Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 1"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 1 Ergonomisch ontwerpen ErgoS (1995). Mensgericht ontwerpen. Enschede: ErgoS Engineering & Ergonomics. Hendrick, H.W. (1996). Good ergonomics is good economics. Santa Monica, CA: Human Factors and Ergonomics Society. Jong, A.M. de (2002). Het verbeteren van arbeidsomstandigheden op de bouwplaats: innoveren op participatieve wijze (proefschrift). Delft: TU-Delft. Kompier, et al. (1996). Aan de slag: tien praktijkvoorbeelden van succesvol verzuimmanagement. Alphen aan den Rijn: Samsom. Molen, H.F. van der (2005). Evidence-based implementation of ergonomic measures in construction work (proefschrift). Amsterdam: Vrije Universiteit. Noro, K. & Imada, A. (1992). Participatory ergonomics. London: Taylor & Francis. Vink, P. (2002). Slim en comfortabel werken. Zeist: Kerckebosch. Vink, P., Koningsveld, E.A.P. & Dhondt, S. (1998). Human Factors in Organizational Design and Managament-VI, Amsterdam: Elsevier. Hoofdstuk 2 Afmetingen en reikafstanden van mensen Centraal Bureau voor de Statistiek. Statistisch zakboek (jaarlijkse uitgave). Den Haag: Sdu Uitgevers. Daanen, H.A.M., et al. (2003). Dined Soesterberg/Delft: TNO Technische Menskunde/TU Delft. Haak, A.J.H. & Leever-van der Burgh, D. (1994), De menselijke maat een studie over de relatie tussen gebruiksmaten, menselijke afmetingen, bewegingen en handelingen. Delft: Delftse Universitaire Pers. Jürgens, H.W., Aune, I.A. & Pieper, U. (1990). International data on anthropometry. Geneva: International Labour Office Occupational safety and health series, nr. 65. Pheasant, S.T. & Haslegrave, C.M. (2005). Bodyspace: Anthropometry, Ergonomics and the Design of Work. London: Taylor & Francis. Hoofdstuk 3 Krachten en capaciteiten van mensen Delleman, N.J., et al. (1995). Handmatig duwen/trekken en gezondheidseffecten. Den Haag: Min. SZW/VUGA. Gezondheidsraad (1995). Risicobeoordeling van handmatig tillen. Den Haag: SER. Hettinger, T., Kaminsky, G. & Schmale, H. (1980). Ergonomie am Arbeitsplatz. Ludwigshafen: Friedrich Kiehl Verlag GmbH. Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 1

2 Hoozemans, M. (2001). Pushing and Pulling in relation to muskeloskeletal complaints (proefschrift). Amsterdam: Universiteit van Amsterdam. Huppes, G., Feyter, M.G. de, Koningsveld, E.A.P. & Verbeek, J.H.A.M. (1994). Repeterende bewegingen. Definities, omvang van de problematiek, instrument voor risicoinventarisatie en praktijkervaring met dit instrument. Den Haag: Sdu Uitgevers. Miedema, M.C., Douwes, M. & Dul, J. (1993). Ergonomische aanbevelingen voor de volhoudtijd van statische staande houdingen. Tijdschrift voor ergonomie, 18(2). Mital, A., Nicholson, A.S. & Ayoub, M.M. (1993). Guidelines: Manual materials handling. Cincinnati, OH: University of Cincinnati. Otten, F., et al. (1998). De kans op RSI in Nederland gegevens uit het permanent onderzoek leefsituatie. Maandbericht Gezondheidsstatistiek CBS. Peereboom, K.J. & Voskamp, P. (2004). Fysieke belasting bij het werk. Arbo-informatieblad, 29. Peereboom, K.J. & Jansen, J.P. (2004). Handboek Fysieke belasting 2004/2005 (inclusief softwarepakket Fysibel 2.0 ). Den Haag: Sdu Uitgevers. Sluiter, J.K., Rest, K.M. & Frings-Dresen, M.H.W. (2000). Het Saltsarapport: richtlijnen voor de vaststelling van de arbeidsrelatie van aandoeningen aan het bewegingsapparaat in de bovenste extremiteit (ABBE s). Amsterdam: Coronel Instituut. Spitzer, H., Hettinger, T.H. & Kaminsky, G. (1982). Tafeln für den Energieumsatz bei körperlicher Arbeit. Berlin: Beuth Verlag. Vink, P., Smitt, P. & Berg, R. van den (1993). De nieuwe NIOSHmethode (II) het toepassingsgebied, het beoordelen van enkele tiltaken, meerdere tiltaken en kortdurende tiltaken. Tijdschrift voor ergonomie, 18(4). Work practices guide for manual lifting (1991). Cincinnati, OH: National Institute for Occupational Safety and Health. Hoofdstuk 4 Mentale belasting Bakhuys Roozeboom, M., et al. (2007). Trends in de arbeid in Nederland tussen 2000 en Hoofddorp: TNO Kwaliteit van Leven. Blatter, B.M., Bongers, P.M., Kraan, K.O. & Dhondt, S. (2000). RSIklachten in de werkende populatie. De mate van voorkomen en de relatie met beeldschermwerk, muisgebruik en andere ICT-gerelateerde factoren. Hoofddorp: TNO Arbeid. Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 2

3 Broek, Lida van den (2003). Gein, ongein, pesten over macht en territoriumspelletjes, intimidatie en discriminatie op het werk. Soest: Uitgeverij Nelissen. Dragt, A.W., Hoek, A. van, Soomeren, P. van & Steinmetz, C.H.D. (1999). Handleiding Preventie van agressie op de werkplek. Den Haag: Sdu Uitgevers. Houtman, I., Hooff, M. van & Hooftman, W. (2007). Arbobalans 2006, Den Haag: Minisiterie SZW. Klein Hesselink, D.J., et al. (2001). Maatregelen tegen werkdruk (reeks Arboconvenanten). Doetinchem: SZW/Elsevier. Kompier, M.A.J. & Marcelissen, F.H.G. (1990). Handboek Werkstress. Systematische aanpak voor de bedrijfspraktijk. Amsterdam: Nederlands Instituut voor Arbeidsomstandigheden. Meijman, T.F. (red.) (1989). Mentale belasting en werkstress. Assen: Van Gorcum. Middelhoven, L.K. & Driessen, F.M.H.M. (2001). Geweld tegen werknemers in de (semi-)openbare ruimte. Utrecht: Bureau Driessen. Ouwerkerk, R. van, Meijman, T.F. & Mulder, G. (1994). Arbeidspsychologische taakanalyse. Het onderzoek van cognitieve en emotionele aspecten van arbeidstaken. Utrecht: Lemma. Ros, W. (2003). Beheersing van werkdruk een ergonomische benadering, Delft: NEN. Schaufeli, W. & Bakker, A. (red.) (2007). De psychologie van arbeid en gezondheid, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. Sluiter, J.K. (1999). How about work demands, recovery and health. A neuroendocrine field study during and after work (proefschrift). Amsterdam: Universiteit van Amsterdam. Smulders, P.G.W. (red.) (2006). Worklife in the Netherlands. Hoofddorp: TNO Work & Employment. Soethout, J. & Sloep, M. (2000). Evaluatie Arbowet over seksuele intimidatie, agressie en geweld en pesten op het werk. Den Haag: Elsevier Bedrijfsinformatie. Veldhoven, M. van (1997). Psychosociale arbeidsbelasting en werkstress. Lisse: Swets & Zeitlinger. Veldhoven, M., van, Meijman, T.F., Broersen, J.P.J. & Fortuin, R. (1997). Handleiding VBBA, Onderzoek naar de beleving van psychosociale arbeidsbelasting en werkstress met behulp van de vragenlijst beleving en beoordeling van de arbeid. Amsterdam: SKBVS. Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 3

4 Visser, K., Dullaart, W. & Hoeth, A.W. (2002). De inrichting van fysieke balies, visie krijgt vorm. Programmabureau Overheidsloket Den Haag: Artoos. Vries, S. de, Niekerk, M. van, Dalen, E.J. van & Nuijens, M. (2002). Gewenst beleid tegen ongewenst gedrag. Voorbeelden van goed beleid tegen ongewenste omgangsvormen op het werk. Hoofddorp: TNO Arbeid, Hoofddorp. Werkboek Agressie en pesten op het werk (2003). Den Haag: A+O fonds Gemeenten. Winnubst J., et al. (2003). Praktijkboek Gezond Werken. Maarssen: Elsevier Reed Business Information. Zijlstra, F.R.H. (1993). Efficiency in work behaviour. A design approach for modern tools. Delft: Delft University Press. Hoofdstuk 5 Taken en functies Amelsfoort, P. van & Scholtes, G. (1994). Zelfsturende teams: ontwerpen, invoeren en begeleiden. Oss: ST-groep. Boonstra, K., Knegt, R. & Schaapman, M.H. (2004). Regels voor arbeids- en rusttijden in negen Europese landen. Amsterdam: Hugo Sinzheimer Instituut (UvA). Drongelen, J. van, Jansen, B. & Vos, P.H. (1996). Praktijkboek Bedrijfs- en Werktijden. Den Haag: Elsevier Bedrijfsinformatie. Essens, P.J.M.D., Zoontjens, H.J.P.M. & Kleij, R. van der (2002). Efficiëntieverbetering sluizen Zeeland. Soesterberg: TNO Technische Menskunde. Gaillard, A.W.K. (2003). Stress, productiviteit en gezondheid (tweede editie). Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds. Jägers, H.P.M. & Jansen, W. (1995). Het ontwerpen van effectieve organisaties. Houten: Stenfert Kroese. Jansen, B., Thierry, H. & Hirtum, A. van (1986). Ploegenarbeidroosters herzien, nieuwe methoden ter vermindering van klachten. Deventer: Kluwer. Kuipers, H. & Amelsfoort, P. van (1990). Slagvaardig organiseren. Inleiding in de sociotechniek als integrale ontwerpleer. Deventer: Kluwer. Lange, W.A.M. de (1989). Configuratie van arbeid; vormgeven aan arbeidstijden, bedrijfstijden en arbeidstijdpatronen. Zutphen: Thieme. Meijman, T.F., Vries-Griever, A.H.G. de & Kampman, R. (1989). Rhythm and blues: afwijkende werk- en rusttijden als arbeidsen leefomstandigheid. Amsterdam: Nederlands Instituut voor Arbeidsomstandigheden. Meijman, T.F., et al. (1988). Rock around the clock: chronopsychologische en chronobiologische aspecten van Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 4

5 onregelmatige werktijden. Amsterdam: Nederlands Instituut voor Arbeidsomstandigheden. Vries-Griever, A.H.G. (1992). Evenwicht tussen werkdruk en herstel bij afwijkende arbeidstijden: uitgangspunt voor dienstroosterplanning. Groningen: Nationaal Ziekenhuisinstituut/Rijksuniversiteit Groningen. Zwaan, A.H. van der (1999). Organising work processes. Engineering work & managing workers. Assen: Van Gorcum. Hoofdstuk 6 Informatie- en bedieningsmiddelen Huppes, G. & Veelen, M. van (2008). Werken in meld- en controlekamers. Arbo-Informatieblad, 46. Lingen, P. van, Korte, E.M. de & Kraker, H. de (2003). Keuzegids Invoermiddelen voor Computerwerk. Gericht op de reductie van RSI-risico s, voor arboprofessionals in kantoorsituaties. Zeist: Uitgeverij Kerckebosch. McCormick, E.J. & Sanders, M.S. (1993). Human Factors in Engineering and Design. Columbus, OH: McGrawHill. Punnet, L. & Bergqvist, U. (1997). Visual Display Unit work and upper extremity muskuloskeletal disorder, Stockholm: National Institute for Working Life. Schmidtke, H. (1981). Lehrbuch der Ergonomie. München: Hanser Verlag. Schuffel, H., et al. (1987). Richtlijnen voor het beoordelen van de ergonomie van procesregelkamers. Rapport Instituut voor Zintuigfysiologie, IZF 1987-C-30. Soesterberg: TNO. Voskamp, P. (2007). Werken met beeldschermen, Arbo- Informatieblad, 2. Walraven, J. (2000). Kleurenblind zien en toch niet zien. Arnhem: Blind Color. Hoofdstuk 7 Vormgeving van software Harst, G. van der & Maijers, R. (1999). Effektief GUI-ontwerp. Schoonhoven: Academic Service. Johnson, J. (2000). GUI Bloopers 2.0: Don ts and Do s for Software Developers and Web Designers. Amsterdam: Academic Publishers. Microsoft Corp. (1995).The Windows Interface Guidelines for Software Design. Redmond, WA: Microsoft. NASA (2005). Design Guidelines and Criteria. Cape Canaveral, FL: NASA. Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 5

6 Hoofdstuk 8 Dialoog van software Card, S.K., Moran, T.P. & Newell, A. (1983). The psychology of human-computer interaction. Hillsdale, NY: Lawrence Erlbaum. Carroll, J.M. (1995). Scenario-based design. Toronto: John Wiley & Sons. Hix, D. & Hartson, H.R. (1993). Developing User Interfaces: Ensuring Usability Through Product & Process.New York, NY: John Wiley & Sons. Jordan, P.W., Thomas, B., Weerdmeester, B.A. & McClelland, I.L. (1996). Usability evaluation in industry. London: Taylor & Francis. Kirwan, B. & Ainsworth, L.K. (1992). A guide to task analysis. London: Taylor & Francis. Hoofdstuk 9 Licht Bergem-Jansen, P.M. van (2004). Verlichting, daglicht en uitzicht. In: Handboek Kantoorinnovatie. Den Haag: Sdu Uitgevers. Boerstra, A.C. (2007). Binnenmilieu. Arbo-Informatieblad, 24. Keen, E. (2004). Leven met licht. Blaricum: Andromedia. Vroon, P.A. (1990). Psychologische aspecten van ziekmakende gebouwen. Utrecht: ISOR. Hoofdstuk 10 Geluid Beranek, L.L. (1988). Noise and vibration control. New York, NY: McGraw Hill. Biesot, W., et al. (1989). Invloed van lawaai op de gezondheid. Rapport nr. GA-HR Den Haag: Ministerie van VROM. Boer, P. den & Reubsaat, T. (1995). Lawaai op de werkplek, een evaluatie van de wetgeving voor schadelijk geluid op de arbeidsplaats. Den Haag: VUGA. Brüel & Kjær (1982). Noise control, principles and practice. Nærum (DK). Burns, W. (1976). Noise and Man. London: Williams Clowes & Sons. Faulkner, L.L. (1976). Handbook of industrial noise control. New York, NY: Industrial Press. Marinus, E. & Steeg, M. van der (1998). Praktijkgidsen Arbeidshygiëne. Geluidhinder: van klacht naar aanpak. Amsterdam: NIA. Miedema, H.M.E. (1984). Hinder door geluid op de arbeidsplaats. LA-DR-08-01, Den Haag: Ministerie SZW. Steenbrugge, B. van (1975). Geluidsbeheersing, lawaaibestrijding. Den Haag: Nijgh & Van Ditmar. Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 6

7 Hoofdstuk 11 Klimaat en ventilatie Bergs, J.A. (1989). Gezondheidsklachten in kantoorgebouwen. Den Haag: Rijksgebouwendienst. Bernards, J.A. & Bouman, L.N. (1976). Fysiologie van de mens. Amsterdam: Scheltema & Holkema. Boerstra, A.C. (2007). Binnenmilieu. Arbo-Informatieblad, 24. Cauberg, J.J.M. (2005). Praktijkboek Gezonde Gebouwen. Rotterdam: ISSO/SBR. Daanen, H.A.M. (2007). Werken onder koude omstandigheden. Arbo-Informatieblad, 20. FiSIAQ (1995). Classification of indoor climate, construction and finishing materials. Espoo: Finnish Society of Indoor Air Quality and Climate (FiSIAQ). Rijksgebouwendienst (1999). Bouwfysische kwaliteit Rijkshuisvesting: Wettelijke eisen en RGD-richtlijnen. Den Haag: Ministerie VROM. Spitzer, H., Hettinger, T. & Kaminski, G. (1982). Tafeln für den Energieumsatz bei körperlicher Arbeit. Berlin/Köln: Beuth Verlag. Schmitz, H.P.W., Laenen, G. & Koekenbier, H.A.J. (1975). Onvrede en klachten van werknemers. Utrecht/Nijmegen: Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Vakcentrales en het Instituut voor Toegepaste Sociologie. Hoofdstuk 12 Ontwerpen van gebouwen CROW (2002). Richtlijn integrale toegankelijkheid openbare ruimte. Gouda: CROW. Integrale toegankelijkheid bestaande rijkshuisvesting, instrument voor de toepassing van de integrale toegankelijkheidsbenadering in de gebruiksfase van een object (1996). Den Haag: RGB DHB. Integrale toegankelijkheid bestaande rijkshuisvesting, instrument voor de toepassing van de integrale toegankelijkheidsbenadering in de definitie-, ontwerp- en uitwerkingsfase (1996). Den Haag: RGD DHB. Scheijndel, P.A.M. van (red.) (2004). Handboek Kantoorinnovatie. Den Haag: Sdu Uitgevers. Scheijndel P.A.M. van & Jongenelen, J.A.M. (2003). Handboek Functioneel ontwerpen van kantoren Bouwbesluit en arbowetgeving geïntegreerd. Den Haag: Sdu Uitgevers. Volker, L., & Voordt, D.J.M. van der (2003). Van Beurs naar Blaak. Een onderzoek naar de beleving van een innovatief kantoorconcept voor de Kamer van Koophandel in Rotterdam. Delft: Center for People and Buildings. Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 7

8 Voordt, D.J.M. van der, & Meel, J.J. van (2002). Psychologische aspecten van kantoorinnovatie. Delft/Amsterdam: BMVB & ABN AMRO. Wijk, M., Drenth, J. & Ditmarsch, M. van (2003). Handboek voor Toegankelijkheid (5e druk). Doetinchem: Reed Business Information. Hoofdstuk 13 Ontwerpen van werkplekken Corlett, E.N. & Clark, T.S. (1995). The Ergonomics Of Workspaces And Machines. London: Taylor & Francis. Helander, M. (1995). A Guide to Ergonomics of Manufacturing. London: Taylor & Francis. Hettinger, T., Kaminsky, G. & Schmale, H. (1980). Ergonomie am Arbeitsplatz. Ludwigshafen: Friedrich Kiehl Verlag GmbH. Sanders, M.S. & McCormick, E.J. (1993). Human factors in engineering and design (seventh edition). New York, NY: McGraw-Hill. Voskamp, P., Peereboom, K.J. & Scheijndel, P.A.M. van (2008). Handboek Ergonomie Deventer: Kluwer. Hoofdstuk 14 Ontwerpen van producten Arbouw (2005). Handboek Arbeidsmiddelen, Amsterdam: Arbouw. Cacha, C.A. (1999). Ergonomics and Safety in Hand Tool Design. London: CRC press. Freudenthal, A. (1999). The design of home appliances for young and old consumers. Delft: University Press. Kanis, H. (2000). Gebruiksonderzoek. Delft: Faculteit Industrieel Ontwerpen TU-Delft. Kanis, H. & Rooden, M.J. (2004). Observation as a design tool. Delft: Faculteit Industrieel Ontwerpen TU-Delft. KITTZ (2001). Documentatie Ouderen en Technologie. Groningen: KITTZ. KITTZ-magazine (2004). Gebruiksonderzoek, wens of noodzaak? Groningen: KITTZ. NIOSH (2004). Easy Ergonomics, a guide to selecting non-powered hand tools. NIOSH publication no Atlanta, GA: NIOSH. Oonk, H.H.N. (2005). Bio Statica. Den Haag: Uitgeverij Henric Graaff van IJssel. Lindquist, B. (1997). Power Tool Ergonomics evaluation of power tools. Helsingborg: Atlas Copco. Preiser, W.F.E. & Ostroff, E. (eds.) (2001). Universal Design Handbook, New York, NY: McGraw-Hill. Royers, T. (1996). Een eigen stem. Werken met ouderenpanels: een veelzeggende methode. Utrecht: NIZW. Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 8

9 Steenbekkers, L.P.A. & Beijsterveldt, C.E.M. van (eds.) (1998). Design-relevant characteristics of ageing users, Delft: Delftse Universitaire Pers. Stichting Consument en Veiligheid (2001). Letsel Informatie Systeem Basisboek ergonomie literatuurlijst 2008 Noordhoff Uitgevers 9

ARBO & HET NIEUWE WERKEN

ARBO & HET NIEUWE WERKEN ARBO & HET NIEUWE WERKEN Maria Niessen & Wietske Eveleens Leden arbowerkgroep ErgoDirect in Almere, 13 november 2013 13/11/2013 1 ARBO-HANDREIKING DOELSTELLING Zorgen, dat werkgevers en werknemers samen

Nadere informatie

Een worsteling met de muis

Een worsteling met de muis ONDERZOEK Een worsteling met de muis P.G. Koenders, L. Dijkstra, K.M. Bouwman-Brouwer, H.S. Konijnenberg In een uitgebreid literatuuronderzoek hebben Blatter et al. recent de wetenschappelijke bewijsvoering

Nadere informatie

Psycho Sociale Arbeidsbelasting

Psycho Sociale Arbeidsbelasting Psycho Sociale Arbeidsbelasting Webinar SCCM 17 juni 2014 Tamara Onos Auxilium HSE Onderwerpen webinar - Relevantie PSA - Onderwerpen PSA - Arbowet- en regelgeving - PSA in praktijk - Inventarisatie van

Nadere informatie

Doe aan preventie en neem klachten serieus

Doe aan preventie en neem klachten serieus RSI heet voluit repetitive strain injury. Vroeger werd het ook wel muisarm genoemd, maar dat is te beperkt. RSI is een verzamelnaam voor vage maar wel èchte klachten aan nek, schouders, armen, polsen,

Nadere informatie

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0 Voorwoord 1 0 1 Inleiding 1 2 1.1 Aanleiding en doelstelling 1 5 1.2 Doelstelling 2 4 1.3 Leeswijzer 2 6 deel i het domein arbeid en gezondheid 31 2 Wat is arbeid, wat is gezondheid? 3 3 2.1 Wat is arbeid?

Nadere informatie

Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image. Marketing management P. Kotler & K.L. Keller Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133856460

Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image. Marketing management P. Kotler & K.L. Keller Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133856460 Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image Quantitative techniques Literatuur wordt tijdens de colleges verstrekt Commerciële rekenkunde Commerciële calculaties 2* G. Minnaar & N. van der Sluijs

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 juli 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 juli 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

FYSIEKE BELASTING EN PSA

FYSIEKE BELASTING EN PSA FYSIEKE BELASTING EN PSA 08 ARBO informatie Zittend en staand werken Richtlijnen voor een goede inrichting van de werkplek Arbo-Informatie De reeks Arbo-Informatie bestaat uit 60 thematische praktijkboeken.

Nadere informatie

afdruk: 26 november 2015 blz. 1

afdruk: 26 november 2015 blz. 1 afdruk: 26 november 2015 blz. 1 Usability design for Uniface developers Intro Intro Waarnemen De Baas OK Controls Foutje Vormgeving Platform, hardware Mentaal model Taak, 80/20-regel Na afloop: Hebt u

Nadere informatie

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige De arbeidsdeskundige en PSA Patrick Ox - arbeidsdeskundige Expereans: even voorstellen Expertisecentrum voor verzuim-, re-integratievraagstukken en Arboconcepten Nieuwe Stijl. Onafhankelijk, landelijk,

Nadere informatie

COMPUTERWERK. Multidisciplinaire Richtlijn NVAB. Dr. Erwin. M. Speklé, Eur.Erg. Voorzitter Human Factors NL

COMPUTERWERK. Multidisciplinaire Richtlijn NVAB. Dr. Erwin. M. Speklé, Eur.Erg. Voorzitter Human Factors NL COMPUTERWERK Multidisciplinaire Richtlijn NVAB Dr. Erwin. M. Speklé, Eur.Erg. Voorzitter Human Factors NL PROGRAMMA Begripsbepaling computerwerk Uitgangspunten en doel Inhoud richtlijn Behandeling vragen

Nadere informatie

Helger Siegert. Agenda

Helger Siegert. Agenda Stand van Zaken Arbeidsomstandigheden www.molens.nl en www.molen.pagina.nl Helger Siegert 1 Agenda Introductie Uitgangspunten Veranderingen in de wet Discussie 2 1 Arbeidsomstandigheden Wat is aandacht

Nadere informatie

Persoonlijke Risico Inventarisatie & Maatwerk Aanpak (PRIMA basislijst)

Persoonlijke Risico Inventarisatie & Maatwerk Aanpak (PRIMA basislijst) Persoonlijke Inventarisatie & Maatwerk Aanpak (PRIMA basislijst) Waar komt 1 Psychosociale arbeidsbelasting 1.1 Discriminatie 1.2 Agressie en geweld; 1.3 Seksuele intimidatie; 1.4 Pesten; 1.5 Werkdruk;

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederland sinds 1814. Nr. 5329 29 maart 2011 Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zak Werkgelegheid van 21 maart 2011, nr. G&VW/AA/2011/3996,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederland sinds 1814. Nr. 32710 25 november 2013 Beleidsregel van de Minister van Sociale Zak Werkgelegheid van 31 oktober 2013, 2013-0000152033,

Nadere informatie

1. Arbowet: plichten van de werkgever

1. Arbowet: plichten van de werkgever Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 1. Arbowet: plichten van de werkgever... 1 1.1 Pak risico s aan bij de bron... 2 1.2 Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?...

Nadere informatie

Aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Onderwerp : Briefadvies Werkdruk Uw kenmerk : ARBO/A&V/2007/22676 Ons kenmerk : U6434/AvdB/832-S1

Nadere informatie

7 Adressen en literatuur

7 Adressen en literatuur 7 Adressen en literatuur Specifiek voor mensen met angststoornissen Angst, Dwang en Fobie Stichting Postbus 209 3970 AE Driebergen (bezoekadres: Hoofdstraat 122, Driebergen) tel: 0900 2008711 (55ct. p/m)

Nadere informatie

9789001833947 Basisboek enqueteren, handleiding vragenlijst en enquetes 26,50. 9789001702502 Basisboek Ergonomie 42,50

9789001833947 Basisboek enqueteren, handleiding vragenlijst en enquetes 26,50. 9789001702502 Basisboek Ergonomie 42,50 HBO, 1e jaar Thema 01 Vak verplicht: Vak akkoord: 9789001833947 Basisboek enqueteren, handleiding vragenlijst en enquetes 26,50 Auteur: Ben Baarda Druk: 4 9789001702502 Basisboek Ergonomie 42,50 Auteur:

Nadere informatie

Preventie van rugklachten: van kind tot volwassene

Preventie van rugklachten: van kind tot volwassene Preventie van rugklachten: van kind tot volwassene Raf Maiori Kinesitherapeut/Bewegingsconsulent raf.maiori@zol.be Multidisciplinair PijnCentrum Ziekenhuis Oost-Limburg Stalenstraat 2 3600 Genk 089/32

Nadere informatie

FYSIEKE BELASTING EN PSA

FYSIEKE BELASTING EN PSA FYSIEKE BELASTING EN PSA 29 ARBO informatie Fysieke belasting Richtlijnen om fysieke overbelasting tijdens het werk te voorkomen Arbo-Informatie De reeks Arbo-Informatie bestaat uit 60 thematische praktijkboeken.

Nadere informatie

Hoe kun je comfortabel en productief werken met een tablet?

Hoe kun je comfortabel en productief werken met een tablet? Hoe kun je comfortabel en productief werken met een tablet? Een praktisch overzicht van het wat, hoe en waarom van (zakelijk) tabletgebruik Inleiding De tablet is de gadgetfase ontgroeid. Het zakelijk

Nadere informatie

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen

Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen Hoge werktevredenheid geen garantie voor doorwerken tot pensioen 11 Meeste werknemers tevreden met het werk Acht op de tien werknemers (zeer) tevreden met hun werk Vrouwen vaker tevreden dan mannen Werknemers

Nadere informatie

Verzuim terugdringen door verbeteren van arbeidsomstandigheden, feit of fictie?

Verzuim terugdringen door verbeteren van arbeidsomstandigheden, feit of fictie? ONDERZOEK Verzuim terugdringen door verbeteren van arbeidsomstandigheden, feit of fictie? P.G. Koenders, C.G.L. van Deursen, J. Prins, A.J.B. van Eijndhoven Eind 2001 heeft het bankwezen met de sociale

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Artikel 3 van Beleidsregel arbocatalogi 2010 wordt als volgt gewijzigd:

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Artikel 3 van Beleidsregel arbocatalogi 2010 wordt als volgt gewijzigd: STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 3103 20 februari Besluit van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 13 februari, nr. G&VW/AA/2011/2023,

Nadere informatie

vinger aan de pols van werkend Nederland

vinger aan de pols van werkend Nederland Innovaties voor Gezond en Veilig Werken IMPLEMENTATION AND EVALUATION OSH POLICIES NEA: vinger aan de pols van werkend Nederland De NEA Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden is het grootste iodieke onderzoek

Nadere informatie

Ergonomische eigenschappen van 50-plussers

Ergonomische eigenschappen van 50-plussers Ergonomische eigenschappen van 50-plussers Ontwerpen met DINED & Eisenwijzer Tot stand gekomen in het kader van RAAK Vitale Oudere Auteurs L. Koopmans MSc; onderzoeker lectoraat Industrial Design Redactie

Nadere informatie

Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche

Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche Dr Karen Nieuwenhuijsen Dr Paul Kuijer Coronel Instituut, Academisch Medisch Centrum Amsterdam Programma

Nadere informatie

Checklist voor de preventie van slechte werkhoudingen

Checklist voor de preventie van slechte werkhoudingen 45 Checklist voor de preventie van slechte werkhoudingen Deel A: Inleiding Een goede werkhouding is een absolute voorwaarde om beroepsgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat te voorkomen. Dit

Nadere informatie

Robert Knegt / Jan Popma Het Nieuwe Werken

Robert Knegt / Jan Popma Het Nieuwe Werken Robert Knegt / Jan Popma Het Nieuwe Werken Komt Werken 3.0 in conflict met Arbeidsrecht 1.1? Het Nieuwe Werken en het arbeidsrecht Het Nieuwe Werken: plaats- en tijdongebonden werken - technisch: gebruik

Nadere informatie

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Nicole Pikkemaat, Trainer / adviseur Arbeid & Gezondheid, SBI Formaat Vraagje Geldt dat voor u? Wilt u dan gaan staan? Stress. Mij overkomt het niet!

Nadere informatie

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Programma Workshop Eerste deel: Presentatie Visie op Gezond Ondernemen Een paar voorbeelden van

Nadere informatie

Technische nota. Werkstress bij werknemers in ploegen- of nachtdienst. Ria Bourdeaud hui Stephan Vanderhaeghe

Technische nota. Werkstress bij werknemers in ploegen- of nachtdienst. Ria Bourdeaud hui Stephan Vanderhaeghe Brussel, Brussel, augustus datum 5 Technische nota Ria Bourdeaud hui Stephan Vanderhaeghe Brussel, SERV - STV Innovatie & Arbeid, augustus 5 Technische nota s verstrekken bijkomende en gedetailleerde informatie

Nadere informatie

Taakcluster Management support

Taakcluster Management support Ik ben geen product van mijn omstandigheden. Ik ben een product van mijn beslissingen (Stephen R. Covey) Hoofdstuk 30 Taakcluster Management support V1.1 / 01 september 2015 MCTL v1.1 Hoofdstuk 30... 3

Nadere informatie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie

10/2/2014. Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Infosessie ergonomiebeleid op kantoor Oktober 2014 Team Ergonomie Ergonomie : wat en wie? Ergonomie : waarom? Wetgevend kader: KB Beeldschermwerk Vermijden van klachten Ergonomie: hoe? 2 Ergonomie tracht

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

duurzame inzetbaarheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam

duurzame inzetbaarheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam De feiten en mythen van werkvermogen en duurzame inzetbaarheid Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam Het gaat uitstekend met ons.. 84 82 80 78 76 74 72 70 68 66 64

Nadere informatie

Instituut voor Communicatie, Media & IT. Game Design & Development

Instituut voor Communicatie, Media & IT. Game Design & Development Instituut voor Communicatie, Media & IT Game Design & Development EELCO BRAAD // NIEK JONKER drs. Eelco Braad University Lecturer Game Design & Development Master of Computational Science & Scientific

Nadere informatie

BOEKENLIJST VOOR BLOK H-1 (B-5) ELEKTROTECHNIEK.

BOEKENLIJST VOOR BLOK H-1 (B-5) ELEKTROTECHNIEK. BOEKENLIJST VOOR BLOK H-1 (B-5) ELEKTROTECHNIEK. Introduction to Electric Circuits Ja Richard C, Dorf, 0-471-38689-8 John Wiley & Sons 5e druk James A Svoboda Elektrotechnisch Meettechniek Ja Gerver 90

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Tijdelijk en Toch Bevlogen

Tijdelijk en Toch Bevlogen De Invloed van Taakeisen, Ontplooiingskansen en Intrinsieke Arbeidsoriëntatie op Bevlogenheid van Tijdelijke Werknemers. The Influence of Job Demands, Development Opportunities and Intrinsic Work Orientation

Nadere informatie

Burn-out: de rol van psychische werkbelasting

Burn-out: de rol van psychische werkbelasting Burn-out: de rol van psychische werkbelasting Christianne Hupkens Ongeveer een op de tien werkenden heeft last van burnout klachten. Burn-out blijkt samen te hangen met diverse aspecten van psychische

Nadere informatie

Jaargang 2014 / nieuwsbrief 24 / november en december 2014 INHOUD:

Jaargang 2014 / nieuwsbrief 24 / november en december 2014 INHOUD: Jaargang 2014 / nieuwsbrief 24 / november en december 2014 INHOUD: Zieke flexwerker financieel risico voor bedrijf Deze week is Check je Werkstress week Werkenden 's avonds uitgeblust 'Hersenen verouderen

Nadere informatie

Juillet Août 2012 Juli Augustus 2012

Juillet Août 2012 Juli Augustus 2012 A découvrir Om te ontdekken Juillet Août 2012 Juli Augustus 2012 Brochures Guide pratique à l intention des membres du Conseil d Entreprise Janvier 2012-671 p. Guide pratique pour le comité pour la prévention

Nadere informatie

Taak 1.1.8 Arbo >> Discussietaak Burcu Arslan 3T1A. Ergonomie. Arbozorg in de grafimedia

Taak 1.1.8 Arbo >> Discussietaak Burcu Arslan 3T1A. Ergonomie. Arbozorg in de grafimedia Taak 1.1.8 Arbo >> Discussietaak Burcu Arslan 3T1A Ergonomie Arbozorg in de grafimedia In de grafische sector zijn de laatste jaren behoorlijke inspanningen gedaan om een gezondere bedrijfstak te worden

Nadere informatie

Arborisico s in de branche

Arborisico s in de branche Arborisico s in de branche Uitgeverijen Zoekprofiel: (BIK 221) Uitgeverijen: SBI 221 or Boekhandels Uitgeverijen: UDC 655.4/.5 or TITEL uitgeverij* or TITEL publisher* or TITEL publishing* or TITEL verlag*

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Welzijn op het werk Internet en andere informatiebronnen BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Provinciaal comité Oost-Vlaanderen voor de bevordering van de arbeid Gent, 27 april 2012

Nadere informatie

Literatuurlijst. Alsem, K.J., & Kostelijk, E.J. (2013). Strategische marketingplanning : Theorie, technieken,

Literatuurlijst. Alsem, K.J., & Kostelijk, E.J. (2013). Strategische marketingplanning : Theorie, technieken, Literatuurlijst Alsem, K.J., & Kostelijk, E.J. (2013). Strategische marketingplanning : Theorie, technieken, toepassingen (6e ed.). Groningen: Noordhoff. Opleiding SBRM/ Jaar 2/ ca. 56,95/ 9789001820626

Nadere informatie

3DValue Automatiseren en beheren van assemblage-instructies

3DValue Automatiseren en beheren van assemblage-instructies 3DValue Automatiseren en beheren van assemblage-instructies Probleemstelling De oplossing voor bekende problemen bij technisch communiceren Traditionele problemen: Slechte beheersbaarheid van instructies

Nadere informatie

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008 Workability & Inzetbaarheid Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, Rob Gründemann, Teamleider Personeelsbeleid Lector Sociale Innovatie, Hogeschool Utrecht De opzet van de presentatie De situatie

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

Nek/schouder en armklachten bij groepsbegeleiders in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Nek/schouder en armklachten bij groepsbegeleiders in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Aanleiding onderzoek Nek/schouder en armklachten bij groepsbegeleiders in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking Lydi de Lange bedrijfsfysiotherapeut paramedisch team Advisium Ermelo december

Nadere informatie

PREVENTIEBELEID ERGONOMIE

PREVENTIEBELEID ERGONOMIE PreNNE 07-03-2013 PREVENTIEBELEID ERGONOMIE Roeland Motmans, Eur Erg Preventieadviseur Ergonomie IDEWE Preventiebeleid ergonomie Instructie Risico-analyse Ontwerp - Aankoop www.ergonomiesite.be 1 Actoren

Nadere informatie

Waardoor geraakt de hardwerkende Vlaming gestresseerd?

Waardoor geraakt de hardwerkende Vlaming gestresseerd? Waardoor geraakt de hardwerkende Vlaming gestresseerd? Over Vlamingen bestaat het beeld (de mythe?) van de hardwerkende Vlaming. De arbeidsproductiviteit ligt in Vlaanderen/België in vergelijking met andere

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid en Ouder Worden op het Werk? Dr. Annet H. de Lange

Duurzame Inzetbaarheid en Ouder Worden op het Werk? Dr. Annet H. de Lange Duurzame Inzetbaarheid en Ouder Worden op het Werk? Dr. Annet H. de Lange Meer dan de helft van de werkende 50- plussers verwacht niet voor het 65ste levensjaar te kunnen stoppen met werken en willen

Nadere informatie

Interne instructie Arbeidsinspectie. Beeldschermwerk. 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie beeldschermwerk 2.3 Inspectie 2.

Interne instructie Arbeidsinspectie. Beeldschermwerk. 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie beeldschermwerk 2.3 Inspectie 2. Interne instructie Arbeidsinspectie Beeldschermwerk INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Indicatie beeldschermwerk 2.3 Inspectie 2.4 Handhaving 3. ACHTERGRONDINFORMATIE 3.1

Nadere informatie

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Frank Rijshouwer Hogere Veiligheidskundige 20 juni 2006 1 Arbowetgeving Arbeidsomstandighedenwet Arbeidsomstandighedenbesluit Arbeidsomstandighedenregeling Arbo-

Nadere informatie

15-12-2010. Meten computergebruik. Lichamelijke belasting tijdens computerwerk. Vragenlijst of computer software

15-12-2010. Meten computergebruik. Lichamelijke belasting tijdens computerwerk. Vragenlijst of computer software Lichamelijke belasting van kantoormedewerkers Hoe te meten tijdens het dagelijkse werk? PRedicting Occupational biomechanics in OFfice workers Linda Eijckelhof Maaike Huysmans Birgitte Blatter Pete Johnson

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici

Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Stafpersoneel / leidinggevenden / technici Onder stafpersoneel / leidinggevenden / technici (hierna stafpersoneel) vallen meerdere beroepen. Veel administratief, calculatie- en voorbereidend werk is geautomatiseerd.

Nadere informatie

Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden

Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden Ziekteverzuim het laagst bij werknemers met een hoge mate van autonomie en veel steun van collega's en leidinggevenden Martine Mol en Jannes de Vries Een hoge werkdruk onder werknemers komt vooral voor

Nadere informatie

Hoe kun je comfortabel en productief werken met een tablet? Een praktisch overzicht van het wat, hoe en waarom van (zakelijk) tabletgebruik

Hoe kun je comfortabel en productief werken met een tablet? Een praktisch overzicht van het wat, hoe en waarom van (zakelijk) tabletgebruik Hoe kun je comfortabel en productief werken met een tablet? Een praktisch overzicht van het wat, hoe en waarom van (zakelijk) tabletgebruik Inleiding De tablet is de gadgetfase ontgroeid. Het zakelijk

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid en ouder worden op het werk? Dr. Annet H. de Lange

Duurzame inzetbaarheid en ouder worden op het werk? Dr. Annet H. de Lange Duurzame inzetbaarheid en ouder worden op het werk? Dr. Annet H. de Lange Agenda 1. Wat is duurzame inzetbaarheid? 2. Ouder worden en Werkvermogen? 3. Antecedenten duurzame inzetbaarheid? 4. Onderzoek

Nadere informatie

Werkstress, gezondheid, ziekte, ongevallen en fouten 1. (drs. Leo de Jong, A&O-psycholoog, Expertise Centrum Arbeidsinspectie, ldjong@minszw.

Werkstress, gezondheid, ziekte, ongevallen en fouten 1. (drs. Leo de Jong, A&O-psycholoog, Expertise Centrum Arbeidsinspectie, ldjong@minszw. Werkstress, gezondheid, ziekte, ongevallen en fouten 1. (drs. Leo de Jong, A&O-psycholoog, Expertise Centrum Arbeidsinspectie, ldjong@minszw.nl) Samenvatting Voor het onderzoeken van werkstress maakt de

Nadere informatie

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Servicecentrum Gezond Uitgeven!

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Servicecentrum Gezond Uitgeven! NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Servicecentrum Gezond Uitgeven! Nummer 9, april 2006 Nieuwsbulletin gezond uitgeven! NIEUWS OVER GEZOND UITGEVEN! INHOUD NIEUWS OVER GEZOND UITGEVEN! Dit nieuwsbulletin

Nadere informatie

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! RSI

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! RSI NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! RSI Nummer 12, december 2006 NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Dit is het laatste nieuwsbulletin van het Arboconvenant Gezond Uitgeven!, bestemd voor alle P&O-ers, OR-leden

Nadere informatie

Ontwikkeling van een niveau I checklist fysieke belasting - concept van het onderdeel hand-armtaken

Ontwikkeling van een niveau I checklist fysieke belasting - concept van het onderdeel hand-armtaken Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp TNO-rapport R09-829

Nadere informatie

Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Postbus 15079 1001 MB AMSTERDAM. ArtEZ Postbus 49 6800 AA ARNHEM

Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Postbus 15079 1001 MB AMSTERDAM. ArtEZ Postbus 49 6800 AA ARNHEM Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Postbus 15079 1001 MB AMSTERDAM ArtEZ Postbus 49 6800 AA ARNHEM Avans Hogeschool Postbus 732 5201 AS DEN BOSCH Azusa Theologische Hogeschool De Boelelaan 1105 1081

Nadere informatie

Arbeidstevredenheid van verzorgenden weerspiegelt zich in omgang met demente verpleeghuisbewoners Factsheet Databank Communicatie, 21 april 2006

Arbeidstevredenheid van verzorgenden weerspiegelt zich in omgang met demente verpleeghuisbewoners Factsheet Databank Communicatie, 21 april 2006 Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Arbeidstevredenheid weerspiegelt zich in de omgang met demente verpleeghuisbewoners, J.C.M. van Weert, A.M. van Dulmen,

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE RELATIE TUSSEN SUBJECTIEVE MENTALE INSPANNING EN RSI- GERELATEERDE KLACHTEN BIJ BEELDSCHERMWERKERS

ONDERZOEK NAAR DE RELATIE TUSSEN SUBJECTIEVE MENTALE INSPANNING EN RSI- GERELATEERDE KLACHTEN BIJ BEELDSCHERMWERKERS ONDERZOEK NAAR DE RELATIE TUSSEN SUBJECTIEVE MENTALE INSPANNING EN RSI- GERELATEERDE KLACHTEN BIJ BEELDSCHERMWERKERS W. Waterink en A.J. Middendorp 1 Open Universiteit Nederland Faculteit Psychologie Postbus

Nadere informatie

Vak Literatuur Hoofdfase 1 en 2 Accounting & Finance Image. C.T. Horngren Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133428704

Vak Literatuur Hoofdfase 1 en 2 Accounting & Finance Image. C.T. Horngren Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133428704 Vak Literatuur Hoofdfase 1 en 2 Accounting & Finance Image Management Accounting 1/2 Cost accounting: a managerial emphasis C.T. Horngren Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133428704 Externe verslaggeving

Nadere informatie

Lage rugpijn en werk:

Lage rugpijn en werk: Lage rugpijn en werk: oorzaken, preventie, ergonomie Veerle Hermans Dept.verantwoordelijke ergonomie, IDEWE Docent Ergonomie, VUB Referenties BelCoBack studie: een prospectieve studie naar werkgerelateerde

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid. Tiemen van der Worp Hoger Veiligheidskundige & Adviseur Ergonomie

Duurzame Inzetbaarheid. Tiemen van der Worp Hoger Veiligheidskundige & Adviseur Ergonomie Duurzame Inzetbaarheid Tiemen van der Worp Hoger Veiligheidskundige & Adviseur Ergonomie Waarom dit onderwerp? Aanleiding(en) Getriggerd door lezing bij KU Leuven. In België wettelijke plicht om de werkgelegenheidsgraad

Nadere informatie

Wilt u meer weten over software voor het gezond en productief houden van kantoormedewerkers?

Wilt u meer weten over software voor het gezond en productief houden van kantoormedewerkers? Wilt u meer weten over software voor het gezond en productief houden van kantoormedewerkers? Werken in uw branche is fantastisch, enerverend en relevant. Dat stralen onze bevlogen opdrachtgevers uit en

Nadere informatie

Aan de slag met fysieke belasting! Hoe pak ik het aan?

Aan de slag met fysieke belasting! Hoe pak ik het aan? Aan de slag met fysieke belasting! Hoe pak ik het aan? Marjolein Douwes en Heleen de Kraker, TNO Met praktijkervaringenvan Frans van Eijk, Océ Technologies B.V. AGENDA 16.00 16.30 Aan de slag met fysieke

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek Lijst van auteurs Inleiding xi xiii 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek 1 Gezondheidsrisico s in het werk 1 2 Gezondheidsrisico s en belastende factoren 3 3 Beroepsziekte 4 4 Gevolgen

Nadere informatie

Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE. Geachte mevrouw Mooren,

Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE. Geachte mevrouw Mooren, Stichting van de Arbeid Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE 2509 LK90405 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33 www.szw.nl Uw brief d.d. 5-7-2006

Nadere informatie

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF Arbocatalogus Nikhef Nummer RSI0004V1SVM Versie 1 Bestandsnaam: Arbo-management Occupational Health & Safety RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF blz. 2 t/m 6 Inleiding blz. 2 Beschrijving problematiek

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Trends in de kwaliteit van de arbeid in Nederland en Europa

Trends in de kwaliteit van de arbeid in Nederland en Europa Trends in de kwaliteit van de arbeid in Nederland en Europa Irene Houtman en Seth van den Bossche* In dit artikel wordt aan de hand van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) en de European Working

Nadere informatie

Arbocatalogus Tuincentra

Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Voorwoord Voor u ligt de Arbocatalogus Tuincentra, het oplossingenboek voor arborisico s in tuincentra. In de tuincentra denken we bij veiligheid automatisch

Nadere informatie

E E N S E L E C T I E U I T D E P U B L I C A T I E S V A N MARTIN VAN KALMTHOUT

E E N S E L E C T I E U I T D E P U B L I C A T I E S V A N MARTIN VAN KALMTHOUT E E N S E L E C T I E U I T D E P U B L I C A T I E S V A N MARTIN VAN KALMTHOUT Kalmthout, M.A. van (1977). Biofeedbacktherapie. Gedrag 5/6, 332-351. Kalmthout, M.A. van, & Ven, A.H.G.S. van der (1982).

Nadere informatie

Toelichting Arbochecklist Algemeen

Toelichting Arbochecklist Algemeen 1 2 Gegevens in te vullen door inlenende partij Let hierbij op, dat voor iedere functie en aparte checklist wordt ingevuld! Als het vak je Ja is aangekruist Voeg de kopie toe aan het dossier en zorg voor

Nadere informatie

Het meten van werk-capabilities

Het meten van werk-capabilities Het meten van werk-capabilities Femke Abma, PhD Universitair Medisch Centrum Groningen, Community and Occupational Medicine Startsymposium Academische Werkplaats Arbeid en Gezondheid, 17 april 2015, Tilburg

Nadere informatie

Zorg voor de mantelzorger

Zorg voor de mantelzorger Zorg voor de mantelzorger Het geven van zorg aan je naasten is een taak van ons allen. Dat verwacht de overheid ook van ons. Maar voor zorgmedewerkers is mantelzorg verlenen een extra gezondheidsrisico.

Nadere informatie

Zonder afscherming is machine moordwapen. Nog geen rookverbod op horecaterras. 5 tips voor top veiligheidsschoenen. Risicogestuurd risico s te lijf

Zonder afscherming is machine moordwapen. Nog geen rookverbod op horecaterras. 5 tips voor top veiligheidsschoenen. Risicogestuurd risico s te lijf Jaargang 2015 / nieuwsbrief 29 / september en oktober 2015 Zonder afscherming is machine moordwapen Ongevallen met machines komen veel voor. Jaarlijks gebeuren er ongeveer 425 ernstige ongevallen in Nederland.

Nadere informatie

Goed werk nog beter werkend! Sophie Janssen ARBOPLAATS

Goed werk nog beter werkend! Sophie Janssen ARBOPLAATS Goed werk nog beter werkend! Sophie Janssen ARBOPLAATS 1 (Duurzame) Inzetbaarheid Inzetbaarheid Hier en nu; medewerkers hun werk naar behoren (kunnen) laten doen Duurzame inzetbaarheid In goede gezondheid

Nadere informatie

Psychosociale belasting op het werk. informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten.

Psychosociale belasting op het werk. informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten. Psychosociale belasting op het werk informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten. Psychosociale belasting op het werk informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie,

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Veiligheid = Mensenwerk

Veiligheid = Mensenwerk v2 Prebes Hooglede-Gits 22/01/2013 VEILIGHEID PREVENTIE WELZIJN KWALITEITSVOL ANDERS 1 Veiligheid = Mensenwerk Koen Claerbout Preventieadviseur / bachelor toegepaste psychologie Goswinstraat 14 8570 Vichte

Nadere informatie

Burn-out: de rol van werk en zorg

Burn-out: de rol van werk en zorg Burn-out: de rol van werk en zorg Harry Bierings en Martine Mol Een op de acht werknemers had in 2011 burn-outklachten. Deze klachten blijken samen te hangen met diverse kenmerken van het werk. Hoge werkdruk

Nadere informatie

Antares Veiligheid Advies

Antares Veiligheid Advies Toetsingsrapportage van de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) van CBS De Ark te Vlaardingen (Stichting Meervoud) Datum: 30 augustus 2010 Toetsing uitgevoerd door : ing. R.J. van Dijk RVK Functie

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken is voor iedereen

Het Nieuwe Werken is voor iedereen Het Nieuwe Werken is voor iedereen Lessen uit 10 Best Practices 2010 Corporate Facility Partners Het Nieuwe Werken inhoud Korte Introductie Het Nieuwe Werken is voor iedereen Gefaseerde aanpak van Het

Nadere informatie

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen Rabobank-Booosting, 1 BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen De rol van energiebesparing in de bouwsector 7 oktober 2008: Leeuwarden 8 oktober 2008: Doetinchem John Veeken DGMR Rabobank Westland Duurzaam

Nadere informatie

Dossier Zittend en staand Werk

Dossier Zittend en staand Werk Dossier Zittend en staand Werk Landurig staand werken belemmert de doorbloeding van de benen. Langdurig staand werken vraag flink wat spierkracht. Staand werken kan op den duur tot voetklachten en spataderen

Nadere informatie

Innovatief opdrachtgeverschap

Innovatief opdrachtgeverschap Innovatief opdrachtgeverschap CBZ Bouwdag Verpleging en Verzorging Bussum, 6 maart 2008 Inhoud TNO en innovatief opdrachtgeverschap Waarom geïntegreerd contract? Wat kunnen we leren uit andere sectoren?

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid pagina van 5 Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid Versie 4. VERVALLEN - Vervangen door RI&E en Preventiemedewerker (alle branche) Deelbranche(s) Camper en Caravan Algemene beschrijving & doelstelling

Nadere informatie

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Verzuim & Re-integratie

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Verzuim & Re-integratie NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Verzuim & Re-integratie Nummer 11, september 2006 NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! NIEUWS OVER GEZOND UITGEVEN! INHOUD NIEUWS OVER GEZOND UITGEVEN! Dit nieuwsbulletin is

Nadere informatie

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Ageeth Schonewille-Rosman, verloskundige, senior onderzoeker Monique van Beukering Bedrijfsarts, onderzoeker Disclosure belangen spreker

Nadere informatie