Vastgoedmarkt klaar voor herstel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vastgoedmarkt klaar voor herstel"

Transcriptie

1 Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoedmarkt klaar voor herstel Op de vastgoedmarkt zijn er twee verschillende bewegingen waarneembaar. Door de huidige overcapaciteit bij bedrijven zal de vraag naar nieuwe vierkante meters nog lange tijd op een laag niveau blijven. Er worden vooral veel contractverlengingen afgesloten waarbij flinke kortingen worden bedongen. De beleggersmarkt loopt daarentegen al voor op een verwacht herstel. Beleggingsvolumes krabbelen enigszins op maar blijven naar verwachting nog op een laag niveau door het wegblijven van institutionele en buitenlandse beleggers. Private beleggers zijn voornamelijk actief door kennis van de lokale vastgoedmarkt en de beschikking over eigen vermogen. Beleggingsvolume 4de kwartaal op vijf-jaars gemiddelde In het vierde kwartaal van werd de helft minder geïnvesteerd in vastgoed dan in hetzelfde kwartaal. Het totale beleggingsvolume van geheel kwam daarmee Figuur 1 Beleggingsvolume - (in miljarden) kw 2 kw 3 kw 4 kw Bron: PropertyNL Beleggingsvolume 4de kwartaal op 5-jarig gemiddelde 44% lager uit op ruim 5 miljard (figuur 1). Enerzijds keken beleggers door de recessie de kat uit de boom. Anderzijds verdwenen high leverage buyers uit de markt doordat agressieve financiering door met veel vreemd vermogen objecten aan te kopen niet meer mogelijk was. Enorme volumes in en ook nog zijn ook voor een deel debet aan de lagere vastgoedinvesteringen. Het beleggings volume in de laatste 3 maanden van vorig jaar benaderde wel het vijf-jaars kwartaalgemiddelde. De pijn voor zat hem dan ook vooral in de eerste helft van het jaar. Private beleggers aan kop Huidige investeerders zijn vooral private beleggers die kansen zien en deze ook pakken. Zij blijken momenteel de juiste troeven te bezitten: kennis van de lokale markt en beschikking over eigen vermogen. In breidden zij hun vastgoedinvesteringen uit (van 37% in ) naar bijna 5%. Het aandeel van institutionele beleggers daalde van 22% in naar 17% in doordat onder meer vastgoed nog steeds overwogen is in veel portefeuilles ten opzichte van andere beleggingscategorieën. In de markt wordt echter wel weer vernieuwde interesse van institutionele beleggers waargenomen voor vooral winkelvastgoed. Investeringen van buitenlandse kopers nam in sterk af. In kwam nog een derde van de vastgoedtransacties op het conto van buiten landers waarbij vooral Duitsers en Engelsen actief waren. In daalde dit tot 17%. Alleen Duitse fondsen waren nog enigszins actief. Lage volumes leiden tot beperkte 4 kw transparantie Het lage aantal transacties maakt investeringsbeslissingen extra moeilijk. De beperkte 3 kwvolumes leiden tot weinig referentiemateriaal. Daarnaast worden rendementen bij deals vaak niet vrijgegeven waardoor 2 kw de markt ook minder doorzichtig is. De onzekerheid in de markt leidt ook tot grote verschillen tussen waarderingen 1 kw van verschillende taxateurs. Onzekerheid over de waarde van een object brengt voor beleggers extra risico s mee waardoor zij een afwach-

2 6. 5. Figuur 2 Bruto aanvangsrendementen 8% 7% Groot in Rott 2. Aanvangsrendementen stabiliseren 6% 1. 5% 4% _ Kantoren Amsterdam 21* 211* Winkels Bedrijfsruimten _ Woningen Bron: PMA, JLL, REIM, * raming tende houding aannemen. Onzekerheden leiden tot de huidige hogere aanvangsrendementen en deze zullen naar verwachting de komende jaren stabiliseren (figuur 2). Figuur 3 Opname kantorenmarkt in belangrijkste 4 centra in Nederland 26- in m2 (>5 m 2 ) Nog gemengd beeld bij belangrijkste gebruikers van kantoren Grootste afnemer van kantoorruimte is de zakelijke dienstverlening. Na een dramatisch (- 3,5%, j.o.j.) verwacht ING Economisch Bureau voor 21 een omzetgroei van 1,3% voor de zakelijke dienstverlening. De meeste deelsectoren zullen in 21 weer aantrekken. In de stabielere branches, zoals accountancy en advocatuur, zal de omzetstijging naar verwachting verder doorzetten. De uitzendbranche profiteert van groei in sectoren als industrie en transport. Architectenbureaus hebben het in 21 nog moeilijk zolang investeringen in gebouwen uitblijven. Ingenieursbureaus konden in nog interen op hun voorraad opdrachten, maar zullen het in 21 ook zwaar krijgen. Pas in 211 zal voor deze branches enig herstel optreden wanneer (bouw) investeringen geleidelijk weer aantrekken. De komende 2 jaar zal de zakelijke dienstverlening nog te maken krijgen met een krimp in de werkgelegenheid doordat deze vertraagt reageert. De bijbehorende vraag naar kantoorruimte zal daardoor ook nog afnemen. Veel bedrijven zitten daarnaast door de recessie van al ruim in hun gehuurde metrages kantoorruimte Amsterdam Bron: Vastgoedmarkt Grootste opnamedaling in Den Haag Utrecht-Stad Kwartaalbericht Vastgoed Maart 21 2

3 Vastgoed in Nederland: Kasstroom is waar het om gaat Zoals uit dit kwartaalbericht blijkt blijft de markt voor vastgoed omgeven met veel onzekerheden. Wat is het tempo van economisch herstel, hoe gaan vraag en aanbod in de diverse vastgoedcategorieën zich ontwikkelen en wat zal de waarde van een individueel object aan het eind van de huurperiode zijn? In ieder geval is de aanbiedersdominantie overgegaan in een door vragers gedomineerde markt. Natuurlijk wordt het rendement van een vastgoedbelegging uiteindelijk bepaald door ook de waardevermeerdering van het object maar in de huidige economische realiteit is dat geen vanzelfsprekendheid. De beter stuur- en controleer bare rendementscomponent van de belegging wordt gevormd door de exploitatie van het object. Ik wil een paar relevante aspecten noemen die kunnen bijdragen aan een betere voorspelbaarheid van de kasstromen. Kasstromen vormen o.m. de basis voor een adequate financiering: - Investeer in de relatie met de huurder. Dit zorgt voor continuïteit in de exploitatie. Inspelen op wensen en behoeften van huurders maakt de noodzaak tot het zoeken naar alternatieven kleiner en vergroot de wederzijdse afhankelijkheid. - Investeren in duurzaamheid kan ook voor de huurder leiden tot voordelen, o.m. het beter beheersen van energielasten. Het object blijft daarnaast naar verwachting couranter en de huurder kan zich ook in de markt positief profileren. - Draag zorg voor een adequaat rentemanagement, vaak het belangrijkste exploitatie onderdeel. ING kan hierbij adviseren. Jan van der Doelen ING Sectormanager Bouw en Vastgoed Bodem opname kantoren bereikt In het vierde kwartaal daalde de opname van kantoorruimte met bijna 7% ten opzichte van dezelfde periode in (figuur 3). Ten opzichte van het derde kwartaal werd er wel 159. m 2 meer verhuurd toen ook al een toename geregistreerd werd ten opzichte van het voorgaande kwartaal. De bodem lijkt op de kantoren gebruikersmarkt dus wel bereikt en vooral voor A-locaties wordt voor 21 en 211 een lichte groei verwacht. Voor heel werd voor 1,1 miljoen m 2 aan kantoorruimte opgenomen. Dit is ruim 14% minder dan in toen het aantal nieuwe afgesloten huurcontracten daalde met 4% ten opzichte van. kreeg vorig jaar te maken met een halvering van het opgenomen aantal metrages. In Amsterdam, nog steeds de grootste kantorenmarkt van Nederland, deed een soortgelijke daling zich al voor in en deze zette zich in, met een krimp van 3%, voort. Aanbod stijgt weer Het aanbod van kantoorruimte is in met 9% gestegen en bedroeg op de jaarultimo 5,6 miljoen m 2. Het aanbodcijfer blijft hiermee nog steeds onder de piek van 25 van dit decennium toen bijna 6 miljoen m 2 werd aangeboden. Dit komt doordat er veel aanbod in de voorgaande jaren van de markt is gehaald en gesloopt, herbestemd of herontwikkeld omdat het onverhuurbaar bleek te zijn en daarbij de beperkte hoeveelheid nieuwbouw. De netto opname 1 was hierdoor toch positief waardoor de markt verkrapte met 63. m 2. Spectaculaire stijging contractverlengingen Ondanks het lage aantal nieuwe opnames zijn gebruikers wel actief. Zo werden er in 559. m 2 aan huurverleningen gerealiseerd ten opzichte van m 2 in. Een flinke toename van bijna 15%. Zij besparen zo verhuiskosten en kunnen vaak ook nog allerlei nieuwe kortingen bedingen bij de eigenaar als zij niet vertrekken. De verhuurder heeft op zijn beurt voordeel van een contractverlenging omdat hij door het afsluiten van een nieuw huurcontract weer geruime tijd verzekerd is van een huurder. Kortere contracten zijn daarbij in trek. Huurders wensen de benodigde flexibiliteit en eigenaren hopen dat zij bij een verder aantrekkende economie over enkele jaren een hogere huur kunnen bedingen. Waardedalingen houden aan De waarde van kantoren kwam aan het einde van uit op -/- 7,3% ten opzichte van ultimo (figuur 4). Dit is minder dan in het tweede en derde kwartaal toen de waardedalingen boven de 1% uitkwamen. De beperktere waardeafname is vooral te verklaren doordat de dramatische waardedaling van 5,2% (k.o.k.) van het laatste kwartaal niet meer meegenomen wordt in de jaar op jaar vergelijking. Ten op zichte van het derde kwartaal daalden de waardes van kantoorvastgoed zo toch nog met 1,9%. Voor de totale markt is de waardedaling mogelijk nog groter doordat de hier gebruikte ROZ-IPD-index vooral het courantere deel van de markt beslaat en het de waardering van portefeuilles betreft en niet prijzen die door vraag en aanbod tot stand zijn gekomen. Gebruikers bedrijfsruimten profiteren van aantrekkende export Belangrijke gebruikers van bedrijfsruimten zijn te vinden in de sectoren industrie, groothandel en transport. Door de aantrekkende wereldhandel zijn deze sectoren inmiddels weer het groeipad ingeslagen (figuur 5). Producenten aan het begin van de productieketen zoals de basischemie en basismetaal hebben de afgelopen maanden het sterkste herstel laten zien. Zij profiteren door cumulatie-effecten 1 = Opname - (aanbod t -/- aanbod t-1). Een positieve waarde geeft een krappere markt aan. Een negatieve waarde geeft een ruimere markt aan. Kwartaalbericht Vastgoed Maart 21 3

4 Figuur 4 Waardegroei, netto huurinkomsten, totaal rendement (% j.o.j.) en economisch klimaat zakelijke dienstverlening* 12% 75, 9% 6% 3% % Economisch klimaat zakelijke dienstverlening verbetert 37,5, -3% -6% -37,5-9% -12% maart juni sept. december maart juni sept. december maart juni sept. december 21 januari -75, Saldo Economisch klimaat zakelijke dienstverlening (rechter as) Totaal rendement Netto huurinkomsten _ Waardegroei Bron: CBS & IPD * Economisch klimaat zakelijke dienstverlening einde kwartaal en 4de kwartaal van maand januari Figuur 5 Waardegroei, netto huurinkomsten, totaal rendement bedrijfsruimten en export (% j.o.j.) en bezettingsgraad industrie 15% 9% 12% 9% 6% 3% % -3% -6% -9% -12% Bezettingsgraad industrie op laag niveau 86% 82% 78% 74% -15% I _ Totaal rendement II III IV I II III IV I II III IV 21 I 7% Netto huurinkomsten Waardegroei Export _ Bezettingsgraad industrie (rechter as) Bron: CBS & IPD Kwartaalbericht Vastgoed Maart 21 4

5 1. Gelderland 26 meer dan gemiddeld van een geleidelijke terugkeer van voorraadvorming. Fabrikanten van machines en transportmiddelen sluiten de rij. Vooral door een aantrekkende buitenlandse vraag verbeteren de marktomstandigheden ook in deze branches geleidelijk. Daar staat tegenover dat afnemende bedrijfsinvesteringen de binnenlandse afzet in 21 nog zullen drukken. Na de zomer vorig jaar werd de negatieve spiraal in de transport sector gestopt en zorgde de aantrekkende export voor een ommekeer. Zo wist de se haven voor de schade met twee meevallende laatste kwartalen tot een min van 8,1% te beperken en liet ook Schiphol eind vorig jaar enige verbetering zien. De industrie en transportsector zullen in 21 een beperkte volumegroei vertonen van respectievelijk 3,3% en 2,5% waardoor het niveau van voor nog bij lange na niet gehaald wordt. Bedrijven in beide sectoren kampen dan ook nog met grote overcapaciteiten waardoor de huidige bedrijfshuisvesting nog voldoende ruimte biedt. Opname van nieuwe m 2 staat hiermee de komende tijd dan ook nog op een laag pitje. Daling opname bedrijfsruimten 3% Net als in daalde de opname van bedrijfsruimten in met 3% (figuur 6). De grootste transactie vond plaats in het zuiden van het land: Hi Logistics betrekt in het voorjaar van 21 in Oosterhout een nieuw distributiecentrum van 51.5 m 2. Ondanks deze grote transactie was er een daling van de opname met bijna 4% in de provincie Noord- Brabant. Het aanbod steeg in in geheel Nederland met 7% tot 7,6 miljoen m 2. De logistieke centra nemen circa een derde van de transactievolumes voor hun rekening. Door de gedaalde goederenvolumes in kampen veel logistieke dienstverleners met ongebruikte metrages. Dit geldt vooral voor grote internationale dienstverleners die de recessie niet zagen aankomen en daardoor grote logistieke ruimten hadden opgenomen. De netto opname 2 was in wel positief waardoor de markt toch krapper werd. Detailhandel haakt aan in loop van 21 Het is nog wachten op omzetherstel voor de meeste branches in de detailhandel. Voorlopig is nog sprake van een dalende consumptie vanwege de voor veel huishoudens ongunstige economische vooruitzichten. Voor de detail handel betekent dit voor een omzetdaling van circa 4,1% en voor 21 een verwachte krimp van 2,3%. De verschillen tussen de diverse branches zijn echter groot. Hoewel de omzetgroei binnen supermarkten sterk is afgenomen, zal hun omzet in 21 nog licht stijgen. De omzet van drogisterijen blijft vrijwel stabiel. Non-food winkels krijgen het ook in 21 nog zwaar met verwachte omzetverliezen van -2,5% (schoenen) tot -7% (elektronica, na -11% in ). 2 = Opname - (aanbod t -/- aanbod t-1). Een positieve waarde geeft een krappere markt aan. Een negatieve waarde geeft een ruimere markt aan. Figuur 6 Opname bedrijfsruimtemarkt in belangrijkste 4 centra in Nederland 26- in m 2 (>5 m 2 ) Bron: Vastgoedmarkt Sterke opnamedaling in Noord-Brabant Gelderland Noord-Holland Noord-Brabant Ook de woninginrichting is een branche die zeer langzaam herstelt en in 21 nog naar verwachting met 5% in omzet zal terugvallen. In de loop van 21 zullen de omzetten enigszins aantrekken, waardoor voor 211 momenteel een klein plusje verwacht wordt voor de detailhandel. Naam brochure Maand Totaal rendement in 4de kwartaal positief De winkelmarkt liet als enige commerciële vastgoedmarkt een positief rendement zien in het 4de kwartaal van. Waardedalingen bij winkels waren met 3,7% (j.o.j.) ook beperkt (figuur 7). Ondanks de krimp van de detailhandel in en de verwachting dat ook 21 nog in de min zal eindigen blijft bij winkelvastgoed de vraag naar oppervlakte op A-locaties groot. Zo bleven de opnames in op ongeveer hetzelfde niveau als in (+/- 35. m 2 ). In grotere winkelsteden als Amsterdam, en Utrecht werden zelfs toenames van de opname gemeld van respectievelijk 25%, 4% en 25% (figuur 8). Aangeboden winkelobjecten steeds kleiner De gemiddelde oppervlakte per aangeboden object neemt af. Was de gemiddelde vloeroppervlakte in 25 van aangeboden objecten nog 682 m 2, in daalde dit tot 615 m 2. De wens van retailers voor grote oppervlakten zorgt ervoor dat deze worden opgenomen en uit het aanbod verdwijnen. Kwartaalbericht Vastgoed Maart 21 5

6 9. Figuur 7 Waardegroei, netto huurinkomsten, totaal rendement winkels (% j.o.j.) en consumentenvertrouwen 15% % Opnamegroei in Amsterdam, 5 en Utrecht en Gelde 5% % Totaal rendement winkels positief 25-5% % I II III Consumentenvertrouwen (rechter as) Totaal rendement Netto huurinkomsten _ Waardegroei IV I II Bron: IPD en CBS * Consumentenvertrouwen 1ste kwartaal 21 van maand januari Kleinere locaties (op vaak mindere locaties) maken hierdoor een relatief steeds groter deel uit van het aanbod. De leegstand nam in toe van bijna 5% aan het begin van het jaar naar 5,4% aan het einde van het jaar. Op A1 locaties was de leegstand net iets boven de 2% oplopend tot meer dan 11% op C locaties. Schiedam Centrum spant de kroon met een leegstand van 21% 3. Beleggingsvolume woningen stijgt met 5% Aanvangsrendementen op woningen blijven met 4,9% eind ten opzichte van andere vastgoedcategorieën laag. Er is weinig leegstand en de beleggingsvolumes namen in flink toe. Werd er in voor 54 miljoen aan beleggingsaankopen gerealiseerd, in was dit opgelopen tot 87 miljoen. Verkopers zijn vooral woningcorporaties die steeds vaker krap bij kas zitten. Door de huidige lage transactievolumes op de woningmarkt gaat het uitponden van een complex aan consumenten moeizaam. Het verkopen van een geheel object aan een belegger is dan een logische optie. III Amsterdam Figuur 8 Opname winkelruimte in belangrijkste 6 centra in Nederland - in m 2 (>2m 2 ) IV 26 Amsterdam I Opnamegroei in Amsterdam, en Utrecht en Gelderland II Den Haag III IV Gelderland Utrecht- Stad 21 I -5 Den Haag Noord- Brabant 3 Bron: Locatus Bron: Vastgoedmarkt Kwartaalbericht Vastgoed Maart 21 6

7 Huizenprijsdaling vlakt af In werden 3% minder woningen verkocht dan een jaar eerder. Door onder andere een verslechterende arbeidsmarkt en financiële onzekerheid waren consumenten minder koopbereid. Doordat het aanbod groeit, staan de prijzen ook in de eerste helft van 21 nog onder druk. Het ING Economisch Bureau verwacht dat het aantal verkopen in de loop van 21 weer zal aantrekken omdat de financiële onzekerheid van consumenten afneemt doordat zij onder andere meer zekerheid krijgen over baanbehoud. Dit leidt tot een daling van het aantal te koop staande huizen waardoor de prijzen in de tweede helft van dit jaar stabiliseren. Deze ontwikkeling wordt ondersteunt door het relatief lage aantal nieuwbouwwoningen dat op de markt komt van naar verwachting 6. in 21 en 62. in 211. Voor heel 21 verwacht ING Economisch Bureau nog dalende huizenprijzen van 1% en voor 211 weer een stijging (+1,5%). Maurice van Sante ING Economisch Bureau Verschillen in prijsontwikkeling Figuur 9 Huizenprijzen en inflatie (%j.o.j.) 25% 2% 15% 1% 5% % -5% -1% Verschillen in registratie prijsontwikkeling -15% _ NVM, mediane koopsom _ Kadaster huizenprijs index _ Geharmoniseerde inflatie Bron: Ecowin Volgens de NVM-index heeft de grootste prijsdaling met bijna 1% zich in de eerste helft van voorgedaan. Daarna waren de dalingen beperkter met 2,1% in het laatste kwartaal van. De cijfers van het CBS/Kadaster laten een gematigdere prijsdaling zien die zich ook pas later voordoet. Dit valt te verklaren doordat de makelaarsvereniging de prijzen registreert bij de ondertekening van het koopcontract. Het CBS/Kadaster noteert de prijs enkele maanden later op het moment van passeren bij de notaris. De lagere prijsdalingen bij het CBS/Kadaster komen voornamelijk doordat de NVM de mediane prijs neemt van de verkochte woningen en het CBS/Kadaster rekening houdt met kwaliteitsverschillen tussen de verkochte woningen. Als er vooral minder duurdere woningen verkocht worden, zoals gebeurde in, dan daalt de maatstaf van de NVM harder. Kwartaalbericht Vastgoed Maart 21 7

8 Meer weten? Kijk op ING.nl/zakelijk Of bel met Jan van der Doelen, Sectormanager Bouw en onroerend goed Maurice van Sante, Sectoreconoom Wilt u nieuwe publicaties per ontvangen? Ga naar Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uit oefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 26 februari 21.

Vastgoed wankelt. Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau. _ Bedrijfsruimten _ Kantoren _ Winkels. Winkels

Vastgoed wankelt. Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau. _ Bedrijfsruimten _ Kantoren _ Winkels. Winkels Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoed wankelt De ingezette trend van dalende beleggingsvolumes zet zich in 2009 voort. Gebruikersmarkten krijgen door de recessie te maken met een afnemende

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Afnemende vastgoedbeleggingen door onzekerheid

Afnemende vastgoedbeleggingen door onzekerheid Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Afnemende vastgoedbeleggingen door onzekerheid Naar verwachting zullen de beleggingsvolumes in vastgoed in 2011 dalen. Door de onzekerheid van de afloop van

Nadere informatie

Commercieel vastgoed op een lager niveau verder

Commercieel vastgoed op een lager niveau verder Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Commercieel vastgoed op een lager niveau verder Recordwaarde vergunningen voor overheidskantoren ondanks hoge leegstand Naar verwachting zullen in 2011 de

Nadere informatie

Kwartaalbericht Vastgoed

Kwartaalbericht Vastgoed Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoedrendementen lopen verder uiteen In 212 daalde het beleggingsvolume in onroerend goed met 11%. De investeringen in winkels en bedrijfsruimten namen

Nadere informatie

Vastgoed verder in dal

Vastgoed verder in dal Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoed verder in dal De vooruitzichten voor 212 zijn allerminst positief voor commercieel vastgoed. De verwachte economische krimp zorgt op de gebruikersmarkten

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Weinig beweging in commerciële vastgoedmarkten

Weinig beweging in commerciële vastgoedmarkten Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Weinig beweging in commerciële vastgoedmarkten Vastgoedbeleggers zoeken hun toevlucht in de topsegmenten van onroerend goed en verliezen steeds meer hun interesse

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 9 Beleggersmarkt 2011 9.1 Veranderend investeringsgedrag: vastgoed met weinig risico Klik hier direct door naar regionale ontwikkelingen > Veranderend investeringsgedrag:

Nadere informatie

Nog geen perspectief voor vastgoedmarkten

Nog geen perspectief voor vastgoedmarkten Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Nog geen perspectief voor vastgoedmarkten Naar verwachting zullen in 2012 de beleggingsvolumes van commercieel vastgoed die van 2011 evenaren. In het 1 e

Nadere informatie

Beleggingsvolumes commercieel vastgoed nemen toe Opname gebruikersmarkten blijft nog achter

Beleggingsvolumes commercieel vastgoed nemen toe Opname gebruikersmarkten blijft nog achter Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Beleggingsvolumes commercieel vastgoed nemen toe Opname gebruikersmarkten blijft nog achter In de eerste drie kwartalen van 2013 steeg het beleggingsvolume

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Managementsamenvatting 2011 Het Vastgoedrapport Groningen-Assen 2011 stelt zich ten doel om een belangrijke informatiebron te zijn voor de hele regionale vastgoedsector.

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Vertrouwen binnenlandse belegger neemt toe

Vertrouwen binnenlandse belegger neemt toe ING kwartaalbericht vastgoed ING Economisch Bureau & ING Real Estate Finance Vertrouwen binnenlandse belegger neemt toe Over de eerste drie kwartalen van 2014 steeg het totale beleggingsvolume ten opzichte

Nadere informatie

Verdere groei in het verschiet

Verdere groei in het verschiet Vooruitzicht Horeca Verdere groei in het verschiet De horeca kan in 2016 rekenen op verdere groei van de omzet... ondernemers zijn steeds positiever... en vooral in Amsterdam stijgen de hotelkamerprijzen

Nadere informatie

Interesse in vastgoed vertaalt zich in transacties

Interesse in vastgoed vertaalt zich in transacties Vooruitzicht Commercieel Vastgoed Interesse in vastgoed vertaalt zich in transacties Opname kantorenmarkt stabiel 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 Logistiek vastgoed in trek Activiteit winkelmarkt

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Horeca herstelt laat

Horeca herstelt laat Kwartaalbericht Horeca NG Economisch Bureau Horeca herstelt laat Omzetgroei in 2010 dankzij prijsstijgingen De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca zal in 2010 achterblijven bij die van de Nederlandse

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 214 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 2015

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 2015 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van 3. Prijzen van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Klaartje Asselbergs Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein

Nadere informatie

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

Bouwproductie groeit voor derde jaar op rij

Bouwproductie groeit voor derde jaar op rij Vooruitzicht Bouw Bouwproductie groeit voor derde jaar op rij Bouwproductie groeit met 4% in 216 Einde aan enorme groei afgegeven vergunningen en verkoop nieuwbouw 4% 216 ING Economisch Bureau 1 Bouw Bouwproductie

Nadere informatie

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE

NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE Maart 215 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE MARKT VOOR BEDRIJFSRUIMTE 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.A. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen

Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen Vooruitzicht Commercieel Vastgoed Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen Beleggingssvolume vastgoed naar nieuw record Lichte groei van opname kantoren record 27 3. 2. 1. 214 215 213 214 215 ING

Nadere informatie

INVESTMENT SNAPSHOT. Nederland Januari 2012. Cushman & Wakefield Research Publicatie

INVESTMENT SNAPSHOT. Nederland Januari 2012. Cushman & Wakefield Research Publicatie INVESTMENT SNAPSHOT Nederland Januari 2012 DE BELEGGINGSMARKT IN 2011 ALGEMEEN Het jaar 2011 begon met een positieve stemming op zowel de gebruikers als de beleggingsmarkt. Ondanks dat de beleggingsniveaus

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Den Haag. Sprekende Cijfers 2012-3 / Woningmarkt regio Den Haag

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Den Haag. Sprekende Cijfers 2012-3 / Woningmarkt regio Den Haag Sprekende Cijfers 2012-3 / Woningmarkt regio Den Haag Sprekende Cijfers pagina 1 van 5 regio Den Haag oktober 2012 Kwartaalbericht Q3 Woningmarkt Regio Den Haag Inleiding Voor u ligt het derde kwartaalbericht

Nadere informatie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie Bodem bereikt in Nederlandse Economie 8 november 213 Every picture tells a story Keijser Capital Research Nico van Geest RBA Nico.vangeest@keijsercapital.nl (1) Het consumenten vertrouwen, zoals door het

Nadere informatie

Krimp slaat weer toe in bouw

Krimp slaat weer toe in bouw Kwartaalbericht Bouw ING Economisch Bureau Krimp slaat weer toe in bouw Voor 2012 verwacht ING Economisch Bureau een lichte krimp van de bouwproductie van 2%. Door de vastgelopen woningmarkt worden er

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van bedrijfsruimte September 212 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Kraanverhuurders bouwen capaciteit af

Kraanverhuurders bouwen capaciteit af Assetvisie kranen ING Economisch Bureau Kraanverhuurders bouwen capaciteit af Het aantal kranen in Nederland neemt af maar er bestaat nog steeds een overcapaciteit. Uurtarieven liggen hierdoor verder onder

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage

Memo. Algemeen. jm.van.geet@mvgm.nl. Marktontwikkelingen rapportage Aan Memo Behandeld door MVGM Vastgoedtaxaties / +31(0)33 464 02 97 E-mail jm.van.geet@mvgm.nl Datum Kwartaal 3 van 2011 Stationsplein 121 Postbus 442 3800 AK Amersfoort T +31(0)33 464 02 97 F +31(0)33

Nadere informatie

Bouwproductie pas in 2017 naar nieuwe top

Bouwproductie pas in 2017 naar nieuwe top Kwartaalbericht Bouw ING Economisch Bureau Bouwproductie pas in 2017 naar nieuwe top In de bouw is de recessie nog verre van over. In 2010 krimpt de bouwproductie naar verwachting met 6,7%. In 2011 herstelt

Nadere informatie

Voorlopig hard dalende omzetten in non-food en foodspeciaalzaken

Voorlopig hard dalende omzetten in non-food en foodspeciaalzaken Detailhandel ING Economisch Bureau Voorlopig hard dalende omzetten in non-food en foodspeciaalzaken De Nederlandse detailhandel gaat door een moeilijke tijd. In het eerste kwartaal werd 3,8% minder omgezet.

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Balanceren tussen regulering en klantwensen

Balanceren tussen regulering en klantwensen Vooruitzicht Accountantskantoren Balanceren tussen regulering en klantwensen Technologie geeft de doorslag in de controlepraktijk Omzet wettelijke controles 9% van totale omzet Omzet accountancybranche

Nadere informatie

Herstel zakelijke diensten op handen

Herstel zakelijke diensten op handen Kwartaalbericht zakelijke dienstverlening ING Economisch Bureau Herstel zakelijke diensten op handen Het ING Economisch Bureau verwacht dat de omzet in de zakelijke dienstverlening in 211 met ruim 3% toeneemt.

Nadere informatie

Nederlandse winkelmarkt

Nederlandse winkelmarkt April 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse winkelmarkt 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G.Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

Toenemende interesse voor commercieel real estate

Toenemende interesse voor commercieel real estate Sectorvisie Commercieel Real Estate ING Economisch Bureau Toenemende interesse voor commercieel real estate Grootste opleving in bedrijfsruimtemarkt Naar verwachting zullen de beleggingsvolumes in 211

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Commerciële vastgoedmarkt in zwaar weer

Commerciële vastgoedmarkt in zwaar weer Commerciële markt in zwaar weer Wereldwijd is dit jaar een omslag opgetreden op de markt voor commercieel. Het aantal transacties is sterk gekrompen en in veel landen zijn de prijzen gedaald, in de meeste

Nadere informatie

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische Statistieken en Publicaties 3 november 24 Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Drs. J.L. Gebraad De Stichting Leerstoel

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte Maart 213 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland

winkelruimte oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Omzetgroei zet door in 2016

Omzetgroei zet door in 2016 Vooruitzicht Horeca Omzetgroei zet door in 216 De omzet* in de horeca stijgt in 215 en 216... want Nederlandse consumenten besteden meer buiten de deur... en de toestroom van toeristen groeit. +4% 215

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011 Presentatie Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen Zeist 26 mei 2011 1930 1970 Veilingen, taxaties & schaderegeling 1990 1997 Specialisatie & Focus 1970 1980 Expansie 1997-2007 Diversificatie 1980

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Beleggingsvolume vastgoed bereikt recordhoogte

Beleggingsvolume vastgoed bereikt recordhoogte ING kwartaalbericht vastgoed ING Economisch Bureau & ING Real Estate Finance Beleggingsvolume vastgoed bereikt recordhoogte Het totale beleggingsvolume in vastgoed kwam in 2014 uit op een niveau dat we

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Agglomeratie s-gravenhage Groot-Amsterdam Flevoland Regio s Zaanstreek in economisch Arnh Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Noord-Overijssel perspectief Kop van 2013 Noord-Holland Veluwe Groot-Rijnmond

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Midden-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Midden-Nederland (*1. m²) 42.674 95 6.46 Overig Nederland In de regio Midden-Nederland ligt circa 14%

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 20102 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt pagina 1 van 7 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Juli 2010 Inleiding U leest thans alweer de

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte Maart 211 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van 4. Vooruitzichten Colofon Samenstelling Drs I.L. de Kruif Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Kraanverhuur in de lift maar tarieven blijven nog achter

Kraanverhuur in de lift maar tarieven blijven nog achter Kraanverhuur in de lift maar tarieven blijven nog achter Verhuurders willen kranenpark uitbreiden Bouwproductie groeit met 4% in 216 Prefab: meer draaiuren en grotere kranen + 4% 216 Prefab Meer draaiuren

Nadere informatie

Gemiddelde koopsom per regio Limburg 2014

Gemiddelde koopsom per regio Limburg 2014 Prima herstel woningmarkt in 2014. Ook in is het herstel op de woningmarkt in 2014 prima verlopen. De gemiddelde koopsom steeg in vergelijking met het gehele jaar 2013 met 3,9% tot 186.700. Dit blijkt

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

NEDERLANDSE WINKELMARKT

NEDERLANDSE WINKELMARKT April 214 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE WINKELMARKT 3. Prijzen van 4. Beleggingen in Colofon Samenstelling Drs. G. Raven Bron gegevens NVM Data & Research, Nieuwegein Vormgeving

Nadere informatie

Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Stabilisatie in de horeca in 2015

Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Stabilisatie in de horeca in 2015 Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Stabilisatie in de horeca in 215 Stabilisatie van de horecaomzet in 215 na sterke groei in 214. De verbetering van het vertrouwen van de Nederlandse consument

Nadere informatie

Vastgoed houdt stand

Vastgoed houdt stand Sectorvisie Vastgoedmarkt Vastgoed houdt stand De problemen van de kredietcrisis leiden tot een dalend beleggingsvolume van vastgoed in 28. Door de aanhoudende vraag naar vastgoed door gebruikers in verschillende

Nadere informatie

igg bouweconomie marktanalyse

igg bouweconomie marktanalyse igg bouweconomie marktanalyse indices en prognoses kwartaalbericht, - Het herstel van de bouwmarkt krijgt steeds duidelijker vormen. Na een periode van circa zeven jaar waarin de prijzen eigenlijk continu

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 In dit kwartaalbericht van Woningmarkcijfers.nl de volgende onderwerpen: - prijsontwikkelingen en transacties september - prijsontwikkelingen en transacties

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012 Amsterdam Zuidoost Daling opnameniveau 2011 Aanbod en leegstand Huurprijzen verder onder druk Beleggingsmarkt; Afname transactievolume Toekomstverwachting Deelgebieden Regio Amsterdam Onze jaarlijkse kantorenvisie

Nadere informatie

Kraanverhuurders op zoek naar nieuwe afzetmarkten

Kraanverhuurders op zoek naar nieuwe afzetmarkten Kranen ING Economisch Bureau Kraanverhuurders op zoek naar nieuwe afzetmarkten Er bestaat nog steeds een overcapaciteit aan kranen. De bouwproductie krimpt weliswaar niet meer in 2011 maar de afname van

Nadere informatie

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren Maart 213 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren Stand van zaken Nederlandse kantorenmarkt 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

Herstel horeca in 2011

Herstel horeca in 2011 Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Herstel horeca in 2011 De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca is in 2010 nog negatief. Hiermee blijft de sector achter bij de Nederlandse economie als

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010 Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp Lichte stijging opnameniveau De totale opname van kantoorruimte in de regio Amsterdam in bedraagt 268.317 m², hetgeen een lichte

Nadere informatie

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 BIJLAGE Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 Opname en aanbod redelijk stabiel De opname van kantoren in 2011 is redelijk vergelijkbaar met de twee jaren daarvoor. In totaal werd 1,25 miljoen m² opgenomen;

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Kwartaalbericht Groothandel ING Economisch Bureau Groothandel kan zich herpakken

Kwartaalbericht Groothandel ING Economisch Bureau Groothandel kan zich herpakken Kwartaalbericht Groothandel ING Economisch Bureau Groothandel kan zich herpakken Na twee moeilijke jaren, waarin het volume èn de omzet daalde, kan de groothandel in 2014 stappen vooruit zetten (volumegroei;

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie