Acties voor energiebesparing bij metro en tram. Stefaan WILLEQUET MIVB Coördinatie en Technische Studies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Acties voor energiebesparing bij metro en tram. Stefaan WILLEQUET MIVB Coördinatie en Technische Studies"

Transcriptie

1 Acties voor energiebesparing bij metro en tram Stefaan WILLEQUET MIVB Coördinatie en Technische Studies

2 Acties voor energiebesparing bij metro en tram Elektrische tractie : een belangrijke energieverbruiker Technische vooruitgang Recuperatie van de remenergie Energie en rijstijl Metro Tram Andere mogelijkheden tot energiebesparing De toekomst?

3 Elektrische tractie : een belangrijke energieverbruiker Aandeel in het totale jaarlijkse verbruik van elektrische energie van de MIVB (2006): Tractie metro 35,2 % Tractie tram 30,8 % samen 66,0 %

4 Elektrische tractie : een belangrijke energieverbruiker 2006 Tractie metro Tractie tram Totaal tractie Stations Werkplaatsen enz. Totaal MIVB Verbruik (GWh) 77,5 67,7 145,2 48,8 26,0 220,0 % van totaal 35,2 % 30,8 % 66,0 % 22,2 % 11,8 % 100,0 %

5 Technische vooruitgang Lichtere voertuigen Toepassing van vermogenelektronica bij de MIVB : Metro : alle voertuigen (sinds 1976) Tram : T2000 (1994), T3000/T4000 (2005) Beperking van stroomverbruik bij aanzetten Recuperatie van remenergie

6 Recuperatie van de remenergie Bij het remmen werkt de (tractie)motor als generator. Waarheen met de teruggewonnen energie? Oorspronkelijk alleen op het voertuig zelf: Eigen verbruik Het grootste deel gaat verloren als warmte

7 Recuperatie van de remenergie Pas sinds de jaren 1970 (vermogenselektronica): mogelijkheid om energie terug te sturen naar het net. Noodzakelijke voorwaarde : er moet een verbruiker zijn op het net. Hoe intenser het verkeer, hoe groter de kans op energierecuperatie

8 Recuperatie van de remenergie - Metro Hoe efficiënt is de energierecuperatie bij de metro? Eerste metingen in 1978 : 25 % van de tractie-energie wordt gerecupereerd. Recente metingen : februari-maart 2007 Recuperatiegraad Specifiek verbruik kwh/km.voertuig Lijn 1 (1A + 1B) 23,89 % 3,68 Lijn 2 34,51 % 3,98 Lijnen 1 en 2 28,35 % 3,

9 Energie en rijstijl Energie besparen door een aangepaste manier van besturen Op zoek naar een evenwicht tussen energiebesparing en verlenging van de reistijd

10 Metro rustige rijstijl Proefritten augustus oktober 2006 Beste compromis tussen energieverbruik en reistijd: Systematisch één tractiestand onder de toegelaten maximumsnelheid : 60/50/40/40 km/h in plaats van 72/60/50/40 km/h Effect op lijn 2 (heen en terug), t.o.v. actuele rijstijl: Totale reistijd +2min08sec + 6,42 % Gemiddelde snelheid - 6,03 % Energieverbruik -17,42 %

11 Metro rustige rijstijl Effect op de exploitatie : één trein meer nodig op de lijn Anderzijds: een nieuwe regulatiemethode: «circulation non tendue» Tragere gemiddelde snelheid Reservetrein wordt ook ingezet Beide objectieven vallen dus samen

12 Metro rustige rijstijl Geplande invoering van het principe van de «circulation non tendue»: Januari 2008 op lijn 2 Februari 2009 op lijnen 1 en 5 Nodige voorbereiding: Richtlijnen voor bestuurders Snelheidsconsignes in real time

13 Tram rustige rijstijl Proefritten in april 2006 : T3000 op lijn 23; 7900 in premetro Noord-Zuid «Rustige / economische» rijstijl vs. een meer agressieve rijstijl : Energieverbruik merkelijk lager (-10 tot -20 %) Langere reistijd (+12 % heen, +6 % terug)

14 Tram rustige rijstijl Opmerkingen Omstandigheden van proefritten verschillen van deze van de reële exploitatie Invloed van de haltetijden Invloed van de topografie (reliëf) Noodzaak van verificatie van het concept door metingen gedurende een hele tijd op een aantal voertuigen in werkelijke exploitatie: meetcampagne in voorbereiding

15 Tram rustige rijstijl Aanbevelingen Referentiesnelheid voor elk traject tussen twee haltes Snel optrekken tot aan de referentiesnelheid In vrijloop, tegen referentiesnelheid Zo gelijkmatig mogelijk afremmen tot stilstand Optimaal gebruik maken van het reliëf Geen opeenvolgende versnellingen en vertragingen

16 Tram rustige rijstijl Invoering van de «rustige rijstijl» op de trams: Vastleggen van referentiesnelheden Opleiding van de bestuurders Praktische toepassing op lijn 23 Validatie van de voorgestelde referentiesnelheden Eerste toepassing op Lambermontlaan: juni

17 Vlotter verkeer Beïnvloeding van de verkeerslichten door de trams Vlottere doorstroming van het tramverkeer Meer gelijkmatige snelheid Energiebesparing

18 Andere mogelijkheden tot energiebesparing Minder verbruik van «niet-tractie» energie op de voertuigen: Betere regeling van de verwarming Betere regeling van de airco (of gekoelde ventilatie) Verwarming van de reizigersruimte door koeling van de vermogenskringen enz

19 De toekomst? Meer efficiënte recuperatie van de remenergie: Tijdelijke opslag van het deel van de energie dat niet door andere verbruikers kan worden opgenomen Vliegwielen? «Supercondensatoren»: op het voertuig zelf? op het net? Studie door MIVB in 2005: economisch nog niet haalbaar Maar sindsdien: componenten worden goedkoper

20 De toekomst? 2007 : start van een nieuwe studie CIEM (Centre Interuniversitaire de l Etude de la Mobilité), i.s.m. VUB «New Technologies for Energy Storage and Energy Recuperation for a Higher Energy Efficiency of Public Transport Companies»

21 Dank u voor uw aandacht

Energie management actieplan 2016

Energie management actieplan 2016 Pagina : 1/7 Energie management actieplan 2016 In dit hoofdstuk wordt de doelstelling beschreven in het kader van de CO2-reductie, inclusief de reductiemaatregelen, die Oosterhuis BV vanaf het jaar 2016

Nadere informatie

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig flexibiliteit genoeg geraken gezondheid goed goede goedkoop grote BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT Grafische voorstelling open antwoorden andere belangrijke zaken bij verplaatsingen aankomen aansluiting

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk 1 1. Reductiebeleid

Nadere informatie

1. Evolutie van de CO2-uitstoot

1. Evolutie van de CO2-uitstoot Page 1 of 8 1. Evolutie van de CO2-uitstoot Scope 1 Scope 2 2012 2013 2014 Diesel ( intern verkeer / generator ) 129 213 242 1107 1799 525 Procesgassen 123 3 3 Brandstof eigen wagens 3474 3339 3692 PV-panelen

Nadere informatie

E Series TRUCKS.COM. New Energy Efficiency Sustainability Safety

E Series  TRUCKS.COM. New Energy Efficiency Sustainability Safety E Series WWW.GINAF TRUCKS.COM New Energy Efficiency Sustainability Safety GINAF Trucks Nederland B.V. is een vrachtwagenfabrikant met 70 jaar ervaring in ontwikkeling en truckbouw voor de niche markt.

Nadere informatie

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman Samen naar een klimaatneutraal spoor Frans Slats Thijs Cloosterman Samen? Vervoerders en infrabeheerders moeten samenwerken voor optimale CO 2 reductie 1+1=3 Samen naar een klimaatneutraal spoor 1 2 De

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, 28 oktober 2014 Auteur: E. Oudshoorn Geaccordeerd door: L.A. Droog Directeur E. Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk CO 2 prestatieladder

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan CO2-Prestatieladder 2014 06-31665260

Energiemanagement actieplan CO2-Prestatieladder 2014 06-31665260 Energiemanagement actieplan CO2-Prestatieladder 2014 06-31665260 Datum: 01-07-2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Belangrijkste energieverbruikers... 3 2.1 Reductiedoelstellingen... 3 2.2 Reductiemaatregelen...

Nadere informatie

CT2710 Transport & Planning Sommencollege delen 1 en 2

CT2710 Transport & Planning Sommencollege delen 1 en 2 CT2710 Transport & Planning Sommencollege delen 1 en 2 Rob van Nes, Transport & Planning 11-5-2012 Delft University of Technology Challenge the future Tentamenvorm Elektronisch tentamen (Etude) Open rekenvragen

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

Energie-efficiënt vrachtverkeer in steden. Bestuurders handleiding

Energie-efficiënt vrachtverkeer in steden. Bestuurders handleiding Energie-efficiënt vrachtverkeer in steden Bestuurders handleiding Het FREILOT proefproject in Helmond is een gezamenlijke inspanning van de Gemeente Helmond, Van den Broek Logistics, Brandweer Helmond,

Nadere informatie

UPS en batterij Meer en meer commodity of een hybride oplossing in een smart grid?

UPS en batterij Meer en meer commodity of een hybride oplossing in een smart grid? UPS en batterij Meer en meer commodity of een hybride oplossing in een smart grid? Socomec GNB Industrial Power Dennis Klein - Raf Bruggeman Our expertises: Socomec High quality power supply Ensuring the

Nadere informatie

Data Storage Duurzaam. Presentatie ontwikkeling casus HAN. Rudolph Staal, projectleider service unit ICT. 18 januari 2012

Data Storage Duurzaam. Presentatie ontwikkeling casus HAN. Rudolph Staal, projectleider service unit ICT. 18 januari 2012 Data Storage Duurzaam Presentatie ontwikkeling casus HAN. Rudolph Staal, projectleider service unit ICT. 18 januari 2012 1 Gerealiseerde doelstellingen vanuit ICT: zuinige computers en beeldschermen Uitschakeling

Nadere informatie

Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder. : gavilar B.V. Documentgegevens. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht. : QHSE-coördinator

Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder. : gavilar B.V. Documentgegevens. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht. : QHSE-coördinator Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder gavilar B.V. Documentgegevens Bedrijf Adres Opgesteld Functie Gecontroleerd Functie Akkoord Functie : gavilar B.V. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht

Nadere informatie

Bluways reduceert het energiegebruik van een railvoertuig met 40 procent

Bluways reduceert het energiegebruik van een railvoertuig met 40 procent Techniline v3 29-08-2014 Mechatronics Bluways reduceert het energiegebruik van een railvoertuig met 40 procent (2 9-0 8-2 0 1 4 ) Nr. 0 Bluways en het EcoMechatronics-projectteam zijn erin geslaagd een

Nadere informatie

het duurzaam opslaan van energie in railtoepassingen

het duurzaam opslaan van energie in railtoepassingen het duurzaam opslaan van energie in railtoepassingen draadloos groen Klaas Toet Strukton Rolling Stock bv 9 maart 2010 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Duurzaam opslaan van energie. Terug dringen van CO 2 4 3 Toepassing

Nadere informatie

Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren van versie 2.1 van de CO 2 -prestatieladder van toepassing.

Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren van versie 2.1 van de CO 2 -prestatieladder van toepassing. Verbruik m3 MDB B.V. Memo Onderwerp CO 2 -prestatieladder Graag informeren wij u over de behaalde resultaten in het eerste halfjaar van 2012(S1). Op alle gegevens hier vermeld zijn de nieuwe omrekenfactoren

Nadere informatie

RENDABELE ENERGIEMAATREGELEN VOOR DE SECTOR VAN DE CARROSSERIEBEDRIJVEN

RENDABELE ENERGIEMAATREGELEN VOOR DE SECTOR VAN DE CARROSSERIEBEDRIJVEN RENDABELE ENERGIEMAATREGELEN VOOR DE SECTOR VAN DE CARROSSERIEBEDRIJVEN 1. INLEIDING De goedkoopste energie is de energie die we niet verbruiken. Deze infofiche wil de sector van de carrosseriebedrijven

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Referentiedossier ReTiBo De Lijn Fabricom - Fleetsupport

Referentiedossier ReTiBo De Lijn Fabricom - Fleetsupport Referentiedossier ReTiBo De Lijn Fabricom - Fleetsupport Voorwoord Project Retibo (Registratie, Ticketing en Boordcomputer) is een project dat eind 2011 toegekend is geweest aan Fabricom GDF-Suez, dit

Nadere informatie

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 Welkom Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 : probleemstelling Meer lokale productie Lokale injectie zorgt voor opwaartse stroom Fluctuerend en weinig controleerbaar Het netwerk

Nadere informatie

Mobility Management. Hans Van Neyghem. Mobility Manager

Mobility Management. Hans Van Neyghem. Mobility Manager Mobility Management binnen ING Bank Hans Van Neyghem Mobility Manager Inhoudstafel Even kort voorstellen Eerste stappen in Mobility Management Ken de mobiliteit binnen je bedrijf Focus in 2012 Focus in

Nadere informatie

CO2-emissie analyse scope 3

CO2-emissie analyse scope 3 CO2-emissie analyse scope 3 Document 3: ketenuitwerking terugvoeding remenergie Opdrachtgever Movares Nederland B.V. Ondertekenaar Movares Nederland B.V. ir. P.M. Boon Kenmerk K&I-PB-100029202 - Versie

Nadere informatie

IE Motoren Event HOE KUN JE ENERGIEBESPARING IN MACHINES BEREIKEN? Eric-Jan Huijbregts Account Manager B&R Industriële Automatisering B.V.

IE Motoren Event HOE KUN JE ENERGIEBESPARING IN MACHINES BEREIKEN? Eric-Jan Huijbregts Account Manager B&R Industriële Automatisering B.V. IE Motoren Event HOE KUN JE ENERGIEBESPARING IN MACHINES BEREIKEN? Eric-Jan Huijbregts Account Manager B&R Industriële Automatisering B.V. Energiebesparing Waarom? Energiebesparing Een wereldwijde uitdaging

Nadere informatie

Opleidingscontract voor de bromfietsrijder

Opleidingscontract voor de bromfietsrijder Opleidingscontract voor de bromfietsrijder NAAM : INSCHRIJVINGSNUMMER: BELANGRIJKE INLEIDING: Leren rijden met een bromfiets moet niet lichtzinnig worden opgenomen! De bromfietser loopt een groter risico

Nadere informatie

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren ENERGIEOPLOSSINGEN De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren Vandaag de dag kunnen we onze verplichtingen inzake energie-efficiëntie niet meer naast ons

Nadere informatie

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink Duurzaamheid, ERTMS en LTSA 1 Duurzaamheid, ERTMS en LTSA Korte vs. lange termijn Ambitie vs. feiten 28 mei 2014 Agenda 1. Duurzaamheid en het OV: feiten 2. Korte termijn

Nadere informatie

BASISPRINCIPES VAN DE SEININRICHTING

BASISPRINCIPES VAN DE SEININRICHTING TREINBESTUURDER BASISPRINCIPES VAN DE SEININRICHTING Publicatiedatum: 04/02/2015 NMBS B-TR.2 Inhoud Blz. 1. Spoorwegen 3 2. Sporen 6 3. Lichtseinen 8 4. Snelheidssignalisatie 14 5. Allerhande seinen 16-2

Nadere informatie

Vuistregels voor energie-efficiënte robotprogrammatie

Vuistregels voor energie-efficiënte robotprogrammatie Vuistregels voor energie-efficiënte robotprogrammatie Inleiding Energie-efficiëntie is zelden de primaire zorg bij het programmeren van een robot. Hoewel er in onderzoek reeds methodes werden ontwikkeld

Nadere informatie

Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke

Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke Argumentatie voor vastleggen van grens tussen generatoren type A en B (NC RfG versie 14/10/2015) 26 november 2015 Marc Malbrancke Inleiding Artikel 5 van de NC RfG betreft Determination of significance

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

WB Evolving Design Hybride systemen

WB Evolving Design Hybride systemen WB3110 - Evolving Design Hybride systemen Marco de Beurs Examiner EPO Brandstof Electriciteit Voertuig met verbrandingsmotor: compact / licht, veel vermogen, vervuiling, complexe aandrijflijn. Voertuig

Nadere informatie

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren.

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Tip 1 Schakelen Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Een toerenteller is hierbij een handig hulpmiddel. Een deel van het vermogen dat een automotor levert

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie

Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie Een overzicht van maatregelen in een aantal Europese lidstaten Sven Wuyts, Factor4 27 februari 2015 Inhoud Hinderpalen Verplichtingen vanuit Europa

Nadere informatie

ROUTEKAART DUURZAAM OSS

ROUTEKAART DUURZAAM OSS ROUTEKAART DUURZAAM OSS 2025-2030 Duurzaam Oss Alle gemeentelijke gebouwen energieneutraal of energieleverend in 2025 Bestaande woningen en gebouwen energiezuiniger maken Verduurzamen verkeer en vervoer

Nadere informatie

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Waarom leren over energiezuinige verlichting in je huis? Het is uitgewezen dat we ongeveer 90% van ons leven binnenshuis doorbrengen. Een goed verlichte

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

18/12/2012 Potentieelbepaling van de technieken in Vlaanderen. Dries Vos

18/12/2012 Potentieelbepaling van de technieken in Vlaanderen. Dries Vos 18/12/2012 Potentieelbepaling van de technieken in Vlaanderen Dries Vos Inhoud» Inleiding» Bottom-up berekening Vlaanderen» Besparingspotentieel voorgestelde technieken» Conclusie 18/12/2012 2 Inleiding

Nadere informatie

Smart Grids. Situering Eandis in energiemarkt. Hernieuwbare energie voor gebouwen 13 september Producenten elektriciteit

Smart Grids. Situering Eandis in energiemarkt. Hernieuwbare energie voor gebouwen 13 september Producenten elektriciteit Hernieuwbare energie voor gebouwen 13 september 2012 Situering Eandis in energiemarkt Producenten elektriciteit CREG / VREG Invoerders aardgas Elia Fluxys Distributienetbeheerders Leveranciers Klanten

Nadere informatie

Mooie samenvatting: http://members.ziggo.nl/mmm.bessems/kinematica%20 Stencil%20V4%20samenvatting.doc.

Mooie samenvatting: http://members.ziggo.nl/mmm.bessems/kinematica%20 Stencil%20V4%20samenvatting.doc. studiewijzer : natuurkunde leerjaar : 010-011 klas :6 periode : stof : (Sub)domeinen C1 en A 6 s() t vt s v t gem v a t s() t at 1 Boek klas 5 H5 Domein C: Mechanica; Subdomein: Rechtlijnige beweging De

Nadere informatie

Vragenlijst over uw visie op mobiliteit

Vragenlijst over uw visie op mobiliteit Vragenlijst over uw visie op mobiliteit U kunt de vragenlijst ook online invullen op www.mobiliteitsplanvlaanderen.be Waarvoor dient deze vragenlijst? Met deze vragenlijst wordt gepeild naar uw visie op

Nadere informatie

Alfen MVO nieuws Voortgang acties m.b.t. onze CO2 ambities

Alfen MVO nieuws Voortgang acties m.b.t. onze CO2 ambities Voortgang acties m.b.t. onze CO2 ambities [6 december 2016] In het kader van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) willen wij u middels deze nieuwsbrief informeren over de voortgang van onze acties

Nadere informatie

Reduceren van energie in bestaande magazijnen

Reduceren van energie in bestaande magazijnen Reduceren van energie in bestaande magazijnen Arjen Lagerweij 06 2191 7307 a.lagerweij@evo.nl https://www.linkedin.com/in/arjenlagerweij EVO Warehousing Verhogen rendement van magazijnen 19 miljoen m 2

Nadere informatie

IPIN Proeftuin Lochem

IPIN Proeftuin Lochem IPIN Proeftuin Lochem Inleiding, samenwerking, uitdaging Oktober 2013 Ben Tubben Opzet programma IN4Energy Het consortium IN4Energy maakt het mogelijk dat deelnemers aan de proeftuin daadwerkelijk richting

Nadere informatie

BRIEFRAPPORT ENERGIEBESPARINGPLAN HUBRECHT INSTITUTE & CENTRAAL BUREAU VOOR SCHIMMELCULTURES

BRIEFRAPPORT ENERGIEBESPARINGPLAN HUBRECHT INSTITUTE & CENTRAAL BUREAU VOOR SCHIMMELCULTURES Centraal kantoor: Wageningsestraat 43 6671 DA ZETTEN Postbus 52 6670 AB ZETTEN T (0488) 47 44 44 F (0488) 47 44 45 info@sight.nl www.sight.nl Tevens kantoorhoudend te: Het Kees van Dorsser laboratorium

Nadere informatie

We kunnen zonder de trein.

We kunnen zonder de trein. We kunnen zonder de trein. Waarom is mobiele telefonie zo n ongelooflijk succes geworden? Omdat het voorziet in een behoefte. Waarom is openbaar vervoer veel minder succesvol? Omdat een flatscreen met

Nadere informatie

Documentgegevens. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht. : QHSE-coördinator. Datum : 07 september 2016 Versie : 3.0. Pag.

Documentgegevens. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht. : QHSE-coördinator. Datum : 07 september 2016 Versie : 3.0. Pag. Documentgegevens Bedrijf Adres Opgesteld Functie Gecontroleerd Functie Akkoord Functie : gavilar B.V. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht : R. ten Hove : QHSE-coördinator : P. Klijs : Directeur

Nadere informatie

Duurzame escience. Bioinformatica case study. Pieter Meulenhoff, Daniël Worm, Freek Bomhof, George Huitema,

Duurzame escience. Bioinformatica case study. Pieter Meulenhoff, Daniël Worm, Freek Bomhof, George Huitema, Duurzame escience Bioinformatica case study Pieter Meulenhoff, Daniël Worm, Freek Bomhof, George Huitema, Job Oostveen, Carolien van der Vliet-Hameeteman 1 Doelstellingen Inzicht in energiegebruik en besparing

Nadere informatie

persinformatie Hoe kleiner, hoe efficiënter Energie besparen met montagegereedschap

persinformatie Hoe kleiner, hoe efficiënter Energie besparen met montagegereedschap persinformatie Industriele techniek: perslucht- & elektrische gereedschappen Atlas Copco Tools Nederland, Merwedeweg 7, NL -, Tel. 078-6230230, Fax 078-6104702, tools.nl@nl.atlascopco.com, www.atlascopco.nl

Nadere informatie

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Geert-Jan Persoon Adviseur woningkwaliteit Vereniging Nederlandse Woonbond Nieuwe Achtergracht 17 1018 XV Amsterdam 020-5517784 www.woonbond.n www.bespaarenergiemetdewoonbond.nl

Nadere informatie

Brussel, 5e voortgangsbijeenkomst 17 november conclusie

Brussel, 5e voortgangsbijeenkomst 17 november conclusie Brussel, 5e voortgangsbijeenkomst 17 november 2005 Verbetering van de prestaties A Uitdagingen B C D Als van de buslijnen voor de vooruitgang van de bussen Enkele voorbeelden van vastgestelde problemen

Nadere informatie

Material Handling Forum 24 april 2014 Wallays Carmen

Material Handling Forum 24 april 2014 Wallays Carmen Material Handling Forum 24 april 2014 Wallays Carmen MISSIE VISIE - WAARDEN Agristo is een producent en globale dienstverlener van diepgevroren aardappelproducten voor de private labelmarkt. Het is onze

Nadere informatie

Hoeveel kost 1 ton stoom?

Hoeveel kost 1 ton stoom? Hoeveel kost 1 ton stoom? ENERGIK 23 november 2011 Valérie de Groote, INDEA Voorstelling INDEA Bruikbaar energieadvies voor industriële bedrijven Audits / Haalbaarheidsstudies Wetgeving Begeleiding bij

Nadere informatie

Alternatieve aandrijfvormen

Alternatieve aandrijfvormen Alternatieve aandrijfvormen Als alternatief voor de klassieke benzine- en dieselmotor zijn er momenteel acht andere aandrijfvormen beschikbaar. We lijsten ze even op met telkens een definitie, de voor-

Nadere informatie

Algemene beschrijving

Algemene beschrijving Algemene beschrijving Lokalisatie De perimeter van het zwarte punt betreft het stuk van de spoorlijnen in het station van Schaarbeek, gelegen bij de Lambermontlaan tussen de Teichmannbrug en de Albertbrug

Nadere informatie

Brusselse technologiesector

Brusselse technologiesector Smart city, smart mobility?! 14 januari 2015 Persconferentie Agoria Brussel Brusselse technologiesector Informatie- en communicatietechnologie (ICT) IBM, Unisys, Sogeti, Steria, Zetes, Atos Worldline,

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Renovatie kantoorgebouw CIT-Blaton

Renovatie kantoorgebouw CIT-Blaton Renovatie kantoorgebouw CIT-Blaton Alain Bossaer 14 maart 2007 A 2 M Waarom passief bouwen? Bron: Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) 2 A 2 M 1 3 A 2 M 4 A 2 M 2 Een passief gebouw Duitse

Nadere informatie

>> Een maximum aan besparingen >> Comfort voor iedereen >> Ideaal voor renovatie

>> Een maximum aan besparingen >> Comfort voor iedereen >> Ideaal voor renovatie ZONNESYSTEMEN HOUT WARMTEPOMPEN CONDENSATIE OLIE/GAS Wingo CONDENSERENDE STOOKOLIEKETELS EASYLIFE Condensatie stookolie aan de beste prijs! >> Een maximum aan besparingen >> Comfort voor iedereen >> Ideaal

Nadere informatie

ENERGIEBEOORDELING 2012 H1

ENERGIEBEOORDELING 2012 H1 Versie 1.0 Datum: 4 OKTOBER 2012 ELEKTROTECHNISCHE INSTALLATIES - AANDRIJFSYSTEMEN - TECHNISCHE AUTOMATISERING PANELENBOUW - SERVICE EN ONDERHOUD - PLAATWERK - TECHNISCHE DIENSTVERLENING DOMOTICA - ENERGIEMANAGEMENT

Nadere informatie

PRGEG-werken ten gunste van de gemeenten. WIG van 08 november 2016

PRGEG-werken ten gunste van de gemeenten. WIG van 08 november 2016 PRGEG-werken ten gunste van de gemeenten WIG van 08 november 2016 01 Context 2 Context (I) Performant en Rationeel Gebruik van Elektriciteit en Gas (PRGEG) aandachtspunt binnen Europa (impact op economie

Nadere informatie

Voornaamste projecten van de MIVB op het grondgebied van de gemeente SCHAARBEEK voor de periode

Voornaamste projecten van de MIVB op het grondgebied van de gemeente SCHAARBEEK voor de periode Voornaamste projecten van de MIVB op het grondgebied van de gemeente SCHAARBEEK voor de periode 2006-2010 Voorafgaande opmerking Deze nota bevat niet de projecten die door de Brusselse regering werden

Nadere informatie

ENERGIE EFFICIËNTIE EN BESPARINGEN IN GEBOUWEN

ENERGIE EFFICIËNTIE EN BESPARINGEN IN GEBOUWEN ENERGIE EFFICIËNTIE EN BESPARINGEN IN GEBOUWEN Griet Janssen KENNISCENTRUM ENERGIE (KCE) Thomas More OMC Ecoproduction 27 maart 2014 INHOUD Voorstelling KCE Aspecten energiebeheer in gebouwen Optimalisatiestrategie:

Nadere informatie

Toetsmatrijs Rijvaardigheidsanalyse Praktijktrainer Nascholing

Toetsmatrijs Rijvaardigheidsanalyse Praktijktrainer Nascholing Toetsmatrijs Rijvaardigheidsanalyse raktijktrainer Nascholing Opgesteld door: Categoriecode: Toetsvorm: Totaal aantal vragen: Dekkingsgraad toetstermen: Cesuur: Bijzonderheden: CCV geen Toelichting op

Nadere informatie

1. Evolutie van de CO2-uitstoot

1. Evolutie van de CO2-uitstoot Page 1 of 7 1. Evolutie van de CO2-uitstoot Scope 1 Scope 2 2012 2013 2014H1 Diesel ( intern verkeer / generator ) 129 213 136 1107 1799 410 Procesgassen 123 3 1 Brandstof eigen wagens 3474 3339 1846 PV-panelen

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief:

In deze nieuwsbrief: Nr. 66-5 maart 2010 In deze nieuwsbrief: Onderzoek naar glazen overkapping deel A27 Het verkeer over de A27 neemt toe en een deel van de snelweg zal in de toekomst worden verbreed. Omdat meer verkeer ook

Nadere informatie

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 ouderen in het verkeer anno 2012 Kerncijfers 2010. Verkeersdoden per jaar: doelstelling 2010-750 (1973 3200 verkeersdoden) 2020-580 Jaar 2002 2003 2004 2005

Nadere informatie

Impact op Mobiliteit en Milieu

Impact op Mobiliteit en Milieu Impact op Mobiliteit en Milieu Tom Van Lier MOBI Vrije Universiteit Brussel Impact van telewerken in grote bedrijven in Brussels Hoofdstedelijk Gewest Tom van Lier & Cathy Macharis Rondetafel Nieuwe Werken

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 17 maart 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie... 2 2.2

Nadere informatie

Plan van aanpak :

Plan van aanpak : Plan van aanpak 2016-2018: CO 2 -footprint 2015 Eis 3.A.1 CO 2 -reductiedoelen Eis 3.B.1 CO 2 -reductiemaatregelen Eis 3.B.1 Barendrecht, 26 juni 2016 Geaccordeerd door: L.A. Droog Directeur CO 2 prestatieladder

Nadere informatie

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V.

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V. Smart Power Networks Energie Management Bas de Koningh - HARTING B.V. Motivatie Politieke doelen Reductie CO2-Uitstoot nucleare energie fase out Meer renewable energie duurzame energieefficiëntie in de

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2015, Vito, september 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2015 bedraagt 6,0 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

Warmterecuperatie uit gemeentelijke riolering - een haalbare kaart?

Warmterecuperatie uit gemeentelijke riolering - een haalbare kaart? Warmterecuperatie uit gemeentelijke riolering - een haalbare kaart? Wendy Francken Directeur VLARIO 1 11 Europese partners Uit 6 landen Met 1 gemeenschappelijk doel De waterketen te verduurzamen door:

Nadere informatie

Brammer Energy Savings

Brammer Energy Savings Brammer Energy Savings Brochure 120853 Wij weten waar het om draait Energiebesparing is een belangrijk onderwerp, zo ook in het onderhoud. Bekend is dat energiekosten 90% van de totaal gemaakte kosten

Nadere informatie

Ralph Kwaaitaal. T M F E Auteur: Ralph Kwaaitaal

Ralph Kwaaitaal. T M F E Auteur: Ralph Kwaaitaal Ralph Kwaaitaal T +31 102492333 M +31 629622920 F +31 102492339 E rkwaaitaal@flexim.com Auteur: Ralph Kwaaitaal Industrial Energy Management - ISO 50001 Energy Management Process Dit process vereist continu

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2013 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

Belfius Smart City Award 2015

Belfius Smart City Award 2015 Belfius Smart City Award 2015 «Stadslab2050 Energie voor het Antwerpse hart» Stad Antwerpen Stadslab2050 (http://stadslab2050.be/) is een stedelijk laboratorium dat de omslag naar een duurzaam Antwerpen

Nadere informatie

1.6 Alternatieve aandrijving

1.6 Alternatieve aandrijving 1.6 Alternatieve aandrijving In deze paragraaf worden alternatieve aandrijvingen behandeld. Er wordt dieper ingegaan op elektrische aandrijving waarbij batterijgestuurde aandrijving en aandrijving door

Nadere informatie

GREEN GARANT Autokeuring

GREEN GARANT Autokeuring 1. Voertuig identificatie 4. Inspectie motorruimte 2. Inspectie voertuig binnenzijde 5. Inspectie onderzijde voertuig 3. Rijtest 6. Uitlezen foutcodes 09-2013 pag. 1 / 5 1. Voertuig identificatie en controle

Nadere informatie

ENERGIEBESPARING DOOR GEDRAGSVERANDERING

ENERGIEBESPARING DOOR GEDRAGSVERANDERING ENERGIEBESPARING DOOR GEDRAGSVERANDERING Energiebesparing kan niet louter door technische voorzieningen bereikt worden omdat het energieverbruik voor een groot deel door ons gedrag wordt bepaald. Hoe we

Nadere informatie

VOLVO S60 & V60 DRIV. Supplement bij het instructieboekje

VOLVO S60 & V60 DRIV. Supplement bij het instructieboekje VOLVO S60 & V60 DRIV Supplement bij het instructieboekje Informatie over dit supplement Deze publicatie Dit supplement vormt een aanvulling op het reguliere instructieboekje bij de auto. In het supplement

Nadere informatie

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT

MJA3 ICT-sector. Jeroen van der Tang. Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT MJA3 ICT-sector Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT Duurzaamheid @ Nederland ICT Resultaten en initiatieven Nederland ICT op energiebesparing & milieu» MJA3 energie-efficiëntie

Nadere informatie

1 Plan van aanpak. 1.1 Maatregelen Scope 1: - Het nieuwe rijden voor bedrijfs- en leasewagens

1 Plan van aanpak. 1.1 Maatregelen Scope 1: - Het nieuwe rijden voor bedrijfs- en leasewagens Pagina 1 van 5 1 Plan van aanpak Het plan van aanpak beschrijft de maatregelen die in de periode 2012-2015 genomen gaan worden teneinde de reductiedoelstellingen zoals beschreven in Bijlage 0220.1 CO2-

Nadere informatie

WKK (warmte delen) een praktijkvoorbeeld met cijfers

WKK (warmte delen) een praktijkvoorbeeld met cijfers WKK (warmte delen) een praktijkvoorbeeld met cijfers 1) Wie is BeauVent? 2) WKK? 3) Case 1 4) Case 2 5) Samenwerken, kan lonen! Agenda BeauVent Hernieuwbare energiecoöperati Wil tegen 2050 een 100% hernieuwbare

Nadere informatie

Chauffeur? Je verveelt je nooit!!! A 50 gisterenavond 21 uur

Chauffeur? Je verveelt je nooit!!! A 50 gisterenavond 21 uur Chauffeur? Je verveelt je nooit!!! A 50 gisterenavond 21 uur Duurzame inzet: CO2- en brandstofbesparing "ik ga voor groen Pieter Bouwmans Leon Urlings Utrecht 5-2-2015 Film https://www.youtube.com/watch?v=qyc5wodtzda

Nadere informatie

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Factsheet Algemene informatie Wat is het project Spookfiles A58? In de hele wereld wordt gewerkt aan manieren om het verkeer sneller, veiliger, comfortabeler en duurzamer maken. Nederland loopt voorop

Nadere informatie

Rendabiliteit Geothermieconcept. Scheldimmo-groep Ir. Plasschaert Jean-Marie 12/05/2015

Rendabiliteit Geothermieconcept. Scheldimmo-groep Ir. Plasschaert Jean-Marie 12/05/2015 Rendabiliteit Geothermieconcept Scheldimmo-groep Ir. Plasschaert Jean-Marie 12/05/2015 2 Vooraf Bedrijf Oprichting & domein Activiteit Sterke punten Scheldimmo 1990 Woningen & appartementen ADVIES AANBESTEDING

Nadere informatie

Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT

Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT Traject tram en herinrichting openbare ruimte Verloop en planning werken Maatregelen tijdens werfsituatie TRAM 9 IN AANTOCHT Traject tram Traject van Simonis tot Romeinse Steenweg Tram in eigen bedding

Nadere informatie

De weg om uw doelen te bereiken.

De weg om uw doelen te bereiken. CONSEQUENT EFFICIENT Downloading % 99 SYSTEM Downloading % 71 % 25 Downloading % 25 % 16 % 88 START % 06 Downloading % 34 Downloading % 23 % 16 % 65 Downloading % 75 De weg om uw doelen te bereiken. MAN

Nadere informatie

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder.

Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder. MDB B.V. 6 Memo Onderwerp CO 2 -prestatieladder Graag informeren wij u over de behaalde resultaten van 2012 inzake de CO 2 -prestatieladder. Op alle gegevens die hier vermeld zijn, zijn de nieuwe omrekenfactoren

Nadere informatie

De voordelen en het gebruik van een modulerende kamerthermostaat

De voordelen en het gebruik van een modulerende kamerthermostaat De voordelen en het gebruik van een modulerende kamerthermostaat In uw woonkamer hangt momenteel een zogenaamde modulerende kamerthermostaat die uw nieuwe cv-ketel aanstuurt. Dit is een ander type thermostaat

Nadere informatie

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen Wonen in Pijnacker Comfortabel en duurzaam wonen Toelichting op het klimaatsysteem in de woningen aan de Emmastraat 3 t/m 21 (oneven), Stationsstraat 54 t/m 62a Faunalaan 1 t/m 35 (oneven) Bosmuiszoom

Nadere informatie

Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra

Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra Een benadering van het optimale energiemanagement Ilse Schoenmakers Het onderzoek 1.0 Duurzaamheid krijgt weinig aandacht in de zorgsector.

Nadere informatie

3 Gemiddeld aantal afgelegde kilometer per persoon per dag (gaakpppd)

3 Gemiddeld aantal afgelegde kilometer per persoon per dag (gaakpppd) 3 Gemiddeld aantal afgelegde kilometer per persoon per dag (gaakpppd) 3.1 Algemeen Het gemiddeld aantal afgelegde kilometer per persoon per dag bedraagt anno 2008 41,6 km 1. Ook voor deze indicator beschikken

Nadere informatie

Enquête. Dienstregeling naleven. 12 Test-Aankoop 559 december 2011

Enquête. Dienstregeling naleven. 12 Test-Aankoop 559 december 2011 Enquête Op de drie vervoernetten laat de stiptheid te wensen over. De klanten van De Lijn verlangen ook meer beschutting aan de haltes. En gebruikers van de MIVB zouden zich graag veiliger voelen. N Dienstregeling

Nadere informatie

Hulpenergie en bevochtiging in de EPU

Hulpenergie en bevochtiging in de EPU Module 4.5 Hulpenergie en bevochtiging in de EPU versie 2.1 Overzicht Hulpenergie Hulpenergie voor circulatiepompen Waakvlammen Hulpenergie voor ventilatoren Bevochtiging 2 Hoofdstukkenoverzicht EPU 5.4

Nadere informatie