oerknagers beleven onze knagervrienden muizenissige avonturen met de voorouders van Geronimo Stilton, de Stilstones. In maart komt alweer het zesde boek uit in deze reeks!

Nadere informatie

JAGERS EN VERZAMELAARS IN TWENTE

JAGERS EN VERZAMELAARS IN TWENTE JAGERS EN VERZAMELAARS IN TWENTE groep 5-6 HET LEVEN VAN EEN STAM IN DE STEENTIJD De 12 leden van een groep jagers en verzamelaars staan centraal in dit onderwijsprogramma. Ieder stamlid heeft een eigen

Nadere informatie

Werkboek IJstijden groep 5-6

Werkboek IJstijden groep 5-6 Werkboek IJstijden groep 5-6 Naam Groep Les 1 Groep 5/6 Ontstaan van de ijstijd In het verhaal van Manny heb je kunnen lezen hoelang de ijstijd duurde. Wanneer eindigde de laatste ijstijd? In het verhaal

Nadere informatie

Antwoordkernen bij Eureka 1 Prehistorie H. 1 t/m 4

Antwoordkernen bij Eureka 1 Prehistorie H. 1 t/m 4 Antwoordkernen bij Eureka 1 Prehistorie H. 1 t/m 4 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling is, dat je

Nadere informatie

En toen kwam Darwin. On the origin of species. 1. Het ontstaan van het leven. Fossielen. 2. Getuigen van deevolutietheorie

En toen kwam Darwin. On the origin of species. 1. Het ontstaan van het leven. Fossielen. 2. Getuigen van deevolutietheorie On the origin of species En toen kwam Darwin 1. Het ontstaan van het leven 2. Getuigen van deevolutietheorie Verklaring voor het ontstaan van leven komt voor in alle culturen. Creationisme Nemen de bijbel

Nadere informatie

De eerste boeren Het dorp

De eerste boeren Het dorp De eerste boeren Later gaan de mensen zelf eten verbouwen. Wortels en bonen, en graan om brood van te bakken. De mensen hebben ook schapen en koeien. De jagers zijn boeren geworden. Het dorp Boeren trekken

Nadere informatie

Docentenhandleiding lessenserie IJstijd groep 5-8

Docentenhandleiding lessenserie IJstijd groep 5-8 Docentenhandleiding lessenserie IJstijd groep 5-8 Ontworpen door: Stefan Wiebing en Mandy Olijve Voorwoord Dit lespakket lessenserie IJstijd bestaat uit verschillende lessen over de ijstijd in Drenthe.

Nadere informatie

TIJDLIJN. Een reis door de geschiedenis

TIJDLIJN. Een reis door de geschiedenis De OERKNAL! Wetenschappers denken dat zo n 13,7 miljard aardse jaren geleden alles in het heelal samengeperst was tot een gloeiend heet punt. Tijdens een enorme oerexplosie ontstonden uit dat punt materie

Nadere informatie

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK THEMA: HET LEVEN VAN EEN STAM IN DE STEENTIJD IN TWENTE

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK THEMA: HET LEVEN VAN EEN STAM IN DE STEENTIJD IN TWENTE COMPLETE DOCENTENINFORMATIE: HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK JAGERS EN VERZAMELAARS IN TWENTE VOOR GROEP 5-6 THEMA: HET LEVEN VAN EEN STAM IN DE STEENTIJD

Nadere informatie

Flintstone beleefroute Overleven in de Steentijd

Flintstone beleefroute Overleven in de Steentijd Leerlingenboekje Flintstone beleefroute Overleven in de Steentijd Overleven in de Steentijd Stel je voor, 9000 jaar geleden, in de Midden-Steentijd, wonen er al mensen in Ede! Dat zijn jagers-verzamelaars.

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kleuren Inleiding Hallo allemaal. Ik hou mijn spreekbeurt over kleuren omdat ik het een leuk en interessant onderwerp vind en ook omdat kinderen er niet zo snel op komen denk ik. Ik heb mijn spreekbeurt

Nadere informatie

WERKBLADEN. Lessenserie prehistorie Groep 5/6

WERKBLADEN. Lessenserie prehistorie Groep 5/6 WERKBLADEN Lessenserie prehistorie Groep 5/6 Op school: Beste jongens en meisjes, Hallo Jongens en meisjes, Handvaardigheid Kleding maken van vroeger en nu Als je kleding van nu, gaat vergelijken met de

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Deze activiteit MOET worden voorbereid op school, anders kunnen de opdrachten tijdens de excursie niet uitgevoerd worden.

Deze activiteit MOET worden voorbereid op school, anders kunnen de opdrachten tijdens de excursie niet uitgevoerd worden. VOORBEREIDING Mens in De Maashorst Deze activiteit MOET worden voorbereid op school, anders kunnen de opdrachten tijdens de excursie niet uitgevoerd worden. De activiteit leert leerlingen wat de rol is

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Hunebedden de steentijd

Hunebedden de steentijd Deze les hoort bij het prentenboek Het grote bouwwerk, geschreven door Rian Visser in de serie Terugblikken van Uitgeverij Delubas. Met tekeningen van Irene Goede. Doel: leerlingen bekend maken met hunebedden

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Apenheul Geschiedenis Apenheul ging voor het eerst open in 1971. Het eerste en enige park ter wereld waar apen vrij in het bos leefden en vrij tussen de bezoekers konden lopen. Het begon met wolapen, slingerapen

Nadere informatie

In het begin. Schepping versus Evolutie voor groep 7. Inhoud. 1. Wat is waar? 2. Het verschil tussen een feit en een gedachte

In het begin. Schepping versus Evolutie voor groep 7. Inhoud. 1. Wat is waar? 2. Het verschil tussen een feit en een gedachte In het begin Schepping versus Evolutie voor groep 7 Inhoud 1. Wat is waar? 2. Het verschil tussen een feit en een gedachte 3. Wat gebeurde er in het verleden? 4. Waar komt het leven vandaan? 5. Hoe oud?

Nadere informatie

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7 Braziliaanse regenwoud Jesse Klever Groep 7 Voorwoord Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik dit een heel interessant onderwerp vind. We hebben er al op school over gesproken en het leek mij wel een leuk

Nadere informatie

Bever. Laatste bever in Nederland. Over de bever

Bever. Laatste bever in Nederland. Over de bever Bever Laatste bever in Nederland Om te beginnen vertel ik jullie een verhaal over de laatste bever in Nederland! We gaan een eind in de geschiedenis terug, naar het jaar 1825. Een visser voer op de IJssel

Nadere informatie

vissen amfibieën reptielen zoogdieren dinosauriërs primaten

vissen amfibieën reptielen zoogdieren dinosauriërs primaten Big Bang eencelligen meercellige wieren + dieren vissen amfibieën reptielen dinosauriërs zoogdieren primaten Australopithecus Waarom liep de Australopithecus rechtop? De eerste mens, de Australopithecus,

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen Tijdvak 1 Toetsvragen 1 De meeste kennis over de periode waarin de eerste mensen leefden, komt van archeologen. Wat houdt het werk van archeologen in? A Zij bestuderen de verschillende theorieën over de

Nadere informatie

Copyright Tekst 2013 Linda Dielemans Copyright 2013 The House of Books, Vianen/Antwerpen

Copyright Tekst 2013 Linda Dielemans Copyright 2013 The House of Books, Vianen/Antwerpen LINDA DIELEMANS Copyright Tekst 2013 Linda Dielemans Copyright 2013 The House of Books, Vianen/Antwerpen Omslag: Wil Immink Design Binnenwerk: ZetSpiegel, Best ISBN 978 90 443 4027 3 ISBN e-book: 978 90

Nadere informatie

Lesbrief BIJZONDERE SCHATTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE

Lesbrief BIJZONDERE SCHATTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO BIJZONDERE SCHATTEN De haven van Rotterdam wordt te klein. Voor de in- en uitvoer van goederen is meer ruimte nodig in de haven. Daarom komt er een uitbreiding

Nadere informatie

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA Toen onderzoekers meer dan 100 jaar geleden voor het eerst een gorilla zagen, schrokken ze zich een ongeluk. Dat is ook niet zo gek! Een gorilla kan er gevaarlijk uitzien. Vooral

Nadere informatie

Antwoorden OP INDIANENPAD

Antwoorden OP INDIANENPAD Antwoorden OP INDIANENPAD Dansende beer Danst deze ijsbeer een blije dans of juist een verdrietige dans? Dit is een blije beer! Waaraan zie je dat? Zijn hoofd staat vrolijk Welk deel van de ijsbeer zouden

Nadere informatie

Thuisgekomen van een scoutingkampweek met een beschadigde koffer, mamma boos.

Thuisgekomen van een scoutingkampweek met een beschadigde koffer, mamma boos. John van Schoor Medewerker educatie van NCB Naturalis in Leiden schatrijk Thuisgekomen van een scoutingkampweek met een beschadigde koffer, mamma boos. Ongelooflijk vuil ondergoed en sokken die verdwijnen

Nadere informatie

Museumexpeditie. G ro e p 5 e n 6. Jouw naam:

Museumexpeditie. G ro e p 5 e n 6. Jouw naam: Museumexpeditie G ro e p 5 e n 6 Jouw naam: Welkom in het Natuurmuseum Fryslân. Het thema van het museum is de natuur van Fryslân. Drie verdiepingen vol informatie, bijzondere dieren en planten, opdrachten,

Nadere informatie

DE IJSBEER. Super speurneus

DE IJSBEER. Super speurneus DE IJSBEER Super speurneus Hij is groot, wit en ziet eruit als een echte knuffelbeer. Toch zou je deze reus niet graag tegenkomen in de sneeuw. Gelukkig gebeurt dit ook niet snel, want waar deze poolreiziger

Nadere informatie

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek.

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Op deze kaarten kun je plaatjes vinden van mijn wereld. De wereld van Oek Welkom 1. - Hallo! -

Nadere informatie

Tijd van jagers en boeren

Tijd van jagers en boeren Tijd van jagers en tot 3000 v. Chr. De prehistorie Prehistorie 3000 v. Chr. Evolutietheorie: Eerste mensen ong. 3 miljoen jaar geleden in Afrika ontstaan. Hij is geëvolueerd (Theorie Charles Darwin) en

Nadere informatie

De filosofie van het voeren

De filosofie van het voeren Terug naar Voorwoord Terug naar Inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk De filosofie van het voeren Inhoudsopgave van dit hoofdstuk: Het algehele beeld Hoe voeding in de Natuur er uit zou zien...

Nadere informatie

Lespakket Middenbouw Lesmodule M3 Kind uit de oertijd

Lespakket Middenbouw Lesmodule M3 Kind uit de oertijd Lespakket Middenbouw Lesmodule M3 Kind uit de oertijd Natuurproject SAMEN OP PAD Activiteit ALGEMEEN Versie 1 Kind uit de oertijd Doelstelling lesmodule Voorbereiding: Door goed naar een verhaal te luisteren

Nadere informatie

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is rcheobode Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is archeoloog. Hij hoort bij de groep archeologen die nu aan het opgraven is in Oosterhout in het gebied Vrachelen. Daar wordt over een jaar

Nadere informatie

DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA

DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA DE WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA Toen onderzoekers meer dan 100 jaar geleden voor het eerst een gorilla zagen schrokken ze zich een ongeluk. Dat is ook niet zo gek! Een gorilla kan er gevaarlijk uitzien!

Nadere informatie

Bijvoorbeeld: Welke dieren er waren. Dat de mensen goed konden tekenen. Van welke stoffen ze verfkleuren maakten.

Bijvoorbeeld: Welke dieren er waren. Dat de mensen goed konden tekenen. Van welke stoffen ze verfkleuren maakten. Antwoorden hoofdstuk 1 1 Jagers en boeren 1 a 15 000 v.c. b 10 000 v.c. c 5000 v.c. 2 3 a Nog nooit waren zoveel oude afbeeldingen bij elkaar gevonden. b Bijvoorbeeld: De schilderingen hebben mooie kleuren

Nadere informatie

Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05

Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05 Onderwerp: Waarneming van materiaal bij de indianen. Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05 Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Waarneming van materiaal bij de indianen. (6) dg1: Spijkerplankjes. (4) dg2: Poppenhuisje.

Nadere informatie

Prehistorie (van tot )

Prehistorie (van tot ) Prehistorie (van tot ) Oerknal of Big Bang We bekijken samen twee korte filmpjes. Waarover gaan deze filmpjes? - - Wat is de Oerknal? Maak een woordspin met alles waaraan jij denkt als je het woord Oerknal

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Kunsttijdschrift voor kinderen van 6 tot 106. o i e

Kunsttijdschrift voor kinderen van 6 tot 106. o i e Kunsttijdschrift voor kinderen van 6 tot 106 de e o i e Dada wordt gemaakt door Plint Postbus 164 5600 AD Eindhoven www.plint.nl tel: 040-245 40 01 hallo@plint.nl www.plint.nl issn: 1382 60 34 isbn: 978-90-5930-629-5

Nadere informatie

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen Voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkblad Dit werkblad hoort bij de film Giganten uit de IJstijd. Een film die je meeneemt naar de laatste ijstijd, zo n 116.000 tot 10.000

Nadere informatie

= een stuk grond met fruitbomen. = hard materiaal dat uit de grond komt en waar je mee kunt bouwen.

= een stuk grond met fruitbomen. = hard materiaal dat uit de grond komt en waar je mee kunt bouwen. Woordenschat blok 3 gr5 Les 1 De boomgaard De steen De vijver De bloesem De stengel Het landschap De karper De alg De kikkerdril De kastanjeboom Het groen Kweken = een stuk grond met fruitbomen. = hard

Nadere informatie

Ook gevonden in Heuvelland! LEO

Ook gevonden in Heuvelland! LEO Vuistbijl in TERVIEW! de vorm van een IN Verdeel de volgende rollen: Presentator Archeoloog 1 (oud en traag) Archeoloog 2 (jong en fris)» PRESENTATIEFICHE 1 Welkom bij dit glorie van de prehistorie-interview!

Nadere informatie

HAmster. Kids for Animals Hamster spreekbeurt. Hamster kennis. Gedrag. Een hamster als huisdier

HAmster. Kids for Animals Hamster spreekbeurt. Hamster kennis. Gedrag. Een hamster als huisdier HAmster Hamster kennis Hamsters zijn populaire huisdieren. De kleine knaagdieren zijn er in verschillende soorten. Het bekendst zijn de Syrische hamster (goudhamster) en de Russische dwerghamster. Syrische

Nadere informatie

BSO WERELDPLEK 1 PRESENTEERT

BSO WERELDPLEK 1 PRESENTEERT BSO WERELDPLEK 1 PRESENTEERT 2 Welkom Tijdreizigers! STAP MAAR IN ONZE TIJDMACHINE Deze zomer staat er een heel bijzonder apparaat op de Wereldplek: een echte tijdmachine! Met een tijdmachine kan je reizen

Nadere informatie

Activiteitenschema Archeologie

Activiteitenschema Archeologie Activiteitenschema Archeologie Soort activiteit: Spullen opgraven uit de zandbak. Tijdsindeling: 5 Minuten de plaatjes in de zandbak verstoppen. 5 Minuten vertellen over hoe de mensen vroeger wat zochten

Nadere informatie

1 De tijd van jagers en boeren

1 De tijd van jagers en boeren 1 De tijd van jagers en boeren Planner Oriëntatie Te doen Datum klaar Score Oriëntatie op de tijd van jagers en boeren Kern 1 Jagers en verzamelaars 2 Een nieuwe manier van leven 3 Leven aan de oevers

Nadere informatie

Naam: Wijzer. door de tijd. Demoversie Dedicon

Naam: Wijzer. door de tijd. Demoversie Dedicon Naam: Wijzer door de tijd 6 Hoofdauteur Ferry Siemensma Vakinhoudelijk adviseur Leo Salemink Vormgeving en opmaak Koningsberger & van Duijnhoven Omslagtekeningen Klaartje Berkelmans Omslagfoto s Frans

Nadere informatie

11. o - 8 ... ... ... ... f e. d i. Apenrots Leeuwenterras Kleine-Zoogdierenhuis Uilenruïne Californische zeeleeuwen Insectarium

11. o - 8 ... ... ... ... f e. d i. Apenrots Leeuwenterras Kleine-Zoogdierenhuis Uilenruïne Californische zeeleeuwen Insectarium o - 8 11. We hadden al gezien dat sommige dieren toevallig bepaalde voordelige eigenschappen hebben. Je kunt je voorstellen dat zo n dier-met-voordeel meer nakomelingen krijgt dan andere dieren. En die

Nadere informatie

Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen. Voor kinderen van 6 tot 8 jaar

Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen. Voor kinderen van 6 tot 8 jaar Ontdek de topstukken van het Museum voor Natuurwetenschappen Voor kinderen van 6 tot 8 jaar Inkomhal De walvis in de inkomhal Dit is geen dino maar een bultrugwalvis. Bekijk het skelet goed: wat heeft

Nadere informatie

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs

Voeding. Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs Voeding Voor klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs DMVVOO-B&E-2012 Voeding is belangrijk voor de mens, dier en plant. In het dierenpark zie je heel veel verschillende dieren. De planteneter eet planten,

Nadere informatie

AZIATISCHE LEEUW pag 1

AZIATISCHE LEEUW pag 1 AZIATISCHE LEEUW pag 1 WETENSCHAPPELIJKE NAAM: Panthera leo persica Ik ben een: zoogdier Aantal jongen: 1 tot 6, meestal 2 tot 3 jongen per keer Zwanger: ongeveer 110 dagen Volwassen met: mannetje 5 jaar,

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Een reis door de ijstijd

Een reis door de ijstijd Een reis door de ijstijd Dawpee is verdwaald! Auteur: Joyce Nienhuis. Illustraties: Joyce Nienhuis. 2 Stuk kaart West-Europa uit de IJstijd. *Map van Europa. 3 Hoofdstuk 1 Dawpee. Dawpee! Dawpeeee! Kom

Nadere informatie

NEANDERTHALERS BIVAKKEERDEN IN DRENTHE

NEANDERTHALERS BIVAKKEERDEN IN DRENTHE NEANDERTHALERS BIVAKKEERDEN IN DRENTHE Het waren de allereerste logees in Noorderland: de Neanderthalers. Zo n 50.000 jaar geleden, toen Drenthe nog een toendra was, sloegen deze mensachtigen vlakbij Assen

Nadere informatie

Spreekbeurt over de orthodontist door Joyce de Bie (12 jaar) uit Katwijk

Spreekbeurt over de orthodontist door Joyce de Bie (12 jaar) uit Katwijk Spreekbeurt over de orthodontist door Joyce de Bie (12 jaar) uit Katwijk Ik hou mijn spreekbeurt over de Orthodontist. Ook wel de ortho genoemd. Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik zelf ook een beugel

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

In deze digitale les worden de volgende onderwerpen rondom de ijstijd besproken:

In deze digitale les worden de volgende onderwerpen rondom de ijstijd besproken: Introductie (bij dia2 ) In deze digitale les worden de volgende onderwerpen rondom de ijstijd besproken: - De laatste ijstijd en het landschap - De dierenwereld - De Neanderthaler - De moderne mens - Jagen

Nadere informatie

DINOSAURIËRS. Marthe Terny

DINOSAURIËRS. Marthe Terny DINOSAURIËRS Marthe Terny 1. INLEIDING Ik hou mijn spreekbeurt over dinosauriërs, omdat ik dit een erg leuk en interessant onderwerp vind. We weten al veel over de dinosauriërs, maar nog niet alles. Ik

Nadere informatie

kan verstoppen en daarna nog precies weet waar elk nootje verstopt ligt? Wat denk je, zou jij dat nog weten, bij tienduizend nootjes?

kan verstoppen en daarna nog precies weet waar elk nootje verstopt ligt? Wat denk je, zou jij dat nog weten, bij tienduizend nootjes? Het is NOOIT slim om te liegen. Ik heb eens een keer tegen mijn vrienden gezegd dat ik een broodje knakworst was. Echt waar, hoor, zei ik. Toen ze me eindelijk geloofden, knepen ze een fles tomatenketchup

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Opdracht 1 Bij de tekst Schokland Werelderfgoed op de grond. 1a. De grote foto op de grond is gemaakt in 1930. Toen was Schokland nog een eiland. Waarom

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Waarom de slak zijn huisje altijd met zich meedraagt

Waarom de slak zijn huisje altijd met zich meedraagt Waarom de slak zijn huisje altijd met zich meedraagt Ies Spreekmeester bron. Van Holkema & Warendorf, Amsterdam 1946 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/spre012waar01_01/colofon.php 2010

Nadere informatie

Het oolijke dierenboek

Het oolijke dierenboek Het oolijke dierenboek Kriwub bron. G.B. Van Goor Zonen, Gouda 1924 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/kriw001ooli01_01/colofon.php 2010 dbnl 2 Het oolijke dierenboek Een overmoedige aap

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

Niet in slaap vallen hoor!

Niet in slaap vallen hoor! Niet in slaap vallen hoor! Marcus 13: 33-37: Dierenversie Geïllustreerd door: 30 november 2014 Maria Koninginkerk Baarn 2 De oude leeuw heeft vakantieplannen. Dat vertelde hij vanmorgen aan alle dieren:

Nadere informatie

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma

Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma Welkom bij het IFAW Animal Action lesprogramma DEZE MAAND IN HET SPOTLICHT: OLIFANTEN Olifantenvrouwtjes en hun dochters brengen hun hele leven samen door. Als er gevaar dreigt, maken de volwassen olifanten

Nadere informatie

Dinosauriërs. Inhoudsopgave. 1. Inleiding. 2. Wat is een dinosauriër?

Dinosauriërs. Inhoudsopgave. 1. Inleiding. 2. Wat is een dinosauriër? Dinosauriërs Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Wat is een dinosauriër? 3. Wanneer leefden de dinosauriërs? 4. Waar leefden dinosauriërs? 5. Hoe leefden de dinosauriërs? 6. Waarom waren de dinosauriërs zo groot?

Nadere informatie

4 A A N P A S S E N D O E T O V E R L E V E N

4 A A N P A S S E N D O E T O V E R L E V E N AANPASSEN DOET OVERLEVEN 1 I n l e i d i n g Afbeelding 4-1 Hierboven zie je een aantal soorten organismen. Hoe zijn ze ontstaan? Blijven deze soorten altijd hetzelfde? In dit hoofdstuk krijg je hierop

Nadere informatie

OVER CHIMPANSEES LENGTE

OVER CHIMPANSEES LENGTE OVER CHIMPANSEES Wil je graag iets weten over chimpansees? Hier vind je van alles over hun! Handig voor als je bijvoorbeeld iets over ze wilt vertellen op school, een spreekbeurt wilt houden of een werkstuk

Nadere informatie

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer KOMODOVARAAN Door: Jade Boezer 1 Voorwoord Mijn werkstuk gaat over Komodovaranen. Ik doe het erover omdat ik een onderwerp zocht voor mijn werkstuk en nog niets over Komodovaranen wist. Toen ik aan het

Nadere informatie

Drents Archief. Meisje met de hoepel. Groep 2 Speuren in het archief

Drents Archief. Meisje met de hoepel. Groep 2 Speuren in het archief Drents Archief Meisje met de hoepel Groep 2 Les 3 Speuren in het archief Les 3 Speuren in het archief Samenvatting van de les In het Drents Archief bevindt zich een kistje dat een dubbele bodem blijkt

Nadere informatie

2. We nu nog levende katachtige is volgens deze stamboom het meest verwant aan de Poema? A de Cheeta B de Europese lynx C de Huiskat D de Jaguar

2. We nu nog levende katachtige is volgens deze stamboom het meest verwant aan de Poema? A de Cheeta B de Europese lynx C de Huiskat D de Jaguar 14 C datering De techniek van werken met het verval van 14 C is afkomstig uit onderzoek naar de ouderdom van bepaalde fossielen. De halfwaardetijd van 14 C is 5730 jaar. Over dit onderzoek worden twee

Nadere informatie

DE PREHISTORIE. de vuursteenbewerking

DE PREHISTORIE. de vuursteenbewerking jubelparkmuseum kmkg jubelpark 10 1000 brussel DE PREHISTORIE sporen die spreken prehistorie 1 de vuursteenbewerking de prehistorische mens ontwikkelde twee basistechnieken om vuursteen (silex) te bewerken:

Nadere informatie

Lesbrief IJstijd. Bovenbouw basisonderwijs

Lesbrief IJstijd. Bovenbouw basisonderwijs Samenstelling: afdeling Educatie Inhoud: dr. Luc Amkreutz, conservator Nederland prehistorie In samenwerking met: Omniversum, Den Haag Lesbrief 1 Lesbrief IJstijd Deze lesbrief is ontwikkeld bij de tijdelijke

Nadere informatie

Herfstvakantie: Thema Indianen. Voor dat we met thema Indianen beginnen is het leuk om er wat wetenwaardigheden te vertellen over de Indianen:

Herfstvakantie: Thema Indianen. Voor dat we met thema Indianen beginnen is het leuk om er wat wetenwaardigheden te vertellen over de Indianen: Herfstvakantie: Thema Indianen Voor dat we met thema Indianen beginnen is het leuk om er wat wetenwaardigheden te vertellen over de Indianen: Elke indiaan heeft zijn eigen cultuur en de stam verschillen

Nadere informatie

Werkboek IJstijden groep 7-8

Werkboek IJstijden groep 7-8 Werkboek IJstijden groep 7-8 Naam Groep Les 1 Groep 7/8 Hoe ontstaat een IJstijd? In het verhaal vertelt Manny over de IJstijd. Wanneer eindigde laatste IJstijd? Voor deze opdracht mag je een atlas gebruiken.

Nadere informatie

Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben:

Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben: Ik ga mijn spreekbeurt houden over vuur. Ik heb alvast op het bord geplakt waar ik het over ga hebben: Op het bord 1. Blij met vuur 2. Wat is vuur? 3. Vuur maken 4. Lekker warm 5. Verbranden zonder vlammen

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE HAVO / VWO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK ELAND Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen

Nadere informatie

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4 Raar, maar waar! deel 1 Natuur groep 3 en 4 Inhoud 1 Raar, maar waar! 3 2 Een vreemd ei 4 3 Spring er maar uit 5 4 Verstopt 6 5 Slim 7 6 Vlieg er niet in 8 7 Een kever met een luchtje 9 8 Een zware hap

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie