een onderzoek naar de bedrijfsvoering bij de gemeente Utrecht Deel 1 Conclusies, oordelen en aanbevelingen van de Rekenkamercommissie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "een onderzoek naar de bedrijfsvoering bij de gemeente Utrecht Deel 1 Conclusies, oordelen en aanbevelingen van de Rekenkamercommissie"

Transcriptie

1 Meer voor Minder een onderzoek naar de bedrijfsvoering bij de gemeente Utrecht Voorwoord Deel 1 Conclusies, oordelen en aanbevelingen van de Deel 2 Samenvatting van de reactie van het College van B & W en nawoord van de Bijlagen I Onderzoeksrapport II Reactie van het College van B & W

2 Voorwoord Personeel, informatie, organisatie, financiën, huisvesting en automatisering zijn belangrijke ondersteunende processen voor de uitvoering van gemeentelijk beleid. Het geheel van deze processen wordt ook wel de bedrijfsvoering genoemd. Een goede bedrijfsvoering is geen doel op zich; zij vormt een essentiële voorwaarde voor een rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering van beleid. Aspecten die ook voor burgers van belang zijn voor hun vertrouwen in een goede besteding van publieke gelden door de gemeente. De heeft onderzoek gedaan naar de bedrijfsvoering van de gemeente Utrecht. Directe aanleiding voor het onderzoek waren de kostenoverschrijdingen die zich in de afgelopen jaren bij een aantal gemeentelijke diensten structureel hadden voorgedaan op onderdelen van de bedrijfsvoering. De onderzocht waarom deze overschrijdingen zich voordeden en welke maatregelen zijn getroffen om de overschrijdingen weg te nemen. Ook ging ze na of de gemeenteraad van Utrecht voldoende en tijdig werd geïnformeerd over ontwikkelingen in de bedrijfsvoering. De Raad moet immers toezien op de naleving van de kaders waarbinnen beleidsprogramma s moeten worden uitgevoerd. Het onderzoek is in opdracht van de uitgevoerd door Ernst & Young Sector Lokale Overheid. De onderzoekers hebben veel informatie verzameld, met name bij de diensten Maatschappelijke Ontwikkeling, Brandweer, Secretarie, Burgerzaken & Gemeentebelastingen en Stadsbeheer. De is de betrokken medewerkers bij deze diensten erkentelijk voor hun medewerking. Mr. W.R. de Boer Voorzitter Utrecht, januari 2003

3 Deel 1 Conclusies, oordelen en aanbevelingen van de

4 Deel 1 Conclusies, oordelen en aanbevelingen van de 1 Inleiding 1 2 Onderwerp en beoordelingskader Aanleiding voor het onderzoek De onderzochte aspecten De onderzochte diensten Het onderzoek en de rapportage Het beoordelingskader 2 3 Conclusies en oordelen Sturing Besturingsfilosofie Begrotingsdiscipline Beheersing Controlfunctie Planning- en controlcyclus Verantwoording Informatievoorziening aan de Raad Toezicht Toezicht op naleving (verbeter)afspraken De diensten 5 4 Hoofdconclusies en aanbevelingen Verantwoordelijkheden Uitgangspunten en richtlijnen Relatie middelen en beleid Informatievoorziening aan de Raad Toezicht door Gemeenteraad Gemeenschappelijke problemen diensten 8

5 1 Inleiding Dit eerste deel van de rapportage over het onderzoek naar de gemeentelijke bedrijfsvoering bestaat uit drie onderdelen. Paragraaf 2 beschrijft het onderwerp en beoordelingskader van het onderzoek. Paragraaf 3 bevat de conclusies en oordelen van de op basis van het onderzoek. In paragraaf 4 ten slotte worden de hoofdconclusies en aanbevelingen gepresenteerd. 2 Onderwerp en beoordelingskader 2.1 Aanleiding voor het onderzoek Bedrijfsvoering is geen doel op zich. Een goede bedrijfsvoering is een voorwaarde voor een doelmatige, doeltreffende en rechtmatige uitvoering van het gemeentelijk beleid. Aspecten die ook voor de burgers van belang zijn voor hun vertrouwen in een goede besteding van de publieke gelden door de gemeente. Een betrouwbare en tijdige informatievoorziening over de bedrijfsvoering is dan ook essentieel voor zowel het management van de gemeente, het College als voor de Gemeenteraad. Directe aanleiding voor het onderzoek dat de Utrecht heeft laten uitvoeren, waren de kostenoverschrijdingen die zich in de afgelopen jaren bij een aantal gemeentelijke diensten structureel hebben voorgedaan op onderdelen van de bedrijfsvoering. De onderzocht waarom deze overschrijdingen zich voordeden en welke maatregelen zijn getroffen om de overschrijdingen weg te nemen. De beoogde hiermee niet primair te komen tot oordelen en aanbevelingen op dienstniveau. Zij zag het onderzoek bij de diensten vooral als een manier om dienstoverstijgende oorzaken van overschrijdingen op het spoor te komen. Een belangrijk aspect dat ook werd onderzocht was de informatievoorziening aan de Raad: wordt de Raad voldoende en tijdig geïnformeerd over ontwikkelingen in de bedrijfsvoering? 2.2 De onderzochte aspecten Het onderzoek richtte zich op de ondersteunende processen (Personeel, Informatie, Organisatie, Financiën, Huisvesting en Automatisering [PIOFHA]), de maatregelen van interne sturing en beheersing van deze processen en de verantwoording daarover 1 ). Uit het onderzoek komt naar voren dat - teneinde overschrijdingen in de toekomst te voorkomen - verbeteringen noodzakelijk zijn in: de besturingsfilosofie de begrotingsdiscipline de controlfunctie de planning- en controlcyclus de informatievoorziening aan de Raad toezicht op de naleving van (verbeter)afspraken. In paragraaf drie wordt nader ingegaan op deze aspecten. 2.2 De onderzochte diensten Voor het onderzoek heeft de vijf gemeentelijke diensten geselecteerd waar zich in het jaar 2000 relatief grote overschrijdingen op onderdelen van de bedrijfsvoering voordeden. Het betreft de diensten Maatschappelijke Ontwikkeling, Brandweer, Secretarie, Burgerzaken & Gemeentebelastingen en Stadsbeheer. Tevens was de rol van de Gemeentelijk Accountantsdienst en de concernafdelingen Financiën en Personeel, Organisatie en Informatie (POI) onderwerp van onderzoek. 1) De is zich ervan bewust dat voor het onderzoek ook andere aspecten van bedrijfsvoering meegenomen hadden kunnen worden, maar meent dat de gekozen invalshoek een goed handvat biedt om het vraagstuk van de overschrijdingen op het gebied van bedrijfsvoering te benaderen. 1

6 Het onderzoek bij deze diensten leverde, in combinatie met gesprekken met verantwoordelijken op concernniveau en een workshop met raadsleden, gegevens op die het mogelijk maken gemeentebrede conclusies over de bedrijfsvoering te trekken. De conclusies en aanbevelingen die de heeft geformuleerd richten zich vooral op dit dienstoverstijgende niveau, dat wil zeggen op het ambtelijk management, het College en de Raad: wat kunnen al deze partijen doen om de bedrijfsvoering bij de gemeente te verbeteren? 2.3 Het onderzoek en de rapportage Het onderzoek is in opdracht van de uitgevoerd door Ernst & Young Sector Lokale Overheid. De onderzoekers hebben eind juli 2002 hun concept onderzoeksrapport uitgebracht. De heeft dit rapport in het kader van de procedure van hoor en wederhoor aan de betrokken diensten voor een reactie voorgelegd. De reacties van de diensten zijn vervolgens tussen de onderzoekers en de diensten besproken. Voor zover daartoe aanleiding bestond zijn aanpassingen in het rapport aangebracht. 2.4 Het beoordelingskader Binnen overheidsorganisaties vormen sturen, beheersen, toezicht houden en verantwoorden, onderdelen van een cyclus die in samenhang moeten worden bezien. Deze cyclus wordt ook wel het government governance 2 ) model genoemd. In onderstaand schema worden de onderdelen van dit model toegelicht. Schema 1 De government governance cyclus Sturen Het College van B&W geeft op een doelmatige, doeltreffende en eenduidige manier richting aan het realiseren van de doelstellingen die de gemeenteraad heeft geformuleerd. Het College blijft daarbij binnen de kaders die de Raad heeft gesteld. Beheersen Het College heeft maatregelen getroffen en procedures opgesteld die waarborgen dat de organisatie blijvend de doelstellingen nastreeft en realiseert die de Raad heeft vastgesteld. Hierbij hoort ook een goede interne controle op de uitvoering en naleving. Verantwoorden Het College legt tijdig en volledig verantwoording af over de uitvoering van de opgedragen taken en eventuele knelpunten daarin. Toezicht houden De Raad controleert namens de burger of -en tegen welke kosten- de beoogde prestaties zijn geleverd en de doelstellingen zijn gerealiseerd. Ook stelt de Raad vast of dit is gebeurd binnen de door de Raad vastgestelde kaders. De government governance cyclus veronderstelt een goede bedrijfsvoering, een koppeling tussen bedrijfsvoering (middelen) en prestaties, een heldere bevoegdheidsverdeling, alsmede een goede informatievoorziening aan de Raad. Een betrouwbare en tijdige informatievoorziening door de diensten, waarbij een koppeling wordt gelegd tussen prestaties en middelen, is zowel voor de interne beheersing van de gemeente door het management als voor de controle door de gemeenteraad op de bedrijfsvoering, essentieel. 2) Definitie van government governance : het sturen en beheersen van overheidsorganisaties, de verantwoording die daarover wordt afgelegd en het toezicht dat daarop wordt uitgeoefend ten behoeve van belanghebbenden. Het model wordt veelvuldig toegepast bij het Rijk, bijvoorbeeld door de Algemene Rekenkamer en het Ministerie van Financiën. In toenemende mate wordt het model ook toegepast op gemeenten. Zie bijvoorbeeld het rapport van de commissie Elzinga. 2

7 3 Conclusies en oordelen De heeft de bevindingen uit het onderzoek naar de overschrijdingen op onderdelen van de bedrijfsvoering, getoetst aan bovenstaande voorwaarden voor sturing, beheersing, verantwoording en toezicht. Dit leidt tot de volgende conclusies. 3.1 Sturing Besturingsfilosofie De besturingsfilosofie van de gemeente Utrecht, in 1996 vastgelegd in de nota Akkoord voor Utrecht, houdt in dat taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zoveel mogelijk decentraal worden georganiseerd ( decentraal, tenzij ). Het Akkoord voor Utrecht heeft de basis gelegd voor de huidige besturingsfilosofie zoals die is vastgelegd in de Organisatieverordening (1997) en de Algemene beheersverordening (1997). Volgens de sturingsfilosofie van de gemeente zou op dienstniveau sprake moeten zijn van integraal management, en zouden de concernsectoren Financiën en Personeel, Informatie en Organisatie (POI) een faciliterende en kaderstellende rol moeten vervullen. Op basis van het onderzoek constateert de een verschil in beleving van de uitwerking van deze besturingsfilosofie tussen Financiën en POI enerzijds en de diensten anderzijds. Waar de concernsectoren hun rol als faciliterend, kaderstellend, toetsend en adviserend opvatten, neemt Financiën in de beleving van de diensten te vaak de rol van probleemeigenaar over van de diensten. Deze rolopvatting zoals ervaren door de diensten, zorgt voor een onduidelijke relatie tussen concern en de diensten; zij botst met de besturingsfilosofie van integraal management en autonomie van de diensten. De huidige besturingsfilosofie is in het kader van het project Bestuurlijke Vernieuwing en Organisatie Ontwikkeling (BV&OO), sterk in discussie en ontwikkeling. Achtergrond hiervan is de behoefte aan meer gemeenschappelijkheid, minder verkokering en meer projectmatig en wijkgericht werken. De constateert dat medio 2002 op basis van de nieuwe besturingsfilosofie weliswaar enige aanpassingen in de sturing en beheersing zijn doorgevoerd, maar dat deze gewijzigde organisatievormen nog slechts een projectmatig karakter dragen. Van een goede inbedding en draagvlak in de organisatie is vooralsnog geen sprake. Voorts is de nieuwe besturingsfilosofie nog niet vastgelegd in de Organisatieverordening en een nog op te stellen Verordening inzake uitgangspunten financieel beleid en regels voor het financiële beheer en inrichting van de financiële organisatie. De acht dit wel wenselijk omdat daarmee expliciet duidelijk gemaakt kan worden wat van alle betrokkenen wordt verwacht en wie waarop kan worden aangesproken Begrotingsdiscipline De constateert dat de gemeente Utrecht een hoog ambitieniveau heeft, maar veelal geen duidelijke keuzes maakt. Zowel de Raad als het College van B&W willen nogal eens meer voor minder geld. Bij het voorstellen van nieuw beleid wordt doorgaans geen relatie gelegd met de benodigde en beschikbare personele capaciteit en andere middelen om dit beleid te realiseren. Het ambtelijk apparaat voelt zich daarmee met enige regelmaat voor een onmogelijke opgave gesteld. Zowel door het College als de Raad worden begrotingsoverschrijdingen te gemakkelijk gecompenseerd uit andere potjes. Hierdoor bestaat een gemeentebrede cultuur van we lossen het wel op. Het risico is dat structurele problemen te lang onopgemerkt blijven voor de Raad. De gemeentelijke diensten zijn weliswaar verantwoordelijk voor het integraal middelenbeheer waarbij tegenvallers en andere problemen zoveel mogelijk binnen de diensten zelf moeten worden opgelost. Dat laat echter onverlet dat belangrijke afwijkingen van de begroting tijdig aan het College en de Raad gerapporteerd zouden moeten worden. Doordat informatie blijft hangen bij de diensten wordt het College en de Raad de mogelijkheid ontnomen om zonodig het beleid of de uitvoering daarvan tijdig bij te sturen. 3

8 Op grond van bovenstaande concludeert de dat de begrotingsdiscipline binnen de gemeente Utrecht moet worden verbeterd. Dit geldt zowel voor de Raad, het College als voor gemeentelijke diensten. 3.2 Beheersing Controlfunctie De inrichting van de controlfunctie op concern- en dienstniveau moet passen binnen de gekozen besturingsfilosofie van integraal management. Dit betekent dat de dienstdirecteur verantwoordelijk is voor beleid en beheer van alle middelenfuncties binnen de daarvoor gemeentebreed gestelde kaders. Concern Het hoofd van de sector Financiën is de concerncontroller. In de praktijk kan Financiën deze rol echter onvoldoende waarmaken omdat de control op concernniveau voor wat betreft de middelen Financiën (F) en Personeel (P) over twee sectoren is gesplitst. F-control en P-control zijn afzonderlijk gepositioneerd in respectievelijk de afdeling Financiën en de afdeling POI. Om het integrale middelenbeheer te bevorderen, zou bijvoorbeeld het GMT, met de gemeentesecretaris als voorzitter, een meer actieve rol op zich kunnen nemen bij het stellen van beheerskaders en het bevorderen van de controle op de naleving van deze kaders. Diensten Op dienstniveau is de verantwoordelijkheid voor de integrale control neergelegd bij de directeur van de dienst. De F-control is meestal opgedragen aan de dienstcontroller; de P-control bij het hoofd P&O. Deze splitsing bemoeilijkt een integrale control en vereist een extra afstemming op managementniveau. Voorts wordt nauwelijks aandacht besteed aan de control ten aanzien van de overige middelenfuncties, zoals informatie en automatisering. De positionering van de dienstcontroller is bij de diverse diensten verschillend. Sommige controllers zijn onafhankelijk van de lijn gepositioneerd in een staffunctie; andere controllers zijn als lijnmanager tevens verantwoordelijk voor de middelenafdelingen, met name Financiën en P&O. Uit oogpunt van functiescheiding acht de deze laatste constructie ongewenst. Tussen dienstcontrollers en Financiën en POI vindt periodiek controlleroverleg plaats, waarin alleen de controllers van de grote diensten structureel zitting hebben. Dit is een belemmering voor een eenduidige aansturing en inrichting van de controlfunctie in de gemeente Utrecht. Zo bleek uit het onderzoek dat gemeentebrede richtlijnen ten aanzien van het beheer niet bij alle diensten bekend zijn. Op basis van de onderzoeksbevindingen komt de tot de conclusie dat de verantwoordelijkheden en bevoegdheden voor de integrale middelencontrol zowel op concernals dienstniveau in de praktijk niet duidelijk en eenduidig zijn gepositioneerd Planning- en controlcyclus De gemeente Utrecht hanteert als uitgangspunt prestatiegericht sturen en verantwoorden. Dat betekent dat idealiter in de begrotings- en verantwoordingscyclus een koppeling wordt gelegd tussen beoogde respectievelijk gerealiseerde doelen enerzijds en de daarvoor in te zetten respectievelijk ingezette instrumenten (beleid, maatregelen) en middelen (personeel, geld etc.) anderzijds. Uit het onderzoek komt echter naar voren dat de begroting, jaarplannen, tussentijdse managementrapportages en jaarverantwoordingen nog onvoldoende de relatie tussen middelen, prestaties en achterliggende beleidsdoelstellingen inzichtelijk maken. Ook is de structuur van de informatie in de verschillende cyclusstukken onvoldoende op elkaar afgestemd. Hierdoor kan op basis van de documenten onvoldoende inzicht worden verkregen in de realisatie van beleidsdoelstellingen in relatie tot de ingezette middelen. De concludeert ook dat de tussentijdse informatie en jaarverantwoording, door de Raad nauwelijks wordt gebruikt voor het evalueren van de afgesproken doelstellingen, prestaties en budgetten. De Raad stuurt vooral op planning en begroting. Sturen op prestaties is momenteel nauwelijks mogelijk doordat de begroting en beleidsplannen nog onvoldoende concreet inzicht verstrekken in de beoogde resultaten, waardoor aanknopingspunten voor een 4

9 adequate monitoring door de Raad van de realisatie van beleid en prestaties, ontbreken. Deels ligt de oorzaak hiervan overigens bij de Raad zelf, omdat deze onvoldoende duidelijk aangeeft: wat willen we bereiken, wat moeten we daar voor doen en: wat mag het kosten. Ook vraagt de Raad zich achteraf onvoldoende af: hebben we bereikt wat we wilden, wat is daarvoor gedaan en: kost het niet meer dan was afgesproken. 3.3 Verantwoording Informatievoorziening aan de Raad Het is ook in het dualistische stelsel van belang dat de Raad op hoofdlijnen wordt geïnformeerd over de bedrijfsvoering bij de gemeente. Een goede bedrijfsvoering is immers essentieel voor een rechtmatige, doelmatige en doeltreffende uitvoering van beleid. Om zijn controlerende en kaderstellende functie goed te kunnen vervullen, zal de Raad dus tijdig voorzien moeten worden van relevante informatie over de naleving van de kaders waarbinnen de beleidsprogramma s dienen te worden uitgevoerd. De begroting en voorjaarsnota bevatten een aparte paragraaf over bedrijfsvoering. Daarin wordt een overzicht gegeven van de concernbrede ontwikkelingen ten aanzien van de bedrijfsvoering. De jaarrekening bevat deze informatie overigens niet. De informatie biedt de Raad onvoldoende inzicht in de ontwikkelingen, knelpunten en risico s in de bedrijfsvoering bij de diensten en de consequenties daarvan voor de realisatie van beleidsprogramma s. De concludeert dat de huidige informatievoorziening op het gebied van bedrijfsvoering onvoldoende is toegesneden om de Raad zijn toezichthoudende functie waar te laten maken. 3.4 Toezicht Toezicht op naleving (verbeter)afspraken De Gemeentelijke Accountantsdienst maakt in zijn rapportage bij de jaarrekening opmerkingen over de bedrijfsvoering en doet op basis hiervan aanbevelingen voor de verbetering van de bedrijfsvoering. De Raad neemt kennis van deze rapportage en de reactie en voorgenomen acties van het College van B&W. Het ontbreekt echter aan systematische aandacht van de Raad voor de opvolging van de aanbevelingen. Deze aandacht is wel noodzakelijk, blijkens jaarlijks terugkerende opmerkingen van de Accountant over bepaalde onderwerpen betreffende de bedrijfsvoering. De concludeert dat in zijn algemeenheid de Raad onvoldoende toeziet op de resultaten van door het College voorgenomen acties op het gebied van bedrijfsvoering. Deels komt dit doordat over de resultaten van verbeteracties onvoldoende wordt gerapporteerd aan de Raad. Voor een ander deel ligt de oorzaak in de eerder geconstateerde focus van de Raad op planning en begroting. 3.5 De diensten In de voorgaande paragrafen zijn de gemeentebrede conclusies op hoofdlijnen beschreven. Deze zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op de bevindingen uit het onderzoek bij de vijf diensten. Een aantal bevindingen kwam bij meerdere diensten terug: een tekortschietende begrotingsdiscipline; onvoldoende vastlegging en onderhoud van de administratieve organisatie; onvoldoende gekwantificeerde prestatiegegevens; het jaarplan bedrijfsmiddelen wordt onvoldoende als geïntegreerd instrument van de planning- en controlcyclus toegepast; de managementinformatie is voornamelijk inputgericht. 5

10 4 Hoofdconclusies en aanbevelingen Het belang van een goede bedrijfsvoering wordt binnen de gemeente Utrecht door alle partijen onderkend. Tegelijkertijd brengt het onderzoek een aantal zaken betreffende de sturing, beheersing, verantwoording en het toezicht aan het licht die verbetering behoeven. Voor een deel zijn de tekortkomingen -onder meer door de Accountantsdienst- al onderkend en zijn door de gemeente verbeteracties in gang gezet dan wel aangekondigd. De concludeert dat opvolging en uitvoering van deze verbeteracties momenteel nog onvoldoende wordt getoetst. Zij ziet daarin een rol weggelegd voor zowel de Raad als het College. 4.1 Verantwoordelijkheden Conclusie De verantwoordelijkheden ten aanzien van de bedrijfsvoering binnen de diensten zijn niet eenduidig en niet conform de huidige besturingsfilosofie gepositioneerd. Als voorbeeld kan hier worden genoemd de verschillen in positionering van de P- en F-control tussen de diensten. De rol van de concernsectoren Financiën en POI ten aanzien van de bedrijfsvoering wordt verschillend ervaren door de diensten enerzijds en Financiën en POI anderzijds. Aanbeveling De beveelt het College aan om de besturingsfilosofie en de onderscheiden verantwoordelijkheden van de gemeentesecretaris, alsmede de hoofden Financiën en POI ten aanzien van de middelencontrol, goed vast te leggen. Daarbij moet tevens worden gewaarborgd dat op dienstniveau de integrale controlfunctie uitgeoefend kan worden. Bijvoorbeeld door de controlfunctie een staffunctie te laten zijn en periodiek controllersoverleg voor alle dienstcontrollers te houden. Heldere gemeentebrede beheersrichtlijnen zijn noodzakelijk voor een eenduidige aansturing en control van het middelenbeheer. De wettelijke verplichting van de Raad om de uitgangspunten en richtlijnen voor (de controle op) het financiële beleid, beheer en organisatie in een verordening vast te stellen, is neergelegd in de nieuwe Gemeentewet (art. 212 en 213). 4.2 Uitgangspunten en richtlijnen Conclusie De uitgangspunten en richtlijnen ten aanzien van de bedrijfsvoering worden verschillend ervaren door diensten respectievelijk Financiën en POI. Zo blijkt het handboek Financiën met gemeentebrede richtlijnen voor het financieel beleid en beheer bij de verschillende diensten niet of onvoldoende bekend is. Aanbeveling De beveelt het College aan om een doorlichting te maken van alle geldende uitgangspunten en richtlijnen ten aanzien van de bedrijfsvoering op de mate waarin ze aansluiten op actuele inzichten en de mate waarin ze toegepast worden. Als blijkt dat ze niet actueel zijn, dienen ze te worden aangepast aan nieuwe inzichten. Als blijkt dat ze onvoldoende worden toegepast, dienen de uitgangspunten en richtlijnen te worden hernieuwd en de afspraken hierover te worden verankerd in de organisatie. Een kadernota bedrijfsvoering, waarin alle uitgangspunten en regelgeving ten aanzien van de bedrijfsvoering in de nieuwe duale verhoudingen zijn opgenomen, kan hiervoor een goed middel zijn. In het kader van het budgetrecht van de Raad dient ook te worden vastgelegd tot welke bedragen en binnen welke grenzen (programma s en producten) het College van B&W en het management begrotingsafwijkingen mogen compenseren binnen de begroting. 4.3 Relatie middelen en beleid Conclusie Bij het voorstellen van nieuw beleid legt de Raad onvoldoende relatie met de benodigde en beschikbare personele capaciteit en andere middelen om dit beleid te realiseren. 6

11 Aanbeveling De beveelt de Raad bij het formuleren van nieuw beleid systematisch antwoord te geven op de vragen: wat willen we bereiken, wat moeten we daarvoor doen en wat mag het kosten. Als voorbeeld hiervoor kunnen de pilots voor de nieuwe duale begroting worden genoemd, zoals opgenomen in de Nota van Aanbieding bij de gemeentebegroting De beveelt zowel de Raad als het College aan om bij nieuw beleid en beleidsintensiveringen uit te gaan van een realistische begroting van prestaties en benodigde middelen. Verder verdient het aanbeveling om voorgestelde beleidswijzigingen vergezeld te doen laten gaan van een inschatting van de personele consequenties. Te veel ambitie zonder de daarvoor benodigde middelen beschikbaar te stellen ( meer voor minder ) veroorzaakt frustratie in de uitvoering en werkt een cultuur van we lossen het wel op zonder oog voor onderliggende oorzaken, in de hand. Tijdens de uitvoering van beleid dienen alle partijen vast te houden aan de gekozen uitgangspunten in de begroting en beleidsplannen ( afspraak is afspraak ). De Raad moet zich achteraf de vraag stellen hebben we bereikt wat we wilden, wat hebben we daarvoor gedaan en kost het niet meer dan was afgesproken. 4.4 Informatievoorziening aan de Raad Conclusie De bedrijfsvoeringsinformatie in de reguliere planning- en control-stukken biedt onvoldoende inzicht in de ontwikkelingen, knelpunten en risico s in de bedrijfsvoering bij de diensten en de consequenties daarvan voor de realisatie van beleidsprogramma s. De Raad kan hierdoor zijn toezichthoudende functie op het gebied van bedrijfsvoering onvoldoende waarmaken. Aanbeveling De beveelt het College aan om in de begroting expliciet de samenhang aan te geven tussen beleidsdoelstellingen, in te zetten middelen en te realiseren prestaties. Zowel de begroting als de jaarrekening dienen naar de mening van de een bedrijfsvoeringsparagraaf te bevatten, waarmee de Raad wordt geïnformeerd over de ontwikkelingen op het gebied van de bedrijfsvoering en de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de programmabegroting. De huidige bedrijfsvoeringsparagrafen voldoen hieraan nog niet. Tevens beveelt de aan om op basis van voortgangsoverzichten van de diensten, managementrapportages voor het College en de Raad op te stellen. Hierin kan op hoofdlijnen ingegaan worden op de voortgang van de realisatie van doelstellingen en prestaties; tevens kan daarin inzicht wordt gegeven in de belangrijkste positieve én negatieve afwijkingen van de begroting. 4.5 Toezicht door Gemeenteraad Conclusie De Raad ziet onvoldoende toe op de resultaten van door het College voorgenomen acties op het gebied van bedrijfsvoering. Aanbeveling De beveelt de Raad aan meer en systematisch toe te zien op de resultaten van door het College voorgenomen acties op het gebied van bedrijfsvoering. Dit geldt bijvoorbeeld voor de opvolging van aanbevelingen van de gemeentelijke Accountantsdienst. De Raad wordt aanbevolen om het College opdracht te geven halfjaarlijks te rapporteren over de voortgang van de verbeteracties op het gebied van de bedrijfsvoering. De Raad kan de gemeentelijke Accountant een rol geven bij het monitoren of de voorgenomen verbeteringen van de bedrijfsvoering daadwerkelijk worden nagekomen en aanbevelingen van de Accountant tijdig worden opgevolgd. De gemeentelijke Accountant zou in deze operational audit functie tevens het instrument van de bedrijfsdiagnose nieuw leven kunnen inblazen. 3 ) 3) In 2000 heeft de op basis van het evaluatieonderzoek over haar eigen functioneren aanbevolen het aantal jaarlijks uit te voeren bedrijfsdiagnoses te verhogen en tevens de gemeenteraad daarbij als opdrachtgever te laten functioneren. Sindsdien zijn er evenwel geen bedrijfsdiagnoses meer uitgevoerd. 7

12 4.6 Gemeenschappelijke problemen diensten Conclusie Uit het onderzoek komt naar voren dat de diensten een aantal gemeenschappelijke problemen kennen (zie paragraaf 3.5.). Aanbeveling Aangezien deze bevindingen bij meerdere diensten terugkomen en ook omdat meer eenheid in de controlfunctie gewenst is, acht de het wenselijk dat verbeteringen op een samenhangende en dienstoverstijgende wijze worden aangepakt en dat niet iedere dienst voor zichzelf, los van de andere diensten, op zijn eigen manier aan de slag gaat. 8

13 Deel 2 Samenvatting reactie van het College van B & W en Nawoord van de

14 De reactie van het College van B & W De geeft hierna een samenvatting van de inhoudelijke hoofdpunten uit de reactie van het College van B&W op het onderzoek naar de gemeentelijke bedrijfsvoering. Het College van B&W plaatst in zijn reactie kanttekeningen bij het onderzoeksverslag van het bureau dat het onderzoek heeft uitgevoerd. Daarnaast gaat het College in zijn reactie uitgebreid in op de nota Meer voor minder waarin de haar eigen conclusies, oordelen en aanbevelingen heeft gegeven. De integrale tekst van de reactie van het College van B&W is opgenomen als bijlage II. Kanttekeningen bij het onderliggende onderzoeksverslag Volgens het College van B&W ontbreekt een feitelijke onderbouwing bij een aantal conclusies in het onderzoeksverslag. Daarnaast is het College van mening dat het onderzoek een onvolledig inzicht geeft in de oorzaken van overschrijdingen omdat er te weinig aandacht is geweest voor factoren die buiten de beïnvloedingssfeer van de ambtelijke dienst liggen: politieke besluiten en exogene factoren (zoals bijvoorbeeld een toenemende vraag vanuit burgers). Reactie op rapport van de Meer voor minder Het College acht de wijze waarop de gemeente taken uitvoert ook van een politiek-bestuurlijk belang en vindt het daarom terecht dat de in haar onderzoek aandacht besteedt aan de gemeentelijke bedrijfsvoering. Het College wijst er op dat oplossingen voor problemen in de bedrijfsvoering niet alleen dienen te bestaan uit structurele en instrumentele ingrepen maar ook een antwoord vragen in de sfeer van de politiek bestuurlijke cultuur: op bestuurlijk niveau moet meer de bereidheid bestaan het prijskaartje van beleid onder ogen te zien. Het College spreekt uit dat het zich de kritiek van de aantrekt en er vanzelfsprekend van uit te gaan dat de Raad dat ook doet. Het College geeft verder aan te zullen bevorderen dat het ambtelijk management aanbevelingen die het College overneemt ook daadwerkelijk implementeert. Het College wil onder de gewijzigde dualistische verhoudingen de voorwaarden creëren waaronder er meer evenwicht is tussen beleidswensen en beschikbare budgetten, en dus duidelijke keuzes maken ten aanzien van beleid dat wel of niet wordt opgepakt. Verder geeft het College aan dat verbeteringen nodig en gewenst zijn op het niveau van de bedrijfsvoering. Diverse suggesties van de verdienen overweging; vaak hebben zij nauwe relaties met of zijn zij reeds onderdeel van lopende verbeterprojecten. Vanwege inhoudelijke samenhangen wil het College deze zoveel mogelijk inpassen in bestaande projecten. Het College heeft in zijn reactie schematisch weergegeven op welke wijze invulling wordt gegeven aan de aanbevelingen van de zoals opgenomen in de nota Meer voor minder. 1

15 Paragraaf in de nota Meer voor minder Korte omschrijving van de aanbeveling Invulling (en 4.1.1) Besturingsfilosofie vastleggen in Organisatieverordening en Algemene beheersverordening Zodra het vernieuwingstraject BV&OO voldoende is uitgekristalliseerd zullen wij voorstellen doen de nieuwe besturingsfilosofie in verordeningen te verankeren Verbetering begrotingsdiscipline Is gedragsregel, onder duale verhoudingen moeten alle betrokkenen elkaar hierop waar nodig aanspreken Controlfunctie-concern GMT met gemeentesecretaris als voorzitter meer actieve rol geven bij stellen beheerskaders en bevorderen controle op de naleving Budgettaire spelregels die binnen de organisatie gelden worden aangescherpt. Het draagvlak hiervoor is mede afhankelijk van het realiteitsgehalte van begrotingsramingen en van de budgetdiscipline op bestuurlijk niveau. Staat hoog op de agenda van de Concerndirectie, het GMT en de secretarie in de rol van concernstaf. (en 4.1) Controlfunctie diensten Dienstcontrollers in alle gevallen positioneren als staffunctie, geen combinatie met middelenfunctie 4.2 Alle uitgangspunten en richtlijnen ten aanzien van de bedrijfsvoering actualiseren Wordt niet overgenomen. Wel zullen wij nader bezien hoe dienstcontrol wordt versterkt. In elk geval versterking instrumentarium met name op het gebied van P-control. Wordt overgenomen (bestemd voor gebruik in en door de organisatie) Kadernota bedrijfsvoering opstellen 4.3 Realistische begroting hanteren bij nieuw beleid en beleidsintensiveringen Wordt overgenomen (bedoeld als door de raad te stellen kader). Wordt opgesteld zodra door de raad is gedefinieerd aan welke informatie en op welk aggregatieniveau behoefte bestaat aan informatie over de bedrijfsvoering. Actieve inbreng vanuit de gemeenteraad is hiervoor essentieel. Is gedragsregel; onder duale verhoudingen moeten alle betrokkenen elkaar hierop waar nodig aanspreken 4.4 Bedrijfsvoeringsparagraaf Wordt opgesteld in het kader van de ontwikkeling van de duale begroting zodra is gedefinieerd aan welke informatie en op welk aggregatieniveau behoefte bestaat aan informatie over de bedrijfsvoering. Actieve inbreng vanuit de gemeenteraad is hierbij essentieel. 4.4 Integrale managementrapportages voor college en raad 4.5 Raad dient meer en systematisch toe te zien op resultaten van acties die door het college worden ondernomen op het gebied van de bedrijfsvoering. 4.6 Gemeenschappelijke problemen diensten Worden ontwikkeld in kader van B&B-cyclus onder duale verhoudingen; de raad ontvangt een voortgangsrapportage, afgestemd op de informatiebehoefte in een duale context. Gelet op het multidisciplinaire karakter van bedrijfsdiagnoses ligt het niet voor de hand de uitvoering uitsluitend aan de accountantsdienst op te dragen. Wij zullen nader bezien op welke wijze in de toekomst bedrijfsdiagnoses zullen worden verricht. Gemeenschappelijke problemen worden, als voorheen gemeentebreed aangepakt. Voor het aanpakken van vergelijkbare problemen bestaan op het gebied van het middelenbeleid diverse fora. 2

16 Het College plaatst voorts nog een aantal inhoudelijke opmerkingen. Zo mist het College operationele aanbevelingen ten aanzien van de verbinding tussen de onderzoeksbevindingen enerzijds en de eisen die aan de informatievoorziening en de begrotings- en verantwoordingscyclus in een duaal stelsel worden gesteld anderzijds. Het College deelt de conclusie dat bij het formuleren van beleid een sterkere relatie zou moeten worden gelegd met de benodigde en beschikbare personele capaciteit en andere middelen om dat beleid te realiseren. Het College merkt daarbij wel op dat ook nu al bij verschillende producten in de begroting prestatiegegevens zijn vermeld en dat diensten daar intern op een ruimere schaal gebruik van maken en er wel degelijk (mede) op sturen. Dit neemt volgens het College niet weg dat het gebruik van prestatiegegevens, waar dat relevant is, moet worden bevorderd. Het gebruik van prestatiegegevens kent echter beperkingen en problemen: er zijn ook andere manieren -zoals monitoring en benchmarking- om succes en vooruitgang te meten. Het rapport van de had in de ogen van het College ook meer aandacht moeten hebben voor de onbeoogde prikkels en neveneffecten van het gebruik van prestatieindicatoren. 3

17 Nawoord De is van mening dat de workshop met raadsleden alsmede de inbreng vanuit de onderzochte diensten tijdens de uitvoerige ambtelijke hoor- en wederhoorprocedure in voldoende mate de juistheid van de onderzoeksbevindingen heeft gewaarborgd. De deelt de bezwaren van het College van B&W tegen onderdelen van het onderzoeksverslag dan ook niet. Dat neemt niet weg dat er sprake kan zijn van interpretatieen wegingsverschillen of van verschillen in benadering van het onderwerp. Overigens wijst de er op dat het College de aanbevelingen in hoge mate onderschrijft. De aanleiding voor de om het onderzoek naar de bedrijfsvoering uit te voeren lag in overschrijdingen (méér-uitgaven ten opzichte van begrote uitgaven) bij een aantal diensten. De ging onder meer na waar de oorzaak lag voor deze overschrijdingen: bij de diensten zelf, de concernsturing, de sturing en kaderstelling door de Raad of bij externe factoren. De is mét het College van B&W van mening dat de bedrijfsvoering niet louter een technisch vraagstuk is dat met verordeningen, regels en een administratieve organisatie is op te lossen. De titel van haar rapport: Meer voor minder verwijst zelfs expliciet naar de spanningsvolle relatie tussen bestuurlijke eisen en organisatorische consequenties voor de bedrijfsvoering. De wil dan ook nogmaals benadrukken dat een goede bedrijfsvoering inspanningen vergt van zowel de Raad, het College als de ambtelijke diensten. Dat is ook de reden waarom zij haar aanbevelingen niet uitsluitend tot één van de partijen richt. Het College van B&W wijst in de ogen van de terecht op de invloed van onbeïnvloedbare factoren op de bedrijfsvoering zoals bijvoorbeeld een plotselinge toegenomen vraag naar gemeentelijke diensten. Voor de commissie onderstreept dat eens temeer hoe belangrijk een goede en snelle informatievoorziening is, zowel binnen en tussen de gemeentelijke diensten (beheersingscomponent), als vanuit de diensten naar de Raad (sturingscomponent). De vindt het -mede in het licht van de dualisering- van groot belang dat de Raad spoedig formuleert wanneer, op welke wijze en over welke aspecten van de bedrijfsvoering hij geïnformeerd wil worden. Het feit dat bestuurlijke afwegingen en onbeïnvloedbare exogene factoren consequenties hebben voor de bedrijfsvoering mag de aandacht echter niet afleiden van datgene wat tot de verantwoordelijkheid behoort van de gemeentelijke organisatie zelf. Op dit punt is er al het een en ander in gang gezet maar dient er ook nog veel te gebeuren. De is dan ook verheugd dat het College voornemens is op vrijwel alle aanbevelingen van de actie te ondernemen. De mist in de meeste toezeggingen wel een uitwerking en een concreet tijdpad. Zij beveelt de Raad aan om het College te verzoeken de toezeggingen te concretiseren en van een tijdpad te voorzien. De waardeert het dat het College van B&W verder wil investeren in het ontwikkelen van systemen van prestatiesturing en het leggen van een betere koppeling tussen prestaties en middelen. De adviseert het College van B&W gebruik te maken van de ervaringen die inmiddels bij het Rijk zijn opgedaan in het kader van het proces van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording (VBTB). In de ogen van de ligt hier voor de gemeente Utrecht als een van de vier grootste steden in dit land een mogelijkheid om koploper te worden en een voorbeeldfunctie voor andere gemeenten te vervullen. De aanbevelingen die de doet zijn niet tot op het operationele niveau uitgewerkt. De is van mening dat eerst over de hoofdlijnen voor oplossingsrichtingen overeenstemming dient te bestaan tussen de Raad en het College van B&W. Vervolgens kan iedere partij vanuit haar eigen taken en verantwoordelijkheden bijdragen aan de verdere uitwerking. In dit verband spreekt de de verwachting uit dat haar rapport eerste bouwstenen aandraagt voor het opstellen van beheersverordeningen door de sector Financiën. De is bereid om haar advies te geven over conceptverordeningen. 4

18 Bijlage I De bedrijfsvoering ingekaderd Onderzoeksrapport van Ernst & Young over de bedrijfsvoering bij een 5-tal diensten van de gemeente Utrecht.

19 Bijlage I Onderzoeksapport Ernst & Young Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Definitie bedrijfsvoering 3 3 Onderzoeksmethode en -aanpak 5 4 Concernbrede analyse Algemeen Besturingsfilosofie Controlfunctie Beleids- en beheersinstrumentarium De planning- en controlcyclus Begroting Jaarplannen Managementrapportages Bedrijfsdiagnoses P-instrumentarium Administratieve organisatie Informatievoorziening aan de Raad 15 5 Analyse per dienst Algemeen Bevindingen Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Samenvatting Beschrijving van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Analyse Achtergronden overschrijding Analyse bedrijfsvoeringsaspecten Getroffen maatregelen Bevindingen Brandweer Samenvatting Beschrijving van de Brandweer Analyse Achtergronden overschrijding Analyse bedrijfsvoeringsaspecten Getroffen maatregelen Bevindingen Secretarie Samenvatting Beschrijving van de Secretarie Analyse Achtergronden overschrijding Analyse bedrijfsvoeringsaspecten Getroffen maatregelen Bevindingen Dienst Burgerzaken en Gemeentebelastingen Samenvatting Beschrijving van de Dienst Burgerzaken en Gemeentebelastingen Analyse Achtergronden overschrijding Analyse bedrijfsvoeringsaspecten Getroffen maatregelen Bevindingen Dienst Stadsbeheer Samenvatting Beschrijving van de Dienst Stadsbeheer Analyse Achtergronden overschrijding Analyse bedrijfsvoeringsaspecten Getroffen maatregelen 44 6 Epiloog en eindconclusies 45 Bijlagen 1 Gebruikte documentatie 49 2 Lijst met geïnterviewden 50 3 Definities criteria met betrekking tot de bedrijfsvoering 51

20 1 Inleiding Hoewel de gemeente Utrecht het jaar 2000 kon afsluiten met een voordelig saldo op de rekening van baten en lasten ( 17,8 miljoen) bleken forse negatieve resultaten te worden geboekt op de onderdelen bedrijfsvoering en reorganisatie (geschat 5,9 miljoen, Voorjaarsnota 2001). Dit vormde de aanleiding voor de om een onderzoek in te stellen naar de overschrijdingen op het onderdeel bedrijfsvoering bij verschillende gemeentelijke diensten en bedrijven. De overschrijdingen op het onderdeel bedrijfsvoering bij de diensten Secretarie, Burgerzaken en Gemeentebelastingen, Stadsbeheer, Maatschappelijke Ontwikkeling en Brandweer zijn hierbij geanalyseerd. In het rapport Evaluatie van de Utrechtse (oktober 2000) van de is aangegeven dat binnen het Utrechtse model van besturing en beheersing de gemeenteraad vooral stuurt op beleidsdoeltreffendheid en in mindere mate op procesdoelmatigheid. Het College van Burgemeester en Wethouders (hierna: College van B&W) is primair bestuurlijk verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van de gemeentelijke diensten. In vorengenoemd evaluatierapport wordt tevens gesteld dat de gemeenteraad om zijn controlerende functie waar te kunnen maken onder meer moet kunnen beschikken over tijdige, juiste en volledige informatie over ontwikkelingen in de bedrijfsvoering. In de wijze waarop de ambtelijke diensten werkzaamheden uitvoeren, kunnen immers argumenten liggen die de gemeenteraad kan gebruiken voor het beoordelen van beleidsdoeltreffendheid en daarbij voor de toewijzing van middelen voor deze diensten om de uitvoering te kunnen realiseren. Vanuit deze gezichtspunten wordt geconcludeerd dat de gemeenteraad een minder passieve rol moet aannemen inzake de bedrijfsdiagnoses. Op welke wijze in de informatiebehoefte van de Raad moet worden voorzien, mede in het kader van de Wet dualisering gemeentebestuur, is één van de onderwerpen van het onderzoek waarover met dit rapport verslag wordt gedaan. Ook binnen de gemeente Utrecht worden momenteel - met name binnen het kader van het programma Bestuurlijke Vernieuwing en Organisatie Ontwikkeling - initiatieven ontplooid om tot een betere beheersing en sturing van de bedrijfsvoering te komen. Voldoende redenen voor de om een onderzoek naar de bedrijfsvoering in te stellen. In het onderzoeksvoorstel noemt de Utrecht drie redenen in het bijzonder: De overschrijdingen op het onderdeel bedrijfsvoering bij verschillende diensten. De is van mening dat een doelmatig intern beheer en ee doelmatige organisatie een voorwaarde zijn voor een efficiënte beleidsuitvoering. De Raad zou in de nieuwe gedualiseerde verhoudingen op hoofdlijnen geïnformeerd moeten worden over de consequenties van beleidsmatige keuzes voor de interne bedrijfsvoering. De heeft als onderwerp van onderzoek benoemd: De achtergronden van de overschrijdingen. De informatievoorziening aan de Raad en het College van B&W. De interne sturing en beheersing van de bedrijfsvoering. Met het onderzoek naar de bedrijfsvoering wil de een bijdrage leveren aan een tijdige, juiste en volledige informatievoorziening over de kwaliteit en kostenontwikkeling van de bedrijfsvoering bij de gemeente Utrecht. Het onderzoek moet leiden tot: Aanbevelingen om de kosten van de bedrijfsvoering beter te beheersen en de kwaliteit te verbeteren. Voorstellen aan de Raad om zijn controlerende functie op het onderdeel bedrijfsvoering - en daarmee op een belangrijke randvoorwaarde voor een doelmatige beleidsuitvoerin - beter te kunnen waarmaken. 1

Gemeente Woerden. onderzoek van de rekenkamercommissie Woerden naar de beheersing van de personele uitgaven. De raad besluit:

Gemeente Woerden. onderzoek van de rekenkamercommissie Woerden naar de beheersing van de personele uitgaven. De raad besluit: RAADSVOORSTEL Gemeente Woerden 10R.00158 J^y gemeente WOERDEN Agendapunt: Indiener: - Griffie Aandachtsveld portefeuillehouder: - wethouder Schreurs Contactpersoon: M. Lucassen Tel.nr.: 428619 E-mailadres:

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân

Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân Kollumerland c.a. Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân Aan de raad van de Gemeente Kollumerland c.a. Postbus 13 9290 AA KOLLUM Afdeling : GRIF Behandeld door : P.J.A. Praat Doorkiesnummer : (0511) 548228

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting

Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Effectmeting van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar de programmabegroting Rapportage Alphen-Chaam 02 juni 2009 R A P P O R T A G E E F F

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Plan van aanpak Rekenkamer Maastricht februari 2007 1 1. Achtergrond en aanleiding 1 De gemeente Maastricht wil maatschappelijke doelen bereiken.

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen.

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen. tekst raadsvoorstel Inleiding Vanaf januari 2015 (met de invoering van de nieuwe jeugdwet) worden de gemeenten verantwoordelijk voor alle ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen, jongeren en opvoeders.

Nadere informatie

Algemene conclusie per gemeente

Algemene conclusie per gemeente Oplegnotitie bij het RSD onderzoeksrapport Deze oplegnotitie vat de belangrijkste zaken uit het RSD onderzoek samen. Deze oplegnotitie is gebaseerd op het rapport dat het onderzoeksbureau De Lokale Rekenkamer

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen Raadsvergadering d.d. : 1 december 2011 Raadsbesluitnummer : R11.081 Carrousel d.d. : 17 november 2011 Onderwerp : Eindrapport Rekenkamercommissie kwaliteit Grondbeleid

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

Oplegvel Raadsstuk. Onderwerp Reactie van het college op het verslag van het onderzoek van de RKC naar jaarstukken 2011. DOEL: Besluiten B&W

Oplegvel Raadsstuk. Onderwerp Reactie van het college op het verslag van het onderzoek van de RKC naar jaarstukken 2011. DOEL: Besluiten B&W Oplegvel Raadsstuk Onderwerp Reactie van het college op het verslag van het onderzoek van de RKC naar jaarstukken 2011 Portefeuille P. Heiliegers Auteur P.C. de Kruijf Telefoon 023-5113045 E-mail: pdekruijf@haarlem.nl

Nadere informatie

Beslispunten: 1. Het onderdeel 'verkeersveiligheid' (uit het programma veiligheid) onderzoeken op doeltreffendheid.

Beslispunten: 1. Het onderdeel 'verkeersveiligheid' (uit het programma veiligheid) onderzoeken op doeltreffendheid. Onderwerp: Doelmatig- en doeltreffendheidonderzoeken. Beslispunten: 1. Het onderdeel 'verkeersveiligheid' (uit het programma veiligheid) onderzoeken op doeltreffendheid. 2. De doelmatig- en doeltreffendheidonderzoeken

Nadere informatie

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Bedrijfsvoering alleen voor het college? De bedrijfsvoering is weliswaar primair een taak van het college, maar de

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

SERVICECODE AMSTERDAM

SERVICECODE AMSTERDAM SERVICECODE AMSTERDAM Inleiding Stadsdeel Zuidoost heeft de ambitie om tot de top drie van stadsdelen met de beste publieke dienstverlening van Amsterdam te horen. Aan deze ambitie wil het stadsdeel vorm

Nadere informatie

REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM. Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer..

REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM. Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer.. REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer.. HOOFDSTUK 1 Artikel 1 De structuur van de ambtelijke

Nadere informatie

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Doel Bijdragen aan de formulering van het strategische en tactische (financieel-)economische beleid van de instelling of onderdelen daarvan, alsmede vorm en

Nadere informatie

Voorstel : Vaststelling van: a. de Financiële verordening gemeente Sint Anthonis

Voorstel : Vaststelling van: a. de Financiële verordening gemeente Sint Anthonis Raadsvergadering : 27 oktober 2003. Agendapunt : 11. Voorstel : Vaststelling van: a. de Financiële verordening gemeente Sint Anthonis (artikel 212 Gemeentewet); b. de Controleverordening gemeente Sint

Nadere informatie

Planning & Control Cyclus 2011 Gemeente Oostzaan

Planning & Control Cyclus 2011 Gemeente Oostzaan Planning & Control Cyclus 2011 Gemeente Oostzaan Oostzaan, 7 december 2010 Versie 1.2 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Bestaand beleid Planning & Control 4 3. (Nieuwe) bestuurlijke doelstellingen en randvoorwaarden.6

Nadere informatie

1. Rapport Feitenonderzoek behandeling van bouwinitiatieven (rapport Promes)

1. Rapport Feitenonderzoek behandeling van bouwinitiatieven (rapport Promes) Aan de Raad Made, 25 maart 2008 Raadsvergadering: 29 mei 2008 Nummer raadsnota: 6 Onderwerp: Feitenonderzoek naar de behandeling van Bouwinitiatieven bij de afdeling Grondgebied (rapport Promes) Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Ons beeld van de stand van zaken

Ons beeld van de stand van zaken Ons beeld van de stand van zaken Maart 2005 heeft de rekenkamer een onderzoek naar de begroting 2005 gepubliceerd. De aanbevelingen uit dit onderzoek (zie pagina 12) zijn in deze brief in cursief overgenomen

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Hengelo. Nr. 70808 2 december 2014 Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo De raad van de gemeente Hengelo; gelezen het voorstel

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Oostzaan

Rekenkamercommissie Oostzaan Rekenkamercommissie Oostzaan Jaarverslag 2010 Missie Rekenkamercommissie De rekenkamer heeft de ambitie om door middel van haar onderzoeken een positieve bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het bestuur

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg

Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg Startnotitie Rapport bij de jaarstukken 2007 provincies Noord-Brabant en Limburg 1 Aanleiding voor het onderzoek In de jaarrekening en het jaarverslag leggen Gedeputeerde Staten jaarlijks verantwoording

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Reikwijdte en doelstellingen van de interne audit... 5 Verhouding

Nadere informatie

Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062

Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel (gewijzigd) 26 september 2013 AB13.00729 RV2013-062 Gemeente Bussum Besluit nemen over advies effectmeting Inkoop en inhuur van de rekenkamercommissie

Nadere informatie

Verbeterplan inkoop/aanbesteding en budgetbeheer op basis van rapport rekenkamercommissie (aanbiedingsnota) en bestuurlijke reactie

Verbeterplan inkoop/aanbesteding en budgetbeheer op basis van rapport rekenkamercommissie (aanbiedingsnota) en bestuurlijke reactie Verbeterplan inkoop/aanbesteding en budgetbeheer op basis van rapport rekenkamercommissie (aanbiedingsnota) en bestuurlijke reactie (P.J. Vonk, hoofd concernstaf, ism de organisatie) Het verbeterplan is

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

Jaarverslag 2005-2006. Rekenkamercommissie Gemeente Ooststellingwerf

Jaarverslag 2005-2006. Rekenkamercommissie Gemeente Ooststellingwerf Jaarverslag 2005-2006 Rekenkamercommissie Gemeente Ooststellingwerf maart 2007 Contactgegevens: Gemeente Ooststellingwef Postbus 38 8430 AA Oosterwolde rekenkamercommissie@ooststellingwerf.nl Uitgave:

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Oostzaan

Rekenkamercommissie Oostzaan Rekenkamercommissie Oostzaan Jaarplan 2015 Missie Rekenkamercommissie De rekenkamer heeft de ambitie om door middel van haar onderzoeken een positieve bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het bestuur

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking)

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking) Punt 11. : Controleprotocol jaarrekeningen G 6 m 6 6 R T 6 2011 tot en met 2014 _- sa. Hellendoom Aan de raad Samenvatting: De accountant geeft bij de jaarrekening een controleverklaring af waarin zowel

Nadere informatie

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015 Bedrijfsvoering De gemeenteraad van Bloemendaal Datum : 19 augustus 2015 Uw kenmerk : Ons kenmerk : 2015056815 Behandeld door : J. van der Hulst Doorkiesnummer : 023-522 5592 Onderwerp : Rapportage informatiebeveiliging

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Onderwerp: Risicomanagement Reg.nr. : 12.0693 B&W verg. : 19 juni 2012 : 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken met betrekking

Nadere informatie

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân gelet op: - artikel 24 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen; - artikel 17 van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Pagina 1 van 5 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Artikel 1 Te hanteren goedkeuringstolerantie De in het hierna opgenomen schema

Nadere informatie

Onderzoekscommissie Steenwijkerland

Onderzoekscommissie Steenwijkerland Onderzoekscommissie Steenwijkerland Adviesrapportage onderzoek verbouwing De Meenthe (2) 1 oktober 2012 Colofon Een onderzoek door de raad is een op waarheidsvinding gericht onderzoek naar een specifiek

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur, L0705 Veenendaalse Woningstichting t.a.v. het bestuur Postbus 168 3900 AD VEENENDAAL Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009 Geacht bestuur,

Nadere informatie

Vacature Hoofd Financiën

Vacature Hoofd Financiën Vacature Hoofd Financiën Gezocht: Krachtig Hoofd Financiële en Salarisadministratie Voelt u zich aangetrokken tot de dynamische ontwikkelingen binnen Voortgezet Onderwijs? Bent u de krachtige, financiële

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Rapportage onderzoek programmamanagement. Kaders, ruimte en verantwoording?

Rapportage onderzoek programmamanagement. Kaders, ruimte en verantwoording? Rapportage onderzoek programmamanagement Kaders, ruimte en verantwoording? Rekeningcommissie Waterschap De Dommel 12-8-2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Samenvatting 4 3. Onderzoeksplan 6 3.1 Uitgangspunten

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk

In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder BMZ 01-04-2014 Telefoonnummer: 5881 SKK Afdeling: Management ondersteuning In AB: Portefeuillehouder: Kromwijk COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 5 Onderwerp: Evaluatie systeem en onderwerpen begrotingswijzigingen Nummer: 796075 In D&H: 11-03-2014 Steller: E. Lodder

Nadere informatie

Plan van aanpak ter verbetering van het voorschottenbeheer

Plan van aanpak ter verbetering van het voorschottenbeheer Bijlage Voortgangsrapportage verbetering voorschottenbeheer: Plan van aanpak, vastgesteld door de Minister van Buitenlandse Zaken op 8 mei 2007 Plan van aanpak ter verbetering van het voorschottenbeheer

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijk bij Duurstede Jaarverslag 2008

Rekenkamercommissie Wijk bij Duurstede Jaarverslag 2008 Rekenkamercommissie Wijk bij Duurstede Jaarverslag 2008 Maart 2009 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Verricht onderzoek in 2008 4-5 Paragraaf 1.1. Inleiding Paragraaf 1.2. Onderzoek Reserves en Voorzieningen

Nadere informatie

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Raadsvoorstel jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Controleverordening gemeente Emmen Aan de raad De Wet dualisering gemeentebestuur heeft de functie

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. Clusius College te Alkmaar

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU. Clusius College te Alkmaar ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OPLEIDINGSNIVEAU Clusius College te Alkmaar Natuur en groene ruimte 3 (Vakbekwaam medewerker groenvoorziening) 97252 Bloemendetailhandel (Medewerker bloembinden)

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur, L0117 Stichting Portaal t.a.v. het bestuur Postbus 375 3900 AJ VEENENDAAL Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009 Geacht bestuur, Ieder

Nadere informatie

B&W besluit Publicatie

B&W besluit Publicatie B&W besluit Publicatie Onderwerp Stelselwijziging leningen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Bestuurlijk behandelvoorstel (2013/367273) CS/CC Collegebesluit 1. Kennis te nemen van het eindrapport

Nadere informatie

Gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 23 september 2003;

Gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 23 september 2003; Gemeente Ooststellingwerf De raad van de gemeente Ooststellingwerf; nr. A.6 Gezien het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van 23 september 2003; gelet op artikel 213 van de gemeentewet;

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Organisatie Januari 2012 nvt 18 Januari 2012 Zelfevaluatie Raad van Toezicht Organisatie/Zelfevaluatie Inhoudsopgave 1. PROCEDURE ZELFEVALUATIE RAAD

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013

gemeente Eindhoven Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 gemeente Eindhoven Raadsnummer 13R5570 Inboeknummer 13bst01755 Beslisdatum B&W 15 oktober 2013 Dossiernummer 13.42.251 Raadsvoorstelinzake controleplan accountant 2013 Inleiding Vanaf boekjaar 2010 is

Nadere informatie

Meer Control met minder Instrumentarium?

Meer Control met minder Instrumentarium? financiële specialisten voor de non-profit www.jeconsultancy.nl Meer Control met minder Instrumentarium? Verslag van de workshop tijdens het Voorjaarscongres op dinsdag 20 mei in Apeldoorn JE Consultancy

Nadere informatie

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht Onderzoeksplan Rekenkamer Utrecht 16 februari 2009 1 Inleiding Vanuit de raadsfracties van het CDA en de VVD kwam in 2008 de suggestie aan de Rekenkamer om

Nadere informatie

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden Visiedocument Planning & Control Gemeente Coevorden Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2. Het belang van Planning & Control... 4 2.1 Wat is Planning

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008

PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008 PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008 1. Achtergrond en aanleiding De Rekenkamer Maastricht doet onderzoek naar de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gevoerde

Nadere informatie

Raadsvoorstel Agendanr. :

Raadsvoorstel Agendanr. : Raadsvoorstel Agendanr. : Onderwerp: Onderzoek rekenkamercommissie naar de Bezwaarafhandeling in de gemeente s-hertogenbosch Reg.nr. : 12. B&W verg.. : Commissie : n.v.t. FES Cie_verg. : 27 augustus 2012

Nadere informatie

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Heemstede, 21 oktober 2003 Aan de raad, Samenvatting In de Wet dualisering gemeentebestuur is opgenomen dat gemeenteraden drie verordeningen vaststellen

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Papendrecht Inhoudsopgave Controleverordening

Nadere informatie

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Vastgesteld bij besluit van het Algemeen Bestuur van 18 december 2012. Datum inwerktreding: 18 december 2012 Pagina 2 (10) Financiële Verordening

Nadere informatie

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling Voorstel aan de raad Nummer: B11-20215 Portefeuille: Programma: Programmaonderdeel: Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling 2.6.3 Financiën Steller: R. van

Nadere informatie

In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben.

In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben. 7 Taken en verantwoordelijkheden In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben. 7.1 Gemeenteraad De Gemeenteraad

Nadere informatie

Vergaderdatum 6 juli 2016 Onderwerp Rapportage verbijzonderde interne controle 2015 Agendapunt

Vergaderdatum 6 juli 2016 Onderwerp Rapportage verbijzonderde interne controle 2015 Agendapunt Voorstel voor bestuur Vergaderdatum 6 juli 2016 Onderwerp Rapportage verbijzonderde interne controle 2015 Agendapunt 5 b Kenmerk B2016/u1320 Portefeuillehouder W. Stegeman Opsteller/indiener M.J. Donker

Nadere informatie

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 9A Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438 In D&H: 22-01-2013 Steller: Drs. J.L.P.A. Dankaart

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving Afdeling Wetgeving Staatsinrichting en Bestuur Turfmarkt

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad

Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad Kennismakings- informatiebijeenkomst gemeente Utrecht (nieuwe) raadsleden Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad 10 juni 2014 Gemeente Utrecht Agenda 1. Wie is de gemeentelijke accountant?

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad. Vergadering: 17 februari Agendanummer: 14

Aan de gemeenteraad. Vergadering: 17 februari Agendanummer: 14 Vergadering: 17 februari 2009 Agendanummer: 14 Status: Hamerstuk Portefeuillehouder: N.R. Werkman Behandelend ambtenaar W.J. de Boer, 0595-447725 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. W.J. de Boer) Aan de

Nadere informatie

1. Invoering wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht en verantwoording Archiefwet 1995

1. Invoering wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht en verantwoording Archiefwet 1995 Agendanr.: 6 Voorstelnr.: RB2013083 Onderwerp: Diverse onderwerpen op het gebied van archiefbeheer, te weten: - de invoering van de wet Revitalisering Generiek Toezicht en de gevolgen hiervan voor toezicht

Nadere informatie

Missie We zijn een maatschappelijke vastgoedonderneming, die met en voor bewoners samenwerkt aan krachtige wijken met toekomstwaarde.

Missie We zijn een maatschappelijke vastgoedonderneming, die met en voor bewoners samenwerkt aan krachtige wijken met toekomstwaarde. Governance handboek Besturingsmodel Havensteder Inleiding Het besturingsmodel van woningcorporatie Havensteder maakt de verbanden zichtbaar tussen missie, visie en strategie. En de daarvan afgeleide doelstellingen,

Nadere informatie

Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm. Decentralisaties sociaal domein; Betrokken en actieve raadsleden

Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm. Decentralisaties sociaal domein; Betrokken en actieve raadsleden Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Decentralisaties sociaal domein; Betrokken en actieve raadsleden Kennismaking Josee Gehrke Griffier gemeente De Wolden (Dr.) Lid bestuur VNG drs. pedagogiek Fransje Backerra

Nadere informatie

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;

De Minister voor Wonen en Rijksdienst, Handelend in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad; Regeling van de Minister voor Wonen en Rijksdienst van 2015, nr. , tot instelling van het tijdelijk Bureau ICT-toetsing (Instellingsbesluit tijdelijk Bureau ICT-toetsing) Handelend

Nadere informatie

undert Zundertse Regelgeving Wetstechnische informatie 2013/17314 Rubriek: Naam regeling: Verordening auditcommissie gemeente Zundert

undert Zundertse Regelgeving Wetstechnische informatie 2013/17314 Rubriek: Naam regeling: Verordening auditcommissie gemeente Zundert undert Zundertse Regelgeving Wetstechnische informatie 2013/17314 Rubriek: 1 Naam regeling: Verordening auditcommissie gemeente Zundert Citeertitel: Geen citeertitel 1 Wettelijke grondslag Artikel 82 Gemeentewet

Nadere informatie

De organisatie van de gemeente

De organisatie van de gemeente De organisatie van de gemeente Guido Bessems Directeur afdeling Interne Dienstverlening Inleiding 1. Algemeen 2. Specifiek Afdeling Interne Dienstverlening Algemeen Organigram Gemeente Gulpen-Wittem Burgemeester

Nadere informatie

Nadere uitwerking AO/IC. Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom

Nadere uitwerking AO/IC. Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom Nadere uitwerking AO/IC Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom Datum: 10 juni 2015 Kenmerk: GZ-U3924 Versie: 1.0 Uitvoeringsorganisatie De Groenzoom Kleihoogt 7a 2651 KV Berkel en Rodenrijs Inhoudsopgave

Nadere informatie

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht.

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht. 6. Raad van Toezicht 14-04-2014 Versie 6.02 Huishoudelijk reglement Raad van Toezicht Status Definitief Artikel 1: Positionering Raad van Toezicht Ingevolge de statuten bestuurt het College van Bestuur

Nadere informatie

3 e Voortgangsrapportage dienst

3 e Voortgangsrapportage dienst 3 e Voortgangsrapportage dienst Inleiding De dienst OCW heeft een plan van aanpak verbetering kwaliteit jaarrekening opgesteld. Over de uitvoering van dit plan van aanpak is twee maal eerder via voortgangsrapportages

Nadere informatie

Richtlijn begrotingswijzigingen

Richtlijn begrotingswijzigingen Richtlijn begrotingswijzigingen Richtlijn begrotingswijzigingen... 1 Inleiding... 1 Wanneer vindt een aanpassing van de programmabegroting plaats... 1 Procesgang begrotingswijziging... 1 Procesbeschrijving

Nadere informatie

Ingekomen stuk D16. Aantal bijlagen 1

Ingekomen stuk D16. Aantal bijlagen 1 Directie Stadsbedrijven Controller Ingekomen stuk D16 Aan de voorzitter van de Gemeenteraad van Nijmegen Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Nieuwe Dukenburgseweg 21 6534 AD Nijmegen Telefoon (024) 329 33 33

Nadere informatie

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT werkveld datum Instemming/advies GMR Vaststelling RvT Vastgesteld CvB Organisatie 28-11-2012 n.v.t. 28-11-2012 n.v.t. Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT Inhoudsopgave 1. Procedure zelfevaluatie Raad van

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur,

Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009. Geacht bestuur, L0944 Casade Woonstichting t.a.v. het bestuur Postbus 5 5140 AA WAALWIJK Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Datum 27 november 2009 Betreft Oordeelsbrief 2009 Geacht bestuur, Ieder

Nadere informatie

Evaluatie P&C Cyclus Projectdefinitie

Evaluatie P&C Cyclus Projectdefinitie Evaluatie P&C Cyclus 2014 Projectdefinitie februari 2015 INLEIDING Als onderdeel van het implementatietraject CGM is in 2013 in de 3 afzonderlijke raden van Cuijk, Grave en Mill en st Hubert besloten tot

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie