Europese Subsidiewijzer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Europese Subsidiewijzer 2014-2020"

Transcriptie

1 Europese Subsidiewijzer

2

3 Europese Subsidiewijzer Vereniging van Nederlandse Gemeenten 1

4 Colofon Vereniging van Nederlandse Gemeenten Postbus GK Den Haag Informatiecentrum Auteur Arjen Langhorst (VNG) Vormgeving Chris Koning (VNG) Foto s 123rf.com nationalebeeldbank.nl Februari Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Leeswijzer 7 Praktische tips voor subsidieaanvragers 9 De Europese Fondsen 15 Gedecentraliseerde Fondsen 17 Inleiding: De Europese Structuur- en Investeringsfondsen 18 Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling 20 Noord-Nederland 22 Oost-Nederland 26 Zuid-Nederland 29 West-Nederland 32 Europees Sociaal Fonds 35 Europese Territoriale Samenwerking 39 INTERREG A 40 Maas-Rijn 43 Vlaanderen-Nederland 44 2 Zeeën 46 INTERREG B 48 INTERREG Europe 54 Urbact III 56 Vereniging van Nederlandse Gemeenten 3

6 Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling 58 Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij 59 Thematische Fondsen 61 Thema: Slimme Groei 63 Onderzoek & Innovatie 65 Horizon Thema: Duurzame Groei 71 Milieu 73 LIFE 74 Transport 77 Connecting Europe Facility 78 Thema: Inclusieve Groei 81 Cultuur 83 Creative Europe 84 Europees Burgerschap 87 Europa voor de Burger 88 Gezondheidszorg 91 Gezondheid voor Groei 92 Jeugd, Onderwijs en Sport 95 Erasmus+ 96 Erasmus+ Sport 99 Justitie, Recht en Burgerschap 101 Justitie Programma 102 Migratiefondsen 104 Grondrechten en Burgerschap Programma 106 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 109 EASI Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7 Voorwoord De Europese Unie heeft een ambitieuze agenda om te komen tot een slimme, duurzame en inclusieve groei. Deze ambitieuze agenda is slechts haalbaar als ook decentrale overheden zich inzetten om deze doelen te halen. Decentrale overheden hebben op tal van terreinen projecten die bijdragen aan innovatieve economische groei, duurzame ontwikkelingen en een inclusieve samenleving. De EU helpt u om uw prioriteiten als decentrale overheid werkelijkheid te maken. Op vele beleidsterreinen kunnen projecten worden gecofinancierd door Europese subsidieprogramma s. Naast de financiële steun die Europese programma s bieden, stimuleren ze ook samenwerking binnen Europa. Dit levert vaak interessante samenwerkingsverbanden en kennis op. De subsidieprogramma s stimuleren u zowel in de regio op zoek te gaan naar partners uit het bedrijfsleven en kennisinstellingen, als samen te werken met organisaties in het buitenland. Het uitwisselen van ervaringen en kennis kunnen uw beleid versterken en uw gemeente binnen Europa op de kaart zetten. Met deze vernieuwde Europese Subsidiewijzer biedt de VNG u een systematisch overzicht van de subsidieprogramma s die voor decentrale overheden van belang zijn. Deze subsidiewijzer introduceert u in de mogelijkheden die er beschikbaar zijn in Europa, bij welke prioriteiten deze aansluiten en waar u terecht kunt om Vereniging van Nederlandse Gemeenten 5

8 zo efficiënt mogelijk een subsidie te vinden die bij uw ambities past. De ondersteuning bij uw zoektocht naar Europese subsidies blijft niet bij deze subsidiewijzer. De VNG heeft een breed aanbod aan dienstverlening op het gebied van Europese subsidies. Zo verzorgen wij informatieve presentaties in uw gemeente, regio of provincie, bent u welkom voor een adviesgesprek over subsidiemogelijkheden, maken wij subsidiescans en partnersearches en kunt u bij ons terecht voor al uw andere EU-subsidievragen. Kijk voor de mogelijkheden die de VNG u biedt daarom eens op onze VNG Europa Pagina: Ook voor uitleg over onze platformen belangenbehartiging activiteiten. Ik wens u veel succes bij het nastreven van uw eigen gemeentelijke agenda in en met de Europese Unie! Annemarie Jorritsma 6 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

9 Leeswijzer Deze Europese Subsidiewijzer geeft een overzicht van alle subsidieprogramma s die de Europese Unie beschikbaar stelt in de periode voor (onder andere) decentrale overheden. Na een algemeen hoofdstuk met praktische tips worden de diverse fondsen omschreven. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen gedecentraliseerde subsidieprogramma s die op nationaal of regionaal (landsdelig) niveau geoormerkt zijn en thematische subsidieprogramma s die veelal in Brussel beheerd worden. Voor de gedecentraliseerde programma s wordt aan de lidstaten een vast budget toebedeeld. Deze subsidies moeten zodoende nationaal worden aangevraagd. De thematische subsidieprogramma s worden Europees opgesteld en gelden voor de gehele EU. Deze fondsen moeten bij de EU direct worden aangevraagd. Meestal bestaan er wel nationale contactpunten die u over deze fondsen kunnen informeren of zelfs ondersteuning bieden bij uw aanvraag. Per fonds worden in deze subsidiewijzer de doelstellingen, mogelijke acties, het budget, de voorwaarden voor aanvragen en de contactinformatie zo nauwkeurig mogelijk weergegeven. Tijdens het lezen zult u meerdere malen termen als innovatief, duurzaam en Vereniging van Nederlandse Gemeenten 7

10 inclusief tegen komen. Het zijn ruime begrippen die op verschillende manieren te interpreteren zijn. Ze komen voort uit de Europa 2020 strategie voor een slimme, duurzame en inclusieve groei. De Europese Commissie heeft namelijk voor alle gedecentraliseerde fondsen en voor een groot aantal van de thematische fondsen de voorwaarde gesteld dat ze bijdragen aan de Europa 2020 strategie. De Europa 2020 strategie is het overkoepelende kader. Daarom zijn de thematische fondsen verdeeld over de thema s Slimme Groei, Duurzame Groei en Inclusieve Groei. De operationele programma s die per fonds zijn opgesteld geven de specifieke invulling van hoe het betreffende fonds bijdraagt aan (bepaalde doelstellingen van) de Europa 2020 strategie. De operationele programma s zijn meestal geheel op de websites van de subsidieprogramma s te vinden. Deze subsidiewijzer biedt u een handvat om snel te scannen of er mogelijkheden voor uw project(en) beschikbaar zijn. Wanneer u vervolgens een aanvraag overweegt is het downloaden van het complete operationeel programma een vereiste. De vindplaats van deze operationele programma s vindt u terug per fonds onder contactgegevens. 8 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

11 Praktische tips voor subsidieaanvragers De VNG biedt alle decentrale overheden dienstverlening op het gebied van Europese subsidies. Deze Subsidiewijzer is hiervoor een eerste handreiking. Voor specifieke vragen kunt u terecht bij de Directie Europa. U kunt contact opnemen met de Directie Europa voor: Adviesgesprekken over subsidies Subsidiescans Informatiepresentaties Vraagbeantwoording Advies partnersearches en kennisnetwerken Daarnaast bestaat het ambtenarennetwerk waar u uw vragen en ervaringen kunt delen met collega-ambtenaren. Hiervoor is het digitale forum Europanetwerk.nl opgericht. Hier kunt u al uw vragen aan collega s stellen. Daarnaast wordt er twee keer per jaar een bijeenkomst georganiseerd voor het netwerk. U kunt hiervoor contact opnemen met het VNG Informatiecentrum Vereniging van Nederlandse Gemeenten 9

12 Om de kennis over Europese subsidies in uw organisatie te borgen heeft de VNG samen met subsidieadviesbureau TRIAS een e-learning module ontwikkeld: Next- De e-learning tool biedt de mogelijkheid om medewerkers op te leiden en daardoor efficiënter gebruik te maken van provinciale, landelijke en Europese subsidies. Het lesprogramma bestaat uit drie modules: 1. Voorbereiding van een subsidieaanvraag In deze module leer je een plan van aanpak op te stellen, een analyse te maken van de haalbaarheid en draagvlak te creëren binnen het bestuur. 2. Match en aanvraag In deze module leer je een concrete subsidieaanvraag op te stellen waarbij elke stap tot die aanvraag wordt uitgelegd en in de praktijk wordt toegepast. 3. Uitvoering In deze laatste module leer je hoe te komen tot een goede uitvoering, monitoring en eindverantwoording van de toegekende subsidie. De meerwaarde van is dat het een projectidee koppelt aan subsidieregelingen. Daarbij maakt het systeem ook een inschatting van de haalbaarheid van een subsidieaanvraag en ondersteunt het bij de financiële verantwoording. Tevens biedt het systeem ruimte voor kennisuitwisseling in een online community. Meer informatie vindt u op de website U kunt ook contact opnemen: of Praktische Tips Hieronder worden alvast enkele praktische tips gegeven om u op weg te helpen. Waarom een Europese subsidie aanvragen? Bij de afweging van het wel of niet aanvragen van een Europese subsidie is het goed om te beseffen dat het hoofddoel niet alleen geld binnenhalen kan zijn. In de huidige economische tijd is toch al snel de idee dat er gaten gedicht kunnen worden met Europees geld. Er liggen zeker kansen in Europa, maar de subsidies komen ten goede aan specifieke doelstellingen in een Europese dimensie. Daarbij gaat het om kennisontwikkeling, vaak in samenwerking met buitenlandse partners. Voordelen van Europese subsidies zijn, het verbreden van netwerken, blikverruiming, profilering en bestuurlijk krediet. 10 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

13 Past het project bij de eigen doelstellingen van de gemeente? De neiging zou kunnen ontstaan om als eerste na te gaan welke subsidiemogelijkheden er zijn, om daarna te kijken of er een bepaald project opgestart zou kunnen worden dat bij die mogelijkheid aansluit. Het aanvragen en administreren van Europees geld vergt behoorlijk wat capaciteit van de organisatie en medewerkers. Het belangrijkste uitgangspunt bij het aanvragen van een subsidie moet dus altijd het eigen beleid zijn. Vanuit de eigen beleidsprioriteiten kan vervolgens bekeken worden of er bijpassende subsidiemogelijkheden bestaan die dat beleid juist versterken. Bovendien financiert de EU een project nooit voor 100 procent (het principe van cofinanciering) maar wordt er altijd een eigen bijdrage verwacht. Is het bestuur bereid te investeren en te faciliteren? Belangrijk is om na te gaan of er draagvlak is binnen de organisatie om een Europese subsidie aan te vragen. Wat zijn de ambities van het bestuur? Heeft de politiek voldoende aandacht voor Europa? Wanneer het bestuur onvoldoende zicht heeft op het belang van Europese subsidies en de capaciteit die ervoor nodig is om een succesvol traject te doorlopen, is de kans groot dat de organisatie ambtelijk minder toegerust is om subsidies aan te vragen. Het aanvragen van Europese subsidies moet een bewuste keuze zijn van het bestuur en hoger ambtelijk management en passen binnen hun opvattingen, visie en strategie. Alleen dan is de slaagkans groot voor het succesvol binnenhalen en houden van Europese subsidies, omdat er ook voldoende capaciteit voor vrij wordt gemaakt. Cofinanciering ja of nee? Bij Europese projecten geldt altijd het principe van cofinanciering. De cofinancieringspercentages van de diverse Europese programma s verschillen per programma en per aanvraagronde. In het algemeen cofinanciert de EU maximaal 80%, maar bij een groot aantal subsidieprogramma s ligt dat percentage op 50%. Dit betekent dat er van de totale begroting van het project minimaal 50% eigen financiële bijdrage wordt verwacht. De eigen financiële bijdrage kan bijvoorbeeld (gedeeltelijk) bestaan uit de bijdrage die al gereserveerd is voor het project of het beleid dat de gemeente wil uitvoeren. Eventuele andere partners dragen ook bij aan het eigen geld en soms zijn ook andere organisaties of het Rijk en andere provincies en gemeenten bereid mee te betalen. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 11

14 Subsidie zelf aanvragen of uitbesteden? Elke organisatie kan keuzes maken in de mate van intensiteit waarmee een subsidieaanvraag wordt opgepakt. Zo kan ervoor worden gekozen een gedeelte of zelfs de hele aanvraag uit te besteden. Dit beperkt de capaciteit die zo n aanvraag van de organisatie eist, maar de organisatie bouwt geen kennis op voor eventuele toekomstige aanvragen. U kunt er ook voor kiezen om de aanvraag in eigen hand te houden. Voordeel hiervan is dat u binnen uw organisatie kennis borgt over hoe een dergelijk proces werkt. Veel gemeenten maken in de eerste instantie in meer of mindere mate gebruik van een externe adviseur om eigen medewerkers te ondersteunen in het proces en zo kennis op te bouwen. Vraagt u altijd naar referenties van de externe bureaus. Vraag daarbij specifiek naar ervaringen met de relevante Europese subsidieprogramma s! Sommige bureaus zijn namelijk wel goed in het ene programma, maar een stuk minder succesvol in een ander programma. Organisaties die diensten aanbieden op een no cure no pay basis, hebben bij een groot aantal Europese subsidieprogramma s niet zo n goede naam. Zij vuren in sommige gevallen aanvragen zonder al te veel kennis van het project op de programmasecretariaten af, met de filosofie dat er altijd wel één goedgekeurd wordt. Hoe werkt een Call for Proposal? Sommige Europese programma s werken met calls for proposals. De doelstellingen en thema s van de Europese programma s zijn op hoofdlijnen bekend en kunt u terugvinden in deze subsidiewijzer. Per periode (vaak jaarlijks of twee-jaarlijks) worden calls for proposals gepubliceerd met de specifieke voorwaarden en doelstellingen. Deze oproepen worden meestal ruim van te voren aangekondigd en zijn te vinden op de website van het programmasecretariaat. Om te weten wat de kansen voor uw project zijn, kunt u het beste in een vroegtijdig stadium contact opnemen met het secretariaat, dus soms al voordat de officiële call gepubliceerd wordt. Dit heeft twee voordelen. Ten eerste kunt u vast beginnen met het schrijven of aanpassen van uw project, omdat de medewerkers van de secretariaten u vaak al veel informatie en tips kunnen geven. Ten tweede kunt u vast uw projectplan onder de aandacht brengen en ze informeren waarom het van groot belang is voor het subsidieprogramma. Hoe houd ik rekening met staatssteun en aanbesteden? Bij het aanvragen en verlenen van Europese subsidies, die decentraal worden uitgevoerd, moeten de overheden zelf de staatssteun- en aanbestedingsregels toepassen. Over de toepassing en de interpretatie van die regels leven veel vra- 12 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

15 gen bij gemeenten (en de programma- en adviesbureaus die hen begeleiden). Het niet correct toepassen van de regels kan leiden tot vertraging van projecten of terugvordering van de Europese subsidie. Kennis van de staatssteun- en aanbestedingsregels is daarom van belang. Door tijdig rekening te houden met de regels en gebruik te maken van de mogelijkheden die de regels bieden, kunt u financiële en praktische risico s beperken. Voor meer informatie over staatsteun en aanbesteden kunt u terecht bij Kenniscentrum Europa Decentraal (www.europadecentraal.nl) Vereniging van Nederlandse Gemeenten 13

16 14 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

17 De Europese Fondsen 15

18 16 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

19 Gedecentraliseerde Fondsen Europese Fondsen Thematische Fondsen Gedecentraliseerde Fondsen Vereniging van Nederlandse Gemeenten 17

20 Inleiding: De Europese Structuuren Investeringsfondsen ESI-fondsen EFRO 507,2 mln. ESF 507,4 mln. ELFPO 607,3 mln. EFMZV Europese Territoriale Samenwerking Voor de periode heeft de Europese Commissie een overkoepelende verordening opgesteld voor vijf belangrijke fondsen. Deze heten vanaf nu de Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESI-fondsen). Het gaat hierbij om de volgende 5 ESI-fondsen: Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling (EFRO) Europees Sociaal Fonds (ESF) Europese Territoriale Samenwerking (INTERREG) Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EFMZV) De EU heeft ervoor gekozen de Europa 2020 strategie leidend te maken voor de inzet van ESI middelen. Met de ESI-fondsen wordt geprobeerd de doelstellingen te verwezenlijken die in het kader van Europa 2020 zijn opgesteld. Hiervoor heeft de Europese Commissie 11 thematische doelstellingen opgesteld. Iedere lidstaat heeft op basis hiervan haar prioriteiten kunnen kiezen. De lidstaat Nederland zet met de ESI-fondsen in op zeven thematische doelstellingen (zie tabel). 18 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

21 Overzicht Thematische Doelstellingen en ESI-Fondsen a Thematische Doelstellingen 1 Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie; Europese Structuur- en Investeringsfondsen EFRO ESF INTERREG b ELFPO EFMZV X X X 2 Verbetering van de toegang tot, alsmede het gebruik en de kwaliteit van informatie- en communicatietechnologie; 3 Vergroting van de concurrentiekracht van kleine en middelgrote ondernemingen alsmede van de landbouwsector en de visserijen aquacultuursector 4 Ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme economie in alle bedrijfstakken; X X X X X 5 Bevordering van de aanpassing aan de klimaatverandering, risicopreventie en -beheer; X X 6 Bescherming van het milieu en bevordering van efficiënt gebruik van hulpbronnen; 7 Bevordering van duurzaam vervoer en opheffing van knelpunten in centrale netwerkstructuren; X X X 8 Bevordering van werkgelegenheid en ondersteuning van arbeidsmobiliteit; X c X X 9 Bevordering van sociale inclusie en bestrijding van armoede; X c X X 10 Investering in onderwijs, vaardigheden en een leven lang leren; 11 Vergroting van institutionele capaciteit en een doelmatig bestuur. X a Nederland zet met de ESI-fondsen in op de vetgedrukte doelstellingen. b Deze doelstellingen horen bij de beide Nederlandse INTERREG A en B programma s en INTERREG EUROPE gezamenlijk. De doelstellingen verschillen per programma. c Deze doelstellingen gelden alleen voor het landsdeel West De verschillende ESI-fondsen hebben elk hun eigen specifieke doelstellingen uit de gekozen thematische doelstellingen. Deze doelstellingen zullen in de komende hoofdstukken uiteengezet worden. Meer informatie Europese Commissie Meer informatie over Europa 2020 op de website van de Commissie Vereniging van Nederlandse Gemeenten 19

22 Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling EFRO Noord 103,5 mln. Oost 100,3 mln. Zuid 113,6 mln. West 189,8 mln. Europese Territoriale Samenwerking Het Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling (EFRO) is bedoeld om de economische verschillen tussen Europese regio s terug te dringen. Om dit te bereiken worden projecten gefinancierd die de economie van zwakkere regio s versterken en de economische groei van rijkere regio s vergroten. In het kader van regionale ontwikkeling zijn daarom twee doelstellingen opgesteld: 1. Investeren in groei en werkgelegenheid 2. Europese territoriale samenwerking Voor de tweede doelstelling zijn onder EFRO aparte programma s opgesteld (INTERREG). Deze programma s worden apart uiteengezet. Doel en Inhoud Nederland zet met de EFRO-middelen in op de verhoging van (private) investeringen op het gebied van innovatie, onderzoek en ontwikkeling. Hierbij is de betrokkenheid van het MKB van groot belang. Op het gebied van de overgang naar een koolstofarme energie gaat het vooral om het verbeteren van de energie-efficiëntie en de uitrol van innovatie op dit gebied. Daarnaast wil Nederland zorgen voor een verbeterd innovatieklimaat. Vier landsdelen In Nederland is het ERFO onderverdeeld in vier landsdelen, Noord, Oost, Zuid en West, met hun eigen landsdelige programma. Bovenstaande doelstellingen zijn nader gespecificeerd per landsdeel om zo goed aan te sluiten bij de regionale realiteit. Daarom hebben alle landsdelen een Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation (RIS3) opgesteld. Hierin worden de Europa 2020-doelstellin- 20 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

23 gen vertaald naar een concrete agenda voor onderzoek en innovatie. De strategie benadrukt de unieke kenmerken en kwaliteiten van de regio en onderstreept de concurrentievoordelen, in een visie op de toekomst. Hieronder wordt kort het programma per landsdeel uiteengezet. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen de doelstellingen op de twee centrale thema s: innovatie en koolstofarme energie. Per thema worden de specifieke doelstellingen en de daarbij behorende actielijnen beschreven. De actielijnen vormen de basis voor de financiering van projecten. Voorwaarden Projecten worden getoetst aan een landelijk toetsingskader. Bij projecten moeten vooraf meetbare resultaten gedefinieerd worden. De projecten waarbij deze resultaten het best aansluiten op de resultaten die door de programma s worden beoogd zullen uiteindelijk worden gehonoreerd. Aan het landelijk toetsingskader wordt door de betrokken partijen momenteel nog gewerkt. Budget Voor Nederland is het totale budget voor de landsdelige EFRO-programma s 507,2 miljoen. Dit budget wordt als volgt over de landsdelen verdeeld: Landsdeel Noord: 20,41% 103,5 miljoen Landsdeel Oost: 19,77% 100,3 miljoen Landsdeel Zuid: 22,40% 113,6 miljoen Landsdeel West: 37,42% 189,8 miljoen Meer informatie Europese Commissie, Regionaal beleid Vereniging van Nederlandse Gemeenten 21

24 Noord-Nederland Overzicht Thematische Doelstellingen en ESI-Fondsen Thematische Doelstellingen Europese Structuur- en Investeringsfondsen EFRO ESF INTERREG ELFPO EFMZV 1 Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie; 4 Ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme economie in alle bedrijfstakken; X X In de RIS3-strategie van Noord-Nederland zijn vijf speerpuntclusters geselecteerd. Deze vormen de basis voor de innovatiestrategie: Agrifood Energie Healthy Ageing Watertechnologie Slimme (sensor)systemen en materialen In de RIS3 wordt de focus gelegd op het vinden van oplossingen voor vier maatschappelijke uitdagingen: Gezondheid, demografie en welzijn; voedselzekerheid, duurzame landbouw en bio-economie; zekere, schone en efficiënte energie; en schone, veilige watervoorziening. De maatschappelijke uitdagingen vormen de kern van het EFRO-programma. In het programma worden zes specifieke doelstellingen nagestreefd. Drie doelstellingen die bijdragen aan het thema innovatie en drie doelstellingen die bijdragen aan een koolstofarme economie. Vervolgens worden de type acties genoemd, die onder deze doelstelling kunnen worden gefinancierd. Het thema innovatie heeft vooral betrekking op de uitdagingen rond gezondheid, voedselzekerheid en water. Het thema koolstofarme economie heeft vooral betrekking op de uitdaging rond Energie. Innovatie Versterken van de regionale human capital agenda Type acties: Activiteiten om een beroepsgericht opleidingsaanbod tot stand te brengen dat sneller en beter kan inspelen op de vraag in de buitenwereld, bijvoorbeeld door een flexibele opleidingsstructuur of door vorming van kennisclusters. Ontwikkeling van nieuwe samenwerkingsvormen tussen bedrijfsleven en 22 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

25 onderwijs. Onder meer door betrokkenheid bij het bepalen van eindtermen en het opstellen van curricula, ontwikkeling van kennisniveau van opleiders of door het beschikbaar stellen van kennis en faciliteiten van bedrijven voor opleidingsdoeleinden. Stimuleren van de ontwikkeling van toepassingskennis door, met of in opdracht van het MKB Type acties: Stimulering van onderzoeksactiviteiten om tot innovatieve producten te komen, gerelateerd aan de genoemde uitdagingen van de RIS3. Een voorwaarde is dat het gaat om nieuwe kennis die door, samen met of in opdracht van het MKB wordt gegenereerd. Het vormen en benutten van netwerken om kennis te genereren, vooral netwerken van organisaties met verschillende (sectorale en organisatorische) achtergronden. Ook internationale contacten zijn van belang om toegang tot kennis te hebben die elders aanwezig is en inzicht te vergroten in de internationale markt. Het stimuleren van innovatie en valorisatie in het MKB Type acties: Projecten die bijdragen aan het stimuleren, starten of uitvoeren van innovatietrajecten waarbinnen innovatieve producten worden ontwikkeld (dat kan ook in de vorm van concepten, diensten of technologie). Testen van nieuwe producten, concepten, diensten of technologieën in een praktijkomgeving (living lab) ondersteund. Dit gebeurt bij voorkeur in samenwerking met de beoogde eindgebruikers. Indachtig de RIS3 worden projecten gestimuleerd waarin crossovers tussen bedrijven uit diverse sectoren samenwerken aan de oplossingen voor de drie maatschappelijke uitdagingen gezondheid, voedselzekerheid en water. Verder worden projecten ondersteund die de internationale oriëntatie van bedrijven vergroten. In het bijzonder voor zover dit bijdraagt aan noodzakelijk inzicht om innovatieve producten te ontwikkelen voor een internationale markt (marktonderzoek). Vereniging van Nederlandse Gemeenten 23

26 Koolstofarme economie Stimuleren van de ontwikkeling van toepassingskennis door, met of in opdracht van het MKB Type acties: Stimulering van onderzoeksactiviteiten om tot innovatieve producten te komen, gerelateerd aan de genoemde uitdagingen van de RIS3. Een voorwaarde is dat het gaat om nieuwe kennis die door, samen met of in opdracht van het MKB wordt gegenereerd. Het vormen en benutten van netwerken om kennis te genereren, vooral netwerken van organisaties met verschillende (sectorale en organisatorische) achtergronden. Ook internationale contacten zijn van belang om toegang tot kennis te hebben die elders aanwezig is en inzicht te vergroten in de internationale markt. Het stimuleren van innovatie en valorisatie in het MKB Type acties: Projecten die bijdragen aan het stimuleren, starten of uitvoeren van innovatietrajecten waarbinnen innovatieve producten worden ontwikkeld (dat kan ook in de vorm van concepten, diensten of technologie). Daarnaast wordt het testen van nieuwe producten, concepten, diensten of technologieën in een praktijkomgeving (living lab) ondersteund. Dit gebeurt bij voorkeur in samenwerking met de beoogde eindgebruikers. Indachtig de RIS3 worden projecten gestimuleerd waarin crossovers tussen bedrijven uit diverse sectoren samenwerken aan de oplossingen voor de maatschappelijke uitdaging energie. Vergroten van de internationale oriëntatie van bedrijven. In het bijzonder voor zover dit bijdraagt aan noodzakelijk inzicht om innovatieve producten te ontwikkelen voor een internationale markt (marktonderzoek). Innovatieve toepassing van producten, diensten en concepten (slimme uitrol) die bijdragen aan de omslag naar een koolstofarme economie Type acties: Activiteiten die zich richten op toepassing van nieuwe technieken of nieuwe producten, diensten of concepten in een praktijkomgeving. Het gaat om innovaties die de fase van ontwikkeling voorbij zijn, maar nog niet gereed zijn voor grootschalige toepassingen. Ontwikkeling van nieuwe exploitatie- en verdienmodellen ondersteund, om marktintroductie van innovatieve technologieën voor de overgang naar een 24 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

27 koolstofarme economie mogelijk te maken. Informatie en Contact Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) E: T: I: I: Vereniging van Nederlandse Gemeenten 25

28 Oost-Nederland Overzicht Thematische Doelstellingen en ESI-Fondsen Thematische Doelstellingen Europese Structuur- en Investeringsfondsen EFRO ESF INTERREG ELFPO EFMZV 1 Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie; 4 Ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme economie in alle bedrijfstakken; X X In de RIS3-strategie van Oost-Nederland zijn vier speerpuntclusters geselecteerd waarvoor het EFRO wordt ingezet: Agro & Food Health High Tech Systemen en Materialen (HTSM) Energie- en Milieutechnologie (EMT), incl. bio-based. In het programma worden vier specifieke doelstellingen nagestreefd. Twee doelstellingen die bijdragen aan het thema innovatie en twee doelstellingen die bijdragen aan het thema koolstofarme economie. Innovatie Het stimuleren van (verdere) clustervormingen en netwerken rond MKB en kennisinstellingen. Type acties: Netwerken, clusters en open innovatie opzetten door middel van slimme specialisatie Informatiebijeenkomsten Kennisdelingsbijeenkomsten Kennisplatforms Pitch en matchmaking Het bevorderen van experimentele productontwikkeling, inclusief ontwikkelen en testen van prototypes binnen het MKB (overheden). Type acties: Algemene validering van nieuwe technologieën Ontwerpen van nieuwe, gewijzigde of verbeterde producten De ontwikkeling van commercieel bruikbare prototypes 26 Vereniging van Nederlandse Gemeenten

29 Testen van producten, procédés of diensten14 in proeftuinen Creëren van (grootschalige) demonstratie-/testomgevingen Businesscases opstellen Koolstofarme economie Het stimuleren van (verdere) clustervorming en netwerken gericht op innovatie en toepassing van CO 2 -arme technologieën Type acties: Netwerken, clusters en open innovatie opzetten door middel van slimme specialisatie Informatiebijeenkomsten Kennisdelingsbijeenkomsten Kennisplatforms Pitch en matchmaking Netwerkbijeenkomsten gericht op clustering van leveranciers voor nieuwe product-markt-combinaties van energiebesparende technieken; Het bevorderen van experimentele ontwikkeling van nieuwe producten en product-markt-combinaties van koolstofarme technologieën, inclusief het ontwikkelen en testen van prototypes, binnen het MKB. Type acties: Algemene validering van nieuwe technologieën Ontwerpen van nieuwe, gewijzigde of verbeterde producten De ontwikkeling van commercieel bruikbare prototypes Testen van producten, procédés of diensten in proeftuinen Creëren van (grootschalige) demonstratie-/testomgevingen Businesscases opstellen Ontwikkelen en uittesten van nieuwe samenwerkingsmodellen rondom koolstofarme technologieën; Ontwikkelen van nieuwe product-markt-combinaties; Ontwikkelen en uittesten van nieuwe concepten en processen gericht op uitrol; Proeftuinen gericht op (opschaling van) introductie van nieuwe milieu- en energietechnologie; Haalbaarheidsonderzoek naar nieuwe financieringsmodellen als resultaat van nieuwe product-markt-combinaties. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 27

Europese Subsidiewijzer 2014-2020

Europese Subsidiewijzer 2014-2020 Europese Subsidiewijzer 2014-2020 Europese Subsidiewijzer 2014-2020 Vereniging van Nederlandse Gemeenten 1 Colofon Vereniging van Nederlandse Gemeenten Postbus 30435 2500 GK Den Haag Informatiecentrum

Nadere informatie

Europese Subsidiewijzer 2014-2020

Europese Subsidiewijzer 2014-2020 Europese Subsidiewijzer 2014-2020 Europese Subsidiewijzer 2014-2020 Vereniging van Nederlandse Gemeenten 1 Colofon Vereniging van Nederlandse Gemeenten Postbus 30435 2500 GK Den Haag Informatiecentrum

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Politieke Academie 2013 Europese cohesiebeleid Doel: economische, sociale en territoriale samenhang of cohesie in de Europese Unie Principes: ontwikkeling herverdeling

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-08 Milieuraad Nr. 525 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Operationeel programma "Nederland-Duitsland" 2007-2013

Operationeel programma Nederland-Duitsland 2007-2013 MEMO/08/318 Brussel, 20 mei 2008 Operationeel programma "Nederland-Duitsland" 2007-2013 1. "Operationeel programma voor grensoverschrijdende samenwerking Nederland-Duitsland" programma in het kader van

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037

ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Dienstverlening Directie Europa VNG uw kenmerk ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037 bijlage(n) datum

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Europa 2020 SLIMME GROEI DUURZAME GROEI INCLUSIEVE GROEI De uitdagingen Groei en banen scheppen Klimaatverandering en Energieafhankelijkheid

Nadere informatie

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020 OP Zuid Programmaperiode 2014-2020 1 Europees kader Europees Programma 2014-2020 Cohesiebeleid EFRO OP -zuid 2 Programmagebied 3 Vertrekpunten voor het nieuwe programma Houtskoolschets OP-Zuid Schatgraven

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink EFRO 2014 2020 Ed Meijerink EFRO 2014-2020: waar staan we? OP EFRO RIS3 Noord-Nederland (4 maatschappelijke opgaven, living lab, geïntegreerde projecten) Focus op inzet MKB Innovatie Koolstofarm Beschikbare

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief health & lifesciences

Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief health & lifesciences Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief health & lifesciences INTERREG Partners Niedersächsische Staatskanzlei Uitgegeven door: Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat c/o Euregio

Nadere informatie

Strategisch Initiatief Health & LifeSciences

Strategisch Initiatief Health & LifeSciences Strategisch Initiatief Health & LifeSciences Europäische Union Europese Unie Partners in het INTERREG-programma Deutschland-Nederland: Niedersächsische Staatskanzlei Uitgegeven door: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II Carolien Huisman Mmv Martijn Onderstal, Laura Vis 1 mei Kansen voor West II: Kaders Innovatie Valorisatie: Het stimuleren van

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 28 mei 2015 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Peter Bellens Telefoon: 03 240 52 40 Agenda nr. 10/1 Europa. Beheers- en uitvoeringsovereenkomst Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Strategisch Initiatief. Energie & CO 2. -arme economie. Europäische Union Europese Unie. www.deutschland-nederland.eu

Strategisch Initiatief. Energie & CO 2. -arme economie. Europäische Union Europese Unie. www.deutschland-nederland.eu Strategisch Initiatief Energie & CO 2 -arme economie Europäische Union Europese Unie Partners in het INTERREG-programma Deutschland-Nederland: Niedersächsische Staatskanzlei Uitgegeven door: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief Energie & Co2-arme economie

Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief Energie & Co2-arme economie Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief Energie & Co2-arme economie INTERREG Partners Niedersächsische Staatskanzlei Uitgegeven door: Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat c/o Euregio

Nadere informatie

Notitie Europese Structuurfondsen

Notitie Europese Structuurfondsen Notitie Europese Structuurfondsen Centraal onderwerp / vraag: Op welke wijze kan de sector/topteam Creatieve Industrie meesturen op inzet EFRObudgetten (en de rijkscofinanciering daarbinnen)? Structuurfondsen:

Nadere informatie

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4.

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4. 22 april 2015 Bastiaan de Jonge 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie 2. Instrumenten 3. Budget en planning 4. Tips Aan deze presentatie kunnen geen rechten worden

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Interreg V Vlaanderen-Nederland

Interreg V Vlaanderen-Nederland Interreg V Vlaanderen-Nederland Waarom deze workshop - Doelstellingen OP-Zuid en Interreg Vlaanderen-Nederland afgestemd - Projectidee past niet zo goed in OP-Zuid, maar wèl in Interreg - Bijkomend: subsidie

Nadere informatie

Europese Subsidiewijzer

Europese Subsidiewijzer Europese Subsidiewijzer Europese Subsidiewijzer Colofon Vereniging van Nederlandse Gemeenten Postbus 30435 2500 GK Den Haag Informatiecentrum 070 3738020 E-mail: informatiecentrum@vng.nl Auteur Famke

Nadere informatie

Europese subsidies en de sociale economie

Europese subsidies en de sociale economie Europese subsidies en de sociale economie Tewerkstelling van vluchtelingen binnen de sociale economie 24 Mei 2016 Agenda 14:00 Welkom 14:15 Inleiding: Wie zijn de vluchtelingen? Quentin Callens, Agentschap

Nadere informatie

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland 3 februari 2015 - zaaknummer 2014-016804 Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Gelet op de goedkeuring van deze beleidsregel door het Comité

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Europese fondsen

Informatiebijeenkomst Europese fondsen Informatiebijeenkomst Europese fondsen 1 Programma 12.30 13.00 Inloop Locatie: Wandelkerk (via Abdijplein en Kloostergangen) 13.00 13.30 Het nieuwe Europese kader 2014-2020 Inleiding door gedeputeerde

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015. Joep Hoveling

Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015. Joep Hoveling Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015 Joep Hoveling Inhoud presentatie OP EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Budget en doel van de Tender Valorisatie 2015 Subsidiebedragen en percentages

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.10.2014 C(2014) 8190 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 29.10.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België CCI 2014BE16M8PA001

Nadere informatie

Innovatie op wereldschaal begint in de regio

Innovatie op wereldschaal begint in de regio Innovatie op wereldschaal begint in de regio Gouda, 4 juni 2015 Erwin Riedstra, PNO Consultants Opbouw presentatie 1. Introductie 2. Regionale innovatie 4. Uw innovatiewensen? 3. EFRO Introductie Erwin

Nadere informatie

Interreg A Euregio Maas-Rijn

Interreg A Euregio Maas-Rijn Interreg A Euregio Maas-Rijn Growing Together EU 2020 strategie limburg.be EU 2020 strategie limburg.be Inhoud van het Interregprogramma As 1 As 2 As 3 As 4 Innovatie 2020 Economie 2020 Sociale inclusie

Nadere informatie

Sectorplannen zorgsector

Sectorplannen zorgsector Sectorplannen zorgsector Tussen 6 mei en 9 september 2014 hebben de zorgsectoren/-regio s de beschikking van SZW ontvangen voor de uitvoering van hun landelijke en regionale sectorplannen. Al in april

Nadere informatie

Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief Logistiek

Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief Logistiek Samen. vanzelfsprekend. zonder grenzen Strategisch initiatief Logistiek INTERREG Partners Niedersächsische Staatskanzlei Uitgegeven door: Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat c/o Euregio Rhein-Waal

Nadere informatie

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat INTERREG V Deutschland Nederland 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat Kader Europa 2020 Strategie Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Europese Verordeningen Structuurfondsen

Nadere informatie

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland

Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland Beleidsregel Operationeel Programma EFRO 2014-2020 Oost-Nederland (Geconsolideerde versie van de reeds op 3 februari 2015 vastgestelde beleidsregel en de op 21 april 2015 vastgestelde wijziging van deze

Nadere informatie

Strategisch Initiatief. Logistiek. Europäische Union Europese Unie. www.deutschland-nederland.eu

Strategisch Initiatief. Logistiek. Europäische Union Europese Unie. www.deutschland-nederland.eu Strategisch Initiatief Logistiek Europäische Union Europese Unie Partners in het INTERREG-programma Deutschland-Nederland: Niedersächsische Staatskanzlei Uitgegeven door: Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Geld voor goede projecten Europese structuurfondsen bieden Nederland nieuwe kansen

Geld voor goede projecten Europese structuurfondsen bieden Nederland nieuwe kansen Geld voor goede projecten Europese structuurfondsen bieden Nederland nieuwe kansen Europa is volop in beweging. Lag voorheen de nadruk in het Europese economisch beleid op het wegwerken van verschillen,

Nadere informatie

Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid 2014-2020

Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid 2014-2020 Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid 2014-2020 Innovatie, duurzaamheid en inclusieve groei 1. Inleiding De steden in Zuid-Nederland, verenigd in de de B5, L4 en Z4, hebben aangegeven een nadrukkelijke

Nadere informatie

WEBINAR. Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014 - >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen

WEBINAR. Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014 - >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen WEBINAR Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014-2020 >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen Introductie > Gé Huismans > Jacqueline Brouwer!Alle

Nadere informatie

Europa investeert in uw regio

Europa investeert in uw regio Interreg V Vlaanderen-Nederland Europa investeert in uw regio INNOVATIE DUURZAME ENERGIE MILIEU www.grensregio.eu ARBEIDS MARKT Europa en grensoverschrijdende samenwerking Het Europese Interreg-programma

Nadere informatie

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Toekomst Europese programma s Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Inhoud - Operationeel Programma Zuid (doelstelling 2, EFRO) - Stand van zaken andere Europese programma s: - Doelstelling 3, grensoverschrijdende

Nadere informatie

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende DOEL Informatie Uitwisseling Vraag aan u Beleid min SZW SUWI: 2002 CWI en UWV samenwerking met gemeenten werk boven uitkering

Nadere informatie

507 miljoen euro voor re-integratie en duurzame inzetbaarheid in Nederland

507 miljoen euro voor re-integratie en duurzame inzetbaarheid in Nederland ESF 2014-2020 507 miljoen euro voor re-integratie en duurzame inzetbaarheid in Nederland Operationeel programma 2014-2020 Europees Sociaal Fonds Voor u ligt het Nederlandse programma voor het Europees

Nadere informatie

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008 COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 19/IX/2008 C(2008) 5113 definitief WORDT NIET GEPUBLICEERD BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 19ЯХ/2008 tot goedkeuring van het operationeel programma "Frankrijk

Nadere informatie

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken

Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken Een duurzame manier om de economische en sociale doelstellingen van de EU te bereiken medegefinancierd door Europese Structuur- en Investeringsfondsen zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak 1. Wat willen wij: Visie op Velsen Met het vaststellen van de Visie op Velsen

Nadere informatie

Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg

Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg Eerste impressie Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg 30 mei 2011 Leo Cok en Hester Tjalma Wim Hoddenbagh (Transitiebureau Jeugd) Martine Meijers (project Slim Samenwerken) 1 1. Toelichting bij

Nadere informatie

Platform Subsidies. Regiobijeenkomst. Wilfrie Koekkoek, Rene Savelsberg, Rik Steenaard en Mark Strootman

Platform Subsidies. Regiobijeenkomst. Wilfrie Koekkoek, Rene Savelsberg, Rik Steenaard en Mark Strootman Platform Subsidies Regiobijeenkomst Wilfrie Koekkoek, Rene Savelsberg, Rik Steenaard en Mark Strootman Vorm & Inhoud We gaan vandaag in gesprek met elkaar over een aantal subsidies waarbij de invalshoek

Nadere informatie

Regionale Hotspots in Slimme Specialisatie Strategieën (RIS3)

Regionale Hotspots in Slimme Specialisatie Strategieën (RIS3) Regionale Hotspots in Slimme Specialisatie Strategieën (RIS3) REGIONALE HOTSPOTS IN RIS3 Analyse van de rol van regionale hotspots in RIS3 strategieën en de mogelijk-heden tot financiering van internationale

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

16/04/2015 WORKSHOP 3 : EUROPESE MOGELIJKHEDEN STRUCTUURFONDSEN

16/04/2015 WORKSHOP 3 : EUROPESE MOGELIJKHEDEN STRUCTUURFONDSEN WORKSHOP 3 : EUROPESE MOGELIJKHEDEN STRUCTUURFONDSEN 1 Plattelandsontwikkeling & LEADER Doel: Verhogen van de leefbaarheid van het platteland Verschillende subsidiepoten: Subsidiepoot voor gehele provincie*

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-08 Milieuraad Nr. 528 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 9 oktober 2014 De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een

Nadere informatie

Welkom. regiobijeenkomst. 26 april 2012

Welkom. regiobijeenkomst. 26 april 2012 Welkom regiobijeenkomst 26 april 2012 PROGRAMMA Bestuurlijke terugkoppeling Korte presentatie aanpak programmamanagement Keuze regiodragende projecten Resultaten IJzers in het vuur Aanpak komende periode,

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties,

Nadere informatie

Concept. Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland. 23 mei 2013

Concept. Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland. 23 mei 2013 Concept Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 23 mei 2013 De indeling van dit document is gebaseerd op: DRAFT TEMPLATE AND GUIDELINES FOR THE CONTENT OF THE OPERATIONAL PROGRAMME Version 3 21 mei

Nadere informatie

KvK dienstverlening topsectoren

KvK dienstverlening topsectoren MIT regeling 2014 KvK dienstverlening topsectoren Bon Uijting senior adviseur KvK 15 mei 2014 KvK verzorgt vele MKB loketten topsectoren Telnr MKB Loket MKB loketten topsectoren MKB loket Agro Food 088-585

Nadere informatie

Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren

Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren In deze notitie geeft De Werkkamer een indicatieve verdeling van de garantiebanen over de verschillende arbeidsmarktregio s en sectoren voor

Nadere informatie

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010

Pieken in Oost-Nederland. Brochure voor subsidieaanvragers 2010 Pieken in Oost-Nederland Brochure voor subsidieaanvragers 2010 1 Pieken in de Delta In het voorjaar en najaar van 2010 worden de Pieken in de Delta subsidietenders voor Oost-Nederland geopend. Met Pieken

Nadere informatie

EUROPEES SOCIAAL FONDS OPERATIONEEL PROGRAMMA 2014-2020 Disclaimer: deze info is onder voorbehoud uitkomsten overleg met de Tweede Kamer over ESF en uitkomst onderhandelingen met Europese Commissie MINISTERIE

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Europese subsidies en staatssteun

Europese subsidies en staatssteun Europese subsidies en staatssteun Workshop 1 Landelijk staatssteunnetwerk Rotterdam, 17 november 2014 footer date 1 Welkom Dorianne Bos, juridisch adviseur Vincent Ketelaars, manager / senior adviseur

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.12.2014 C(2014) 10125 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 17.12.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van het samenwerkingsprogramma "Interreg V-A Vlaanderen-Nederland"

Nadere informatie

Informatiesessie. OPZuid 2014-2020. Workshop Projectvoorbereiding

Informatiesessie. OPZuid 2014-2020. Workshop Projectvoorbereiding Informatiesessie OPZuid 2014-2020 Workshop Projectvoorbereiding Pieter Liebregts, programmamanager Stimulus Programmamanagement Terneuzen, 3 maart 2015 Inhoud Subsidieaanvraag in detail Beoordelingsproces

Nadere informatie

INTERREG V A 2014 2020

INTERREG V A 2014 2020 INTERREG V A 2014 2020 Doelen en subsidieinstrumenten van de EU Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Structuurfondsen Doelstelling 1 Convergentie (Regio s met BBP/inw. < 75% van het Europese gemiddelde)

Nadere informatie

De koppeling van EU-subsidies aan stadsprojecten:

De koppeling van EU-subsidies aan stadsprojecten: VNG Servicebureau Europa De koppeling van EU-subsidies aan stadsprojecten: Tips vanuit de Nederlandse praktijk Tim te Pas Wat gaan we vanochtend doen? 1. Korte introductie VNG Servicebureau Europa 2. EU

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 8 Statistische bijlage 9 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Grensoverschrijdende samenwerking

Grensoverschrijdende samenwerking Grensoverschrijdende samenwerking Woensdag 19 september 2012 Groningen, 13 mei 2011 Eems Dollard Regio (EDR) Op 28 februari 1977 opgericht en vanaf 1997 openbaar lichaam. 100 leden (gemeenten, Landkreise,

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie