de zomer daarentegen waren de paden onzichtbaar door het onkruid. Slechts twee belangrijke wegen werden zwak verlicht. Maar er was ook een theater.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "de zomer daarentegen waren de paden onzichtbaar door het onkruid. Slechts twee belangrijke wegen werden zwak verlicht. Maar er was ook een theater."

Transcriptie

1 1 AntonTsjechovleefdevan1860tot1904.Hijisdusnietouderdan44geworden. Maarwathijindatkortelevenallemaalheeftbetekendisbijnaniettebevatten.Als hoofdvandefamilie,artsvoorzijnpatiënten,alsschrijvervoorzijnlezersenals betrokkenburger.hijschreefduizendenbrieven,honderdenverhalen,eentiental toneelstukken,bouwdedriescholeneneensanatorium,zettehulpactiesopvoor slachtoffersvandehongersnood,bleefzijnhelelevendoktervoorpatiëntendiehem nietkondenofhoefdenbetalen,schreefeenvernietigendeninvloedrijkboekoverde erbarmelijkeomstandighedenindestrafkolonie sopheteilandsachalin,envondna zijnlevennavolgingvantallozeschrijversenveranderdedelevensvanontelbarelezers entoeschouwers. Voorzijnfamiliezouhijzijnlevenlangzorgdragen,dieliethijnietindesteek.Hij stondzebijmetraad,hieldzeophetgoedespoor,zorgdefinancieelvoorze.vooralzijn grotebroersstondenonderzijnbescherming.beidenwarenkunstenaar,maarnietmet hetuitzonderlijketalentvanhunjongerebroertje,enbeidenkondenhetlevennietaan. Zijnalcoholismezoudeoudstebroeruiteindelijkfataalworden.Totdietijdwaakte Antonoverhem.VanzijnfamiliezouTsjechovzichnooitlosmaken.Hijwildedatniet, hijkonhetmisschienookniet.zijnjeugdjarenwarenweiniggelukkiggeweest. HijgroeideopinhetwarmeZuidenvanRusland,aaneenarmvandeZwarteZee, inhetplaatsjetaganrog.een dovestad,zoalsderussendatnoemen,eenstadin verval,meteenverzandehaven,waarverschillendebevolkingsgroepenmetelkaar leefden,ofbetergezegd:langselkaarheenleefden;russen,tataren,moslims,jodenen vanoudsherookgrieken.laterzouhijnaeenbezoekeenweinigidyllischbeeldvanzijn geboortestadschetsen.hetwasnogaltijddeculturelewoestenijuitzijnjeugd: OveralinhetrondishetzozeerAzië,datikmijnogennietkangeloven. Zestigduizendinwonershoudenzichslechtsbezigmetetenendrinken,metzichvoortte planten,enzijhebbennietdeminstebelangstellingvoorhetleven;overalwaarmenkomt zietmenslechtskoelitsj[paasbrood],eieren,wijnuitsantorinienkinderenaandeborst. Hierzijngeenpatriotten,geenzakenlui,geendichters,zelfsgeenbehoorlijkebakkers. 2 Inditslaperigestadjewarendestratennietgeplaveidenindeherfstenlente veranderdenzeinmodderpoelen,waardevoetgangerstotdeenkelsinwegzakten.in

2 dezomerdaarentegenwarendepadenonzichtbaardoorhetonkruid.slechtstwee belangrijkewegenwerdenzwakverlicht.maarerwasookeentheater.daarziet Tsjechovalsdertienjarigevoorheteersteenvoorstelling;LabelleHelènevan Offenbach.Hijwasverkocht.Datwasdusookleven.Eenwereldvankunstlicht,muziek, pruiken,onverwachtewendingen,liefdesintrigesenvreemdelanden.enjekondeze wereldookzelfoproepen.metzijnbroersenzustersrichttehijzijneigentoneelgroepje opdatoptradvooreenaandachtigpubliekvanouders,vriendenenburen. Zijnvaderwasdezoonvaneenslaaf,eenlijfeigenediezichinde1848vrijgekocht had.demanhadeenkleinekruidenierszaak,maardehandelliepslecht.eenvies winkeltjewaarvanalles,petroleum,kruiderijen,schoonmaakspullenetc,verkochtwerd ofliever:nietverkocht.devaderwaseenvatvoltegenstrijdigheden.godsvruchtigop hetwaanzinnigeaf,maarookeenklaploperendrinker.diedekinderensloeg,hoge eisenaanzestelde,maarzeemotioneelverwaarloosde. TsjechovwerdnadelagereschoolnaarhetGrieksegymnasiumgestuurd,zijn vaderwildedathijzichmengdeonderdegrieksehandelselitevandestad,maaranton sprakgeenwoordgrieks.pasnaeenhalfjaarkwamzijnvadererachterdatantonniets, maardanooknietsgeleerdhadenwerdhijalsnognaarhetrussischegymnasium gestuurd.maarwaardevaderdeanderekindereneronderhieldmetzijnharde, onvoorspelbareoptreden,daarontrokantonzichaanhetgezagvanzijnvader.sterker, opjongeleeftijdmaaktehijalzo'nevenwichtigeenintelligenteindrukdathijmeeren meerhetmorelehartvanhetgezinwerd.hijbeschermdezijnbroerstegenhunvader metwijzeraadofeenliefwoord. AlsTsjechovvijftienisgaatzijnvaderfaillietenneemtdemandebenennaar Moskou.Algauwvolgtderestvandefamilie,behalveAnton.Dieblijftalleenin Taganrogachteromzijnschoolaftemaken.Uitdezetijdzijnzijneerstebrieven overgeleverd.brievenaanverwanteninmoskou,diehijeenhartonderriemsteekt.in veelervanspreekthijzijnbroersmoedin,maakthijzesterk. Eendingmishaagtmijinjebrief,waarombestempeljejezelfalsonbeduidendennietig, kleinbroertje?wordjebewustvanjenietigheid.weetjewaar?voorgodof,zojewilt, voordeintelligentie,deschoonheid,denatuur,maarnietvoordemensen.voordemensen moetmenzichbewustzijnvanzijnwaardigheid.jijbenteerlijk,niet?jijbentgeenschelm. Respecteerdusinjezelfdeeerbaremensenweetdateeneerbaarmensnooiteennonvaleuris.

3 3 NazijnexamenvertrektookAntonnaarMoskou,ommedicijnentegaanstuderen. Alweer:mensenhelpen,betermaken.Hijisdieponderdeindrukvandestadmethaar levendigestraten,metheren'opz'neuropees'gekleed,officierenmetkostbare uniformenenelegantedames,boerinnenmethoofddoekenenbejaardemoejiks, boerenarbeidersinopgelaptepelsjassen;hetgeroepvandekoetsiers,dieeveneen klantwenkenendiscussiërenoverdeprijsvanderit;derustigegevelsvandehuizen, geschilderdinzachtekleuren;deetalagesvandeluxewinkels.enophetrodepleinde murenvanhetkremlin,waarachtereenbuitengewoneopeenstapelingvantorens, koepelsenverguldekruisen enzijnkathedraal,bontabsurdenvrolijkalseen hoop speelgoedopderandvaneentafel. Ominzijnonderhoudtevoorzienschrijfthijkorteverhalenenkomischeschetsen voortijdschriftenmetveelzeggendenamenalsdekrekel,dewekkerendeschaterlach. Zehebbenalgauwsucces.Maardeschrijverijisnogbijzaak.Degeneeskundeiszijn echtgenote,deliteratuurzijnminnares,schrijft ie.datverandertnaeenbriefvande letterkundigegrigorovitjs,eenvriendentijdgenootvandostojewski: Uhebteenreëeltalent,eentalentdatuverbovendeschrijversvandenieuwegeneratie plaatst...alsikpraatoveruwtalent,dandoeikdituitpersoonlijkeovertuiging.ikben ouderdanvijfenzestigjaar,maarikblijfzoveelliefdeervarenvoordeliteratuurenikvolg zoovertuigdhaarevolutie,ikbenzoverheugdalsikietsnieuwsengeïnspireerdsontdek, datikmijnietkanbedwingen,zoalsumerkt,enumijnbeidehandenreik. MaardanvervolgtGrigorovitjsmetdewaarschuwing: Houopmettesnelschrijven.Ikkenuwfinanciëletoestandniet.Alsdienietgoedis, zouhetvoorubeterzijnhongertelijden,zoalsdatdestijdsmetonshetgevalwas,enuw indrukkentebewarenvooreenrijp,volmaaktwerk,nietinéénrukgeschreven,maar gedurendedegelukkigeurenvandeinspiratie.éénwerk,indieomstandigheden geschreven,zalhonderdmaalmeerwaardehebbendanhonderdnovellen,alzijndiedan goed,verspreidinverschillendekranten. Hetwasgezien,hetwasnietonopgemerktgebleven.Eendolgelukkige,bevrijdde Tsjechovantwoordt: Uwbrief,mijngoedeenwarmbemindeboodschappervanvreugde,heeftmijalsde

4 bliksemgetroffen.ikheberbijnabijgeweend...mogegoduwouderdomzaligmaken,zoals umijnjeugdzalighebtgemaakt!ikweetniet,datgeefiktoe,watikmoetzeggenofdoen omumijnerkentelijkheidtebetuigen...alsikeengavebezit,dieikverplichtbente respecteren,dangeefiktoe,tegenoverdezuiverheidvanuwhart,datikdezetotopheden nietgerespecteerdheb.ikvoeldeweldatikdiegavebezat,maarikkanmenietherinneren datiemandmijooitgelezenoferkendheeftalseenkunstenaar...gedurendedevijfjaren, dieikdoorgebrachthebmetvandeenekrantnaardeanderetezwalken,benikovertuigd geraaktvanhunopvattingenomtrentdeonbeduidendheidvanmijngeschriften,ikben eraangewendmijnwerkmetmisprijzentebeschouwen...enikhebzomaarwat neergekrabbeld.datisdeeerstereden.detweederedenisdatikgeneesheerbenentot overmijnorenindegeneeskundezit.ikkanmijgeenverhaalherinneren,waaraanik langerdaneendaghebgewerktendejager,datuheeftbehaagd,hebikineenbadhuis geschreven...ennukomtdaarplotselinguwbrief.vergeefmijdezevergelijking,maarhij heeftopmijhetzelfdeeffectgehadalseenbevelvandegouverneurombinnen vierentwintiguurdestadteverlaten.ikwilzeggendatikeensklapsdeabsolutenoodzaak hebaangevoeldomzovlugmogelijkuithetmoerastegeraken,waarinikverzonkenwas. 4 Deliteratuurwasvanafnuzijnechtgenote,maardegeneeskundebleefhij uitoefenen.enbleefvoorhemookeenbronvaninspiratie.hoezouhetookanders kunnen.deintiemeomgangvaneenartsenzijnpatiëntlevertvoorwiedaargevoelig vooriseengroterijkdomaanbijzonderegrenservaringenop.jeleerthetlevenkennen. Geenberoepsgroepkentzo nintiemeomgang,zowelfysiekalsgeestelijk,metanderen danhuneigenfamilieleden.jepatiënten,jespreektze,jeraaktzeaan,jeruiktze,je snijdtinze,jeobserveertze,jeluistertnaarze,jeredtzehetlevenensomsverliesje ze bijna.zoalshenritoyatbeschrijftinzijnbiografie,tsjechov: ToendedirecteurvanhetplattelandsziekenhuisvanZvenjgorodtweewekenvakantie nam,boodtsjechovspontaanaanomhemtevervangen.eengewaagdestapvooreen jong,onervarengeneesheer.eninfeiteliepzijneerste,zeeronschuldigeoperatieopeen kindookbijnauitopeenramp.dekleineziekesparteldeenschreeuwdezoergdat Tsjechov,diezijnkoelbloedigheidverloor,eencollega svantsjikinotehulpriep,die zondermoeitedeingreepinzijnplaatsdeed. 5

5 Eenvandeverhalen,diehijindezejarenschrijftisDeSteppe.Verhaaliswat zuiniguitgedrukt,hetiseennovellevanzo'n100pagina's.deoproepvangrigorovitjs indachtigschrijfthijbedachtzamerenmeteenlangereadem.hetiseenvoldragen meesterwerk,eenlofzangophetmooierussischegraslandschap.mooimaar afschrikwekkend,denatuuriswreed,netalsdemenselijkenatuur.tsjechovhieldvan hetbuitenleven,maaraltijdmeervantuinendanvanbossen.inzijnwerkenlevenlijkt hijmeertehebbenmetbomendieineengaardgeplantzijndandiedieinhetbos groeien.mindereenmanvandevrijenatuurdanvandetweedenatuur,zoalszijn biografejanetmalcolmsnedigopmerkt.wantdaarwasdehandvandemenstenminste noginteherkennen.hetonbeteugelde(ookindemens)boezemdeangstin. DenkendedatdekrekeldatwelprettigzouvindenaaidenJegoroesjkaenDeniskahemmet hunvingersoverzijnbredegroenerugenraaktenzijnvoelsprietenaan.vervolgensving Deniskaeenvettepaardevliegdiezichmetbloedhadvolgezogenendieboodhijdekrekel aan.dekrekellietheelonverschillig,alswasdeniskaeenoudekennisvanhem,zijngrote, ophetviziervaneenhelmlijkendekakenopenneergaanenvratdebuikvandevliegweg. Toenhijwerdlosgelaten,flitstehijmetderozevoeringvanzijnvleugelsvoorbijen hervatte,zodrahijinhetgraswasneergestreken,zijnsjirpendelied.ookdepaardevlieg herkreegzijnvrijheid;hijbrachtzijnvleugelsinordeenvloogtoenzonderonderlijfnaar depaardentoe. VeeltypischekenmerkenvanTsjechovzijninDesteppeterugtevinden. Ogenschijnlijkisheteenverslagvaneendagenlangereisdoordesteppe.MaarTsjechov verbijzondertdezereisdooreenjongenvannegenjaarhethoofdpersonagetelatenzijn. DoordeogenvandezeJegoroeskazienwijlezersalsofvoordeeerstekeernetalsdit jongetjehetoneindigmonotonelandschap.jegoroeskaisdoorzijnmoederaanhaar broermeegegevenomergensonderwegeenschoolvoorhemtevinden.slimdekeuze voorzo'njongendievaneenleeftijdiswaarophijveelontvankelijkerisvoornieuwe indrukkenennieuweomgevingen.zijnwaarnemingvanhetlandschapisintens,netals zijnervaringvandereisdiehijmaakt,voorheteerstvanhuis,endeeindbestemmingis ongewis.zoietsalshetlevendus.dejeugdvanjegoroeskaiseenverbijzondering,een elementvanvervreemding,dattsjechovrealiseertdoorzijnpsychologischinzicht,zijn laconiekehumorenzijnrespectvoorhetrijkeinnerlijklevenvaneennegenjarige.

6 Ennaastdatjongetjeisdesteppezelfhettweedehoofdpersonage.Netalsbijde groteschildersvanzijntijdonderwiensinvloedtsjechovongetwijfeldheeftgestaan (deberoemderussischeschilderlevitanwaseenvanzijnbestevrienden)ishet landschapnietlangercoulisse,ofachtergrond.hetishetcentraleonderwerpvanhet kunstwerkzelfgeworden.enalseenschilderweettsjechovhetlandschapende reizigersmethungroteverscheidenheidaankleurenenvormen,opteroependoor fijnzinnigeenonverwachtekeuze svanwoorden,begrippenenvergelijkingen.zoiser hetrodehempjevanjegoroeskadatalseenzonsondergangvanmonethetbeeld beheerst. Ookdoorzijnstijl,watlaatjeweg,waarzoemjein,welkedetails,welke gebeurtenissenbeschrijfjewelenwelkeniet,doorditallesweettsjechovdesensatie vanlevendigheidennabijheidopteroepen ofwijdaarzelfnaastjegoroeskaopdebok zitten.hetiseenverhaalvolatmosfeer,zowelindeweerkundigealssentimentele betekenisvanhetwoord.enwatdeschilderkunstnatuurlijknietkandatkaneengoed schrijverwel,hijweetdesensatievanhetverstrijken,ofhetbijnanietverstrijkenvan detijdopteroepen. Watdevermoedelijkeoerbronvanditverhaalis,zijnnietzozeerTsjechovseigen reiservaringen.hetwashetverhaaldatzijnlievemoederhemhadvroegervaak vertelde.hoezealsjongevrouwmethaarmoederinhetnoordenvanruslandverbleef toenzeberichtkreegdathaarvaderoverledenwasenhoezenaarhetzuidenafreisden omhemtezoeken,hoezeoverdestepperedenvanplaatsnaarplaatsmaardeplekmet hetstoffelijkoverschotvanhaarvadernooitzoudenvinden.ditverhaaldroegtsjechov aldiejarenmetzichmee,koesterdehettothijhetopdiepteuitzijnschatkistvan herinneringen,gebeurtenissenenervaringenenhetverwerkteindezenovelle.datis wathijdeed;ervaringenverzamelen,aldannietzelfbeleefd.zijwarendebrandstof voorzijnwerk.hijhadookaltijdeennotitieboekjebijzichwaarinhijvoorvallen, gedachtenenvooralobservatiesnoteerde.veelalopzijnreizen,wanthoebetrokkenhij ookwasbijzijnomgeving,zijbenauwdehemooksnelendanmoesthijweg.inde notitieboekjesschreefhijdandekleineobservatiesvanvaaknietmeerdanéénregelop. inplaatsvanlakens vuiletafelkleden dehondliepdoordestraatenschaamdezichvoorzijnkrommepoten erwarenflessenmineraalwaterwaarinkersenwerdenbewaard opderekeningdiedehoteleigenaarhadbewaardstondonderanderen:wandluizen 13

7 kopeken hijmaaktezijntandenschoonenstoptedetandenstokerteruginhetglas Zinnetjeszonderverklaringofcontext,diemisschiennogeenseenplaatszouden kunnenkrijgeninzijnwerk,zonderdathijerdaardaneenverklaringzoubijleveren. Zijnverhalenzijnopgebouwduitditsoortflarden.Flardenvanleven,diedesuggestie vaneeninnerlijklevenwekkenzonderdaterconstanteenalmachtigevertellerisdie hetallemaalvooronsuitspeltenverklaart.datmaaktezijntalentookzogeschiktvoor hettheater,waarjeperdefinitienatuurlijknooitinhethoofdvandepersonageskunt komen.wemoetenhetdoenmethunvaakmerkwaardigeuitlatingen,waartsjechovals geenandervoorofnahemoorvoorhad.vandiezinnetjesdieopnietslijkentevolgen ennergenstoeleiden. 7 Tsjechovkreegweleenshetverwijtdathijgeenpolitiekschrijverwas.Hijleefde tenslotteineentijdeneenianddiedaaromvroegen.hijantwoorddedandathijhet levenbeschreefzoalshetwas,nietzoalshetzoumoetenzijn.veelvanzijntijdgenoten engrotevoorgangersalsdostojewskientolstojwarenbeziggeweestmetdegrote socialekwesties.enschrevendedikkeboekenoverdeimmensgrotesocialeproblemen indatonmetelijkgroteland.politiekbewoogernadegewelddadigedoodvantsaar AlexanderIIin1881nietsmeer.HijwasbeziggeweestRuslandtehervormen.Nu warenhetvooraldeintellectuelendieantwoordenprobeerdenteformuleren.diehun landenzijngeschiedenisprobeerdentebegrijpenendiederichtingaangaven waarheenhetmoestmetrusland. In1864waseindelijkdelijfeigenschapafgeschaft.Enhoevandegroepvan miljoenenvrijgelatenongeletterden,volwaardigeburgerstemaken?voordezetaakzag Ruslandzichgesteld.Nietlangerzouhetwesteneenvoorbeeldmoetenzijn,alshettwee eeuwensindspeterdegrotehetgevalwasgeweest.dostojewskizageenautoritair regimeonderhetgezagvanderussisch Orthodoxekerkinhetverschiet.Tolstojjuist zoietsalseenchristen socialistischeboerenstaat.maarreactionairofprogressief,de heilstaatwasnabij.dereflexbijdezeschrijversdiezelfstamdenuitdearistocratieofde bestuurselitewasuitschuldgevoelenonwetendheid,demassaonmondigeenhaveloze boerenteidealiseren.daarmoesttsjechovdusnietsvanhebben.hijwaseenrealist,hij

8 kendedeboeren,hijkendedemens.eerstmaareenseengrondwet,waarindeburger beschermdzouwordentegendewillekeurenhetgeweldvandestaat.zoalsfrankrijk, waaremilezola,metbehulpvanhetrechthetslachtoffervaneenantisemitischcomplot inhetleger,deofficieralfreddreyfushadvrijgekregen. 8 Inzijnstudietijdopenbarenzichdeeerstetekenenvaneenziektewaaraan Tsjechovzaloverlijden,tuberculose.Eenziektewaarhijindeeerstejarenweinig aandachtaanschenkt.hijverdringthet,datkandanooknog,maargaandewegdejaren 90krijgtdetbcsteedsmeervatophemtotdathijnietlangerinMoskoukanwonen.In watdelaatstetienjaarvanzijnlevenblijkentezijn,kanhijalleennogmaarinhet warmezuidenvanzijnjeugdwonen.debloedingenpoogthijzototeenminimumte beperken.eenaangrijpenddetailisdathijopeengegevenmomentzoverzwaktisdat hijalleennogmaarzachtenrustigkanademhalen,ommaarnietsopentehaleninzijn longen. Doordedoodopdehielengezetenwerkthijalseenbezetene.Koortsachtiglijkt hetwel,eenbekendfenomeenbijtuberculose lijders.hijontdekthettheaterweeren hettheaterhem.inmoskouiseengezelschapopgerichtdateenveelrealistischer maniervanspelenvoorstaat,minderbombastischenretorischdangangbaar,het KunsttheatervanKonstantinStanislavski.Dezeeenvoudsluitgoedaanopdeschijnbare ongekunsteldheidvantsjechovsteksten,enzijnhangnaarwaarheidenwaarachtigheid. Willenlatenzienzoalshetlevenis. Doodenverlieswordenbelangrijkethema'sdezejaren.Zijnzusterenmoeder blijvenaldiejarenvoorhemzorgen.alsaltijdheefthijveelbelangstellingvoor vrouwenenvanvrouwen.maaralszeteopdringerigworden,wordenzededeur gewezen.hijisdaarinnietaltijdevenkies.hijflirtmetvrouwen,spreektmetzeop basisvangelijkwaardigheid(nietvanzelfsprekendindiedagen),maaralszemeergaan verwachtenwijsthijzeresoluutaf,meteenkwinkslagofeenterechtwijzing.totdatde actriceolgaknipperinzijnlevenverschijnt.hijziethaarindemeeuwenvoorheteerst speelthijserieusmetdegedachteaaneenhuwelijk.uiteindelijktrouwenze,maarhij blijftmetzijnmoederinjaltawonen,terwijlzijnvrouwfuroremaaktinmoskouinzijn stukken.voorhaarschrijfthijdekersentuin,eentekstvergevenvanafscheidenvertrek enhoebelangrijk,haastopdringerig,deherinneringwordtnaarmateweouderworden.

9 Tsjechovwistdathijgingsterven.Vandatbesefiszijnlatewerkdoordesemt.Net alshunschrijverlijkenzijnpersonageszichpermanentineentussengebiedtebevinden tussendromenenwaken,tussenhetlevenendedood.dekersentuineindigtmetde hoogbejaardebediendefirs,vergetendoordefamiliebijhundefinitievevertrekuithet landgoed.moevanhetleven,geefthijzichlaconiekoveraanwatkomengaat vermoedelijkdedood. 9 InhetverhaalDeBisschopdathijindezetijdookschrijftzijnwegetuigevanwat delaatstedagenvaneenzieke,voornameprelaatblijkentezijn.uithetnietsstaatinde paasweeknaeendienstzijnmoedervoordepriester.hijheefthaaringeentijden gezien.deeenvoudigeweduwvrouwspreekthemaanmetu,detweezijnvolkomenvan elkaarvervreemd.beeldenvanvroeger,vanzijnoverledenvader,zijnopleidingophet seminarie,schuivenderestvandeweekoverhetheden.deknagendetwijfelofhijer welgoedaanheeftgedaanroemnastrevenspeeltop.ishethetallemaalwaard geweest,heefthijhetverschilgemaakt?zijnhogepositieheefthemgeïsoleerdvanzijn omgeving.hadhijnietbeterdorpspopekunnenwordenenzoietsbetekentvoorde eigengemeenschap? EenpaardagenlatersterfthijenbesluitAntonTsjechovditbijzondereverhaal overeenbegaafdenduseenzaammensalsvolgt: Naeenmaandwerdeennieuwevicarisaangesteldenniemanddachtmeeraanbisschop Pjotr.Daarnavergatenzehemtotaal.Enalleendeoudevrouw,demoedervande overledene,dienubijhaarschoonzoon,dediakenwoontineenafgelegenprovinciestadje, begon'savonds,alszijhaarkoeophaaldeenopdemeentanderevrouwentegenkwam, overhaarkinderenenkleinkinderentevertellen,overhaarzoon,diebisschopwas geweest,endatdeedzebedeesd,bangalszewasdatanderenhaarnietzoudengeloven... Endatwasookzo,langnietiedereengeloofdehaar. (KarimAmeur)

Russische papiergeld in WW-I (1914 1917) Door John Laureijsen

Russische papiergeld in WW-I (1914 1917) Door John Laureijsen Russische papiergeld in WW-I (1914 1917) Door Inleiding Op 1 augustus 1914 vielen Russische troepen Oost Pruisen binnen en was de eerste wereldoorlog niet meer tegen te houden. De tsaren hadden de kosten

Nadere informatie

Solderen is simpel. Zo doe je het! Andie Nordgren (Strip adaptatie) Jeff Keyzer. by: Mitch Altman (Soldeer wijsheid) (Layout en editing)

Solderen is simpel. Zo doe je het! Andie Nordgren (Strip adaptatie) Jeff Keyzer. by: Mitch Altman (Soldeer wijsheid) (Layout en editing) Solderen is simpel Zo doe je het! by: Mitch Altman (Soldeer wijsheid) Andie Nordgren (Strip adaptatie) Jeff Keyzer (Layout en editing) Download deze strip en deel hem met je vrienden! Distribute widely!

Nadere informatie

Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties. Door Victor Ponsioen Districon

Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties. Door Victor Ponsioen Districon Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties Door Victor Ponsioen Districon SUPPLY CHAIN CARGO LOGISTICS FACILITIES Apeldoorn, November 1 st 2013 Agenda 1 Voorstellen

Nadere informatie

Oorzaken. Klachten en verschijnselen

Oorzaken. Klachten en verschijnselen Bronchiëctasieën De dokter heeft vastgesteld dat u bronchiëctasieën heeft. In deze folder krijgt u informatie over wat bronchiëctasieën, de oorzaken, klachten en de behandeling inhouden. Bronchiëctasieën

Nadere informatie

Wij raden u aan de voorwaarden en het privacybeleid van derden websites of diensten die u bezoekt.

Wij raden u aan de voorwaarden en het privacybeleid van derden websites of diensten die u bezoekt. Algemene Voorwaarden ("Voorwaarden") Laatst bijgewerkt op: 11 december 2015 Lees deze Algemene Voorwaarden ("Voorwaarden", "Terms of Service") zorgvuldig voordat u de https://www.seosnel.nl/ website gaat

Nadere informatie

Wij maken het verschil voor mensen met (ooit) kanker

Wij maken het verschil voor mensen met (ooit) kanker Wij maken het verschil voor mensen met (ooit) kanker Word ik weer beter? Wat betekent kanker voor mijn relatie? Wat kunnen wij voor ù doen? Leven met kanker Hoe gaat de behandeling verlopen? Word ik weer

Nadere informatie

Inleiding Bevorderingsnormen. Bevorderingsnormen. Cijfernormen. Competentienormen

Inleiding Bevorderingsnormen. Bevorderingsnormen. Cijfernormen. Competentienormen Inleiding Bevorderingsnormen Bevorderingsnormen De bevorderingsnorm bestaat uit twee onderdelen. Het eerste deel betreft de cijfernorm en het tweede deel is de competentienorm. Op de cijfernorm wordt een

Nadere informatie

Vrije stand. Datum: Maandag 26 maart 2012. Jurrian Koks & Percy Isenia Aantekeningen door: Jurrian Koks & Michel ten Broeke

Vrije stand. Datum: Maandag 26 maart 2012. Jurrian Koks & Percy Isenia Aantekeningen door: Jurrian Koks & Michel ten Broeke 1 Datum: Maandag 26 maart 2012 Onderwerp: Coachcursus Pitchen Door: Jurrian Koks & Percy Isenia Aantekeningen door: Jurrian Koks & Michel ten Broeke Algemene opmerkingen: - Zie opmerkingen bij coachcursus

Nadere informatie

IBOM-2. Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis

IBOM-2. Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis IBOM-2 Het effect van Medicatiereview en begeleiding van patiënten na verblijf in het ziekenhuis Abeer Ahmad Ruth Mast Giel Nijpels Jacqueline Dekker Piet Kostense Jacqueline Hugtenburg Afdelingen Klinische

Nadere informatie

Leiderschap vragenlijst

Leiderschap vragenlijst Leiderschap vragenlijst Hieronder vindt u twee vragenlijsten: - leiderschap vragenlijst voor uzelf - leiderschap vragenlijst voor medewerkers/collegae/chef De eerste vragenlijst vult u zelf in. De tweede

Nadere informatie

Next Generation Risk Based Certification

Next Generation Risk Based Certification BUSINESS ASSURANCE Next Generation Risk Based Certification DNV GL Relatiedag - 11 november 2014 Albert Zwiesereijn 2014-06-05 1 SAFER, SMARTER, GREENER Albert Zwiesereijn 37 jaar Voor DNV GL Officier

Nadere informatie

Henri de Joode Directeur Infra Services PinkRoccade Local Government

Henri de Joode Directeur Infra Services PinkRoccade Local Government Henri de Joode Directeur Infra Services PinkRoccade Local Government Total Specific Solutions (TSS) Visie & Strategie TSS: Specialisten; geen generalisten 'best-in-class' bedrijfsoplossingen Gedelegeerd

Nadere informatie

Competenties van de jeugdarts. J.Bijlsma-Schlösser 22-09-08. Opbouw

Competenties van de jeugdarts. J.Bijlsma-Schlösser 22-09-08. Opbouw Medicine is long life study Competenties van de jeugdarts J.Bijlsma-Schlösser Opbouw Medische kerncompetenties specialist Wat is een competentie Uitwerking van een kerncompetentie SWOT POP EPA= KrBeAc

Nadere informatie

Horsemanship en Rijkunst

Horsemanship en Rijkunst Horsemanship en Rijkunst Janet Bos Monique de Rijk Een solide basis voor u en uw paard begint bij een goed contact, plus de juiste fysieke ontwikkeling van uw paard. En dát leert u allemaal tijdens de

Nadere informatie

Wij maken het verschil voor mensen met (ooit) kanker

Wij maken het verschil voor mensen met (ooit) kanker Wij maken het verschil voor mensen met (ooit) kanker Word ik weer beter? Wat betekent kanker voor mijn relatie? Wat kunnen wij voor ù doen? derde herziene uitgave augustus 2010. bestelcode: n01 is deze

Nadere informatie

BENAUWDHEID BIJ DE KAT

BENAUWDHEID BIJ DE KAT INFOFOLDER Deze folder maakt deel uit van de serie infofolders van de Stichting Feline Welfare Foundation. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd Longembolie Door allerlei oorzaken wordt er

Nadere informatie

Levensreddende handelingen

Levensreddende handelingen Levensreddende handelingen Hoofdstuk 3: Het stelpen van ernstige bloedingen Anatomie van de bloedsomloop Samenstellende delen De hartspier De grote bloedsomloop De kleine bloedsomloop De aders en haarvaten:

Nadere informatie

Hoe kan je een verhaal op een multimediale manier vertellen?

Hoe kan je een verhaal op een multimediale manier vertellen? Hoe kan je een verhaal op een multimediale manier vertellen? Over digital storytelling Digital storytelling is een heel eenvoudige manier om een verhaal op een multimediale manier te vertellen. Je kan

Nadere informatie

Toets 5.3 Procenten. Deze toets hoort bij de ThiemeMeulenhoff-uitgave (ISBN 978 90 557 4642 2): Rekenen: een hele opgave, deel 2

Toets 5.3 Procenten. Deze toets hoort bij de ThiemeMeulenhoff-uitgave (ISBN 978 90 557 4642 2): Rekenen: een hele opgave, deel 2 Toets 5.3 Procenten Deze toets hoort bij de ThiemeMeulenhoff-uitgave (ISBN 978 90 557 4642 2): Rekenen: een hele opgave, deel 2 Joep van Vugt Anneke Wösten ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2011 1 Aanwijzingen

Nadere informatie

ANHEUSER-BUSCH INBEV LONG TERM INCENTIVE PLAN

ANHEUSER-BUSCH INBEV LONG TERM INCENTIVE PLAN Pagina 1 ANHEUSER-BUSCH INBEV LONG TERM INCENTIVE PLAN UITGIFTEVOORWAARDEN VAN DE WARRANTS VAN 28 APRIL 2009 A. Warrants 1. Warrants Elke kent het recht toe om in te schrijven op één nieuw gewoon aandeel

Nadere informatie

Wat is een vena van Galeni malformatie? Een vena van Galeni malformatie is een ernstige aangeboren vaatafwijking in het hoofd.

Wat is een vena van Galeni malformatie? Een vena van Galeni malformatie is een ernstige aangeboren vaatafwijking in het hoofd. Vena van Galeni malformatie Wat is een vena van Galeni malformatie? Een vena van Galeni malformatie is een ernstige aangeboren vaatafwijking in het hoofd. Hoe wordt een vena van Galeni malformatie ook

Nadere informatie

doe mee samen maken we er een fantastische sporthappening van! 10-wekenplan voor de Antwerp 10 miles Beginnersschema 3 trainingen per week

doe mee samen maken we er een fantastische sporthappening van! 10-wekenplan voor de Antwerp 10 miles Beginnersschema 3 trainingen per week Verklaring bij trainingsschema s Herstelloop: je hebt een zeer comfortabel gevoel; het tempo is zeer laag. Long Slow Distance en de gewone extensieve duurtraining: je hebt een comfortabel gevoel; je kunt

Nadere informatie

Meerdaagse. Programma s. Eendaagse Trainingen. Persoonlijke Overtuigingskracht. Communiceren voor Leiders. Communicatieprofessionals

Meerdaagse. Programma s. Eendaagse Trainingen. Persoonlijke Overtuigingskracht. Communiceren voor Leiders. Communicatieprofessionals Eendaagse Trainingen Meerdaagse Programma s Persoonlijke Overtuigingskracht Luisteren & Beïnvloeden Overtuigen voor Financials Debatteren Overtuigen in de Media Opleidingstraject Communiceren voor Leiders

Nadere informatie

TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde. VAN ZUILICHEM Gespecialiseerde Therapeuten

TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde. VAN ZUILICHEM Gespecialiseerde Therapeuten Acupunctuur TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde Behandelingsmethoden Psychotherapie Medicinale therapie Bewegingstherapie Externe therapie Psychotherapie Met name gericht

Nadere informatie

D e G o u d e n H a r t

D e G o u d e n H a r t De Gouden Hart Meditatietechnieken Pagina 1 uit 11 D e G o u d e n H a r t m e d i t a t i e t e c h n i e k e n Meditatie is gewoon Zijn Hieronder staan enige technieken, die onder anderen meditatie en

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier Risicoprofiel

Vermogensbeheerder particulier Risicoprofiel Vermogensbeheerder particulier Risicoprofiel Beschrijving Hier volgen vijf situaties binnen Centrox Bank waarin het risicoprofiel van de cliënt centraal staat. Stap 1: Toch langer doorwerken? Stap 2: Kinderen

Nadere informatie

5 Mijn persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)... 1

5 Mijn persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)... 1 PDF processed with CutePDF evaluation edition www.cutepdf.com 5 Mijn persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)... 1 Mijn gesprekken... 1 Mijn ontwikkelingspunten... 2 Mijn traject... 6 Mijn netwerk... 8 Mijn

Nadere informatie

lende hemellichamen verschillende zijn qua temperatuur, zwaartekracht, atmosfeer en zuurstof andere hemellichamen anders uit zouden zien

lende hemellichamen verschillende zijn qua temperatuur, zwaartekracht, atmosfeer en zuurstof andere hemellichamen anders uit zouden zien Leven in de ruimte GROEP 5-6 59 80 minuten 1, 42, 46 en 54 De leerling: lende hemellichamen verschillende omstandigheden zijn qua temperatuur, zwaartekracht, atmosfeer en zuurstof andere hemellichamen

Nadere informatie

T.a.v. de directie. Geachte directie,

T.a.v. de directie. Geachte directie, Toezicht verzekeraars Postbus 98 1000 AB Amsterdam T.a.v. de directie Datum Uw kenmerk Behandeld door Hijl, V.S.M. (ir. mw) RC Veenstra, D. Doorkiesnummer Bijlage(n) 2 Onderwerp Toepassing EIOPA Preparatory

Nadere informatie

De ruïne van Brederode

De ruïne van Brederode De ruïne van Brederode J. Kamphuis en D. B. M. Hermans Inleiding De - vanuit de toren wordt het omliggende kasteelterrein beheerst Atb. Bouwgeschiedenis Ligging Afb. w...i paald dat het 'Huus' te Brederode

Nadere informatie

Medische Hulpmiddelen

Medische Hulpmiddelen Medische Hulpmiddelen na 21 maart 2010 Einde Ontsnappingsroute? Jos Kraus Senior inspecteur Medische Technologie Leiden, 1 april 2010. Een heerlijke markt Geen kanalisatie Geen reclametoezicht Geen gunstbetoonregeling

Nadere informatie

(Business) Informatieplanning. 1 Vanbragt informatiemanagement / 2BVisible

(Business) Informatieplanning. 1 Vanbragt informatiemanagement / 2BVisible (Business) Informatieplanning 1 Waarom Informatieplanning? Integratie Mogelijkheden ICT Eisen maatschappij ICT is in toenemende mate kritisch voor bedrijfsvoering Interactie met consumenten vaker ook via

Nadere informatie

Projectwerk programmeren. met mijlpalen; opdrachtformulering, analyse stappen, code

Projectwerk programmeren. met mijlpalen; opdrachtformulering, analyse stappen, code ECTS fiche Module info OPLEIDING STUDIEGEBIED AFDELING MODULE MODULENAAM MODULECODE 7 STUDIEPUNTEN B5 VRIJSTELLING MOGELIJK nee Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica Projectwerk programmeren

Nadere informatie

3. 3. Service, denk aan kinderopvang, bezorg service, personal shopper, online kooppunt, ruimere openingstijden (Type vraag: Meerkeuze, één antwoord)

3. 3. Service, denk aan kinderopvang, bezorg service, personal shopper, online kooppunt, ruimere openingstijden (Type vraag: Meerkeuze, één antwoord) Statistieken Naam formulier enquete_leidsenhage Titel formulier Enquete Integrale gebiedsvisie Leidsenhage Aantal vragen 21 Totaal aantal ingevuld 25 1. 1. Moderne en vernieuwende winkelformules, voor

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Durale sinus malformatie. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Durale sinus malformatie. www.kinderneurologie.eu Durale sinus malformatie Wat is een durale sinus malformatie? Een durale sinus malformatie is een aanlegstoornis waarbij de afvoeren de bloedvaten (aderen) van de hersenen veel wijder zijn dan gebruikelijk

Nadere informatie

Kiezen en huisvesten. Een quick scan op drie mogelijke locaties voor Skaeve Huse in Doetinchem

Kiezen en huisvesten. Een quick scan op drie mogelijke locaties voor Skaeve Huse in Doetinchem Kiezen en huisvesten Een quick scan op drie mogelijke locaties voor Skaeve Huse in Doetinchem Eindrapportage juni 2013 Kiezen en huisvesten Een quick scan op drie mogelijke locaties voor Skaeve Huse in

Nadere informatie

Inhome Trainingsprogramma

Inhome Trainingsprogramma EGDS Inhome Trainingsprogramma S peciaal voor diegene die niet in staat zijn om naar een sportcentrum te gaan of voor als je op vakantie gaat maar wel lekker actief wilt blijven, heb ik het EGDS Inhome

Nadere informatie

Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht

Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht Interpretatie van stoornissen in het zuur-base-evenwicht Brevet Acute Geneeskunde, 11 mei 2004 en DGH KULeuven Centraal Hospitaal van de Basis-Koningin Astrid Defensie De fysiologie moet haar onderzoek

Nadere informatie

BIJ WIJZE VAN START ZORG VOOR STAGE FEEDBACK GEVEN AAN STAGIAIRS EEN TOEPASSING. Feedback geven aan stagiairs december 13 CIRCULAIR KIJKEN

BIJ WIJZE VAN START ZORG VOOR STAGE FEEDBACK GEVEN AAN STAGIAIRS EEN TOEPASSING. Feedback geven aan stagiairs december 13 CIRCULAIR KIJKEN ZORG VOOR STAGE FEEDBACK GEVEN AAN STAGIAIRS BIJ WIJZE VAN START EEN TOEPASSING Lies loopt stage in een Woonzorgcentrum. Ze is nu al enkele weken aan de slag, ze beheerst de meeste taken en ze is heel

Nadere informatie

Alcohol en Drugs een kennischeck

Alcohol en Drugs een kennischeck Improving Mental Health by Sharing Knowledge Alcohol en Drugs een kennischeck Lex Lemmers Studiedag over alcohol- en drugsgebruik studenten Utrecht, 12 mei 2015 1. Wat is probleemdrinken? 1. Het drinken

Nadere informatie

Het Meridiaanstelsel. Alle meridianen met elkaar vormen dus een netwerk de: Jing Luo. Jing betekent: door geven of er doorheen gaan;

Het Meridiaanstelsel. Alle meridianen met elkaar vormen dus een netwerk de: Jing Luo. Jing betekent: door geven of er doorheen gaan; Het Meridiaanstelsel De theorie van het meridiaanstelsel, is de basis van de traditionele Chinese geneeskunde. Het meridiaanstelsel is een onzichtbaar netwerk van kanalen of paden, met zowel verticale

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Maligne migrerende partiële epilepsie op de kinderleeftijd.

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Maligne migrerende partiële epilepsie op de kinderleeftijd. Maligne migrerende partiële epilepsie op de kinderleeftijd. Wat is maligne migrerende partiële epilepsie op de kinderleeftijd.? Maligne migrerende partiële epilepsie op de kinderleeftijd is een ernstig

Nadere informatie

POËZIEWEDSTRIJD 2013 THEMA MUZIEK. n.a.v. Gedichtendag. Poëziewedstrijd 2013 (College Paters Jozefieten Melle) 1

POËZIEWEDSTRIJD 2013 THEMA MUZIEK. n.a.v. Gedichtendag. Poëziewedstrijd 2013 (College Paters Jozefieten Melle) 1 POËZIEWEDSTRIJD 2013 THEMA MUZIEK n.a.v. Gedichtendag Poëziewedstrijd2013(CollegePatersJozefietenMelle) 1 EERSTE GRAAD Denotenopmijnblad Denotenopmijnblad, zezwevendoorelkaar. Ikkanzenietgoedlezen, datwordteengrootgevaar.

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. NEVRINE CODEINE 30mg Tabletten. Paracetamol 500 mg Coffeïne 50 mg Codeïnefosfaat 30 mg

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. NEVRINE CODEINE 30mg Tabletten. Paracetamol 500 mg Coffeïne 50 mg Codeïnefosfaat 30 mg BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER NEVRINE CODEINE 30mg Tabletten Paracetamol 500 mg Coffeïne 50 mg Codeïnefosfaat 30 mg Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen

Nadere informatie

august 2012, amsterdam

august 2012, amsterdam august 2012, amsterdam # 000 OVER CONCERN concern is een interdisciplinair ontwerpbureau, met een voorliefde voor interieurs en een focus op het vormgeven van commerciële en publieke ruimten. het portfolio

Nadere informatie

Risico reductie. 14 november 2012. Franske Keuter IGZ

Risico reductie. 14 november 2012. Franske Keuter IGZ Risico reductie 14 november 2012 Franske Keuter IGZ 2 Risico s.zijn HOT!!voor alle inspecties! Toezichtsvisie IGZ Risico s algemeen Het verleden: de successen en de zorgen De toekomst? 3 TOEZICHTSVISIE.

Nadere informatie

Interpretatie van stoornissen base-evenwichtevenwicht

Interpretatie van stoornissen base-evenwichtevenwicht Interpretatie van stoornissen in het zuur-base base-evenwichtevenwicht Brevet Acute Geneeskunde, 11 mei 2004 Dr Erwin Dhondt Urgentiegeneeskunde en DGH Universitaire Ziekenhuizen Leuven KULeuven Centraal

Nadere informatie

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs

Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs Toelatingsexamens en Ondersteunend Onderwijs VOORBLAD EXAMENOPGAVEN Toetsdatum: n.v.t. Vak: Biologie voorbeeldexamen 2015 Tijdsduur: 2 uur en 30 minuten De volgende hulpmiddelen zijn toegestaan bij het

Nadere informatie

Geen kansen zonder risico s

Geen kansen zonder risico s Geen kansen zonder risico s Inzicht in de risico s van outsourcing is van belang, zowel bij de strategische besluitvorming als ten tijde van de operationele uitvoering. Het managen van de risico s helpt

Nadere informatie

Verslag bestuursvergadering 12 april 2010

Verslag bestuursvergadering 12 april 2010 Verslag bestuursvergadering 12 april 2010 Aanwezigen: Peter Kempeneers, voorzitter (PK), Ted Verbeek, secretaris (TV), Henk Feunekes, penningmeester (HF), Ronald Baaijens (RB), John Verbeek (JV), Willem

Nadere informatie

Toelichting op de agenda Jaarvergadering Delta Lloyd N.V.

Toelichting op de agenda Jaarvergadering Delta Lloyd N.V. Toelichting op de agenda Jaarvergadering Delta Lloyd N.V. 1. Opening en mededelingen 2. Jaarverslag 2011 De Raad van Bestuur geeft een presentatie over de resultaten van de onderneming in 2011, zoals beschreven

Nadere informatie

Longrevalidatieprogramma

Longrevalidatieprogramma Longrevalidatieprogramma Inhoudsopgave 1. Regie in eigen hand 2 2. COPD 3 3. Longrevalidatie Flow 4 4. Verkennend gesprek met de longverpleegkundige 5 5. Onderzoeken voorafgaand aan de revalidatie 6 6.

Nadere informatie

Een psalm Michail Boelgakov

Een psalm Michail Boelgakov Een psalm Michail Boelgakov Deze tekst werd door Boelgakov geschreven toen hij in Bolsjaja Sadovaja nummer 10 woonde, in het beruchte appartement nummer 50 dat ook een belangrijke rol speelt in De meester

Nadere informatie

Toets 5.1 Breuken. Deze toets hoort bij de ThiemeMeulenhoff-uitgave (ISBN 978 90 557 4642 2): Rekenen: een hele opgave, deel 2

Toets 5.1 Breuken. Deze toets hoort bij de ThiemeMeulenhoff-uitgave (ISBN 978 90 557 4642 2): Rekenen: een hele opgave, deel 2 Toets 5.1 Breuken Deze toets hoort bij de ThiemeMeulenhoff-uitgave (ISBN 978 90 557 4642 2): Rekenen: een hele opgave, deel 2 Joep van Vugt Anneke Wösten ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2011 1 Aanwijzingen

Nadere informatie

Zeekano programma en activiteiten KC-Zeeland 2016

Zeekano programma en activiteiten KC-Zeeland 2016 Aanmelding: Voor de tochten kun je bij voorkeur via de KCZ Zee Whatsapp groep (of anders per Email of Telefoon) aanmelden bij de tochtleider, in het algemeen uiterlijk op donderdag direct voorafgaand aan

Nadere informatie

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen De leerling heeft zicht op wat hij/zij kan. (1) De leerling gaat op een gepaste manier om met dingen die hij/zij niet

Nadere informatie

Jaarverslag. Kandidaat : Opleidingsjaar : 1 2 3 4 5 6 (7) (8) (volgnummer omcirkelen) Dit stagejaar : liep van: tot: Inhoud van dit jaarverslag

Jaarverslag. Kandidaat : Opleidingsjaar : 1 2 3 4 5 6 (7) (8) (volgnummer omcirkelen) Dit stagejaar : liep van: tot: Inhoud van dit jaarverslag Jaarverslag Opleiding Heelkunde Kandidaat : Opleidingsjaar : 1 2 3 4 5 6 (7) (8) (volgnummer omcirkelen) Dit stagejaar : liep van: tot: Inhoud van dit jaarverslag stagemeester: coördinerend stagemeester:

Nadere informatie

Tutorial Bargello ketting

Tutorial Bargello ketting Tutorial Bargello ketting Patroon van Rebecca Peapples uit Bead & Button (augustus 2006). Het patroon is gratis te downloaden op de volgende website: http://www.beadsbaublesandjewels.com/projects/605/605_1.htm

Nadere informatie

Masterclass Public Speaking 24, 25, 26 april a.s. (beperkt aantal plaatsen)

Masterclass Public Speaking 24, 25, 26 april a.s. (beperkt aantal plaatsen) WWW.NEWLIFEUNIVERSITY.COM Masterclass Public Speaking 24, 25, 26 april a.s. (beperkt aantal plaatsen) Get a better life. New Life University Public Speaking is een essentiële vaardigheid in realiteit de

Nadere informatie

De Arbeidsinspectie in het kort. Koeltorens en de beheersing van legionellarisico s

De Arbeidsinspectie in het kort. Koeltorens en de beheersing van legionellarisico s De Arbeidsinspectie in het kort Koeltorens en de beheersing van legionellarisico s De Arbeidsinspectie (AI) staat midden in de samenleving. Het werkterrein van de AI omvat alle bedrijven en commerciële-

Nadere informatie

Tai Chi Chuan : gevechtssport, kunst van groter welzijn

Tai Chi Chuan : gevechtssport, kunst van groter welzijn Tai Chi Chuan : gevechtssport, kunst van groter welzijn "U heeft een hart van een atleet en longen zoals zuurstofflessen! U doet waarschijnlijk veel aan sport!" "Nee, Dokter, geen enkele! ik beoefen een

Nadere informatie

Huisregels voor ruiters, publiek en eigenaren van paarden/pony s

Huisregels voor ruiters, publiek en eigenaren van paarden/pony s Huisregels voor ruiters, publiek en eigenaren van paarden/pony s Ten behoeve van veiligheid én paardrijdplezier voor ons allen kent onze manege een aantal huisregels. Wij rekenen op Uw medewerking Voor

Nadere informatie

Dagopties, weekopties, maandopties of langer lopende AEX-opties

Dagopties, weekopties, maandopties of langer lopende AEX-opties Dagopties, weekopties, maandopties of langer lopende AEX-opties Wanneer men op de expiratiedag met aflopende opties gaat handelen, zijn dat eigenlijk dagopties. Uiteindelijk worden weekopties, maandopties

Nadere informatie

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Afdeling: Longziekten Onderwerp: Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien 1 www.ikazia.nl Roken houd kinderen er buiten 800813 / juni 2014 Meeroken is gevaarlijk Als je zelf niet rookt, maar de rook van

Nadere informatie

LEIDEN LIONS DE IJSHOCKEYSCHOOL EN MEER...

LEIDEN LIONS DE IJSHOCKEYSCHOOL EN MEER... Teamtraining en wedstrijden: de perfecte aanvulling op de ijshockeyschool Informatie voor ouders, seizoen 2014-2015. Voor kinderen van 4 tot en met 9 jaar die lid (willen) worden van de Leiden Lions is

Nadere informatie

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements Agile bij grote administratieve systemen Omgaan met requirements 1 Agenda Wat is een groot systeem? Aanpak van een groot systeem Agile alignment Agile en requirements (en architectuur) Agile en governance

Nadere informatie

Ondersteunende programma s in NTC-online

Ondersteunende programma s in NTC-online Inhoud... 3 Het Extra-programma... 3 Edufax en Muiswerk... 4 Versneld programma... 4 Individueel Programma... 4 Verlengd programma klas 3 en 4 Voortgezet Onderwijs... 5 2 Heeft een leerling van Edufax

Nadere informatie

Regiodagen 2014. Kwaliteitscriteria 2.1 en Wet VTH

Regiodagen 2014. Kwaliteitscriteria 2.1 en Wet VTH Regiodagen 2014 Kwaliteitscriteria 2.1 en Wet VTH Inleiding Kwaliteitscriteria 2.1 Wet VTH Kwaliteitscriteria 2.1 De uitvoering van VTH-taken door de gemeenten en provincies in het omgevingsrecht te professionaliseren

Nadere informatie

Het loopbaandoel in het ervaringscertificaat

Het loopbaandoel in het ervaringscertificaat Het loopbaandoel in het ervaringscertificaat Een goed en een slecht voorbeeld van een loopbaandoel Secretaresse Inleiding loopbaandoel In deze toelichting wordt nader ingegaan op het loopbaandoel in een

Nadere informatie

Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten

Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten Roken? Laat kinderen rookvrij opgroeien Longziekten Beter voor elkaar 2 Meeroken is gevaarlijk Als je zelf niet rookt, maar de rook van een sigaret of sigaar inademt, rook je mee. In tabaksrook zitten

Nadere informatie

3. Als u al na korte tijd pijn in de benen krijgt, moet u het tempo verlagen.

3. Als u al na korte tijd pijn in de benen krijgt, moet u het tempo verlagen. DE BEGINNENDE LOPER Algemene adviezen 1. Het lopen ent in het genaamde "praattempo" te geschieden. Dat wil zeggen, dat het tempo slechts hoog mag zijn, dat men daarbij kan blijven praten. Een tweede controle

Nadere informatie

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 6 Persoonlijke ontwikkeling Feedback

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 6 Persoonlijke ontwikkeling Feedback BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 6 Inleiding en leerdoelen betekent letterlijk terugkoppeling. In situaties waarin je met anderen omgaat, communiceert, wordt er mee bedoeld dat je de ander

Nadere informatie

Ambitie schoolstandaarden 2015 2019 Tussen- en eindopbrengsten taal / rekenen

Ambitie schoolstandaarden 2015 2019 Tussen- en eindopbrengsten taal / rekenen Ambitie schoolstandaarden 2015 2019 Tussen- en eindopbrengsten taal / rekenen Het team van basisschool De Marinx heeft voor de schoolplanperiode 2015 2019 schoolambities vastgesteld voor: Het uitstroomprofiel

Nadere informatie

Nazorg behandeling dikke darmkanker. (follow up schema)

Nazorg behandeling dikke darmkanker. (follow up schema) Nazorg behandeling dikke darmkanker (follow up schema) Inhoudsopgave Inleiding... 1 De Lastmeter... 2 Hoe vaak... 2 Controles in combinatie met andere behandelingen... 2 Ruimte voor vragen... 5 Inleiding

Nadere informatie

De aanbeveling in het ervaringscertificaat

De aanbeveling in het ervaringscertificaat De aanbeveling in het ervaringscertificaat Een goed en een slecht voorbeeld van een aanbeveling Operator A Inleiding aanbeveling In deze toelichting wordt nader ingegaan op de aanbeveling in een ervaringscertificaat.

Nadere informatie

STROOISELS. TARWE STROPELLETS zakjes ideaal voor (mini)paard,konijn,kip,schaap, TARWE STROPELLETS jumbozak ideaal voor

STROOISELS. TARWE STROPELLETS zakjes ideaal voor (mini)paard,konijn,kip,schaap, TARWE STROPELLETS jumbozak ideaal voor AGRODIEREN - NV NIROLUX 2015 APRIL - info@agrodieren.be - www.agrodieren.be - 0032 (0)477/84 12 00 - pag. 1 van 5 STROOISELS TARWE STROPELLETS zakjes ideaal voor (mini)paard,konijn,kip,schaap, TARWE STROPELLETS

Nadere informatie

cycling maepa.nl WIELERSHIRT TOUR PERFORMANCE WIELERSHIRT RACE PERFORMANCE WIELERSHIRT PRO PERFORMANCE info@maepa.nl

cycling maepa.nl WIELERSHIRT TOUR PERFORMANCE WIELERSHIRT RACE PERFORMANCE WIELERSHIRT PRO PERFORMANCE info@maepa.nl WIELERSHIRT TOUR PERFORMANCE Artikel code: heren MPWSH 001 dames MPWSD 001 ademend materiaal korte rits lange rits optioneel ritszakje optioneel WIELERSHIRT RACE PERFORMANCE Artikel code: heren MPWSH 002

Nadere informatie

SCUBA EDUCATION AMSTERDAM HÈT DUIKCENTRUM VOOR AMSTERDAM EN OMSTREKEN

SCUBA EDUCATION AMSTERDAM HÈT DUIKCENTRUM VOOR AMSTERDAM EN OMSTREKEN Welkom Het bezoeken van de wereld onder water is zowel plezierig als serieus. Over de gehele wereld beleven miljoenen mensen plezier aan het duiken. Het duiken met perslucht vereist: Een redelijke lichamelijke

Nadere informatie

Een röntgenfoto laten maken

Een röntgenfoto laten maken Een röntgenfoto laten maken Informatie voor ouders en kinderen (0 12 jaar) Afdeling Radiologie IJsselland Ziekenhuis Wij verwachten: op de afdeling Radiologie op:..dag..(d.d.) om. uur Informatie voor ouders

Nadere informatie

Op weg naar Solvency II. Thijs van Woerden 6 september 2013

Op weg naar Solvency II. Thijs van Woerden 6 september 2013 Op weg naar Solvency II Thijs van Woerden 6 september 2013 Solvency II 2 Solvency II trilemma Maximale harmonisatie academisch verantwoord snelle invoering 3 EIOPA Long Term Guarantee voorstel EIOPA s

Nadere informatie

Gesprekken die verder helpen. Advies van de wijkverpleegkundige

Gesprekken die verder helpen. Advies van de wijkverpleegkundige Gesprekken die verder helpen Advies van de wijkverpleegkundige U woont zelfstandig, thuis in uw vertrouwde omgeving. U redt zich aardig, maar door een ziekte, beperking of andere oorzaak heeft u vragen

Nadere informatie

BinckBank N.V. Barbara Strozzilaan 310 1083 HN Amsterdam. Postbus 75047 1070 AA Amsterdam

BinckBank N.V. Barbara Strozzilaan 310 1083 HN Amsterdam. Postbus 75047 1070 AA Amsterdam Bank N.V. Barbara Strozzilaan 310 1083 HN Amsterdam Postbus 75047 1070 AA Amsterdam t 020 606 26 66 f 020 320 41 76 e info@binck.nl i www.binck.nl is een handelsnaam van Bank N.V. Openingsformulier Particulieren

Nadere informatie

De aanbeveling in het ervaringscertificaat

De aanbeveling in het ervaringscertificaat De aanbeveling in het ervaringscertificaat Een goed en een slecht voorbeeld van een aanbeveling Secretaresse Inleiding aanbeveling In deze toelichting wordt nader ingegaan op de aanbeveling in een ervaringscertificaat.

Nadere informatie

wie kan er in de toekomst kijken?

wie kan er in de toekomst kijken? Als we een gebouw optimaal willen ontwerpen, moeten we vandaag al een visie ontwikkelen wat we er de komende dertig jaar mee willen doen. Hoe kunnen we al die tijd een uitstekend comfort bieden aan de

Nadere informatie

Trainen en coachen. Hoe doe ik dat?

Trainen en coachen. Hoe doe ik dat? Leeftijdskenmerken F-pupillen 5-8 jaar F-pupil 1e jaars: bal als doel F-pupil 2e jaars: bal/basisvorm als doel - Snel afgeleid, lage concentratie; - Individueel gericht, weinig gevoel om dingen samen te

Nadere informatie

Long Term Operation Bedrijfsduurverlenging kerncentrale Borssele tot 2034. N.V. Elektriciteits-produktiemaatschappij Zuid-Nederland EPZ

Long Term Operation Bedrijfsduurverlenging kerncentrale Borssele tot 2034. N.V. Elektriciteits-produktiemaatschappij Zuid-Nederland EPZ Long Term Operation Bedrijfsduurverlenging kerncentrale Borssele tot 2034 N.V. Elektriciteits-produktiemaatschappij Zuid-Nederland EPZ Bedrijfsduurverlenging tot 2034 In 2006 sloten de Staat der Nederlanden

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 17.10.2014

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 17.10.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.10.2014 C(2014) 7484 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 17.10.2014 tot correctie van gedelegeerde Verordening (EU) nr. 918/2012 ten aanzien

Nadere informatie

Competentieschalen VERKOPER. Samenwerken

Competentieschalen VERKOPER. Samenwerken Competentieschalen VERKOPER Samenwerken Naam deelnemer: BPV-bedrijf en naam praktijkopleider: ROC en naam praktijkbegeleider: Praktijkexamenperiode: HANDLEIDING VOOR DE PRAKTIJKOPLEIDER EN DEELNEMER Het

Nadere informatie

Mijn RI&E. Nieuwe generatie RI&E: Focus, Beheersing, Gedrag, Analyse. Huib Arts. Arboplaats 19-03-2015

Mijn RI&E. Nieuwe generatie RI&E: Focus, Beheersing, Gedrag, Analyse. Huib Arts. Arboplaats 19-03-2015 Mijn RI&E Nieuwe generatie RI&E: Focus, Beheersing, Gedrag, Analyse Huib Arts Arboplaats 19-03-2015 Mijn RI&E Een nieuwe generatie RI&E Arboplaats Een goede RI&E Theoretisch model Arboplaats Voorbeeld:

Nadere informatie

Personal ARROW. Van: Next Arrow Coachdiensten. De positieve benadering richting gewenst resultaat!!

Personal ARROW. Van: Next Arrow Coachdiensten. De positieve benadering richting gewenst resultaat!! Personal ARROW Van: Next Arrow Coachdiensten De positieve benadering richting gewenst resultaat!! De Personal Arrow van Next Arrow Next Arrow staat voor coachende begeleiding bij je volgende actie richting

Nadere informatie

Buikverpleging. Informatie voor bezoek

Buikverpleging. Informatie voor bezoek Buikverpleging Informatie voor bezoek Inleiding Het is nodig uw familielid of naaste op de buik te leggen. We noemen dat buikverpleging. In deze folder staat wat buikverpleging is, waarom we dit doen

Nadere informatie

H O O F D S T U K 6 M E D I T A T I E B E O E F E N E N. Adviezen Vooraf

H O O F D S T U K 6 M E D I T A T I E B E O E F E N E N. Adviezen Vooraf H O O F D S T U K 6 M E D I T A T I E B E O E F E N E N Adviezen Vooraf Meditatie moet tweemaal daags beoefend worden; 's ochtends en 's avonds, vóór de maaltijd. Beginners kunnen het beste daar een half

Nadere informatie

Managementrapportage [datum]

Managementrapportage [datum] Managementrapportage [datum] [Projectnaam] Datum: Status: dd-mm-jj concept / definitief ALGEMENE PROJECTSTATUS Voortgang / bereikte resultaten Risico s / maatregelen BEVINDINGEN PROJECTCONTROL / ASSURANCE

Nadere informatie

Code Omschrijving Stuks/Verp VKP

Code Omschrijving Stuks/Verp VKP Code Omschrijving Stuks/Verp VKP DT6695-QZ Betonboor EXTREME 3,0x70x110mm 1 2,70 DT6671-QZ Betonboor EXTREME 4,0x45x75mm 1 2,00 DT6672-QZ Betonboor EXTREME 5,0x50x85mm 1 2,20 DT6673-QZ Betonboor EXTREME

Nadere informatie

Bevallen na een eerdere keizersnede

Bevallen na een eerdere keizersnede Bevallen na een eerdere keizersnede BEVALLEN NA EEN EERDERE KEIZERSNEDE Deze folder is bedoeld voor vrouwen die zwanger zijn nadat zij eerder een keizersnede hebben gehad. In de folder worden de voor-

Nadere informatie

Herinrichting Schoolplein mavo 3

Herinrichting Schoolplein mavo 3 Herinrichting Schoolplein mavo 3 Pagina 1 van 7 Inleiding Binnenkort ga je aan de slag met het project Herinrichting van het schoolplein. Alle leerlingen van het derde leerjaar gaan ervoor zorgen dat ons

Nadere informatie

2thePoint Project Software. Detachering Planner Module

2thePoint Project Software. Detachering Planner Module 2thePoint Project Software Detachering Planner Module 2thePoint Project Software Software voor bedrijven die projectmatig werken Detachering Planner Module 2THE POINT SOFTWARE 2 The Point Software heeft

Nadere informatie