Definities en voorbeelden van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten (O&O)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Definities en voorbeelden van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten (O&O)"

Transcriptie

1 Definities en voorbeelden van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten (O&O) Dit document geeft definities en een beknopte lijst van voorbeelden. Het bevat geen exhaustieve opsomming van O&O-activiteiten. U kan dus O&O-activiteiten hebben die niet zijn opgenomen in de onderstaande voorbeeldlijsten, maar die wel beantwoorden aan de principes en definities van O&O. U kan deze activiteiten wel degelijk in de vragenlijst rapporteren als O&O-activiteiten. 1. Bron Voor het meten van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten hanteren wij internationale richtlijnen, meer bepaald van de Frascati Manual (OESO, 2002). Het volledige (Engelstalige) document vindt u hier. Het (Engelstalige) hoofdstuk dat specifiek en vrij uitgebreid handelt over de definitie van onderzoek en ontwikkeling vindt u hier. Hieronder geven wij enkele hoofdpunten weer. 2. Basisdefinitie van onderzoek en ontwikkeling Onderzoek en experimentele ontwikkeling (O&O) omvat het creatieve werk dat op systematische wijze ondernomen wordt met als doel de beschikbare kennis uit te breiden (inbegrepen ook de kennis van mens, cultuur en maatschappij) en het gebruik van deze beschikbare kennis om nieuwe toepassingen te ontwerpen. 3. Hoe bepalen of het al dan niet om O&O gaat? Een criterium om O&O-activiteiten te onderscheiden van andere activiteiten, is het bestaan van een element van nieuwheid en het wegwerken van een wetenschappelijke en/of technologische onzekerheid. Met andere woorden, O&O verschijnt wanneer de oplossing van een probleem niet evident is voor iemand die perfect op de hoogte is van het geheel aan kennis en basistechnieken die normaal gezien gebruikt worden in de desbetreffende sector. Als het belangrijkste doel van activiteiten erin bestaat om technische verbeteringen aan een product of proces aan te brengen, gaat het om O&O. Als daarentegen het product, het proces of de aanpak grotendeels vastligt en het voornamelijk gaat om het ontwikkelen van markten, om preproductieplanning, of om het vlotter maken van een productie- of controlesysteem, dan gaat het niet meer om O&O. (Frascati Manual, paragraaf 111, p. 43) Bij het bepalen of iets al dan niet als O&O wordt gezien, moet men dus kijken of de activiteiten een nieuwheidselement bevatten. Activiteiten van routinematige aard die niet gericht zijn op de oplossing van een wetenschappelijke of technische onzekerheid zijn geen O&O-activiteiten. Dit geldt ook voor de activiteiten die ondernomen worden voor de aanvraag van octrooien, en voor het op punt stellen van apparatuur en marktonderzoeken. Het is echter niet altijd mogelijk om een onbetwist onderscheid tussen experimentele ontwikkeling en productie te maken. 1

2 4. Wat behoort tot O&O? Onderzoek en Ontwikkeling (O&O) omvat drie activiteiten: fundamenteel onderzoek, toegepast onderzoek en experimentele ontwikkeling. a. Fundamenteel onderzoek bestaat uit experimenteel of theoretisch werk dat ondernomen wordt om nieuwe kennis te bekomen over de onderliggende aard van fenomenen en observeerbare feiten, zonder daarbij toepassingsmogelijkheden in gedachten te hebben. b. Toegepast onderzoek ontwikkelt toepassingen van de resultaten van het fundamenteel onderzoek, of zoekt nieuwe oplossingen om een doel te bereiken dat op voorhand gekozen werd. Dit impliceert dat er rekening wordt gehouden met bestaande kennis met als doel welbepaalde problemen op te lossen. Toegepast onderzoek resulteert in een proefmodel van het product, het proces of de werkwijze. Men kan de kennis of de informatie die uit het toegepast onderzoek komen, in het algemeen octrooieren of beschermen door geheimhouding. c. Experimentele ontwikkeling omvat het werk dat op een systematische manier ondernomen wordt, gebaseerd op bestaande kennis uit eerder onderzoek of uit ondervinding, en is gericht op het bekomen van nieuwe of verbeterde materialen, producten, diensten of processen. Dit gebeurt met behulp van prototypes of pilootinstallaties met als doel alle informatie te verzamelen die nodig is voor de technische besluitvorming voor de productie van nieuwe (of sterk verbeterde) materialen, apparaten, processen, systemen, diensten. In principe behoren ook volgende activiteiten tot O&O: Onderzoek, bouw en test van prototypes: deze activiteiten behoren tot O&O, of ze nu gaan om één enkel prototype, of om verscheidene (tegelijk gebouwd of achtereenvolgend). Wanneer alle nodige modificaties aan de prototypes zijn aangebracht, en de testen zijn goed verlopen, bereikt men de grens van O&O. Het is namelijk het doel van een prototype om de onderzoekshypotheses experimenteel na te gaan, om wetenschappelijke en technische twijfels en onzekerheden weg te nemen, zonder zich bezig te houden met hoe het product er in zijn finale productiestaat zal uitzien. De bouw en het gebruik van een pilootinstallatie: deze maken deel uit van O&O indien hun hoofddoel is het ontwikkelen van ervaring en het verzamelen van (technisch of andere) gegevens voor - het nagaan van onderzoekshypothesen, - het opmaken van nieuwe productformules of van nieuwe specificaties van afgewerkte producten, - het bestuderen van uitrusting en speciale structuren voor een nieuw proces, - het opmaken van instructies of uitvoeringsgids voor het proces. Maar zodra deze experimentele fase voorbij is en een pilootinstallatie werkt als een normale productie-eenheid, wordt diens activiteit niet meer gezien als O&O, zelfs indien ze nog pilootinstallatie wordt genoemd. Onderzoeken en projecten: Het onderzoek naar prototypes en pilootinstallaties moeten in O&O opgenomen worden, alsook het onderzoek naar speciale uitrusting, structuren en uitrusting voor het implementeren van een nieuw proces of voor het in productie gaan van een nieuw product. 2

3 5. Volgende activiteiten behoren niet tot O&O Productie op experimentele basis: eens alle nodige modificaties aan een prototype zijn aangebracht, en het prototype de tests bevredigend heeft doorstaan, dan mogen de eerste series van geproduceerde producten op experimentele basis niet meer tot O&O gerekend worden. Het hoofddoel van deze eerste series is immers niet de verbetering van het product is, maar het in gang zetten van en de ontwikkeling van de productie. Ook worden de kosten van het op punt stellen van de nodige uitrusting voor de productie op grote schaal (productie en testen van de uitrusting) niet tot de O&O-uitgaven gerekend. Onderzoeksactiviteiten in de mijnbouw- en petroleumindustrie: Deze activiteiten zijn van nature geen O&O. Ondanks de verwarring qua terminologie, gaat het hier om de prospectie van natuurlijke bronnen en niet om wetenschappelijk onderzoek. Het ontwikkelen van nieuwe exploratiemethoden valt echter wél onder O&O. Uitgaven voor octrooien en licenties: werkings-, administratieve en juridische kosten gemaakt voor industriële eigendom vallen niet onder O&O Om te kunnen beginnen met productie try-outs, is het vaak nodig om een geheel van gedetailleerde constructie-ontwerpen en assemblageplannen vast te leggen. Of deze plannen nu door de onderneming zelf worden ontworpen, of door een extern bureau, deze activiteiten behoren niet tot de O&O. Onderzoekskosten die een verandering van stijl of mode meebrengen en die geen enkele technische innovatie teweegbrengen (in het bijzonder in de meubel- en textielindustrie) worden niet tot O&O gerekend. Het herschrijven van een computerapplicatie met als doel het aanpassen of het up-to-date maken van deze applicatie wordt niet tot O&O gerekend. Opgepast: Wanneer pilootinstallaties worden gebouwd en erg dure prototypes worden gemaakt, is het erg belangrijk hun aard aandachtig te bekijken. Ze worden namelijk vaak gedeeltelijk gemaakt van bestaande materialen of gekende technologieën. Alleen de activiteiten die betrekking hebben op nieuwe onderdelen en nieuwe arrangementen maken deel uit van de O&O-activiteiten. Het onderhouden van de nationale normen, de verbetering van secundaire normen, de routinematige controles en analyses van materialen, componenten, producten, processen, enz. maken geen deel uit van O&O. Echter, indien producten aangepast moeten worden aan nieuwe normen waarbij technische veranderingen aan het product moeten worden aangebracht, dan gaat het wél om O&O. 3

4 6. Personeel betrokken bij onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen drie grote groepen personeelsleden betrokken bij O&O, volgens bezigheid: Onderzoekers en O&O-managers Personeelsleden betrokken bij de creatie van nieuwe kennis, producten, processen, methoden en systemen en/of bij het management en de leiding van desbetreffende projecten Technisch personeel Personeelsleden die bij de uitoefening van hun job technische kennis en ervaring in één of meer wetenschappelijke of technische vakgebieden gebruiken. Zij nemen deel aan de O&O-activiteiten door wetenschappelijke of technische taken uit te voeren waarbij concepten en methoden toegepast worden, normaal gezien onder toezicht van onderzoekers. Ander ondersteunend personeel Geschoolde en ongeschoolde vaklieden, secretariaats- en kantoorpersoneel die deelnemen aan of rechtstreeks betrokken zijn bij de O&O-activiteiten van uw onderneming 4

5 7. Uitgaven voor onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten In de uitgaven voor interne O&O kunnen drie grote kostenposten onderscheiden worden: Personeelskosten Inbegrepen Lonen, bezoldigingen, extralegale voordelen Niet inbegrepen Loonkost van on-site consultants (zie andere werkingsuitgaven) Loonkost van personen die ondersteunende diensten leveren en niet rechtstreeks betrokken zijn bij de O&O (zie andere werkingsuitgaven) Andere werkingsuitgaven Inbegrepen Uitgaven voor on-site consulting (Laboratorium-)materiaal, water, brandstof, energiekosten, boeken, abonnementen op kranten en tijdschriften, administratieve kosten, enz. Overheadkosten voor bv. HR, boekhouding, IT, schoonmaak, enz. Investeringen Inbegrepen Jaarlijkse bruto-uitgaven, zonder belastingen en afschrijvingen, voor de aankoop van vaste activa in het kader van de O&O-activiteiten van de onderneming. Het betreft dus nieuwe vaste activa die in het beschouwde jaar werden aangekocht specifiek voor O&O. Aankoop van grond, uitgaven gedaan voor de bouw of aankoop van gebouwen specifiek voor O&O, inbegrepen de uitgaven gedaan voor belangrijke verbeterings-, aanpassingsof herstellingswerken Aankoop van instrumenten en uitrusting (groot materieel en zware uitrusting), gebruikt voor O&O Aankoop van software, gebruikt voor O&O Niet inbegrepen Afschrijvingen en resterende boekwaarden van vorige jaren 5

6 8. O&O bij softwareontwikkeling Wel O&O Een softwareontwikkelingsproject dat wetenschappelijke of technologische vooruitgang teweeg brengt en dat als doel heeft het op systematische wijze oplossen van een wetenschappelijke en/of technologische onzekerheid Software die deel uitmaakt van een groter O&O-project O&O die verbonden is met software als eindproduct Enkele voorbeelden (wel O&O) Softwareontwikkeling die nieuwe stellingen of algoritmes in het gebied van de theoretische computerwetenschappen oplevert Ontwikkeling op het niveau van besturingssystemen, programmeertalen, datamanagement, communicatiesoftware en hulpmiddelen (tools) voor softwareontwikkeling Ontwikkeling van internettechnologie Onderzoek naar methoden voor het ontwerpen, ontwikkelen, inzetten van of onderhouden van software Softwareontwikkeling die vooruitgang oplevert in de algemene aanpak voor het vastleggen, het verzenden, het opslaan, het oproepen, het bewerken of het weergeven van informatie Experimentele ontwikkeling gericht op het invullen van hiaten in technologische kennis en die nodig is om een softwareprogramma of systeem te ontwikkelen Onderzoek naar en ontwikkeling van softwarehulpmiddelen (tools) of technologieën in gespecialiseerde domeinen van de informatica: beeldverwerking, weergave van geografische data, tekenherkenning (character recognition), artificiële intelligentie, enz. Geen O&O Activiteiten die verband houden met software, die eerder routinematig zijn en die geen wetenschappelijke of technologische vooruitgang teweegbrengen, noch de oplossing van technologische onzekerheden Enkele voorbeelden (geen O&O) Ontwikkeling van bedrijfssoftware en informatiesystemen op basis van gekende methoden en bestaande software-tools Ondersteuning voor bestaande systemen Omzetting en/of vertaling van programmeertalen Toevoegingen aan softwaretoepassingen om aan de noden van specifieke gebruikers tegemoet te komen Debuggen van systemen Aanpassing van bestaande software Het werk aan handleidingen en documentatie voor gebruikers 6

7 9. O&O in de bouwsector: enkele voorbeelden Onderzoek naar nieuwe concepten, uitgaande van duurzame ontwikkeling en levenskwaliteit, voor: o Planning en ontwerp van bouwwerken o Uitvoering van bouwwerken o Gebruik van bouwwerken o Onderhoud en herstel van bouwwerken Onderzoek naar eigenschappen en/of toepassingen van materialen Ontwikkeling van nieuwe bouwtechnieken Ontwikkeling van berekenings- en ontwerptools Ontwikkeling van normen en validatieprocedures Ontwikkeling van toepassingen op basis van informatie- en communicatietechnologie Ontwikkeling van apparatuur, geavanceerde machines en hulpmiddelen voor het bouwproces 10. O&O in de bank- en verzekeringssector: enkele voorbeelden Wiskundig onderzoek in de context van financiële risicoanalyse Ontwikkeling van risicomodellen voor kredietbeleid Experimentele ontwikkeling van nieuwe software voor thuisbankieren Ontwikkeling van technieken voor onderzoek van consumentengedrag, voor het creëren van nieuwe bankrekeningen of diensten Onderzoek om nieuwe risico s of risicofactoren te identificeren waarmee men rekening moet houden in verzekeringscontracten Onderzoek naar sociale verschijnselen die een impact hebben op nieuwe soorten verzekeringen (gezondheid, pensioen, enz.), zoals verzekeringen die niet-rokers dekken O&O in de context van elektronisch bankieren en elektronisch verzekeren, internetdiensten en toepassingen voor e-commerce O&O in de context van nieuwe of aanzienlijk verbeterde financiële diensten (nieuwe concepten voor rekeningen, leningen, verzekeringen of spaarformules) 7

8 11. O&O in de groot- en detailhandel: enkele voorbeelden Onderzoek naar nieuwe of sterk verbeterde logistieke systemen, zoals bevoorradings- of inventarissystemen die bij de planning rekening houden met seizoenschommelingen Onderzoek naar vernieuwingen in processen, zoals het zelf-scanbetalingssysteem in een grootwarenhuis, elektronisch bestellen, elektronische facturatiesystemen, digitale etikettering van goederen, Onderzoek naar nieuwe diensten (bv. klantendienst) en acties voor klantenbinding 12. O&O in andere dienstensectoren: enkele voorbeelden Analyse van de effecten van sociale en economische veranderingen op consumptie en vrijetijdsactiviteiten Ontwikkeling van nieuwe methoden voor het meten van consumentenverwachtingen en voorkeuren Ontwikkeling van nieuwe enquêtemethoden en instrumenten Ontwikkeling van traceermethoden voor zendingen (logistiek) Onderzoek naar nieuwe reis- en vakantieconcepten Het lanceren van prototype- en pilootwinkels (winkels op proef) 8

Definities en voorbeelden van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten (O&O)

Definities en voorbeelden van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten (O&O) Definities en voorbeelden van onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten (O&O) Dit document geeft definities en een beknopte lijst van voorbeelden van O&O-activiteiten in verschillende sectoren. Het bevat

Nadere informatie

Functietitel: Verantwoordelijke in de boekhouding. Uiterste sollicitatiedatum: zo snel mogelijk

Functietitel: Verantwoordelijke in de boekhouding. Uiterste sollicitatiedatum: zo snel mogelijk SJABLOON Werken via KdG Gelieve dit ingevulde sjabloon te mailen naar: werken-via-kdg@kdg.be Sollicitaties dienen verstuurd te worden naar de contactgegevens uit de vacature. Functietitel: Verantwoordelijke

Nadere informatie

Conceptnota. ERP-MIS afdeling Documentbeheer stad Gent CDG000925

Conceptnota. ERP-MIS afdeling Documentbeheer stad Gent CDG000925 Conceptnota ERP-MIS afdeling Documentbeheer stad Gent CDG000925 Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1 Doelstelling conceptnota... 3 1.1 De opdracht... 3 1.2 Digipolis... 3 2 Opdrachtgevend bestuur, wijze van

Nadere informatie

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing in dit nummer Een Econocom newsletter met focus op leasing Nr 2 Operationele lease is altijd dan zelf kopen Een Econocom newsletter met focus op leasing In dit nummer Nr 2 sluiten 03 Inleiding 04 Verborgen

Nadere informatie

EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN, SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR

EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN, SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR naam :... M.A.R. Uittreksel uit de minimumindeling van het algemeen rekeningenstelsel KLASSE 1 : EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO'S EN KOSTEN, SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR 10 Kapitaal 100 Geplaatst

Nadere informatie

BELGISCHE BRANDWONDEN STICHTING Frans Landrainstraat, Wezembeek-Oppem BALANS PER 31 DECEMBER 2015

BELGISCHE BRANDWONDEN STICHTING Frans Landrainstraat, Wezembeek-Oppem BALANS PER 31 DECEMBER 2015 BELGISCHE BRANDWONDEN STICHTING Frans Landrainstraat, 43 1970 Wezembeek-Oppem ACTIVA BALANS PER 31 DECEMBER 2015 III. MATERIËLE VASTE ACTIVA 230000 Installaties, machines en uitrusting 2.776,11 230009

Nadere informatie

Interne Balans Ope 2013 --> Afs 2013

Interne Balans Ope 2013 --> Afs 2013 VASTE ACTIVA Pagina : 1 20/28 35.169,27 III. Materiële vaste activa (toel. I; B) B. Installaties; machines en uitrusting 22/27 35.169,27 23 1.000,43 230000 230009 INSTALLATIES, MACHINES EN UITRUSTING 2.776,11

Nadere informatie

Minimumindeling van het algemeen rekeningstelsel

Minimumindeling van het algemeen rekeningstelsel Minimumindeling van het algemeen rekeningstelsel Cf. KB van 19 december 2003 & KB van 18 december 2012 1 1. EIGEN VERMOGEN, VOORZIENINGEN VOOR RISICO S EN KOSTEN EN SCHULDEN OP MEER DAN ÉÉN JAAR 10 Fondsen

Nadere informatie

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle 1 Hoofdstuk 1 1.1 Dirigeren en coördineren p43 1.1.1 Dirigeren Dirigeren is een synoniem voor delegeren. Dirigeren houdt in dat bepaalde bevoegdheden overgedragen worden naar een persoon met een lagere

Nadere informatie

Nr CONSO CONCESSIES, OCTROOIEN, LICENTIES, KNOWHOW, MERKEN EN SOORTGELIJKE RECHTEN. Codes Boekjaar Vorig boekjaar

Nr CONSO CONCESSIES, OCTROOIEN, LICENTIES, KNOWHOW, MERKEN EN SOORTGELIJKE RECHTEN. Codes Boekjaar Vorig boekjaar Nr. 0440.653.281 CONSO 4.8.2 CONCESSIES, OCTROOIEN, LICENTIES, KNOWHOW, MERKEN EN SOORTGELIJKE RECHTEN Aanschaffingswaarde per einde van het boekjaar... 8052P Aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde

Nadere informatie

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek

kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en en ontwikkelingsdoelen techniek 1 kleuteronderwijs lager onderwijs secundair onderwijs 1 ste graad A- stroom en B-stroom eindtermen en ontwikkelingsdoelen techniek 2 Ontwikkelingsdoelen techniek Kleuteronderwijs De kleuters kunnen 2.1

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

Roadmap. RIE Manager

Roadmap. RIE Manager Roadmap RIE Manager Look & Feel Rapportage/ Documentatie Uploaden Documenten Major Release 3 Lokaal beheer Major Release 2 Regie in eigen hand Submodules Major Release 1 Introductie In deze roadmap geeft

Nadere informatie

Bijlage 6. Belangrijke informatie i.v.m. het budget. 1. Algemeen. 2. Betoelaagd bedrag. 3. Personeelskosten

Bijlage 6. Belangrijke informatie i.v.m. het budget. 1. Algemeen. 2. Betoelaagd bedrag. 3. Personeelskosten Bijlage 6 Belangrijke informatie i.v.m. het budget 1. Algemeen We raden u ten stelligste aan uw boekhoudkundige dienst te betrekken bij de opmaak van uw budgetvoorstel. Behalve de hier vermelde informatie

Nadere informatie

Kerntaak 1: Bewerkt materialen

Kerntaak 1: Bewerkt materialen Kerntaak 1: Bewerkt materialen Werkproces 1.1: Voorbereiden materiaal bewerkingen De allround verspaner ontvangt de werkopdracht van de leidinggevende. Ter voorbereiding op de verspanende bewerkingen leest

Nadere informatie

Research & development

Research & development Research & development Publishing on demand Workflow ondersteuning Typesetting Documentproductie Gespecialiseerd document ontwerp Web ontwerp en onderhoud Conversie Database publishing Advies Organisatie

Nadere informatie

Belangrijke informatie i.v.m. het budget

Belangrijke informatie i.v.m. het budget Belangrijke informatie i.v.m. het budget 1. Betoelaagd bedrag De gevraagde toelage en de verdeling ervan dient in overeenstemming te zijn met de reële kosten in relatie tot de duur, de aard, de benodigde

Nadere informatie

Service Design: een inleiding

Service Design: een inleiding Service Design: een inleiding IFMA, 10 december 2013 Joannes Vandermeulen @joannes #namahn design that works for people 1 Het bestaande verbeteren design that works for people 2 maar toch besparen? design

Nadere informatie

Competentieprofielen. Uitgangsituatie

Competentieprofielen. Uitgangsituatie Competentieprofielen Uitgangsituatie De e-learning module bestaat uit zes competentiegeoriënteerde praktijksituaties uit het bedrijfsleven die geschikt zijn voor het reguliere onderwijs en bijscholing

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Software Engineering. Universiteit Antwerpen

Software Engineering. Universiteit Antwerpen Software Engineering 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 2010-2011] Prof. Serge Demeyer Universiteit Antwerpen HOOFDSTUK 0 Praktische Zaken Doel Professionele Informaticus Plaats in het

Nadere informatie

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Sofie De Cooman 21 December 2006 Stagebedrijf: Interne begeleider: Externe begeleider: BarcoView Koen Van De Wiele

Nadere informatie

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Copyright Datacon www.datacon.nl Wat is een intranetportal? Een intranet is een online gepersonaliseerde en geïntegreerde toegang tot

Nadere informatie

COMPUTEROPERATOR. 580 Lt. Kwalitatief onderwijs voor volwassenen in Aalst. TANERA

COMPUTEROPERATOR. 580 Lt. Kwalitatief onderwijs voor volwassenen in Aalst. TANERA TANERA Kwalitatief onderwijs voor volwassenen in Aalst. COMPUTEROPERATOR 580 Lt NETWERKTECHNICUS Computerbesturingssystemen 1 (60 LT) Deze module verzorgt het aanbrengen van de basiscompetenties voor

Nadere informatie

Start to ICT. Algemene opleiding Studiegebied Informatie- en communicatietechnologie AO IC

Start to ICT. Algemene opleiding Studiegebied Informatie- en communicatietechnologie AO IC Algemene opleiding Studiegebied Informatie- en communicatietechnologie AO IC 101 01.09.2016 Start to ICT Opleidingsprofiel secundair volwassenenonderwijs REFERENTIEKADER: ERKENDE BEROEPSKWALIFICATIE: KAPPER-

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

Praktijkinstructie Beheer en installatie computersystemen/administratie 3 (CIN06.3/CREBO:50191)

Praktijkinstructie Beheer en installatie computersystemen/administratie 3 (CIN06.3/CREBO:50191) instructie Beheer en installatie computersystemen/administratie 3 (CIN06.3/CREBO:50191) pi.cin06.3.v1 ECABO, 1 augustus 1997 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd,

Nadere informatie

Wie doet wat? 30-5-2013. Gebruik en beheer van applicaties. Een kader VHIC VHIC. Pagina 1. Pagina 2

Wie doet wat? 30-5-2013. Gebruik en beheer van applicaties. Een kader VHIC VHIC. Pagina 1. Pagina 2 Gebruik en beheer van applicaties Wie doet wat? Pagina 1 Een kader Pagina 2 Bron: daanrijsenbrij, Elementaire bedrijfsinformatica 1 Functioneel beheer Applicaties worden gebruikt door de gebruikersorganisatie.

Nadere informatie

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem In dit artikel wordt de logica van de ISA s besproken in relatie met het interne controlesysteem. Hieronder worden de componenten van het interne

Nadere informatie

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen

Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen COMMISSIE ENERGIEBELEIDSOVEREENKOMST Toelichting 03: Energiebeheermaatregelen ISO50001 of energiebeheermaatregelen volgens bijlage 9 Volgens Art. 6(7) van de energiebeleidsovereenkomst (EBO) dient elke

Nadere informatie

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs CARE Consulting Services + 32 11 21 12 22 www.care4trade.be Onze missie Net zoals een architekt in de bouwsector, zo mag ook de rol van CARE Consulting Services gezien

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde vwo

Examenprogramma scheikunde vwo Examenprogramma scheikunde vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Stoffen

Nadere informatie

ONDERZOEKSGERICHT LEREN

ONDERZOEKSGERICHT LEREN Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") ONDERZOEKSGERICHT LEREN Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese

Nadere informatie

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: Het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs: Stadium van het instructie model Oriëntatiefase

Nadere informatie

C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e

C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e C a s e S t u d y E l k o f i n C o n t a c t i n f o r m a t i e Koen Piers Boudewijnlaan 1 Ondernemingsnr. 0808.450.557 0486/666.543 3590 Diepenbeek Rekeningnr. 979-5766597-49 koen@aurealis.be België

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015 Examenprogramma NLT vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Exacte wetenschappen en technologie

Nadere informatie

Deel 2: Financiële jaarrekening

Deel 2: Financiële jaarrekening Deel 2: Financiële jaarrekening Nr. 0407.201.941 VOL-VZW 2.1 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA Oprichtingskosten..... Immateriële vaste activa. Materiële vaste activa... Terreinen en gebouwen...

Nadere informatie

1 Codes I Boekjaar I Vorig boekjaar I

1 Codes I Boekjaar I Vorig boekjaar I VOL 2.1 BALANS NA WNSTVERDELNG ACTVA VASTE ACTVA...... Oprichtingskosten... mmateriële vaste activa... Toel. 5.1 5.2 1 Codes Boekjaar Vorig boekjaar Materiële vaste activa......... Terreinen en gebouwen......

Nadere informatie

Functieprofiel: Ondersteuner ICT Functiecode: 0405

Functieprofiel: Ondersteuner ICT Functiecode: 0405 Functieprofiel: Ondersteuner ICT Functiecode: 0405 Doel Registreren en (laten) oplossen van vragen en storingen van ICT-gebruikers binnen de richtlijnen van de afdeling, teneinde bij te dragen aan efficiënt

Nadere informatie

ICT in een creatieve context

ICT in een creatieve context Algemene opleiding Studiegebied Informatie- en communicatietechnologie AO IC 105 01.09.2016 ICT in een creatieve context Opleidingsprofiel secundair volwassenenonderwijs REFERENTIEKADER: ERKENDE BEROEPSKWALIFICATIE:

Nadere informatie

vanuit de technische en organisatorische omgeving, werk-verdeling, budget, planning, en hergebruik van componenten. Het documenteren van SA dient

vanuit de technische en organisatorische omgeving, werk-verdeling, budget, planning, en hergebruik van componenten. Het documenteren van SA dient 9 Samenvatting Software heeft vooruitgang in veel vakgebieden mogelijk gemaakt en heeft een toenemend invloed op ons leven en de samenleving in zijn geheel. Software wordt gebruikt in computers, communicatienetwerken,

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2016/16 Kosten van onderzoek en ontwikkeling: wijzigingen door het koninklijk besluit van 18 december 2015 I. Inleiding Advies van 7 september 2016 1 1.

Nadere informatie

App-ontwikkeling. Algemene opleiding Studiegebied Informatie- en communicatietechnologie AO IC

App-ontwikkeling. Algemene opleiding Studiegebied Informatie- en communicatietechnologie AO IC Algemene opleiding Studiegebied Informatie- en communicatietechnologie AO IC 107 01.09.2016 App-ontwikkeling Opleidingsprofiel secundair volwassenenonderwijs REFERENTIEKADER: ERKENDE BEROEPSKWALIFICATIE:

Nadere informatie

BALANS NA WINSTVERDELING

BALANS NA WINSTVERDELING Nr 1 0454423323 VOL-VZW 21 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA 20128 47390603 42179615 Oprichtingskosten 20 Irnrnateriele vaste activa 21 11 143122 1 1228793 Materiele vaste activa Terreinen en

Nadere informatie

VOL-vzw 2.1 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA... 20/ , ,40. Nr. BE Oprichtingskosten

VOL-vzw 2.1 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA... 20/ , ,40. Nr. BE Oprichtingskosten VOL-vzw 2.1 BALANS NA WINSTVERDELING ACTIVA VASTE ACTIVA... 20/28 340.346,18 538.042,40 Oprichtingskosten... 4.1 20...... Immateriële vaste activa... 4.2 21 244.452,43 441.579,00 Materiële vaste activa...

Nadere informatie

Haal meer uit uw productie en logistiek

Haal meer uit uw productie en logistiek De Clercq Solutions Efficiency Flexibility Traceability Quality Time-to-market Haal meer uit uw productie en logistiek De Clercq Solutions Productievloer, magazijn en medewerkers... De Clercq Solutions

Nadere informatie

Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Microsoft Dynamics AX 2012 R2

Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Microsoft Dynamics AX 2012 R2 Functies toegevoegd voor Process productie, productie en logistiek in Dynamics AX Dit document is vertaald door een vertaalmachine en is niet door een menselijke vertaler bewerkt. Het wordt als zodanig

Nadere informatie

Vereenvoudigd Business Plan en financieel plan Praktische gids voor uw ondernemingsproject FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ.

Vereenvoudigd Business Plan en financieel plan Praktische gids voor uw ondernemingsproject FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Vereenvoudigd Business Plan en financieel plan Praktische gids voor uw ondernemingsproject FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Aanvrager - Interveniënten Wenst u uw activiteit in eigen naam / in naam van

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

THEME Competence Matrix - Mechatronics

THEME Competence Matrix - Mechatronics COMPETENTIEGEGIED COMPETENTIE ONTWIKKELINGSSTAPPEN 1. Onderhouden van systemen en borgen van de betrouwbaarheid Hij/zij kan het elementaire onderhoud van machines en systemen, volgens planning uitvoeren.

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Communicatie. Informatie. Juridische normen. Geschillen. Menselijke gezondheid / Dierenzorg. Informatieen. Communicatietechnologie

Communicatie. Informatie. Juridische normen. Geschillen. Menselijke gezondheid / Dierenzorg. Informatieen. Communicatietechnologie Budgettaire materies Communicatie en Informatie Algemeen Beheer Logistiek, economaat en technische steun Juridische normen en Geschillen Personeel en Organisatie Politie Menselijke gezondheid / Dierenzorg

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen Een kwaliteitsbeheersysteem voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen 1 Renovatie van meergezinswoningen met behulp van het kwaliteitsbeheersysteem

Nadere informatie

WEBINAR : Intellectuele eigendomsrechten in de bouwsector

WEBINAR : Intellectuele eigendomsrechten in de bouwsector WEBINAR : Intellectuele eigendomsrechten in de bouwsector Welkom, deze voorstelling zal om 10u00 beginnen. Indien u correct bent aangemeld zou u nu een muziekje moeten horen. Indien u niets hoort, controleer

Nadere informatie

Omzet in jaar 5 Jaaromzet , , , , ,00 Variabele kosten , , , , ,00

Omzet in jaar 5 Jaaromzet , , , , ,00 Variabele kosten , , , , ,00 Financieel plan Naam: Adres: Telefoon: Email: michiel decavel bieststraat, 86, 86 8560 WEVELGEM decavele@hotmail.com Overzicht van de omzet Overzicht totale omzet Jaaromzet 187 500,00 187 500,00 187 500,00

Nadere informatie

Conceptnota A Versie 7.0 A000033_Conceptnota_SF SO.docx Pagina 1 van 6

Conceptnota A Versie 7.0 A000033_Conceptnota_SF SO.docx Pagina 1 van 6 Conceptnota A000033 Raamovereenkomst voor de aanneming van diensten met betrekking tot de implementatie van de Talent Management applicatie SuccessFactors Versie 7.0 A000033_Conceptnota_SF SO.docx Pagina

Nadere informatie

Structurele ondernemingsstatistieken

Structurele ondernemingsstatistieken 1 Structurele ondernemingsstatistieken - Analyse Structurele ondernemingsstatistieken Een beeld van de structuur van de Belgische economie in 2012 en de mogelijkheden van deze databron De jaarlijkse structurele

Nadere informatie

Een projectvoorstel schrijven

Een projectvoorstel schrijven 05-07- 2016 Een projectvoorstel schrijven Hoe krijg jij te maken met projecten? Wat zijn je verwachtingen voor vandaag? Het projectvoorstel = Eén van de projectdocumenten 3 1 Het projectvoorstel = Tussenstap

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde havo

Examenprogramma scheikunde havo Examenprogramma scheikunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kennis

Nadere informatie

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2010/2169(DEC) 3.2.2011

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2010/2169(DEC) 3.2.2011 EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie begrotingscontrole 2010/2169(DEC) 3.2.2011 ONTWERPVERSLAG over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Waarnemingscentrum voor

Nadere informatie

VLAAMSE RAAD ONTWERP VAN DECREET. houdende de algemene uitgavenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 1994 BIJLAGE XIV

VLAAMSE RAAD ONTWERP VAN DECREET. houdende de algemene uitgavenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar 1994 BIJLAGE XIV Stuk 15 (1992-1993) - Nr. 1 - Bijlage XIV VLAAMSE RAAD ZITTING 1992-1993 28 SEPTEMBER 1993 ONTWERP VAN DECREET houdende de algemene uitgavenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar

Nadere informatie

Een projectvoorstel schrijven

Een projectvoorstel schrijven Een projectvoorstel schrijven Hoe krijg jij te maken met projecten? Wat zijn je verwachtingen voor vandaag? Het projectvoorstel = Eén van de projectdocumenten 3 Het projectvoorstel = Tussenstap in een

Nadere informatie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE Masterproef Propositie Tom Knevels Communicatie & MultimediaDesign 2011-2012 KERNWOORDEN Online in combinatie met offline kopen, beleving/ervaring, vertrouwen, kledij

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk:

Binnen het bestek van deze doelstelling is een specifieke actie van de lidstaten en de Commissie voorzien om gezamenlijk: EUROPESE INHOUD IN WERELDWIJDE NETWERKEN COÖRDINATIEMECHANISMEN VOOR DIGITALISATIEPROGRAMMA'S DE BEGINSELEN VAN LUND: CONCLUSIES VAN DE VERGADERING VAN DESKUNDIGEN, LUND, SWEDEN, 4 APRIL 2001 Het eeurope

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Pagina 1 van 5. Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten. De kern

Pagina 1 van 5. Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten. De kern Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten De kern a. Algemene kennis en vaardigheden b. Professionele kennis en vaardigheden c. Loopbaanoriëntatie en -ontwikkeling De vier profielmodulen

Nadere informatie

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing

E-Newsletter Een Econocom newsletter met focus op leasing Een Econocom newsletter met focus op leasing Nr 1 in dit nummer > Sale-andleaseback zoveel meer dan een cashinjectie Een Econocom newsletter met focus op leasing In dit nummer Nr 1 sluiten > 03 04 Sale-and-leaseback

Nadere informatie

Maak uw fiscale doelen waar!

Maak uw fiscale doelen waar! Tax Corner juli 2015 Maak uw fiscale doelen waar! De digitale eengemaakte markt van de Europese Unie: btw-initiatieven voor grensoverschrijdende e-commerce Buitenlandse bankrekeningen moeten gemeld worden

Nadere informatie

26-6-2014. ICT en recht. mr. ir. A. Engelfriet Partner bij ICTRecht.nl en parttime docent bij de VU a.engelfriet@ictrecht.nl/ @ictrecht / ictrecht.

26-6-2014. ICT en recht. mr. ir. A. Engelfriet Partner bij ICTRecht.nl en parttime docent bij de VU a.engelfriet@ictrecht.nl/ @ictrecht / ictrecht. ICT en recht mr. ir. A. Engelfriet Partner bij ICTRecht.nl en parttime docent bij de VU a.engelfriet@ictrecht.nl/ @ictrecht / ictrecht.nl Algemene voorwaarden Gewone terhandstelling Ter hand stellen

Nadere informatie

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN CORFLAT II. Handleiding

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN CORFLAT II. Handleiding FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN CORFLAT II Handleiding Inhoud 1 INLEIDING 2 2 TOEGANG TOT DE TOEPASSING 2 3 MENU 3 4 LIJST VAN UITGAANDE STROMEN 4 4.1 BETEKENIS VAN DE KOLOMMEN 4 4.2 MOGELIJKE ACTIES OP DE

Nadere informatie

Studiedag WKK - IBGE. Opvolging en onderhoud van een WKK : Niet onoverkomelijk IBGE-BIMBIM. 7 juni 2007

Studiedag WKK - IBGE. Opvolging en onderhoud van een WKK : Niet onoverkomelijk IBGE-BIMBIM. 7 juni 2007 Studiedag WKK - IBGE 7 juni 2007 IBGE-BIMBIM Opvolging en onderhoud van een WKK : Niet onoverkomelijk Door J.P. VAN WINGEN Gedelegeerd bestuurder E. VAN WINGEN NV WKK financieel WKK 1 MWe Investering :

Nadere informatie

EFFICIËNTIESLAG BIJ DE WSG DOOR. INTELLIGENTE van een behandelplan of plan van aanpak APPLICATIE CASE STUDY. jeugdzorgexperts optimaal ondersteunen

EFFICIËNTIESLAG BIJ DE WSG DOOR. INTELLIGENTE van een behandelplan of plan van aanpak APPLICATIE CASE STUDY. jeugdzorgexperts optimaal ondersteunen CASE STUDY 01-2016 EFFICIËNTIESLAG BIJ jeugdzorgexperts optimaal ondersteunen DE WSG DOOR bij het ontwikkelen en opstellen INTELLIGENTE van een behandelplan of plan van aanpak APPLICATIE Een aantal ontwikkelingen

Nadere informatie

Technisch projectmedewerker

Technisch projectmedewerker Technisch projectmedewerker Doel Bijdragen aan de uitvoering van projecten vanuit de eigen discipline, uitgaande van een projectplan en onder verantwoordelijkheid van een Projectmanager/ -leider, zodanig

Nadere informatie

Analyse Vlaamse portaal applicaties

Analyse Vlaamse portaal applicaties Audit opdracht Analyse Vlaamse portaal applicaties Hans C. Arents, kenniscentrummanager Cel Media-innovatie, Departement Wetenschap, Innovatie en Media Tel: (02) 553 45 63 Fax: (02) 553 45 79 E-mail: hans.arents@wim.vlaanderen.be

Nadere informatie

Competentie-invullingsmatrix

Competentie-invullingsmatrix Competentie-invullingsmatrix masterprf Master of Science in de wiskunde Academiejaar 2016-2017 Legende: W=didactische werkvormen E=evaluatievormen Competentie in één of meerdere wetenschappen Wetenschappelijke

Nadere informatie

CaseMaster CRM Customer Relationship Management

CaseMaster CRM Customer Relationship Management CaseMaster CRM Customer Relationship Management CaseMaster CRM Meer omzet uit uw bestaande of nieuwe relaties halen of een klantprofiel samenstellen doormiddel van een analyse op het aankoopgedrag en vervolg

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Marcus wil eindelijk zijn droom realiseren en zet een nv op waarbinnen hij stoelen op maat zal maken en verkopen.

Marcus wil eindelijk zijn droom realiseren en zet een nv op waarbinnen hij stoelen op maat zal maken en verkopen. Marcus wil eindelijk zijn droom realiseren en zet een nv op waarbinnen hij stoelen op maat zal maken en verkopen. Beginsituatie: Marcus start na wijs beraad een zaak op, Marcus bvba. Marcus bezit 700.000e,

Nadere informatie

CaseMaster RP ResellerProfiling

CaseMaster RP ResellerProfiling CaseMaster RP ResellerProfiling ResellerProfiling Het verzamelen van reseller informatie is een zeer belangrijke stap in het proces om bij te blijven in de huidige tijd. De performance van de resellers

Nadere informatie

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam Logo organisatie EFQM Excellence Recognised for Excellence Organisatie naam Verantwoordelijke (België) 2004 EFQM Het is de bedoeling van EFQM om het algemene gebruik van dit materiaal binnen bedrijven

Nadere informatie

Kerntaak 1: Voorbereiden van analyses

Kerntaak 1: Voorbereiden van analyses Kerntaak 1: Voorbereiden van analyses Werkproces 1.1: Plannen van de eigen werkzaamheden De laborant overlegt de door hem uit te voeren taken en prioritering hiervan met zijn leidinggevende en collega

Nadere informatie

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025)

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) NEa, 20-07-2012, versie 1.0 INTRODUCTIE In artikel 34 van de Monitoring en Rapportage Verordening (MRV) is beschreven

Nadere informatie

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management Samenvatting Beginselen van Productie en Logistiek Management Pieter-Jan Smets 5 maart 2015 Inhoudsopgave I Voorraadbeheer 4 1 Inleiding 4 1.1 Globalisering........................................... 4

Nadere informatie

Voorbeeld casus mondeling college-examen

Voorbeeld casus mondeling college-examen Voorbeeld casus mondeling college-examen Examenvak en niveau informatica havo Naam kandidaat Examennummer Examencommissie Datum Voorbereidingstijd Titel voorbereidingsopdracht 20 minuten van analoog naar

Nadere informatie

Software Engineering. Universiteit Antwerpen

Software Engineering. Universiteit Antwerpen Software Engineering 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 2010-2011] Prof. Serge Demeyer Universiteit Antwerpen HOOFDSTUK 0 Praktische Zaken Doel Professionele Informaticus Beoordelingscriteria

Nadere informatie

Wetswijziging op komst voor vrijstelling doorstorting bedrijfsvoorheffing voor wetenschappelijk onderzoek

Wetswijziging op komst voor vrijstelling doorstorting bedrijfsvoorheffing voor wetenschappelijk onderzoek Wetswijziging op komst voor vrijstelling doorstorting bedrijfsvoorheffing voor wetenschappelijk onderzoek In het relanceplan van 2012 van de regering Di-Rupo, werd al aangekondigd om bijkomende inspanningen

Nadere informatie

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille versie van 16/09/2014 1 Inleiding Via de kmo-portefeuille (http://www.kmo-portefeuille.be/) kunnen kmo s subsidies krijgen voor opleiding, advies, strategisch

Nadere informatie

Omzendbrief met betrekking tot materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen.

Omzendbrief met betrekking tot materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief met betrekking tot materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in aanraking te komen. Referentie PCCB/S3/CDP/5200333 Datum

Nadere informatie

De huidige OCMW-beleidsinstrumenten. II.1. De financiële registratie in functie van de jaarrekening

De huidige OCMW-beleidsinstrumenten. II.1. De financiële registratie in functie van de jaarrekening Lokaal Financieel Management Praktijkgids INHOUDSOPGAVE I. Wegwijzer Woord vooraf 1 II. II.1. De financiële registratie in functie van de jaarrekening Inleiding 1 II.1.1. Het actief 1. De balans vaste

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Proces 78: Kennismanagement

Proces 78: Kennismanagement Voorstudie van de implementatie en organisatie van een kennisbeheersysteem voor de FOD Financiën Proces 78: Kennismanagement Versie gevalideerd door de stuurgroep van 23 mei 2006 Oorspronkelijk document

Nadere informatie

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs

Wat is marketing. Hoe wordt marketing gebruikt in de praktijk. Product. Prijs Wat is marketing Marketing is het proces die je moet doorgaan om de behoeften van uw klanten te bevredigen. Eerst werd marketing gezien als het geheel van activiteiten die de ruil van producten of diensten

Nadere informatie

Vertrek uit pole positie met de KMO inspiratiesessies

Vertrek uit pole positie met de KMO inspiratiesessies Vertrek uit pole positie met de KMO inspiratiesessies September Sociale inspectie? Zo kan het ook: goed voorbereid! Weet u als werkgever welke verschillende soorten inspecties u mag verwachten? Kent u

Nadere informatie

VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN

VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Project Multimedia Peter van Ulden Studentnr. 1494759 VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding...3 2 Project omschrijving...4

Nadere informatie

KENSINGTON Business Intelligence

KENSINGTON Business Intelligence De formule voor vooruitgang... Kensington B.I. geeft de formule om uw bedrijf nog beter te besturen... De cockpitsoftware verschaft u alle informatie die u nodig heeft voor het besturen van uw bedrijf.

Nadere informatie

Voorbeelden van taken op de werkplek voor de ICT-medewerker. Kwalificatie: Medewerker beheer ICT

Voorbeelden van taken op de werkplek voor de ICT-medewerker. Kwalificatie: Medewerker beheer ICT Voorbeelden van taken op de werkplek voor de ICT-medewerker Kwalificatie: Medewerker beheer ICT Kwalificatiedossier ICT-medewerker 2012-2013, 2013-2014 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Overzicht van het kwalificatiedossier

Nadere informatie

Ondersteuner ICT. Context. Doel

Ondersteuner ICT. Context. Doel Ondersteuner ICT Doel Registreren en (laten) oplossen van vragen en storingen van ICT-gebruikers binnen de richtlijnen van de afdeling, teneinde bij te dragen aan efficiënt en effectief functionerende

Nadere informatie