Tweede Kamer der Staten-Generaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede Kamer der Staten-Generaal"

Transcriptie

1 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar Beleid voor stadsvernieuwing in de toekomst Nr. 16 VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK Vastgesteld 21 september 1992 Inleiding Een delegatie uit de vaste Commissie voor volkshuisvesting en ruimte lijke ordening heeft van 26 augustus tot en met 28 augustus 1992 een werkbezoek gebracht aan Berlijn. Het werkbezoek vond plaats in het kader van de voorbereiding van de behandeling van de nota «Beleid voor stadsvernieuwing in de toekomst (Belstato)». De delegatie bestond uit de leden Castricum (PvdA, voorzitter van de commissie, tevens voorzitter van de delegatie), Lauxtermann (VVD), Van de Camp (CDA), Versnel Schmitz (D66), M. D. T. M. de Jong (CDA) en M. M. van der Burg (PvdA). Als griffier van de delegatie trad op assistent-griffier Hommes. Bij de voorbereiding van het werkbezoek heeft de delegatie veel steun ontvangen van de medewerkers van het ambassadekantoor van het koninkrijk der Nederlanden in Berlijn. Langs deze weg spreekt zij daarvoor haar erkentelijkheid uit. De delegatie heeft het voorts zeer op prijs gesteld dat zij tijdens het gehele werkbezoek werd vergezeld door drs. R. R. Smit, gevolmachtigd minister, tevens plaatsvervangend Chef de Poste van de ambassade te Bonn. Tevens spreekt zij haar dank uit voor de inspanningen die ten behoeve van het bezoek zijn verricht door de afdeling Protokoll des Abgeordnetenhauses von Berlin, in het bijzonder door de heer Jürgen Busch. Het programma van het bezoek is als bijlage bij dit verslag afgedrukt. De politieke situatie in Berlijn In 1871 werd de hoofdstad van Pruisen, Berlijn, hoofdstad van het nieuwe Duitse keizerrijk. Ook in de republiek van Weimar en tijdens de nazi-tijd vervulde Berlijn de rol van hoofdstad van Duitsland. Na 1945 kwam hieraan een einde; Berlijn werd gesplitst in een westelijk deel onder supervisie van de westelijke geallieerden en een oostelijk deel, de bezettingszone van de Sowjet-Unie. In 1961 kreeg deze splitsing ook fysiek haar beslag door de bouw van de muur. Oost-Berlijn werd in 1949 de hoofdstad van de nieuw opgerichte Duitse Democratische Republiek (DDR). West-Berlijn werd een onderdeel van de Bondsrepubliek, zij het F ISSN Sdu Uitgevenj Planlijnstraat 's-gravenhage 1992 Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 16

2 met een speciale status. Bonn werd de voorlopige hoofdstad van de Bondsrepubliek. Op 9 november 1989 viel de muur en op 3 oktober 1990 ging de DDR op in de Bondsrepubliek. Berlijn werd opnieuw hoofdstad, nu van het verenigde Duitsland. De eerste zitting van het gezamenlijke Duitse parlement vond plaats in het gebouw van de voormalige Rijksdag in Berlijn. In Duitsland brandde na de vereniging een hevige discussie los over de vraag of Berlijn naast formele hoofdstad ook regeringszetel moest worden. Het kostenaspect van een eventuele verhuizing van regering en parlement speelde daarbij een grote rol. Op 20 juni 1991 besloot de Bondsdag in Bonn na een marathondebat en met een krappe meerderheid van stemmen dat Berlijn regeringszetel zal worden. Dit betekent dat de Bondsdag, de bondspresident, de bondskan selier en een deel van de bondsregering vanuit Bonn naar Berlijn zullen verhuizen. Een deel van de bondsregering zal in Bonn achterblijven. Enige tijd later besloot de Bondsraad dat ook zij zal verhuizen naar Berlijn. Reeds voor de opheffing van de DDR is besloten voor dat gebied de oude deelstaten opnieuw in het leven te roepen. Zo bestaan in het gebied van de voormalige DDR nu de deelstaten Sachsen, Sachsen Anhalt, Thüringen, Brandenburg en Mecklenburg-Vorpommern. Tevens werd besloten om de stad Berlijn voorlopig een aparte deelstaat te laten. Het gebied van Berlijn wordt omringd door de deelstaat Brandenburg. Besprekingen zijn gaande om tot een samenvoeging te komen van Brandenburg en Berlijn. Over de afloop van deze besprekingen bestaat onzekerheid. In het land Brandenburg bestaat veel angst voor overheersing vanuit Berlijn, dat met ruim 3 miljoen mensen meer inwoners telt dan de omringende deelstaat. Anderzijds zijn veel Berlijners bevreesd dat door samenvoeging van de twee deelstaten het aantal «arme» burgers verder zal toenemen en daardoor de levensstandaard van (West-)Berlijn verder in gevaar zal komen. Berlijn wordt bestuurd door het deelstaatparlement, het Huis van Afgevaardigden bestaande uit 241 zetels, en de regering (Senaat), bestaande uit de burgemeester (minister-president) en 16 senatoren (ministers). Het parlement vergadert nu nog in het Rathaus Schöneberg, maar zal in de toekomst verhuizen naar het gebouw waar vroeger de Landdag van Pruisen bijeenkwam. De burgemeester en de Senaat hebben hun kantoren in het Berliner Rathaus in het voormalige Oost-Berlijn. Voorts kent Berlijn nog de zogenaamde Bezirke. Deze zijn vergelijkbaar met de Nederlandse deelraden. Berlijn als hoofdstad Met de Duitse vereniging werd ook de stad Berlijn verenigd. Deze gebeurtenis heeft grote veranderingen gebracht, zowel ruimtelijk als ook sociaal. Veel meer dan gedacht waren West en Oost-Berlijn uiteenge groeid tot twee afzonderlijke steden. Ook nu, bijna twee jaar na de vereniging, is er eigenlijk nog sprake van twee steden met elk een eigen karakter. Integratie vindt wel plaats, maar gaat langzaam. De vereniging van Duitsland en van Berlijn kent eigenlijk drie fasen. In de eerste fase was er sprake van euforie. In november 1989 was iedereen blij en had grote verwachtingen van de herwonnen vrijheid. De situatie werd geken merkt door de totale afwezigheid van geweld. De tweede fase was de wederzijdse teleurstelling. De Westduitsers waren teleurgesteld over de landgenoten in het Oosten en andersom. Op dit moment breekt de derde fase aan, de fase van de acceptatie van de realiteit. Die realiteit is dat de Duitse eenheid zich zal moeten ontwikkelen. Deze ontwikkeling is een proces dat tijd zal kosten. Tevens kost de eenheid geld, veel geld. De

3 kosten zijn hoger dan de huidige economische groei oplevert. Dat betekent dat een echte verdeling noodzakelijk is. Die verdeling levert problemen op, immers er moet rekening worden gehouden met de ontevredenheid en het ongeduld in Oost-Duitsland enerzijds en de opvatting van vele Westduitsers dat de grens is bereikt en er niet nog meer geld in het Oosten kan worden gepompt anderzijds. In Berlijn draagt het westelijk stadsdeel grote sommen geld bij aan de opbouw van Oost-Berlijn. Hierdoor is de materiële levensstandaard in West-Berlijn gedaald. Het is zeer belangrijk voor Berlijn dat is besloten om in de stad de regeringszetel te vestigen. Hiervan gaat een impuls uit voor de stad, maar ook voor de omgeving. Berlijn krijgt als regeringszetel weer een concrete functie, daar waar zij veertig jaar slechts als symbool kon gelden. Het perspectief voor Berlijn als hoofdstad ligt op een termijn van ongeveer tien jaar. Over tien jaar zal de stad midden in de EG liggen In tien jaar kunnen ook veel van de nu bestaande problemen worden opgelost. De belangrijkste uitdaging is daarbij de complete herstructu rering van het centrum van Berlijn. Daarnaast zal een nieuw regerings centrum gebouwd worden. De bedoeling is dat dit centrum wordt gebouwd rond de oude Rijksdag. Rond dat gebouw is voldoende grond beschikbaar om kantoren ten behoeve van de bondsdagleden en de ondersteunende diensten te huisvesten. Voor een groot deel zal er nieuw worden gebouwd aan de oevers van de Spree. Aan het einde van dit jaar zal naar aanleiding van een prijsvraag een keus worden gemaakt over het ontwerp van de nieuwe gebouwen. Ook de Rijksdag zelf zal ingrijpend worden verbouwd, om plaats te kunnen bieden aan een groot parlement als de Bondsdag. In de Rijksdag is de plenaire zittingszaal voorzien. Nu vergadert de Bondsdag nog regulier in Bonn en alleen bij uitzonderlijke gelegenheid in Berlijn. Over enkele jaren zal een complete verhuizing plaatsvinden. Voor een deel is voorzien dat de Bondsdag ook gebruik zal maken van bestaande gebouwen in het voormalige Oost-Berlijn. Ditzelfde geldt voor de bondsregering. Ook ten behoeve van de bondsre gering zal deels nieuwbouw worden gepleegd en zal deels een verhuizing plaatsvinden naar (regerings)gebouwen in de voormalige DDR. Een ander deel van de DDR-regeringsgebouwen zal worden gesloopt en over weer een ander deel is nog geen beslissing genomen. Zo staat het vroegere gebouw van het Oostduitse parlement, de Volkskammer, leeg in afwachting van verdere besluitvorming. De financiële situatie van Berlijn De vereniging van Berlijn kost zoals gezegd veel geld. Er dienen grote bedragen te worden geïnvesteerd in bijvoorbeeld herstel van de door de muur onderbroken verbindingen (wegen, bruggen enz.) en in herstel van de vaak zeer verouderde industrie. Daarnaast heeft de woningbouw in Oost-Berlijn veel geld nodig. De woningen bevinden zich bijna allemaal in min of meer slechte toestand. Dit heeft ertoe geleid dat op dit moment bijna alle investeringen ten behoeve van de volkshuisvesting worden gepleegd in het oostelijk stadsdeel en dat in het westen nauwelijks meer projecten worden uitgevoerd. Berlijn telt ongeveer 3,5 miljoen inwoners, waarvan 2,3 miljoen in het westelijk stadsdeel wonen en 1,2 miljoen in het oostelijk stadsdeel. Het budget voor de deelstaat Berlijn bedraagt per jaar 42 miljard DM. Daarvan is 26% dekkend uit eigen belastingmiddelen (11 miljard DM) en nog eens 3,5 miljard DM aan diverse inkomsten (retributies e.d.). De rest wordt voor het grootste deel door de regering in Bonn gefinancierd. Er bestaat voor dit jaar een netto begrotingstekort van 5,8 miljard DM. Dit betekent dat er bezuinigingen plaats moeten vinden. Daarnaast wordt de speciale Berlijn-hulp, die stamt uit de tijd van de muur, geleidelijk afgebouwd. Volgend jaar zal deze hulp worden verlaagd van 13 miljard DM naar 11 miljard DM. Dit betekent een nieuwe Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 16

4 aanslag op het Berlijnse budget. Deels zal dit worden opgevangen met bezuinigingen, deels met belastingverhogingen. De opbrengst hiervan zal ongeveer 2 miljard DM bedragen. De bezuinigingen zullen vooral worden gevonden door het aantal personeelsleden te verminderen. De begroting van Berlijn zal volgend jaar stijgen met slechts 1,8%. Vanuit Bonn is daar bovenop nog het voorstel gekomen om op het budget van Berlijn nog één miljard DM extra te korten. Wanneer dit voorstel realiteit zou worden zijn extra bezuinigingen onontkoombaar. Er zal dan meer personeel moeten afvloeien en er wordt gedacht aan privatisering van taken. Volkshuisvesting en stadsvernieuwing in Berlijn In Berlijn staan 1,7 miljoen woningen. De stad kent een relatief grote huursector in het woningbestand en slechts een kleine hoeveelheid koopwoningen. Ongeveer 80% van de woningen zijn huurwoningen, waarvan ongeveer 50% in het bezit is van corporaties. Het woningbe stand in Berlijn heeft in het westelijk deel van de stad een behoorlijke kwaliteit. In Oost-Berlijn is die kwaliteit over het algemeen matig tot slecht. In het voormalige West-Berlijn zijn in het nabije verleden veel projecten uitgevoerd. Voorbeelden zijn te vinden in de wijken Kreuzberg en Charlottenburg die nagenoeg geheel zijn gerenoveerd. Na de vereniging van Berlijn is besloten alle aandacht te richten op het Oosten. Daar is zoveel geld voor nodig dat voor nieuwe projecten in het westen vrijwel geen middelen meer beschikbaar zijn. Tot het jaar 2000 moeten in Berlijn nieuwe woningen gebouwd worden. De bouwkosten bedragen voor een woning van 70 m 2 ongeveer DM. Deze kosten hebben sterk de neiging te stijgen door de toenemende vraag naar woningen. Ook hierdoor stijgt de grondprijs. Men is ertoe overgegaan om steeds meer buitenlandse bouwondernemingen in staat te stellen projecten te gaan uitvoeren. Enerzijds wordt hiermee tegemoet gekomen aan de stijgende vraag, anderzijds wordt hierdoor het bouwmo nopolie van Duitse bouwondernemingen doorbroken en daardoor de prijzen gedrukt. Wanneer de bouwkosten zouden worden doorberekend aan de huurder zou de huur 40 DM per m 2 bedragen. In tegenstelling tot Nederland wordt de huur in Duitsland altijd per m 2 berekend. Een huur van 40 DM per m 2 leidt ertoe dat voor een woning van 70 m 2 het zeer hoge bedrag van 2800 DM aan huur per maand moet worden betaald. Om deze huurprijs tot redeiijke proporties terug te brengen, wordt door Berlijn subsidie verstrekt op de rente van de bouwkredieten. Van de 40 DM per m 2 neemt Berlijn 33 DM voor haar rekening. Dit geldt voor een periode van 25 jaar. Jaarlijks kost dit de stad Berlijn 2,5 miljard DM. De huur daalt door deze subsidie tot 7 DM per m 2, d.w.z. tot ongeveer 500 DM voor een woning van 70 m 2. Naast deze rentesubsidie bestaat er een regeling vergelijkbaar met de Nederlandse huursubsidie. In Duitsland heet dat «Wohngeld». De middelen hiervoor worden opgebracht door de deelstaat en de centrale regering, ieder voor de helft. Deze huursubsidie regeling is inkomensafhankelijk. De inkomensgrenzen staan al 12 jaar vast, omdat bij wijziging ervan het aantal subsidiegerechtigden naar men vreest alleen maar zal toenemen. Dit is gezien de krappe financiële situatie van Berlijn niet wenselijk. Nadat de bouwkredieten zijn afbetaald zijn de betreffende woningen vrij van verplichtingen en kunnen op de markt te koop worden aangeboden. De overheid oefent dan geen invloed meer uit en de prijs van de woning kan worden bepaald door vraag en aanbod. Naast de bouw van nieuwe woningen vindt ook renovatie plaats van bestaande panden. Hiervoor is 750 miljoen DM per jaar beschikbaar. De gemiddelde kosten van modernisering van een woning van 60 m 2 bedragen DM. De hoogte van de subsidie bedraagt de helft van de waarde van de woning. In Oost-Berlijn is naast de beperkte financiën in relatie tot de benodigde hoeveelheid de onzekerheid rond de

5 eigendom van de grond en de gebouwen een zeer groot probleem. Er liggen nog claims te wachten op afhandeling. Nieuwe claims kunnen nog tot en met 31 december van dit jaar worden ingediend. Het zal waarschijnlijk nog veel tijd kosten voordat over alle claims is beslist. De onzekerheid omtrent de eigendom zorgt voor problemen bij de finan ciering van projecten. Immers, banken verstrekken geld op basis van onderpand. Wanneer niet duidelijk is wie de eigenaar is van het onderpand, zullen de banken niet snel genegen zijn leningen te verzorgen. Totaal was in 1991 voor stadsvernieuwing in Berlijn 1,6 miljard DM beschikbaar. Daarvan werd 1,2 miljard DM geïnvesteerd in het oostelijk deel van de stad. Voor 1992 zal er ongeveer 1.04 miljard DM beschikbaar zijn, waarvan opnieuw het grootste deel naar het oostelijk stadsdeel zal vloeien. Afzonderlijke projecten Kreuzberg (West-Berlijn) Deze wijk, gebouwd rond de eeuwwisseling, was in de jaren zestig door allerlei oorzaken ernstig verpauperd. Eind jaren zestig werd besloten de wijk te gaan saneren. Doel was om de grond en de gebouwen aan te kopen (in 1987 was 80% daarvan gerealiseerd). Daarna zouden alle bewoners en ook de nog aanwezige bedrijven worden verplaatst naar andere wijken, zodat op grote schaal afbraak en nieuwbouw kon plaats vinden. Daarna konden de bewoners terugkeren. In de loop der tijd is dit concept in die zin bijgesteld dat steeds meer werd gestreefd naar behoud en herstel van bestaande bebouwing. Uiteindelijk is een mengeling ontstaan van nieuwbouw en gerenoveerde oude huizen. Er is naar gestreefd de bewoners zoveel mogelijk te betrekken bij de plannen en de uitwerking daarvan. Charlottenburg (West-Berlijn) Deze wijk is een voorbeeld van hoe in Berlijn werd gebouwd in de tweede helft van de vorige eeuw. In de tweede wereldoorlog is dit gebied nagenoeg ongeschonden gebleven. In de jaren zestig werd besloten dit gebied op te nemen in het stadsvernieuwingsprogramma. Bij de uitvoering van de plannen werd als uitgangspunt genomen dat het historische karakter van de wijk behouden moest blijven, evenals de woonfunctie. Dit betekent dat er vooral voor is gekozen bestaande woningen te renoveren. Renovatie vond soms plaats met behoud van de woning, soms bleef alleen de (historische) fagade van een woningblok in stand. Bij de uitvoering werd er naar gestreefd om de huren zo laag mogelijk te houden. De stadsvernieuwing in deze wijk werd uitgevoerd zoveel mogelijk in overleg met de bewoners. Nicolaïviertel (Oost-Berlijn) De restauratie van de wijk Nicolaïviertel, gelegen in het centrum van Berlijn, is een voorbeeld van een prestige-object van de voormalige DDR-regering. De wijk ligt in één van de oudste gedeelten van Berlijn. Het gebied werd in de oorlog zwaar getroffen. In 1987 werd de renovatie van de wijk afgerond. Deels zijn daarbij oude panden opgeknapt in oude stijl, deels zijn nieuwe panden gebouwd op de DDR-«Plattenbau»-wijze. Hierbij is een poging gedaan om deze nieuwe panden voor wat betreft bouwstijl te laten aansluiten bij de historische gebouwen. Enkele panden zijn elders in de stad afgebroken om in deze wijk steen voor steen weer te worden opgebouwd.

6 Spandauer Vorstadt (Oost-Berlijn) Dit deel van Berlijn is gelegen in het Bezirk Mitte in het voormalige Oost-Berlijn. De wijk bevat veel oude huizen uit de achttiende en negen tiende eeuw, afgewisseld met wat kleine bedrijven. Oorspronkelijk woonden er veel burgers van joodse afkomst. De joodse synagoge, die tijdens de nazi-tijd helemaal was verwoest, is in alle glorie hersteld. In de Tweede Wereldoorlog is er relatief weinig schade toegebracht aan de wijk. Veel gebouwen bevinden zich nu in een slechte staat. Stadsver nieuwing staat in deze wijk nog aan het begin. Her en der zijn renovatie werkzaamheden begonnen. De bewoners zijn nauw betrokken bij de uitvoering van de plannen om de woningen in hun wijk te verbeteren. Er wordt daarbij gepoogd het oorspronkelijke karakter zoveel mogelijk te bewaren. Niet alle bewoners zijn daar overigens even gelukkig mee. Immers, meestal is nieuwbouw goedkoper en sneller, zodat de bewoners bij nieuwbouw meestal op kortere termijn verbetering in hun woonsi tuatie tegemoet kunnen zien. Op korte termijn zal in deze wijk aandacht worden besteed aan de zogenaamde «Hackesche Höfe» en het voormalige «Handwerkersvereinshaus» in de Sophienstrasse. De Hackesche Höfe zijn voorbeelden van bouwkunst uit het Berlijn van rond Deze panden hebben een woonfunctie gecombineerd met bedrijfs ruimten. Er bevinden zich ongeveer 90 woningen in het complex. Tevens zijn er diverse kantoren gevestigd en is er oefenruimte beschikbaar voor het «Tanzensemble Berlin». Sinds 1981 staat het complex op de monumentenlijst. Met voorrang zal nu worden gewerkt om het geheel in goede staat te brengen. De voorzitter van de delegatie, Castricum De griffier van de delegatie, Hommes Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 16

7 Bijlage Programma woensdag 26 augustus uur: vertrek vanaf Schiphol naar Berlijn uur: aankomst Berlijn uur: lunch met de voorzitter van de vaste commissie voor volkshuisvesting van het Huis van Afgevaardigden, Herr Wolfgang Behrendt, MdA uur: gesprekken op het Berliner Rathaus uur: bezoek aan het Nicolaïviertel. donderdag 27 augustus uur: gesprek met Herr Fokko Sijbrandij, Senatsverwaltung für Bau und Wohnungswesen uur: rondrit langs verschillende stadsvernieuwingsprojecten in Oost en West-Berlijn, aansluitend lunch uur: bezoek aan de wijk Spandauer Vorstadt, rondwandeling en gesprek met vertegenwoordigers van een bewonersgroep. vrijdag 28 augustus uur: gesprek met de Geschaftsführer der Stadtlicher Wohnungsbaugesellschaft Weissensee, Herrn Jürgen Lüdtke, MdA uur: begroeting in het gebouw van de rijksdag door de Leiter der Verwaltung des Deutschen Bundestages in Berlin, Herrn Dr. Hans-Jürgen Hess met aansluitend een rondleiding door het gebouw uur: lunch uur: bezoek aan de Brandenburger Tor uur: vertrek naar vliegveld uur: vertrek uit Berlijn uur: aankomst Schiphol.

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 1984-1985 18 048 Structuurschets stedelijke gebieden 1983 Nr. 14 VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 's-gravenhage,

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat.

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat. BERLIJN Toen ik student was ben ik in 1963 voor het eerst in Berlijn geweest. Er was nog geen muur maar om naar Oost-Berlijn te gaan moest je langs de Vopo s die het geweer op de mensen hielden. Geen prettig

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 XIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 Nr. 40 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014. 4E KLAS Compaen VMBO

INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014. 4E KLAS Compaen VMBO INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014 4E KLAS Compaen VMBO (VOORLOPIG) 1 PROGRAMMA Maandag 6 oktober 2014 Ochtend: Avond: - vertrek vanaf school - aankomst jeugdherberg, inchecken - avondeten in jeugdherberg -

Nadere informatie

BEWIJSRECHT EN CONTRACTENRECHT IN BERLIJN 27 TOT 31 OKTOBER 2015 16 PO PUNTEN 2100,- EXCL. BTW

BEWIJSRECHT EN CONTRACTENRECHT IN BERLIJN 27 TOT 31 OKTOBER 2015 16 PO PUNTEN 2100,- EXCL. BTW BEWIJSRECHT EN CONTRACTENRECHT IN BERLIJN 27 TOT 31 OKTOBER 2015 16 PO PUNTEN 2100,- EXCL. BTW Berlijn In zijn geschiedenis, die teruggaat tot de dertiende eeuw, was Berlijn de hoofdstad van Pruisen (1701

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1988-1989 18 051 Huisvestingsbeleid woonwagenbewoners Nr. 12 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan

Nadere informatie

De Geschiedenis Op 28 Oktober in 1237 werd een nederzetting gesticht met de naam Berlijn in het toen genaamde Pruisen. Op dezelfde datum werd ook in de buurt Cölin opgericht. In 1307 werden deze nederzettingen

Nadere informatie

Datum: 02 juli 2013 Portefeuillehouder: De heer R. Windhouwer

Datum: 02 juli 2013 Portefeuillehouder: De heer R. Windhouwer Raadsvoorstel Raadsnummer: 2013-057 Registratiekenmerk: Onderwerp: Haalbaarheidsonderzoek Voorzieningen Nijkerkerveen - fase 2 Korte inhoud: De gemeente heeft een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 34 548 Wijziging van de Wet maatregelen woningmarkt 2014 II naar aanleiding van de evaluatie van de verhuurderheffing Nr. 31 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

1. Inwoners stad Groningen

1. Inwoners stad Groningen facts & figures 1. Inwoners stad Groningen Huidige inwoneraantal: 195.676 De stad Groningen is de afgelopenjaren sterk gegroeid. Bovenstaande grafiek laat zien dat de stad in de komende 15 jaar blijft

Nadere informatie

Toekomst Sluisweg verslag bewonersavond 13 mei 2014

Toekomst Sluisweg verslag bewonersavond 13 mei 2014 Toekomst Sluisweg verslag bewonersavond 13 mei 2014 Verslag van de bijeenkomst met de bewoners van de Sluisweg op dinsdag 13 mei 2014 om 19.30 uur in het EMS gebouw aan de Sluisweg 67 E. Aanwezigen: Van

Nadere informatie

Uitleg over het hoe en waarom van de jaarlijkse huuraanpassing.

Uitleg over het hoe en waarom van de jaarlijkse huuraanpassing. 1 Huuraanpassing 2017 Uitleg over het hoe en waarom van de jaarlijkse huuraanpassing. Huuraanpassing 2017 Deze brochure hoort bij de brief met het voorstel voor aanpassing van de huur voor uw woning. Inhoud

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

De hereniging van Duitsland

De hereniging van Duitsland De hereniging van Duitsland 9 november is voor onze oosterburen een bijzondere dag. Op die dag in 1989 viel namelijk de Berlijnse muur en die ingrijpende gebeurtenis wordt nog steeds elk jaar in het hele

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 29 453 Woningcorporaties Nr. 202 VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK Vastgesteld 5 september 2011 Een delegatie uit de vaste commissie voor Binnenlandse

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Nordrhein-Westfalen Rheinland-Pfalz. Schleswig-Holstein

Nordrhein-Westfalen Rheinland-Pfalz. Schleswig-Holstein Staten en kiesstelsels Duitsland De Bondsrepubliek Duitsland is, evenals België, een federale staat. Maar tussen beide federaties bestaan grote verschillen. Voor de verkiezing van het parlement hebben

Nadere informatie

Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers

Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers Berlijn 2016 informatie voor thuisblijvers Zwolle, 27 mei 2016 Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers Geachte ouder(s)/verzorger(s), Vandaag heb ik uw zoon/dochter

Nadere informatie

Aanbiedingsformulier BESLUITEN. Korte overwegingen. Beschikbaar stellen bedrag ten behoeve van HAEL in East London

Aanbiedingsformulier BESLUITEN. Korte overwegingen. Beschikbaar stellen bedrag ten behoeve van HAEL in East London Aanbiedingsformulier Onderwerp Beschikbaar stellen bedrag ten behoeve van HAEL in East London Behoudens advies van de commissie WSW BESLUITEN In te stemmen met het raadsvoorstel tot het aangaan van een

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-C Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit

Nadere informatie

het lid Bashir (SP) over een heffingsvrije voet van 50 woningen (TK nr. 23).

het lid Bashir (SP) over een heffingsvrije voet van 50 woningen (TK nr. 23). > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Nadere informatie

AEG deel 3 Naam:. Klas:.

AEG deel 3 Naam:. Klas:. AEG deel 3 Naam:. Klas:. 1-Video Grensverleggend Europa; Het moet van Brussel. a-in welke Europese stad staat Jan Jaap v.d. Wal? b-beschrijf in het kort waarom een betere Europese samenwerking nodig was.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 700 XI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en van de begrotingsstaat

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp Startersleningen voor koopstarters. Status Besluitvormend

Raadsvoorstel. Onderwerp Startersleningen voor koopstarters. Status Besluitvormend Datum: Onderwerp Startersleningen voor koopstarters Status Besluitvormend Voorstel 1. De voorwaarden voor startersleningen te verruimen. a. De koopstarter van buiten Boxtel voor de starterslening in aanmerking

Nadere informatie

Beantwoording artikel 38 vragen

Beantwoording artikel 38 vragen Beantwoording artikel 38 vragen Aan de PvdA fractie Ter attentie van mevrouw Suijker directie/afdeling RO/RBA contactpersoon J. de Heer onderwerp artikel 38 vragen PvdA telefoon 0182-588288 uw kenmerk

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

DE WERELD VAN DE GROTE STAD

DE WERELD VAN DE GROTE STAD DE WERELD VAN DE GROTE STAD VIER KENMERKEN VAN HET BEGRIP STAD Een bepaalde omvang, per land verschillend Een hoge bebouwingsdichtheid in vergelijking met het omringende gebied Een beroepsbevolking die

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004 - I E KOUE OORLOG + NEERLN EN E VERENIGE STTEN N E TWEEE WERELOORLOG 2p 24 Hieronder staan vijf voorstellen voor afspraken over uitsland na de Tweede Wereldoorlog: 1 uitsland moet gedemilitariseerd worden.

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Concept Raadsvoorstel

Concept Raadsvoorstel Concept Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Sliedrecht, Onderwerp: Voortzetten verstrekking van startersleningen. Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met overboeken van 210.000 van de

Nadere informatie

Begroting Huurdersvereniging BRES. Maart 2015. Huurdersvereniging BRES. Pelikaanhof 136. 2312 EH Leiden. info@huurdersverenigingbres.

Begroting Huurdersvereniging BRES. Maart 2015. Huurdersvereniging BRES. Pelikaanhof 136. 2312 EH Leiden. info@huurdersverenigingbres. Begroting Huurdersvereniging BRES Maart 2015 Huurdersvereniging BRES Pelikaanhof 136 2312 EH Leiden info@huurdersverenigingbres.nl 1 Inleiding In dit document treft u de begroting van 2014, de realisatie

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 Risico s voor borgstelsel nemen toe Corporaties nemen maatregelen om de financiële conti - nuïteit te waarborgen. Dit is het gevolg van de overheidsmaatregelen

Nadere informatie

Resultaten starterslening

Resultaten starterslening Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Resultaten starterslening Programma / Programmanummer Wonen / 1021 Portefeuillehouder J. van der Meer Samenvatting Oktober 2012 zijn de voorwaarden voor de Nijmeegse

Nadere informatie

Aan de Raad der gemeente Haarlem

Aan de Raad der gemeente Haarlem Raadsstuk B&W datum Sector/Afd Reg.nr(s) Onderwerp 44/2006 10 januari 2006 SO/bd 05/1135 Wijzigingen Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland 1999 van februari 2006 Aan de Raad der gemeente Haarlem 1.

Nadere informatie

Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012. Voorzitter,

Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012. Voorzitter, Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012 Voorzitter, In uw inleidende tekst geeft u aan dat zich niet wil laten gijzelen door het rijksbeleid en de daarbij behorende bezuinigingen. U wilt nu duidelijkheid

Nadere informatie

Resultaten vragenlijst extra opvang vluchtelingen in de gemeente Wierden (extra informatieronde BFMO)

Resultaten vragenlijst extra opvang vluchtelingen in de gemeente Wierden (extra informatieronde BFMO) Resultaten vragenlijst extra opvang vluchtelingen in de gemeente Wierden (extra informatieronde BFMO) 18 november 2015 Inleiding Op 18 november 2015 konden inwoners van de gemeente Wierden hun mening geven

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief Ingekomen stuk D (PA 18 september 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 95 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 8 Onderwerp: Starterslening: evaluatie, aanpassing verordening Datum: 11 november 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Sociaal plan. Uw woning wordt gesloopt of ingrijpend opgeknapt? Daarover hebben wij afspraken gemaakt!

Sociaal plan. Uw woning wordt gesloopt of ingrijpend opgeknapt? Daarover hebben wij afspraken gemaakt! Sociaal plan Uw woning wordt gesloopt of ingrijpend opgeknapt? Daarover hebben wij afspraken gemaakt! Wonen Zuid werkt continu aan het verbeteren van haar woningaanbod. Dat doen we door onze woningen goed

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

B & W-nota. Onderwerp Wijzing Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland 1999 van februari 2006

B & W-nota. Onderwerp Wijzing Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland 1999 van februari 2006 B & W-nota Onderwerp Wijzing Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland 1999 van februari 2006 Portefeuille M. Rietdijk Auteur M. Matthijsse Telefoon 5113568 E-mail: m.matthijsse@haarlem.nl SO/BD Reg.nr.

Nadere informatie

Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant,

Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant, Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant, Dit jaar organiseren we terug een 4daagse reis. Ditmaal richten we onze schreden naar prachtige stad BERLIJN. We nodigen jullie zeer hartelijke uit om deel te

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2004 2005 29 499 Wijziging van de Wet werk en bijstand en enige andere wetten in verband met een aantal technische verbeteringen en het herstel van enkele

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 54 66 Agendapunt: 16 ONDERWERP. Garantstelling voor financiering van investeringen door sportverenigingen in accommodaties.

Doorkiesnummer : (0495) 57 54 66 Agendapunt: 16 ONDERWERP. Garantstelling voor financiering van investeringen door sportverenigingen in accommodaties. Verheijen, Peter OCSW S2 RAD: RAD150325 woensdag 25 maart 2015 BW: BW150224 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 25 maart 2015 Portefeuillehouder : G.J.W. Gabriëls Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Datum raadsvergadering : 25 juni 2015 Agendanummer : Datum : 14 april 2015

Raadsvoorstel. Datum raadsvergadering : 25 juni 2015 Agendanummer : Datum : 14 april 2015 Raadsvoorstel Datum raadsvergadering : 25 juni 2015 Agendanummer : Datum : 14 april 2015 Onderwerp Regionale opvang slachtoffers van huiselijk geweld (Oranjehuis) Aan de leden van de raad, Voorgesteld

Nadere informatie

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Onderwerp Vergadering van Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Nummer Fractie PvdA 5 Contact en vragen via Technischevragen@hollandskroon.nl Voorstel 1. De Verordening

Nadere informatie

17R R gemeente WOERDEN

17R R gemeente WOERDEN RAADSVOORSTEL 17R.00332 17R.00332 gemeente WOERDEN Indiener: college van burgemeester en wethouders Datum: 16 mei 2017 Portefeuillehouder(s): I ten Hagen, Y. Koster Portefeuille(s): Ruimtelijke ordening

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1073345 Datum: 9 april 2013 Behandeld door: Tineke Bouchier, Karei Mens Afdeling/Team: Maatschappelijke Ontwikkeling, Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 615 Goedkeuring van het op 12 april 2012 te Berlijn tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland

Nadere informatie

Huurverhoging 2015. Over het hoe en waarom van de huurverhoging

Huurverhoging 2015. Over het hoe en waarom van de huurverhoging Huurverhoging 2015 Over het hoe en waarom van de huurverhoging 2 3 Inhoud 1 Spelregels 4 2 Wat doet Rochdale met de huuropbrengst? 8 3 Bezwaar tegen de huurverhoging 10 4 Huurtoeslag en inkomensdaling

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Driehoek Schaerweijdelaan

Veel gestelde vragen Driehoek Schaerweijdelaan Veel gestelde vragen Driehoek Schaerweijdelaan Seyster Veste informeerde de bewoners van de Driehoek Schaerweijdelaan Tollenslaan Jacob van Lenneplaan over de uitgangspunten voor een sloop-nieuwbouw plan

Nadere informatie

Rotterdamwet in de Westwijk. De buurt op slot voor minima

Rotterdamwet in de Westwijk. De buurt op slot voor minima Rotterdamwet in de Westwijk De buurt op slot voor minima Buurt enquête SP-Vlaardingen, versie 1.0 15 december 2015 Vlaardingen, 15 december 2015 Inleiding Op 3 november 2015 stelde het college van burgemeester

Nadere informatie

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Artikel: Woningnood in historisch perspectief Auteur: Nieske Stoel Verschenen in: Skript Historisch Tijdschrift, jaargang 27.1, 7-12. 2014 Stichting Skript Historisch Tijdschrift, Amsterdam ISSN 0165-7518

Nadere informatie

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Algemene vragen De vakantieperiode begint nu, kunnen we het niet wat rustiger aan doen, om iedereen de gelegenheid

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Wijziging Uitvoeringsinstructie 12 Tijdelijke Verhuur naar aanleiding van de wijzigingen in de Leegstandwet d.d. 1 juli 2013(3B, 2014, 179)

Wijziging Uitvoeringsinstructie 12 Tijdelijke Verhuur naar aanleiding van de wijzigingen in de Leegstandwet d.d. 1 juli 2013(3B, 2014, 179) GEMEENTEBLAD Nr. 65220 17 november Officiële uitgave van gemeente Amsterdam. 2014 Wijziging Uitvoeringsinstructie 12 Tijdelijke Verhuur naar aanleiding van de wijzigingen in de Leegstandwet d.d. 1 juli

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Huis der Gemeente kost u dus gewoon minimaal 30 miljoen!

Huis der Gemeente kost u dus gewoon minimaal 30 miljoen! Huis der Gemeente kost u dus gewoon minimaal 30 miljoen! 1. Wat kost een nieuw Huis der Gemeente ons? Door de gemeenteraad is in 2010 het in 2007 afgesproken bedrag van 22.3 miljoen verhoogd tot 29.2 miljoen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2008 198 Wet van 29 mei 2008 tot wijziging van de Wet bevordering eigenwoningbezit (uitvoeringstechnische wijzigingen) Wij Beatrix, bij de gratie

Nadere informatie

RAADSVERGADERING. Datum : maandag 5 september 2005 Agendapunt : 8. Nummer postregistratie : /RO Nummer programmabegroting :

RAADSVERGADERING. Datum : maandag 5 september 2005 Agendapunt : 8. Nummer postregistratie : /RO Nummer programmabegroting : RAADSVERGADERING Datum : maandag 5 september 2005 Agendapunt : 8 Portefeuillehouder : R. Hackert Nummer postregistratie : 05.03769/RO Nummer programmabegroting : Aan de gemeenteraad Onderwerp: Overdracht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1474 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

b. Wettelijk- of beleidskader: Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2006.

b. Wettelijk- of beleidskader: Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2006. Vergadering: 12 januari 2010 Agendanummer: 8 Status: opiniërend Portefeuillehouder: J. Steen Behandelend ambtenaar A. Hamersma, 0595-447767 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. A. Hamersma) Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Voorwoord wijkvernieuwing Groningen Uw rechten. Sociaal Plan. Als bewoner van een corporatiewoning krijgt u binnenkort te maken met wijkvernieuwing.

Voorwoord wijkvernieuwing Groningen Uw rechten. Sociaal Plan. Als bewoner van een corporatiewoning krijgt u binnenkort te maken met wijkvernieuwing. Sociaal Plan Voorwoord wijkvernieuwing Groningen Uw rechten Als bewoner van een corporatiewoning krijgt u binnenkort te maken met wijkvernieuwing. Dat betekent dat uw wijk aanzienlijk wordt verbeterd.

Nadere informatie

Het sloopbesluit, en dan...?

Het sloopbesluit, en dan...? Het sloopbesluit, en dan...? fase 3 In het Middengebied is en wordt er de komende jaren flink vernieuwd. De wijk ondergaat een ware metamorfose en dit jaar start het uitverhuizingstraject van de derde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 24 552 Regels inzake de financiële verhouding tussen het Rijk en de gemeenten (Financiële-verhoudingswet) Nr. 27 VOORSTEL VAN WET ZOALS HET LUIDT

Nadere informatie

Bouwen en wonen in het buitengebied

Bouwen en wonen in het buitengebied Gemeente Hof van Twente, Postbus 54, 7470 AB Goor Tel. 0547 85 85 85 Fax 0547 85 85 86 E-mail info@hofvantwente.nl Website: www.hofvantwente.nl Bouwen en wonen in het buitengebied Inleiding Op 9 januari

Nadere informatie

1 x 1-persoonskamer voor de chauffeur; 2 x 2-persoonskamer voor de docenten, 2x 3-persoonskamer en 8 x 4-persoonskamer voor de leerlingen.

1 x 1-persoonskamer voor de chauffeur; 2 x 2-persoonskamer voor de docenten, 2x 3-persoonskamer en 8 x 4-persoonskamer voor de leerlingen. Schoolprogramma Berlijn, Duitsland dagen: 5 Datum: Maandag 7 t/m vrijdag 11 mei 2012 Verblijf: Verzorging: Accommodatie: AO Hostel Berlin Mitte Köpenickerstrasse 127-129 10179 Berlijn tel: +49 (30) 809475110

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening

Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening Huisvestingsvoorziening en taakstelling 1 Wij willen in onze gemeente de regeling huisvestingsvoorziening gebruiken om 50 vergunninghouders te

Nadere informatie

Publicaties Stadsdeelbestuur 2010

Publicaties Stadsdeelbestuur 2010 Publicaties Stadsdeelbestuur 2010 Stadsdeelraad Vergaderstukken/raadsvoorstellen 28 september 2010-r Voorstel van Raadsleden Van Lissum en De Meij (VVD) over Effecten van Europese maatregel voor huishoudens

Nadere informatie

Beleidsregels Leegstandwet

Beleidsregels Leegstandwet Beleidsregels Leegstandwet Datum: 28 april 2009 Burgemeester en wethouders van Soest; Gelet op artikel 1.3, vierde lid Algemene Wet Bestuursrecht en artikel 15, eerste lid van de Leegstandwet; Overwegende

Nadere informatie

GECOÖRDINEERDE STATUTEN

GECOÖRDINEERDE STATUTEN GECOÖRDINEERDE STATUTEN Statuten van de vzw Interdiocesane Dienst voor het Katholiek Godsdienstonderwijs zoals gewijzigd door de algemene vergadering op 11 september 2003. N. 4999 [S-C 46030] Interdiocesane

Nadere informatie

tot wijziging van het Besluit beheer sociale-huursector (verplichte verhuiskostenvergoeding bij renovatie en enkele kleine wijzigingen)

tot wijziging van het Besluit beheer sociale-huursector (verplichte verhuiskostenvergoeding bij renovatie en enkele kleine wijzigingen) Besluit van tot wijziging van het Besluit beheer sociale-huursector (verplichte verhuiskostenvergoeding bij renovatie en enkele kleine wijzigingen) Op de voordracht van Onze Minister van Volkshuisvesting,

Nadere informatie

Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling. 1. Waarom SVn-startersregeling?

Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling. 1. Waarom SVn-startersregeling? Bijlage Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling Februari 2009 In deze bijlage wordt de startersregeling nader toegelicht. Allereerst wordt de keuze voor deelname aan de startersregeling van de

Nadere informatie

Boxmeer Herzieningswetproof. Annemarieke Sandee FRAEY Partners in Publieke Waarde 3 maart 2016

Boxmeer Herzieningswetproof. Annemarieke Sandee FRAEY Partners in Publieke Waarde 3 maart 2016 Boxmeer Herzieningswetproof Annemarieke Sandee FRAEY Partners in Publieke Waarde 3 maart 2016 Programma Deel 1: Informatie: Woningwet en ontwikkelingen in de volkshuisvesting Deel 2: Discussie: Verkennen

Nadere informatie

Onderwerp Besluitvorming uitkomsten bezuinigingstaakstelling en uitkomsten reorganisatie ICO

Onderwerp Besluitvorming uitkomsten bezuinigingstaakstelling en uitkomsten reorganisatie ICO Aan de gemeenteraad Agendapunt Roden, 21 juli 2005 Onderwerp Besluitvorming uitkomsten bezuinigingstaakstelling en uitkomsten reorganisatie ICO Voorstel Akkoord gaan met: op termijn opheffen. 2. Per 1

Nadere informatie

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017

Geschiedenis en Staatsinrichting TL Bohemen, Houtrust, Kijkduin 2015-2016-2017 Exameneenheden geschiedenis GS/K/1 Oriëntatie op leren en werken GT GS/K/2 Basisvaardigheden GT GS/K/3 Leervaardigheden in het vak geschiedenis en staatsinrichting GT GT GS/K/4 De koloniale relatie Indonesië

Nadere informatie

Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje

Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje September 2009 Inhoudsopgave 1 Wat gebeurt er op Prinsjesdag? 2 Het koffertje, wat zit er in? 3 Waarom de derde dinsdag van september? Prinsjesdag, de Miljoenennota en het koffertje De Koningin, de gouden

Nadere informatie

Van Ja, ik wil! naar Nee, bedankt... Over het wegblijven van bewoners met terugkeerwensen bij herstructurering

Van Ja, ik wil! naar Nee, bedankt... Over het wegblijven van bewoners met terugkeerwensen bij herstructurering Van Ja, ik wil! naar Nee, bedankt... Over het wegblijven van bewoners met terugkeerwensen bij herstructurering Annemarij Swart Atrivé, Houten Er wordt veel geherstructureerd in Nederland. Van de 56 prioriteitswijken

Nadere informatie

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 23 april 2015

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 23 april 2015 GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 23 april 2015 Voorstel van het college aan de raad Onderwerp: Tijdelijke huisvesting basisschool De Wegwijzer. Agendapunt Portefeuillehouder: E.G. Vos-van de Weg

Nadere informatie

Inkomensafhankelijke huurverlaging na inkomensdaling

Inkomensafhankelijke huurverlaging na inkomensdaling safhankelijke huurverlaging na inkomensdaling In deze folder leest u een toelichting met enkele voorbeelden voor huurverlaging nadat eerder een inkomensafhankelijke huurverhoging heeft plaatsgevonden.

Nadere informatie

B E R A A D S G R O E P

B E R A A D S G R O E P Deze Beraadsgroep kent negentien deelnemers. Voor de pauze zal John van der Pauw de deelnemers aan deze Beraadsgroep informeren over de diverse overheidsbijdragen die het wonen betaalbaar houden. Na de

Nadere informatie

Gouda ligt centraal in de Randstad en is gelet op het inwonertal de 46e gemeente van Nederland. De Atlas voor

Gouda ligt centraal in de Randstad en is gelet op het inwonertal de 46e gemeente van Nederland. De Atlas voor 3. Fysieke kwaliteit 3.1 Wonen en stedelijkheid Samenvatting: Woonaantrekkelijkheidsindex ligt centraal in de Randstad en is gelet op het inwonertal de 46e gemeente van Nederland. De Atlas voor Gemeenten

Nadere informatie

Voorwaarden voor de verhuur van uw woning.

Voorwaarden voor de verhuur van uw woning. Voorwaarden voor de verhuur van uw woning. In dit document vind u informatie en voorwaarden waar u aan moet voldoen bij de verhuur van uw woning. * Wanneer mag u uw woning verhuren? * Vergunning Gemeente

Nadere informatie

9,65 x 15,8 mm. Sluisweg. 4,9 x 5,25 mm. verslag 2015-01-27

9,65 x 15,8 mm. Sluisweg. 4,9 x 5,25 mm. verslag 2015-01-27 9,65 x 15,8 mm Sluisweg 4,9 x 5,25 mm verslag 2015-01-27 Verslag van de bijeenkomst met de bewoners van de Sluisweg op dinsdag 27 januari 2015 om 19.30 uur in het EMS gebouw aan de Sluisweg 67 E. Aanwezigen:

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2012 2013 33 515 Wijziging van de Wet verhuurderheffing D NADERE MEMORIE VAN ANTWOORD Ontvangen 17 juni 2013 Met belangstelling heb ik kennisgenomen van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 30 100 IXB Jaarverslag en slotwet ministerie van Financiën 2004 Nr. 4 MEMORIE VAN TOELICHTING A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I Politiek en ruimte Opgave 6 bron 9 In de periode 2000-2006 zal de Europese Unie financiële steun voor sociaal-economische ontwikkeling toekennen aan twee soorten regio s: de regio s met een ontwikkelingsachterstand

Nadere informatie

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Herstructurering van de Schepenbuurt en omgeving Maarten Seerden Inleiding Schepenbuurt en omgeving Bouwperiode: jaren 40-50 van de 20e eeuw Wijk is verouderd behoefte

Nadere informatie

Rechten huurder: ongestoord gebruik van de woning, woning moet in goede staat zijn huurbedrag moet kloppen met de kwaliteit van de woning

Rechten huurder: ongestoord gebruik van de woning, woning moet in goede staat zijn huurbedrag moet kloppen met de kwaliteit van de woning Hoofdstuk 4: wonen Paragraaf 1: op kamers Huurovereenkomst: de rechten en plichten van de huurder en de verhuurder zijn hierin vastgelegd. Deze overeenkomst kan mondeling, maar is meestal schriftelijk.

Nadere informatie

Raadsvoorstel. HERZIENE VERSIE: zie toegevoegde tekst onder Nota van Wijziging

Raadsvoorstel. HERZIENE VERSIE: zie toegevoegde tekst onder Nota van Wijziging ill I Raadsvoorstel Gemeenteraad 6 September 2012 23 Kerkdriel, 27 juni 2012 HERZIENE VERSIE: zie toegevoegde tekst onder Nota van Wijziging Onderwerp Verordening doelgroepen sociale woningbouw 2012 Beslispunten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 595 Wijziging van artikel 247 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte en enkele andere wetten als gevolg

Nadere informatie