Tweede Kamer der Staten-Generaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede Kamer der Staten-Generaal"

Transcriptie

1 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar Beleid voor stadsvernieuwing in de toekomst Nr. 16 VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK Vastgesteld 21 september 1992 Inleiding Een delegatie uit de vaste Commissie voor volkshuisvesting en ruimte lijke ordening heeft van 26 augustus tot en met 28 augustus 1992 een werkbezoek gebracht aan Berlijn. Het werkbezoek vond plaats in het kader van de voorbereiding van de behandeling van de nota «Beleid voor stadsvernieuwing in de toekomst (Belstato)». De delegatie bestond uit de leden Castricum (PvdA, voorzitter van de commissie, tevens voorzitter van de delegatie), Lauxtermann (VVD), Van de Camp (CDA), Versnel Schmitz (D66), M. D. T. M. de Jong (CDA) en M. M. van der Burg (PvdA). Als griffier van de delegatie trad op assistent-griffier Hommes. Bij de voorbereiding van het werkbezoek heeft de delegatie veel steun ontvangen van de medewerkers van het ambassadekantoor van het koninkrijk der Nederlanden in Berlijn. Langs deze weg spreekt zij daarvoor haar erkentelijkheid uit. De delegatie heeft het voorts zeer op prijs gesteld dat zij tijdens het gehele werkbezoek werd vergezeld door drs. R. R. Smit, gevolmachtigd minister, tevens plaatsvervangend Chef de Poste van de ambassade te Bonn. Tevens spreekt zij haar dank uit voor de inspanningen die ten behoeve van het bezoek zijn verricht door de afdeling Protokoll des Abgeordnetenhauses von Berlin, in het bijzonder door de heer Jürgen Busch. Het programma van het bezoek is als bijlage bij dit verslag afgedrukt. De politieke situatie in Berlijn In 1871 werd de hoofdstad van Pruisen, Berlijn, hoofdstad van het nieuwe Duitse keizerrijk. Ook in de republiek van Weimar en tijdens de nazi-tijd vervulde Berlijn de rol van hoofdstad van Duitsland. Na 1945 kwam hieraan een einde; Berlijn werd gesplitst in een westelijk deel onder supervisie van de westelijke geallieerden en een oostelijk deel, de bezettingszone van de Sowjet-Unie. In 1961 kreeg deze splitsing ook fysiek haar beslag door de bouw van de muur. Oost-Berlijn werd in 1949 de hoofdstad van de nieuw opgerichte Duitse Democratische Republiek (DDR). West-Berlijn werd een onderdeel van de Bondsrepubliek, zij het F ISSN Sdu Uitgevenj Planlijnstraat 's-gravenhage 1992 Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 16

2 met een speciale status. Bonn werd de voorlopige hoofdstad van de Bondsrepubliek. Op 9 november 1989 viel de muur en op 3 oktober 1990 ging de DDR op in de Bondsrepubliek. Berlijn werd opnieuw hoofdstad, nu van het verenigde Duitsland. De eerste zitting van het gezamenlijke Duitse parlement vond plaats in het gebouw van de voormalige Rijksdag in Berlijn. In Duitsland brandde na de vereniging een hevige discussie los over de vraag of Berlijn naast formele hoofdstad ook regeringszetel moest worden. Het kostenaspect van een eventuele verhuizing van regering en parlement speelde daarbij een grote rol. Op 20 juni 1991 besloot de Bondsdag in Bonn na een marathondebat en met een krappe meerderheid van stemmen dat Berlijn regeringszetel zal worden. Dit betekent dat de Bondsdag, de bondspresident, de bondskan selier en een deel van de bondsregering vanuit Bonn naar Berlijn zullen verhuizen. Een deel van de bondsregering zal in Bonn achterblijven. Enige tijd later besloot de Bondsraad dat ook zij zal verhuizen naar Berlijn. Reeds voor de opheffing van de DDR is besloten voor dat gebied de oude deelstaten opnieuw in het leven te roepen. Zo bestaan in het gebied van de voormalige DDR nu de deelstaten Sachsen, Sachsen Anhalt, Thüringen, Brandenburg en Mecklenburg-Vorpommern. Tevens werd besloten om de stad Berlijn voorlopig een aparte deelstaat te laten. Het gebied van Berlijn wordt omringd door de deelstaat Brandenburg. Besprekingen zijn gaande om tot een samenvoeging te komen van Brandenburg en Berlijn. Over de afloop van deze besprekingen bestaat onzekerheid. In het land Brandenburg bestaat veel angst voor overheersing vanuit Berlijn, dat met ruim 3 miljoen mensen meer inwoners telt dan de omringende deelstaat. Anderzijds zijn veel Berlijners bevreesd dat door samenvoeging van de twee deelstaten het aantal «arme» burgers verder zal toenemen en daardoor de levensstandaard van (West-)Berlijn verder in gevaar zal komen. Berlijn wordt bestuurd door het deelstaatparlement, het Huis van Afgevaardigden bestaande uit 241 zetels, en de regering (Senaat), bestaande uit de burgemeester (minister-president) en 16 senatoren (ministers). Het parlement vergadert nu nog in het Rathaus Schöneberg, maar zal in de toekomst verhuizen naar het gebouw waar vroeger de Landdag van Pruisen bijeenkwam. De burgemeester en de Senaat hebben hun kantoren in het Berliner Rathaus in het voormalige Oost-Berlijn. Voorts kent Berlijn nog de zogenaamde Bezirke. Deze zijn vergelijkbaar met de Nederlandse deelraden. Berlijn als hoofdstad Met de Duitse vereniging werd ook de stad Berlijn verenigd. Deze gebeurtenis heeft grote veranderingen gebracht, zowel ruimtelijk als ook sociaal. Veel meer dan gedacht waren West en Oost-Berlijn uiteenge groeid tot twee afzonderlijke steden. Ook nu, bijna twee jaar na de vereniging, is er eigenlijk nog sprake van twee steden met elk een eigen karakter. Integratie vindt wel plaats, maar gaat langzaam. De vereniging van Duitsland en van Berlijn kent eigenlijk drie fasen. In de eerste fase was er sprake van euforie. In november 1989 was iedereen blij en had grote verwachtingen van de herwonnen vrijheid. De situatie werd geken merkt door de totale afwezigheid van geweld. De tweede fase was de wederzijdse teleurstelling. De Westduitsers waren teleurgesteld over de landgenoten in het Oosten en andersom. Op dit moment breekt de derde fase aan, de fase van de acceptatie van de realiteit. Die realiteit is dat de Duitse eenheid zich zal moeten ontwikkelen. Deze ontwikkeling is een proces dat tijd zal kosten. Tevens kost de eenheid geld, veel geld. De

3 kosten zijn hoger dan de huidige economische groei oplevert. Dat betekent dat een echte verdeling noodzakelijk is. Die verdeling levert problemen op, immers er moet rekening worden gehouden met de ontevredenheid en het ongeduld in Oost-Duitsland enerzijds en de opvatting van vele Westduitsers dat de grens is bereikt en er niet nog meer geld in het Oosten kan worden gepompt anderzijds. In Berlijn draagt het westelijk stadsdeel grote sommen geld bij aan de opbouw van Oost-Berlijn. Hierdoor is de materiële levensstandaard in West-Berlijn gedaald. Het is zeer belangrijk voor Berlijn dat is besloten om in de stad de regeringszetel te vestigen. Hiervan gaat een impuls uit voor de stad, maar ook voor de omgeving. Berlijn krijgt als regeringszetel weer een concrete functie, daar waar zij veertig jaar slechts als symbool kon gelden. Het perspectief voor Berlijn als hoofdstad ligt op een termijn van ongeveer tien jaar. Over tien jaar zal de stad midden in de EG liggen In tien jaar kunnen ook veel van de nu bestaande problemen worden opgelost. De belangrijkste uitdaging is daarbij de complete herstructu rering van het centrum van Berlijn. Daarnaast zal een nieuw regerings centrum gebouwd worden. De bedoeling is dat dit centrum wordt gebouwd rond de oude Rijksdag. Rond dat gebouw is voldoende grond beschikbaar om kantoren ten behoeve van de bondsdagleden en de ondersteunende diensten te huisvesten. Voor een groot deel zal er nieuw worden gebouwd aan de oevers van de Spree. Aan het einde van dit jaar zal naar aanleiding van een prijsvraag een keus worden gemaakt over het ontwerp van de nieuwe gebouwen. Ook de Rijksdag zelf zal ingrijpend worden verbouwd, om plaats te kunnen bieden aan een groot parlement als de Bondsdag. In de Rijksdag is de plenaire zittingszaal voorzien. Nu vergadert de Bondsdag nog regulier in Bonn en alleen bij uitzonderlijke gelegenheid in Berlijn. Over enkele jaren zal een complete verhuizing plaatsvinden. Voor een deel is voorzien dat de Bondsdag ook gebruik zal maken van bestaande gebouwen in het voormalige Oost-Berlijn. Ditzelfde geldt voor de bondsregering. Ook ten behoeve van de bondsre gering zal deels nieuwbouw worden gepleegd en zal deels een verhuizing plaatsvinden naar (regerings)gebouwen in de voormalige DDR. Een ander deel van de DDR-regeringsgebouwen zal worden gesloopt en over weer een ander deel is nog geen beslissing genomen. Zo staat het vroegere gebouw van het Oostduitse parlement, de Volkskammer, leeg in afwachting van verdere besluitvorming. De financiële situatie van Berlijn De vereniging van Berlijn kost zoals gezegd veel geld. Er dienen grote bedragen te worden geïnvesteerd in bijvoorbeeld herstel van de door de muur onderbroken verbindingen (wegen, bruggen enz.) en in herstel van de vaak zeer verouderde industrie. Daarnaast heeft de woningbouw in Oost-Berlijn veel geld nodig. De woningen bevinden zich bijna allemaal in min of meer slechte toestand. Dit heeft ertoe geleid dat op dit moment bijna alle investeringen ten behoeve van de volkshuisvesting worden gepleegd in het oostelijk stadsdeel en dat in het westen nauwelijks meer projecten worden uitgevoerd. Berlijn telt ongeveer 3,5 miljoen inwoners, waarvan 2,3 miljoen in het westelijk stadsdeel wonen en 1,2 miljoen in het oostelijk stadsdeel. Het budget voor de deelstaat Berlijn bedraagt per jaar 42 miljard DM. Daarvan is 26% dekkend uit eigen belastingmiddelen (11 miljard DM) en nog eens 3,5 miljard DM aan diverse inkomsten (retributies e.d.). De rest wordt voor het grootste deel door de regering in Bonn gefinancierd. Er bestaat voor dit jaar een netto begrotingstekort van 5,8 miljard DM. Dit betekent dat er bezuinigingen plaats moeten vinden. Daarnaast wordt de speciale Berlijn-hulp, die stamt uit de tijd van de muur, geleidelijk afgebouwd. Volgend jaar zal deze hulp worden verlaagd van 13 miljard DM naar 11 miljard DM. Dit betekent een nieuwe Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 16

4 aanslag op het Berlijnse budget. Deels zal dit worden opgevangen met bezuinigingen, deels met belastingverhogingen. De opbrengst hiervan zal ongeveer 2 miljard DM bedragen. De bezuinigingen zullen vooral worden gevonden door het aantal personeelsleden te verminderen. De begroting van Berlijn zal volgend jaar stijgen met slechts 1,8%. Vanuit Bonn is daar bovenop nog het voorstel gekomen om op het budget van Berlijn nog één miljard DM extra te korten. Wanneer dit voorstel realiteit zou worden zijn extra bezuinigingen onontkoombaar. Er zal dan meer personeel moeten afvloeien en er wordt gedacht aan privatisering van taken. Volkshuisvesting en stadsvernieuwing in Berlijn In Berlijn staan 1,7 miljoen woningen. De stad kent een relatief grote huursector in het woningbestand en slechts een kleine hoeveelheid koopwoningen. Ongeveer 80% van de woningen zijn huurwoningen, waarvan ongeveer 50% in het bezit is van corporaties. Het woningbe stand in Berlijn heeft in het westelijk deel van de stad een behoorlijke kwaliteit. In Oost-Berlijn is die kwaliteit over het algemeen matig tot slecht. In het voormalige West-Berlijn zijn in het nabije verleden veel projecten uitgevoerd. Voorbeelden zijn te vinden in de wijken Kreuzberg en Charlottenburg die nagenoeg geheel zijn gerenoveerd. Na de vereniging van Berlijn is besloten alle aandacht te richten op het Oosten. Daar is zoveel geld voor nodig dat voor nieuwe projecten in het westen vrijwel geen middelen meer beschikbaar zijn. Tot het jaar 2000 moeten in Berlijn nieuwe woningen gebouwd worden. De bouwkosten bedragen voor een woning van 70 m 2 ongeveer DM. Deze kosten hebben sterk de neiging te stijgen door de toenemende vraag naar woningen. Ook hierdoor stijgt de grondprijs. Men is ertoe overgegaan om steeds meer buitenlandse bouwondernemingen in staat te stellen projecten te gaan uitvoeren. Enerzijds wordt hiermee tegemoet gekomen aan de stijgende vraag, anderzijds wordt hierdoor het bouwmo nopolie van Duitse bouwondernemingen doorbroken en daardoor de prijzen gedrukt. Wanneer de bouwkosten zouden worden doorberekend aan de huurder zou de huur 40 DM per m 2 bedragen. In tegenstelling tot Nederland wordt de huur in Duitsland altijd per m 2 berekend. Een huur van 40 DM per m 2 leidt ertoe dat voor een woning van 70 m 2 het zeer hoge bedrag van 2800 DM aan huur per maand moet worden betaald. Om deze huurprijs tot redeiijke proporties terug te brengen, wordt door Berlijn subsidie verstrekt op de rente van de bouwkredieten. Van de 40 DM per m 2 neemt Berlijn 33 DM voor haar rekening. Dit geldt voor een periode van 25 jaar. Jaarlijks kost dit de stad Berlijn 2,5 miljard DM. De huur daalt door deze subsidie tot 7 DM per m 2, d.w.z. tot ongeveer 500 DM voor een woning van 70 m 2. Naast deze rentesubsidie bestaat er een regeling vergelijkbaar met de Nederlandse huursubsidie. In Duitsland heet dat «Wohngeld». De middelen hiervoor worden opgebracht door de deelstaat en de centrale regering, ieder voor de helft. Deze huursubsidie regeling is inkomensafhankelijk. De inkomensgrenzen staan al 12 jaar vast, omdat bij wijziging ervan het aantal subsidiegerechtigden naar men vreest alleen maar zal toenemen. Dit is gezien de krappe financiële situatie van Berlijn niet wenselijk. Nadat de bouwkredieten zijn afbetaald zijn de betreffende woningen vrij van verplichtingen en kunnen op de markt te koop worden aangeboden. De overheid oefent dan geen invloed meer uit en de prijs van de woning kan worden bepaald door vraag en aanbod. Naast de bouw van nieuwe woningen vindt ook renovatie plaats van bestaande panden. Hiervoor is 750 miljoen DM per jaar beschikbaar. De gemiddelde kosten van modernisering van een woning van 60 m 2 bedragen DM. De hoogte van de subsidie bedraagt de helft van de waarde van de woning. In Oost-Berlijn is naast de beperkte financiën in relatie tot de benodigde hoeveelheid de onzekerheid rond de

5 eigendom van de grond en de gebouwen een zeer groot probleem. Er liggen nog claims te wachten op afhandeling. Nieuwe claims kunnen nog tot en met 31 december van dit jaar worden ingediend. Het zal waarschijnlijk nog veel tijd kosten voordat over alle claims is beslist. De onzekerheid omtrent de eigendom zorgt voor problemen bij de finan ciering van projecten. Immers, banken verstrekken geld op basis van onderpand. Wanneer niet duidelijk is wie de eigenaar is van het onderpand, zullen de banken niet snel genegen zijn leningen te verzorgen. Totaal was in 1991 voor stadsvernieuwing in Berlijn 1,6 miljard DM beschikbaar. Daarvan werd 1,2 miljard DM geïnvesteerd in het oostelijk deel van de stad. Voor 1992 zal er ongeveer 1.04 miljard DM beschikbaar zijn, waarvan opnieuw het grootste deel naar het oostelijk stadsdeel zal vloeien. Afzonderlijke projecten Kreuzberg (West-Berlijn) Deze wijk, gebouwd rond de eeuwwisseling, was in de jaren zestig door allerlei oorzaken ernstig verpauperd. Eind jaren zestig werd besloten de wijk te gaan saneren. Doel was om de grond en de gebouwen aan te kopen (in 1987 was 80% daarvan gerealiseerd). Daarna zouden alle bewoners en ook de nog aanwezige bedrijven worden verplaatst naar andere wijken, zodat op grote schaal afbraak en nieuwbouw kon plaats vinden. Daarna konden de bewoners terugkeren. In de loop der tijd is dit concept in die zin bijgesteld dat steeds meer werd gestreefd naar behoud en herstel van bestaande bebouwing. Uiteindelijk is een mengeling ontstaan van nieuwbouw en gerenoveerde oude huizen. Er is naar gestreefd de bewoners zoveel mogelijk te betrekken bij de plannen en de uitwerking daarvan. Charlottenburg (West-Berlijn) Deze wijk is een voorbeeld van hoe in Berlijn werd gebouwd in de tweede helft van de vorige eeuw. In de tweede wereldoorlog is dit gebied nagenoeg ongeschonden gebleven. In de jaren zestig werd besloten dit gebied op te nemen in het stadsvernieuwingsprogramma. Bij de uitvoering van de plannen werd als uitgangspunt genomen dat het historische karakter van de wijk behouden moest blijven, evenals de woonfunctie. Dit betekent dat er vooral voor is gekozen bestaande woningen te renoveren. Renovatie vond soms plaats met behoud van de woning, soms bleef alleen de (historische) fagade van een woningblok in stand. Bij de uitvoering werd er naar gestreefd om de huren zo laag mogelijk te houden. De stadsvernieuwing in deze wijk werd uitgevoerd zoveel mogelijk in overleg met de bewoners. Nicolaïviertel (Oost-Berlijn) De restauratie van de wijk Nicolaïviertel, gelegen in het centrum van Berlijn, is een voorbeeld van een prestige-object van de voormalige DDR-regering. De wijk ligt in één van de oudste gedeelten van Berlijn. Het gebied werd in de oorlog zwaar getroffen. In 1987 werd de renovatie van de wijk afgerond. Deels zijn daarbij oude panden opgeknapt in oude stijl, deels zijn nieuwe panden gebouwd op de DDR-«Plattenbau»-wijze. Hierbij is een poging gedaan om deze nieuwe panden voor wat betreft bouwstijl te laten aansluiten bij de historische gebouwen. Enkele panden zijn elders in de stad afgebroken om in deze wijk steen voor steen weer te worden opgebouwd.

6 Spandauer Vorstadt (Oost-Berlijn) Dit deel van Berlijn is gelegen in het Bezirk Mitte in het voormalige Oost-Berlijn. De wijk bevat veel oude huizen uit de achttiende en negen tiende eeuw, afgewisseld met wat kleine bedrijven. Oorspronkelijk woonden er veel burgers van joodse afkomst. De joodse synagoge, die tijdens de nazi-tijd helemaal was verwoest, is in alle glorie hersteld. In de Tweede Wereldoorlog is er relatief weinig schade toegebracht aan de wijk. Veel gebouwen bevinden zich nu in een slechte staat. Stadsver nieuwing staat in deze wijk nog aan het begin. Her en der zijn renovatie werkzaamheden begonnen. De bewoners zijn nauw betrokken bij de uitvoering van de plannen om de woningen in hun wijk te verbeteren. Er wordt daarbij gepoogd het oorspronkelijke karakter zoveel mogelijk te bewaren. Niet alle bewoners zijn daar overigens even gelukkig mee. Immers, meestal is nieuwbouw goedkoper en sneller, zodat de bewoners bij nieuwbouw meestal op kortere termijn verbetering in hun woonsi tuatie tegemoet kunnen zien. Op korte termijn zal in deze wijk aandacht worden besteed aan de zogenaamde «Hackesche Höfe» en het voormalige «Handwerkersvereinshaus» in de Sophienstrasse. De Hackesche Höfe zijn voorbeelden van bouwkunst uit het Berlijn van rond Deze panden hebben een woonfunctie gecombineerd met bedrijfs ruimten. Er bevinden zich ongeveer 90 woningen in het complex. Tevens zijn er diverse kantoren gevestigd en is er oefenruimte beschikbaar voor het «Tanzensemble Berlin». Sinds 1981 staat het complex op de monumentenlijst. Met voorrang zal nu worden gewerkt om het geheel in goede staat te brengen. De voorzitter van de delegatie, Castricum De griffier van de delegatie, Hommes Tweede Kamer, vergaderjaar , , nr. 16

7 Bijlage Programma woensdag 26 augustus uur: vertrek vanaf Schiphol naar Berlijn uur: aankomst Berlijn uur: lunch met de voorzitter van de vaste commissie voor volkshuisvesting van het Huis van Afgevaardigden, Herr Wolfgang Behrendt, MdA uur: gesprekken op het Berliner Rathaus uur: bezoek aan het Nicolaïviertel. donderdag 27 augustus uur: gesprek met Herr Fokko Sijbrandij, Senatsverwaltung für Bau und Wohnungswesen uur: rondrit langs verschillende stadsvernieuwingsprojecten in Oost en West-Berlijn, aansluitend lunch uur: bezoek aan de wijk Spandauer Vorstadt, rondwandeling en gesprek met vertegenwoordigers van een bewonersgroep. vrijdag 28 augustus uur: gesprek met de Geschaftsführer der Stadtlicher Wohnungsbaugesellschaft Weissensee, Herrn Jürgen Lüdtke, MdA uur: begroeting in het gebouw van de rijksdag door de Leiter der Verwaltung des Deutschen Bundestages in Berlin, Herrn Dr. Hans-Jürgen Hess met aansluitend een rondleiding door het gebouw uur: lunch uur: bezoek aan de Brandenburger Tor uur: vertrek naar vliegveld uur: vertrek uit Berlijn uur: aankomst Schiphol.

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 1984-1985 18 048 Structuurschets stedelijke gebieden 1983 Nr. 14 VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 's-gravenhage,

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat.

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat. BERLIJN Toen ik student was ben ik in 1963 voor het eerst in Berlijn geweest. Er was nog geen muur maar om naar Oost-Berlijn te gaan moest je langs de Vopo s die het geweer op de mensen hielden. Geen prettig

Nadere informatie

INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014. 4E KLAS Compaen VMBO

INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014. 4E KLAS Compaen VMBO INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014 4E KLAS Compaen VMBO (VOORLOPIG) 1 PROGRAMMA Maandag 6 oktober 2014 Ochtend: Avond: - vertrek vanaf school - aankomst jeugdherberg, inchecken - avondeten in jeugdherberg -

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

BEWIJSRECHT EN CONTRACTENRECHT IN BERLIJN 27 TOT 31 OKTOBER 2015 16 PO PUNTEN 2100,- EXCL. BTW

BEWIJSRECHT EN CONTRACTENRECHT IN BERLIJN 27 TOT 31 OKTOBER 2015 16 PO PUNTEN 2100,- EXCL. BTW BEWIJSRECHT EN CONTRACTENRECHT IN BERLIJN 27 TOT 31 OKTOBER 2015 16 PO PUNTEN 2100,- EXCL. BTW Berlijn In zijn geschiedenis, die teruggaat tot de dertiende eeuw, was Berlijn de hoofdstad van Pruisen (1701

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1988-1989 18 051 Huisvestingsbeleid woonwagenbewoners Nr. 12 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan

Nadere informatie

Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers

Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers Berlijn 2016 informatie voor thuisblijvers Zwolle, 27 mei 2016 Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers Geachte ouder(s)/verzorger(s), Vandaag heb ik uw zoon/dochter

Nadere informatie

Beantwoording artikel 38 vragen

Beantwoording artikel 38 vragen Beantwoording artikel 38 vragen Aan de PvdA fractie Ter attentie van mevrouw Suijker directie/afdeling RO/RBA contactpersoon J. de Heer onderwerp artikel 38 vragen PvdA telefoon 0182-588288 uw kenmerk

Nadere informatie

De hereniging van Duitsland

De hereniging van Duitsland De hereniging van Duitsland 9 november is voor onze oosterburen een bijzondere dag. Op die dag in 1989 viel namelijk de Berlijnse muur en die ingrijpende gebeurtenis wordt nog steeds elk jaar in het hele

Nadere informatie

Nordrhein-Westfalen Rheinland-Pfalz. Schleswig-Holstein

Nordrhein-Westfalen Rheinland-Pfalz. Schleswig-Holstein Staten en kiesstelsels Duitsland De Bondsrepubliek Duitsland is, evenals België, een federale staat. Maar tussen beide federaties bestaan grote verschillen. Voor de verkiezing van het parlement hebben

Nadere informatie

Aanbiedingsformulier BESLUITEN. Korte overwegingen. Beschikbaar stellen bedrag ten behoeve van HAEL in East London

Aanbiedingsformulier BESLUITEN. Korte overwegingen. Beschikbaar stellen bedrag ten behoeve van HAEL in East London Aanbiedingsformulier Onderwerp Beschikbaar stellen bedrag ten behoeve van HAEL in East London Behoudens advies van de commissie WSW BESLUITEN In te stemmen met het raadsvoorstel tot het aangaan van een

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Toekomst Sluisweg verslag bewonersavond 13 mei 2014

Toekomst Sluisweg verslag bewonersavond 13 mei 2014 Toekomst Sluisweg verslag bewonersavond 13 mei 2014 Verslag van de bijeenkomst met de bewoners van de Sluisweg op dinsdag 13 mei 2014 om 19.30 uur in het EMS gebouw aan de Sluisweg 67 E. Aanwezigen: Van

Nadere informatie

1. Inwoners stad Groningen

1. Inwoners stad Groningen facts & figures 1. Inwoners stad Groningen Huidige inwoneraantal: 195.676 De stad Groningen is de afgelopenjaren sterk gegroeid. Bovenstaande grafiek laat zien dat de stad in de komende 15 jaar blijft

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 700 XI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en van de begrotingsstaat

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant,

Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant, Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant, Dit jaar organiseren we terug een 4daagse reis. Ditmaal richten we onze schreden naar prachtige stad BERLIJN. We nodigen jullie zeer hartelijke uit om deel te

Nadere informatie

Begroting Huurdersvereniging BRES. Maart 2015. Huurdersvereniging BRES. Pelikaanhof 136. 2312 EH Leiden. info@huurdersverenigingbres.

Begroting Huurdersvereniging BRES. Maart 2015. Huurdersvereniging BRES. Pelikaanhof 136. 2312 EH Leiden. info@huurdersverenigingbres. Begroting Huurdersvereniging BRES Maart 2015 Huurdersvereniging BRES Pelikaanhof 136 2312 EH Leiden info@huurdersverenigingbres.nl 1 Inleiding In dit document treft u de begroting van 2014, de realisatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 29 453 Woningcorporaties Nr. 202 VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK Vastgesteld 5 september 2011 Een delegatie uit de vaste commissie voor Binnenlandse

Nadere informatie

Datum: 02 juli 2013 Portefeuillehouder: De heer R. Windhouwer

Datum: 02 juli 2013 Portefeuillehouder: De heer R. Windhouwer Raadsvoorstel Raadsnummer: 2013-057 Registratiekenmerk: Onderwerp: Haalbaarheidsonderzoek Voorzieningen Nijkerkerveen - fase 2 Korte inhoud: De gemeente heeft een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp Startersleningen voor koopstarters. Status Besluitvormend

Raadsvoorstel. Onderwerp Startersleningen voor koopstarters. Status Besluitvormend Datum: Onderwerp Startersleningen voor koopstarters Status Besluitvormend Voorstel 1. De voorwaarden voor startersleningen te verruimen. a. De koopstarter van buiten Boxtel voor de starterslening in aanmerking

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Concept Raadsvoorstel

Concept Raadsvoorstel Concept Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Sliedrecht, Onderwerp: Voortzetten verstrekking van startersleningen. Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met overboeken van 210.000 van de

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2004 2005 29 499 Wijziging van de Wet werk en bijstand en enige andere wetten in verband met een aantal technische verbeteringen en het herstel van enkele

Nadere informatie

Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012. Voorzitter,

Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012. Voorzitter, Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012 Voorzitter, In uw inleidende tekst geeft u aan dat zich niet wil laten gijzelen door het rijksbeleid en de daarbij behorende bezuinigingen. U wilt nu duidelijkheid

Nadere informatie

Huurverhoging 2015. Over het hoe en waarom van de huurverhoging

Huurverhoging 2015. Over het hoe en waarom van de huurverhoging Huurverhoging 2015 Over het hoe en waarom van de huurverhoging 2 3 Inhoud 1 Spelregels 4 2 Wat doet Rochdale met de huuropbrengst? 8 3 Bezwaar tegen de huurverhoging 10 4 Huurtoeslag en inkomensdaling

Nadere informatie

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Artikel: Woningnood in historisch perspectief Auteur: Nieske Stoel Verschenen in: Skript Historisch Tijdschrift, jaargang 27.1, 7-12. 2014 Stichting Skript Historisch Tijdschrift, Amsterdam ISSN 0165-7518

Nadere informatie

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding

Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Vragen en antwoorden nav bijeenkomst 25 juni en vragen gesteld door bewonerscommissie De Binding Algemene vragen De vakantieperiode begint nu, kunnen we het niet wat rustiger aan doen, om iedereen de gelegenheid

Nadere informatie

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief Ingekomen stuk D (PA 18 september 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 95 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004 - I E KOUE OORLOG + NEERLN EN E VERENIGE STTEN N E TWEEE WERELOORLOG 2p 24 Hieronder staan vijf voorstellen voor afspraken over uitsland na de Tweede Wereldoorlog: 1 uitsland moet gedemilitariseerd worden.

Nadere informatie

Wijziging Uitvoeringsinstructie 12 Tijdelijke Verhuur naar aanleiding van de wijzigingen in de Leegstandwet d.d. 1 juli 2013(3B, 2014, 179)

Wijziging Uitvoeringsinstructie 12 Tijdelijke Verhuur naar aanleiding van de wijzigingen in de Leegstandwet d.d. 1 juli 2013(3B, 2014, 179) GEMEENTEBLAD Nr. 65220 17 november Officiële uitgave van gemeente Amsterdam. 2014 Wijziging Uitvoeringsinstructie 12 Tijdelijke Verhuur naar aanleiding van de wijzigingen in de Leegstandwet d.d. 1 juli

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 8 Onderwerp: Starterslening: evaluatie, aanpassing verordening Datum: 11 november 2014 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1474 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

1 x 1-persoonskamer voor de chauffeur; 2 x 2-persoonskamer voor de docenten, 2x 3-persoonskamer en 8 x 4-persoonskamer voor de leerlingen.

1 x 1-persoonskamer voor de chauffeur; 2 x 2-persoonskamer voor de docenten, 2x 3-persoonskamer en 8 x 4-persoonskamer voor de leerlingen. Schoolprogramma Berlijn, Duitsland dagen: 5 Datum: Maandag 7 t/m vrijdag 11 mei 2012 Verblijf: Verzorging: Accommodatie: AO Hostel Berlin Mitte Köpenickerstrasse 127-129 10179 Berlijn tel: +49 (30) 809475110

Nadere informatie

Voorwoord wijkvernieuwing Groningen Uw rechten. Sociaal Plan. Als bewoner van een corporatiewoning krijgt u binnenkort te maken met wijkvernieuwing.

Voorwoord wijkvernieuwing Groningen Uw rechten. Sociaal Plan. Als bewoner van een corporatiewoning krijgt u binnenkort te maken met wijkvernieuwing. Sociaal Plan Voorwoord wijkvernieuwing Groningen Uw rechten Als bewoner van een corporatiewoning krijgt u binnenkort te maken met wijkvernieuwing. Dat betekent dat uw wijk aanzienlijk wordt verbeterd.

Nadere informatie

Sociaal plan. Uw woning wordt gesloopt of ingrijpend opgeknapt? Daarover hebben wij afspraken gemaakt!

Sociaal plan. Uw woning wordt gesloopt of ingrijpend opgeknapt? Daarover hebben wij afspraken gemaakt! Sociaal plan Uw woning wordt gesloopt of ingrijpend opgeknapt? Daarover hebben wij afspraken gemaakt! Wonen Zuid werkt continu aan het verbeteren van haar woningaanbod. Dat doen we door onze woningen goed

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 25 309 Voorstel van wet van de leden Duivesteijn, Biesheuvel, Hofstra en Van t Riet houdende nieuwe regels over het toekennen van bijdragen aan

Nadere informatie

GECOÖRDINEERDE STATUTEN

GECOÖRDINEERDE STATUTEN GECOÖRDINEERDE STATUTEN Statuten van de vzw Interdiocesane Dienst voor het Katholiek Godsdienstonderwijs zoals gewijzigd door de algemene vergadering op 11 september 2003. N. 4999 [S-C 46030] Interdiocesane

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017

WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 WSW trendanalyse woningcorporaties 2013-2017 Risico s voor borgstelsel nemen toe Corporaties nemen maatregelen om de financiële conti - nuïteit te waarborgen. Dit is het gevolg van de overheidsmaatregelen

Nadere informatie

Van Ja, ik wil! naar Nee, bedankt... Over het wegblijven van bewoners met terugkeerwensen bij herstructurering

Van Ja, ik wil! naar Nee, bedankt... Over het wegblijven van bewoners met terugkeerwensen bij herstructurering Van Ja, ik wil! naar Nee, bedankt... Over het wegblijven van bewoners met terugkeerwensen bij herstructurering Annemarij Swart Atrivé, Houten Er wordt veel geherstructureerd in Nederland. Van de 56 prioriteitswijken

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Resultaten vragenlijst extra opvang vluchtelingen in de gemeente Wierden (extra informatieronde BFMO)

Resultaten vragenlijst extra opvang vluchtelingen in de gemeente Wierden (extra informatieronde BFMO) Resultaten vragenlijst extra opvang vluchtelingen in de gemeente Wierden (extra informatieronde BFMO) 18 november 2015 Inleiding Op 18 november 2015 konden inwoners van de gemeente Wierden hun mening geven

Nadere informatie

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Onderwerp Vergadering van Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Nummer Fractie PvdA 5 Contact en vragen via Technischevragen@hollandskroon.nl Voorstel 1. De Verordening

Nadere informatie

Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening

Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening Vraag en antwoord subsidieregeling huisvestingsvoorziening Huisvestingsvoorziening en taakstelling 1 Wij willen in onze gemeente de regeling huisvestingsvoorziening gebruiken om 50 vergunninghouders te

Nadere informatie

Onderwerp Besluitvorming uitkomsten bezuinigingstaakstelling en uitkomsten reorganisatie ICO

Onderwerp Besluitvorming uitkomsten bezuinigingstaakstelling en uitkomsten reorganisatie ICO Aan de gemeenteraad Agendapunt Roden, 21 juli 2005 Onderwerp Besluitvorming uitkomsten bezuinigingstaakstelling en uitkomsten reorganisatie ICO Voorstel Akkoord gaan met: op termijn opheffen. 2. Per 1

Nadere informatie

Voorwaarden voor de verhuur van uw woning.

Voorwaarden voor de verhuur van uw woning. Voorwaarden voor de verhuur van uw woning. In dit document vind u informatie en voorwaarden waar u aan moet voldoen bij de verhuur van uw woning. * Wanneer mag u uw woning verhuren? * Vergunning Gemeente

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1073345 Datum: 9 april 2013 Behandeld door: Tineke Bouchier, Karei Mens Afdeling/Team: Maatschappelijke Ontwikkeling, Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp:

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Rechten huurder: ongestoord gebruik van de woning, woning moet in goede staat zijn huurbedrag moet kloppen met de kwaliteit van de woning

Rechten huurder: ongestoord gebruik van de woning, woning moet in goede staat zijn huurbedrag moet kloppen met de kwaliteit van de woning Hoofdstuk 4: wonen Paragraaf 1: op kamers Huurovereenkomst: de rechten en plichten van de huurder en de verhuurder zijn hierin vastgelegd. Deze overeenkomst kan mondeling, maar is meestal schriftelijk.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 30 100 IXB Jaarverslag en slotwet ministerie van Financiën 2004 Nr. 4 MEMORIE VAN TOELICHTING A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 595 Wijziging van artikel 247 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte en enkele andere wetten als gevolg

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1988-1989 Rijksbegroting voor het jaar 1989 20 800 Hoofdstuk XI Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Nr. 55 BRIEF VAN DE

Nadere informatie

Met hart voor ouderen

Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Nederland telt steeds meer ouderen. Daar moeten we voor alles blij mee zijn. Het is een grote, sociale verworvenheid dat steeds meer mensen een hoge leeftijd

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen.

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen. kantorenmonitor Haarlemmermeer L Oréal Nederland heeft haar hoofdkantoor verplaatst van verschillende locaties in Alphen aan de Rijn en Weesp naar een modern en representatief pand in Beukenhorst-Zuid

Nadere informatie

Huis der Gemeente kost u dus gewoon minimaal 30 miljoen!

Huis der Gemeente kost u dus gewoon minimaal 30 miljoen! Huis der Gemeente kost u dus gewoon minimaal 30 miljoen! 1. Wat kost een nieuw Huis der Gemeente ons? Door de gemeenteraad is in 2010 het in 2007 afgesproken bedrag van 22.3 miljoen verhoogd tot 29.2 miljoen

Nadere informatie

Raadsvoorstel 86L. Gemeenteraad. Vergadering 6 november 2014. Onderwerp : Grondprijzen woningen en bedrijventerreinen Helmond 2015

Raadsvoorstel 86L. Gemeenteraad. Vergadering 6 november 2014. Onderwerp : Grondprijzen woningen en bedrijventerreinen Helmond 2015 Raadsvoorstel 86L Vergadering 6 november 2014 Gemeenteraad Onderwerp : Grondprijzen woningen en bedrijventerreinen Helmond 2015 B&W vergadering : 16 september 2014 Dienst / afdeling : FC.BLV Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

DENK MEE MET MITROS. Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030

DENK MEE MET MITROS. Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030 DENK MEE MET MITROS Uitkomsten onderzoek Toekomstplannen Mitros 2010-2030 Mitros heeft een plan opgesteld met doelstellingen voor de periode 2010-2030. In dit plan staat wat Mitros de komende twintig jaar

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het afschaffen van sociale koopwoningen

Voorstel van resolutie. betreffende het afschaffen van sociale koopwoningen stuk ingediend op 1687 (2011-2012) Nr. 1 21 juni 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de dames Mieke Vogels en Elisabeth Meuleman en de heren Filip Watteeuw en Dirk Peeters betreffende het afschaffen

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 405 Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 en enige andere wetten in verband met de herziening van de fiscale behandeling van de eigen

Nadere informatie

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 23 april 2015

GEMEENTE OLDEBROEK. Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 23 april 2015 GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 23 april 2015 Voorstel van het college aan de raad Onderwerp: Tijdelijke huisvesting basisschool De Wegwijzer. Agendapunt Portefeuillehouder: E.G. Vos-van de Weg

Nadere informatie

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Wat heeft Intermaris besloten? Intermaris heeft besloten uw woning niet te renoveren, maar om de 26

Nadere informatie

B E R A A D S G R O E P

B E R A A D S G R O E P Deze Beraadsgroep kent negentien deelnemers. Voor de pauze zal John van der Pauw de deelnemers aan deze Beraadsgroep informeren over de diverse overheidsbijdragen die het wonen betaalbaar houden. Na de

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

9,65 x 15,8 mm. Sluisweg. 4,9 x 5,25 mm. verslag 2015-01-27

9,65 x 15,8 mm. Sluisweg. 4,9 x 5,25 mm. verslag 2015-01-27 9,65 x 15,8 mm Sluisweg 4,9 x 5,25 mm verslag 2015-01-27 Verslag van de bijeenkomst met de bewoners van de Sluisweg op dinsdag 27 januari 2015 om 19.30 uur in het EMS gebouw aan de Sluisweg 67 E. Aanwezigen:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 24 552 Regels inzake de financiële verhouding tussen het Rijk en de gemeenten (Financiële-verhoudingswet) Nr. 27 VOORSTEL VAN WET ZOALS HET LUIDT

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

De Sluyterslaan aan het woord. Uitslag van een door de SP en actieve bewoners gehouden buurtenquête in december 2011

De Sluyterslaan aan het woord. Uitslag van een door de SP en actieve bewoners gehouden buurtenquête in december 2011 De Sluyterslaan aan het woord Uitslag van een door de SP en actieve bewoners gehouden buurtenquête in december 2011 Dit is een uitgave van de SP in Nieuwegein, december 2011 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

l i llülllllini illl III II NOORDENVELD Agendapunt: 5.2/19122012 Documentnr.: RV12.0715 s Raad 'd"d v»o' 1 2- f Aan de gemeenteraad

l i llülllllini illl III II NOORDENVELD Agendapunt: 5.2/19122012 Documentnr.: RV12.0715 s Raad 'dd v»o' 1 2- f Aan de gemeenteraad Aan de gemeenteraad Roden, 12 december 2012 G E M E E N T E t NOORDENVELD Agendapunt: 5.2/19122012 Documentnr.: RV12.0715 s Raad 'd"d v»o' 1 2- f Besluit/ Onderwerp Initiatiefvoorstel financiële ondersteuning

Nadere informatie

1. Denkt u er over na om te verhuizen?

1. Denkt u er over na om te verhuizen? 1. Rechte tellingen Open huizen route De landelijke woningmarkt trekt weer aan. In vrijwel alle Nederlandse regio s neemt het aantal woningverkopen toe ten opzichte van een jaar geleden. 1. Denkt u er

Nadere informatie

Rotterdamwet in de Westwijk. De buurt op slot voor minima

Rotterdamwet in de Westwijk. De buurt op slot voor minima Rotterdamwet in de Westwijk De buurt op slot voor minima Buurt enquête SP-Vlaardingen, versie 1.0 15 december 2015 Vlaardingen, 15 december 2015 Inleiding Op 3 november 2015 stelde het college van burgemeester

Nadere informatie

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling

Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Veldwerkopdracht Utrecht in ontwikkeling Herstructurering van de Schepenbuurt en omgeving Maarten Seerden Inleiding Schepenbuurt en omgeving Bouwperiode: jaren 40-50 van de 20e eeuw Wijk is verouderd behoefte

Nadere informatie

Toelichting op Financieringsregeling sociale huur

Toelichting op Financieringsregeling sociale huur Toelichting op Financieringsregeling sociale huur Onderdeel van de maatregelen uit het Aanvalsplan Woningmarkt is de Financieringsregeling sociale huur, waarvoor een bedrag van 20 miljoen voorwaardelijk

Nadere informatie

Het Vlekkenplan. Oud-Oost Westeinde en Valeriuskwartier Bilgaard Camminghaburen Huizum-West

Het Vlekkenplan. Oud-Oost Westeinde en Valeriuskwartier Bilgaard Camminghaburen Huizum-West Het Vlekkenplan Op 8 januari 2013 heeft het College de kadernota Onderwijshuisvesting in nieuwe tijden vastgesteld. Met deze nota heeft het College aan de schoolbesturen de opdracht gegeven om, in gezamenlijk

Nadere informatie

b. Wettelijk- of beleidskader: Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2006.

b. Wettelijk- of beleidskader: Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2006. Vergadering: 12 januari 2010 Agendanummer: 8 Status: opiniërend Portefeuillehouder: J. Steen Behandelend ambtenaar A. Hamersma, 0595-447767 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. A. Hamersma) Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 565 IXA Wijziging van de sstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2010 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 54 66 Agendapunt: 16 ONDERWERP. Garantstelling voor financiering van investeringen door sportverenigingen in accommodaties.

Doorkiesnummer : (0495) 57 54 66 Agendapunt: 16 ONDERWERP. Garantstelling voor financiering van investeringen door sportverenigingen in accommodaties. Verheijen, Peter OCSW S2 RAD: RAD150325 woensdag 25 maart 2015 BW: BW150224 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 25 maart 2015 Portefeuillehouder : G.J.W. Gabriëls Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

Raadsvoorstel Agendanr. :

Raadsvoorstel Agendanr. : Raadsvoorstel Agendanr. : Reg.nr. : 112152 B&W verg. : 5 februari 2013 Commissie : Onderwerp: Herontwikkeling Wijkplein Helftheuvel Cie_verg. : 6 maart 2013 Raadsverg. : 19 maart 2013 MO 1) Status Op grond

Nadere informatie

Gemeentebladnr: 2014/60 Verseon nr: 121335 Vergaderdatum: 25 september 2014 Agendapunt: 9 Portefeuillehouder: Dhr. K. Wolff Steller: J.

Gemeentebladnr: 2014/60 Verseon nr: 121335 Vergaderdatum: 25 september 2014 Agendapunt: 9 Portefeuillehouder: Dhr. K. Wolff Steller: J. Voorstel tot het al of niet aanwijzen van gemeentelijk beschermde dorpsgezichten. Gemeentebladnr: 2014/60 Verseon nr: 121335 Vergaderdatum: 25 september 2014 Agendapunt: 9 Portefeuillehouder: Dhr. K. Wolff

Nadere informatie

Met hart voor ouderen

Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Beste kiezer, Bij alle onzekerheden in de wereld van vandaag is één ding zeker: Nederland telt steeds meer ouderen. Het is een grote, sociale verworvenheid dat steeds meer mensen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 436 Wijziging van de Leegstandwet in verband met de verruiming van de mogelijkheden voor tijdelijke verhuur bij leegstand van woningen Nr. 3

Nadere informatie

2 Hoeveel vierkante meter kantoorruimte wordt extra verkregen door de verbouwing?

2 Hoeveel vierkante meter kantoorruimte wordt extra verkregen door de verbouwing? MEMO Datum : 16 januari 2015 Van : Ton van Snellenberg Aan : Gemeenteraad Onderwerp : Beantwoording raadsvragen bij het raadsvoorstel Lening aan HET Symfonieorkest voor het optimaliseren van zijn kantoorruimte

Nadere informatie

Verleden en toekomst in Oud-West

Verleden en toekomst in Oud-West Verleden en toekomst in In mei 009 is aan de panelleden van stadsdeel gevraagd naar hun mening over de ontwikkelingen die in het stadsdeel zichtbaar zijn. Deze ontwikkelingen betreffen onder andere inkomsten,

Nadere informatie

Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? Miljoenennota 2013

Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? Miljoenennota 2013 Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? - Een economisch perspectief - Miljoenennota 213 Scheveningen, 2 oktober 212 Prof. dr. Barbara Baarsma Vanaf 213: voor nieuwe hypotheken alleen recht op renteaftrek

Nadere informatie

2. Startersleningen. Werking Starterslening

2. Startersleningen. Werking Starterslening Middelen/B&I/VROM Memo Aan: Van: gemeenteraad (presidium 27 november) college Datum: 29 november 2007 betreft: raadsagendapunt nr. 16: Starterswoningen Op de lijst van toezeggingen is afgesproken dat het

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

VEELGESTELDE VRAGEN SLOOP. 98 woningen Leliestraat Irisstraat

VEELGESTELDE VRAGEN SLOOP. 98 woningen Leliestraat Irisstraat VEELGESTELDE VRAGEN SLOOP 98 woningen Leliestraat Irisstraat 1 Inleiding Domijn heeft 98 woningen aan de Lelie- en Irisstraat in de gemeente Losser. Deze woningen zijn over een tijdje echt op. Uit een

Nadere informatie

Bijlage 6. Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba

Bijlage 6. Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba Bijlage 6 Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba Samenvatting en reacties uit "Moskee-project" Consultatie inwoners de Gagel via interviews, de Surinaamse Anwar-e-Quba moskee en de Omar

Nadere informatie

l. Het Klooster terug in eigendom te nemen van Stichting Wilgefortis. gemeenschapshuizen. structureel in de begrotíng op te nemen vanaf 2015.

l. Het Klooster terug in eigendom te nemen van Stichting Wilgefortis. gemeenschapshuizen. structureel in de begrotíng op te nemen vanaf 2015. Roødsyoorstel gemeent e W o olre Waalre, l0 i20t4 vergadering 8 juli 2014 agendapunt voorstelnummer portefeuillehouder steller (tel) naam voorstel voorgesteld besluit V 4t A. van Holstein M. de Brouwer

Nadere informatie

Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling. 1. Waarom SVn-startersregeling?

Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling. 1. Waarom SVn-startersregeling? Bijlage Achtergronden Wormerlandse VROM Startersregeling Februari 2009 In deze bijlage wordt de startersregeling nader toegelicht. Allereerst wordt de keuze voor deelname aan de startersregeling van de

Nadere informatie

SOCIAAL STATUUT PARKSTAD LIMBURG

SOCIAAL STATUUT PARKSTAD LIMBURG SOCIAAL STATUUT PARKSTAD LIMBURG Inleiding De komende jaren zullen de woningcorporaties van Parkstad Limburg een groot deel van hun woningen grondig opknappen. Dat is nodig, omdat de huurders recht hebben

Nadere informatie