JAARVERSLAG 2009 MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE VAN HET VU MEDISCH CENTRUM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "JAARVERSLAG 2009 MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE VAN HET VU MEDISCH CENTRUM"

Transcriptie

1 JAARVERSLAG 2009 MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE VAN HET VU MEDISCH CENTRUM Juni 2010

2 INLEIDING De Medisch Ethische Toetsingscommissie (METc) van het VU medisch centrum is een bij de wet erkende toetsingscommissie, die als zelfstandig bestuursorgaan bevoegd is een oordeel te geven over de haar voorgelegde onderzoeksprotocollen. De commissie bepaalt aan de hand van criteria of een onderzoeksprotocol al dan niet onder de wet medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO) valt. Mocht een onderzoeksprotocol niet onder de WMO vallen, dan wordt door de commissie een verklaring van niet-wmo onderzoek afgegeven. Indien een onderzoeksprotocol onder de WMO valt, dan beoordeelt de commissie aan de hand van de wet een uitgebreid onderzoeksdossier. In geval, veelal na verbetering op aanwijzing van de commissie, het oordeel van de commissie, positief uitvalt deelt zij de onderzoeker dit oordeel schriftelijk mede en brengt een positief oordeel uit over uitvoerbaarheid in de instelling waarvoor zij de toetsing uitvoert. Als er vanuit het VU medisch centrum sprake is van deelname aan onderzoek dat elders is goedgekeurd neemt de commissie het in behandeling met betrekking tot lokale uitvoerbaarheid. De commissie heeft de taak te beoordelen of het ingediende onderzoeksprotocol lokaal uitvoerbaar is door daartoe gekwalificeerde onderzoekers binnen het VUmc. Indien de commissie tot een positief advies komt over uitvoering van het onderzoek binnen het VU medisch centrum, worden de onderzoeker en het bestuur van het VU medisch centrum hiervan op de hoogte gebracht. Uit de analyse van ingediende protocollen over de jaren 2004 tot en met 2009 blijkt dat er een gestage groei is in het aantal. Het aantal oordelen en adviezen over lokale uitvoerbaarheid dat bij de commissie in 2009 is ingediend in de periode 2004 tot en met 2009 licht toegenomen. Veel groter is de toename in de genoemde periode in aantal protocollen dat niet WMO-plichtig is. Door aanscherping van de WMO in verband met invoering van de EU richtlijn met betrekking tot Good Clinical Practice procedures is de administratieve last bij de commissie enorm toegenomen. Zo is het aantal te beoordelen amendementen en Suspected Unexpected Serious Adverse Reaction (SUSAR s) en Serious Adverse Event (SAE s) meldingen sindsdien erg gegroeid. 2

3 SAMENSTELLING COMMISSIE In de bijlage is de samenstelling van de commissie per 31 december 2009 weergegeven (tabel 1). In het zittingsjaar is de samenstelling van de commissie weinig veranderd. De commissie werd secretarieel ondersteund door mevr. drs. J.J. Pook, mw. drs. E.M. Vlug, mw. drs. S.G. Bakkum (medewerker tot ) en mevr. J. Adams (medewerker vanaf ). WERKZAAMHEDEN VAN DE COMMISSIE Het werkterrein van onderzoek: De commissie geeft een oordeel over nieuw te initiëren onderzoek of adviseert over lokale uitvoerbaarheid van reeds elders goedgekeurd onderzoek dat binnen afdelingen van het VU medisch centrum, het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA), faculteiten van de Vrije Universiteit en geaffilieerde ziekenhuizen wordt uitgevoerd (zie tabel 2). Het mensgebonden medisch wetenschappelijk onderzoek dat in het VU medisch centrum wordt uitgevoerd, moet in principe passen binnen één van de vijf zwaartepunten van het onderzoeksbeleid van het VU medisch centrum. Het onderzoek is daarmee ondergebracht in een bij een zwaartepunt behorende onderzoekslijn van één van de vijf onderzoekinstituten. De onderzoekinstituten met hun bijbehorende aandachtsgebieden zijn in tabel 3 weergegeven. Voorafgaand aan de beoordeling/advisering door de commissie dient in principe het onderzoek door een wetenschapscommissie (van een onderzoekinstituut van het VU medisch centrum, een faculteit van de VU of ACTA) of een toetsingscommissie van een geaffilieerd ziekenhuis te worden beoordeeld. Commissievergaderingen: Voor de toetsing van protocollen van WMO-plichtig onderzoek, alsmede de advisering over niet-wmo-plichtig onderzoek is de commissie in 2009 in totaal 43 maal plenair bij elkaar geweest. De commissie heeft naast reguliere overlegvergaderingen ook in een speciaal daartoe belegde vergaderingen algemene onderwerpen besproken. De algemene onderwerpen die aan de orde zijn gesteld, komen aan de orde onder het punt: Aandachtspunten behandeld door de commissie. Het Dagelijks Bestuur Eind 2009 heeft de commissie een dagelijks bestuur ingesteld. Zij vervangt de in voorgaande jaren in jaarverslagen vermelde Kleine commissie. Het dagelijks bestuur bestaat uit voorzitter, vice-voorzitter en secretarissen. De taken van het dagelijks bestuur zijn o.a. - uitbrengen van lokaal advies bij multicenter onderzoek, - oordelen over ingebrachte amendementen - beschouwen of onderzoek WMO-plichtig is, - afhandelen conform het door de commissie uitgebrachte oordeel over het protocol van het door onderzoeker ingediende antwoord (ontvangen reactie) en advisering van onderzoekers 3

4 - beoordeling van SUSAR- en SAE meldingen Beoordeling van/advisering over protocollen Het beoordelen van protocollen geschiedde in plenaire vergaderingen. In het verslagjaar is de procedure voor de beoordeling en advisering van protocollen ten opzichte van het voorgaande jaar veranderd. Met dien verstande dat met ingang van 1 januari 2009 het afgesloten contract door de commissie op een tweetal punten wordt beoordeeld. Deze punten betreffen de regels voor voortijdige beëindiging en de openbaarmaking van onderzoeksgegevens. Adviesaanvragen met betrekking tot lokale uitvoerbaarheid zijn besproken in het dagelijks bestuur. Het aantal protocollen In het verslagjaar zijn 371 protocollen aan de commissie ter beoordeling/advisering voorgelegd. In tabel 4 is een overzicht opgenomen van de in 2009 en voorgaande jaren ingediende protocollen, uitgesplitst naar type. Het aantal in 2009 uitgebrachte positief oordelen (150, monocenter en multicenter onderzoek) nam ten opzichte van het verslagjaar 2004 (94) gestaag toe. Van de 371 ingediende protocollen vielen 119 protocollen niet onder de WMO (112 niet WMO-plichtig onderzoek en 7 subsidieaanvragen). Dit is ten opzichte van het 2004 een enorme toename in aantal (82). De reden hiervan is gelegen in het feit dat alvorens tot publicatie in een tijdschrift wordt overgegaan men een verklaring van de METc nodig heeft dat het onderzoek getoetst is. In totaal zijn van de in 2009 ingediende protocollen 270 positief beoordeeld of van een positief advies voorzien (zie tabel 5). Tevens zijn in het verslagjaar 69 protocollen die in 2008 zijn ingediend, door de commissie goedgekeurd (zie tabel 5). Ontvangen reacties Bespreken van ontvangen reacties in de plenaire vergadering: De commissie heeft tijdens plenaire vergaderingen naar aanleiding van reeds eerder uitgevoerde beoordeling 26 ontvangen reacties beoordeeld. In zes gevallen is de onderzoeker uitgenodigd om de ontvangen reactie mondeling toe te lichten. Bespreken van ontvangen reacties in het dagelijks bestuur: Het dagelijks bestuur heeft op geleide van het uitgesproken oordeel/advies van de commissie de andere ontvangen reacties afgehandeld. Het dagelijks bestuur besprak hiertoe de ontvangen reactie en bekeek of die in lijn is met het reeds eerder uitgesproken oordeel/advies van de commissie. Amendementen/extensies Bespreking in het dagelijks bestuur Het aantal substantiële amendementen alsmede niet-substantiële amendementen neemt sinds de wijziging van de WMO in 2006 gestaag toe. In de meeste gevallen werden amendementen in geval van kleine wijzigingen in de uitvoering van een protocol in de kleine commissie besproken en afgehandeld. 4

5 Bespreking in de plenaire vergadering In geval het wezenlijke veranderingen in het protocol of uitbreiding van het protocol betrof werden deze plenair behandeld in de commissievergadering. Dat laatste was het geval bij acht amendementen. In alle gevallen betrof het protocollen waarvoor de commissie als centraal toetsende commissie optrad. Beoordeling van SUSAR- en SAE meldingen Evenals voorgaande jaren worden aan de commissie meer SUSAR s en SAE s aangeboden. Deze SUSAR s en SAE s worden door het Dagelijks Bestuur afgehandeld. Zonodig worden aan de onderzoeker hier vragen over gesteld. Beoordeling van SUSAR- en SAE meldingen Het beoordelen van SUSAR s en SAE s is voor het Dagelijks Bestuur min of meer een sluitpost bij de tijdsindeling van de werkzaamheden. Als in de toekomst de SUSAR s en SAE s digitaal via ToetsingOnline worden aangeleverd en binnen een periode dienen te worden afgehandeld zal dit voor het Dagelijks Bestuur een extra inspanning vergen. Project digitalisering De laatste jaren vormt een groeiende toename van documenten een grote belasting voor de verwerkingscapaciteit van medewerkers en commissie. Mede door veranderende regelgeving en technologische ontwikkelingen van de laatste jaren voldoet het door de METc gebruikte registratiesysteem niet meer aan de eisen van deze tijd. Ook wordt de METc geconfronteerd met een aanzienlijk tekort aan beschikbare archiefruimte. Ter ondersteuning en verbetering van (de controle over) de werkprocessen en om beter tegemoet te kunnen komen aan de wensen van de klant (m.n. onderzoekers) is daarom besloten tot nadere digitalisering van de werkprocessen bij de METc VUmc. De CCMO stuurt hier ook op aan met regels en richtlijnen. Het is de bedoeling om het gehele toetsingsproces en daarnaast mogelijkheden voor continuous review onder te brengen in een nieuw documentmanagementsysteem. Hierdoor wordt de werkwijze van de METc inzichtelijker en zal de papieren last aanzienlijk verminderen. Er komt meer controle over de workflow met minder inspanning (reductie van tijdkosten, toename van overzicht, termijnbewaking, eenduidigheid, foutendetectie, consistentie, terugvindbaarheid, overzicht). In de laatste fase is het ook de bedoeling dat de commissie digitaal gaat vergaderen. Enkele documentmanagementsystemen zijn vergeleken en het is de bedoeling om in 2010 over te gaan tot aanschaf en implementatie. Werklast van de commissie De werkzaamheden van de commissie zijn in 2009 ten opzichte van voorgaande jaren toegenomen, onder andere doordat er meer protocollen zijn ingediend, besproken, goedgekeurd en afgehandeld (zie de tabellen 4,5 en 6), maar ook doordat er meer Suspected Unexpected Serious Adverse Reactions (SUSAR s) en Serious Adverse Events (SAE s) in het kader van Good Clinical Practice ingestuurd zijn. Dit alles zorgt er voor dat de last van de commissie m.b.t. beoordeling van protocollen is toegenomen. Het inschrijven en afhandelen van protocollen en amendementen alsmede de verwerking van SUSAR s en SAE s is in de loop der jaren in aantal enorm gegroeid 5

6 evenals de werklast buiten proportie toenam. Het dagelijks bestuur zocht naar oplossingen hiervoor. Vergoeding voor inzet van leden De commissie was ook in 2009 met de Raad van Bestuur van het VU medisch centrum in overleg met betrekking tot vergoeding voor de inzet van leden voor commissiewerk. De vergoeding voor de inzet diende naar de mening van de commissie ten goede te komen aan de afdelingen binnen het VU medisch centrum waar leden werkzaam zijn. Toelichting op ontwikkelingen rondom het VUmc Imaging Center De commissie heeft een presentatie over het nieuw op te richten imaging center waar alle teams werkzaam op het gebied van moleculair imaging uit de VU en het VUmc samen worden gebracht bijgewoond. Voor het imaging center wordt een nieuw gebouw, dat tussen kliniek en de toekomstige polikliniek wordt gesitueerd, neergezet. In het center zullen onder andere tracers ontwikkeld worden voor diagnostiek en behandeling van specifieke ziekten. Dergelijk fase I onderzoek zal te zijner tijd aan de commissie worden aangeboden. LANDELIJKE ACTIVITEITEN De voorzitter en vice-voorzitter hebben deelgenomen aan gestructureerd overleg tussen de voorzitters van medisch ethische toetsingcommissies en de CCMO. Dr. K. Hoekman is per 2009 toegetreden tot het bestuur van de Nederlandse Vereniging van METc s. Mw. W.E. van der Voet, secretaris van de commissie, maakte deel uit van de redactiecommissie van METc forum, uitgegeven door de Nederlandse Vereniging van Medisch-Ethische Toetsingscommissies (NVMETc). Mevr. mr. A. Janssen en mevr. drs. W.E. van der Voet hebben deelgenomen aan de NFU werkgroep klinisch onderzoek. De secretarissen bezochten de bijeenkomsten van de CCMO werkgroep secretarissen SCHOLING METc-LEDEN Enkele leden moesten nog de NOMET-cursus volgen. Die cursus werd echter niet meer gegegeven. Een vervolgcursus is nooit goed van de grond gekomen. Het plan was nu scholingsmiddagen voor de leden op te zetten. Ook zullen de leden (een verkorte) BROK-cursus moeten volgen. BEZOEK AAN SYMPOSIA: Op donderdag 25 juni 2009 heeft een delegatie van de commissie het door de METc van het Anthonius Ziekenhuis te Nieuwegein symposium Het Parelsnoer Initiatief: een publieke zaak bijgewoond. Op 7 december 2009 heeft het dagelijks bestuur en het lekenlid het door de CCMO georganiseerde symposium bezocht over de genomen maatregelen naar aanleiding van de commotie met betrekking tot de Propatria studie. 6

7 KLACHT Bij de commissie is in het verslagjaar een klacht over uitvoering met betrekking tot de beoordeling van door haar goedgekeurd onderzoek binnengekomen. De klacht is in behandeling genomen. BEZOEK VAN DE CCMO Op 24 september hebben voorzitter en secretaris van de CCMO (prof.dr. G.H. Koëter en dr. M.J.H. Kenter) een kennismakingsbezoek afgelegd bij de commissie. In het gesprek kwamen onder andere de volgende zaken aan de orde: - niet WMO-plichtig onderzoek - het instellen van een Data Safety Monitoring Board - de beoordeling van SUSAR s - de digitalisering - de belasting van de commissie. 7

8 AANDACHTSPUNTEN BEHANDELD DOOR DE COMMISSIE Biobanken Parelsnoer initiatief, Parelsnoerreglement neurodegeneratieve ziekten In een aantal vergaderingen heeft de commissie in het kader van het landelijk Parelsnoerinitiatief de vanuit het VUmc geïnitieerde Parel Neurodegeneratieve ziekten besproken. Het betreft het opzetten van een landelijke biobank voor het diagnosticeren en voorspellen van het beloop van neurodegeneratieve aandoeningen. Tijdens de bespreking is de reikwijdte van de WMO met betrekking tot Parelsnoerinitiatief aan de orde gesteld. De commissie was van mening dat onderzoek met het in de biobank aanwezige materiaal uitgevoerd enkel en alleen mag worden als aan de commissie een onderzoeksvoorstel in het kader van de WMO wordt voorgelegd. Aan de hand van deze visie op de behandeling van het Parelsnoerinitiatief heeft de commissie de aanvraag behandeld in het kader van de WMO, waarbij de gebruikelijke aspecten aan de uitvoering van mensgebonden onderzoek zoals het protocol, het ABRformulier, het privacy aspect, de wetenschappelijke meerwaarde van de biobank, het reglement van de biobank en de informatie aan de deelnemers en de daaraan gerelateerde toestemming besproken. De commissie heeft een kanttekening geplaatst in relatie tot overdacht/verkoop van afgenomen materiaal. Zij was van menig dat in dat geval de overdracht/verkoop met de Raad van Bestuur besproken dient te worden. Brief van VWS t.a.v. biobanken Het Ministerie van VWS heeft een brief doen uitgaan (d.d ) aan de erkende METC s over op starten van biobanken, ook in het kader van Parelsnoer. De brief kwam erop neer dat het opzetten van biobanken niet onder de WMO valt, daar de wet hierover niets zegt. Voorzitter en jurist van de CMO regio Arnhem-Nijmegen hebben een conceptantwoord op deze brief geschreven. De CMO is gekant tegen de in de brief vermelde visie van VWS. De commissie stond volledig achter het door de CMO geformuleerde antwoord. Bij de reactie van Federa d.d op de brief van mw. Bussemaker over biobanken, in het bijzonder die binnen het parelsnoerproject, merkte de commissie op dat de mogelijkheden om bevindingen in de biobanken terug te koppelen naar deelnemers interessant zijn. Vanuit het voorzittersoverleg van METc s met de CCMO is een schema besproken waarin stond bij welke bevindingen er wat verteld moest worden. Een bevinding die klinische consequenties heeft voor de patiënt zou zeker teruggekoppeld moeten worden. Dit schema komt te zijner tijd aan de orde. Overdracht materiaal vanuit een biobank Het dagelijks bestuur heeft advies gegeven met betrekking tot overdracht van materiaal uit een biobank voor onderzoek bij Multiple Sclerose aan een Duits bedrijf om een te ontwikkelen chip voor diagnostiek van Multiple Sclerose te kunnen valideren. Voor de overdracht is het noodzakelijk dat er een getekend contract komt. Een dergelijk contract is er indertijd gemaakt voor overdracht van materiaal uit het Nederlands Tweelingenregister aan een Amerikaans bedrijf. 8

9 Beoordeling onderzoekscontracten Met ingang van 1 januari 2009 was verplicht dat de METc s de onderzoekscontracten bij gesponsorde protocollen beoordeelden De commissie heeft de door de CCMO voorgeschreven richtlijn hiervoor en de implementatie ervan besproken. De contracten dienden alleen bekeken te worden op de regels voor voortijdige beëindiging en de publicatievrijheid. Wat betreft de voortijdige beëindiging viel op dat er in de richtlijn van de CCMO zaken genoemd worden die nogal subjectief zijn, bijvoorbeeld dat er geen wetenschappelijk doel bereikt kan worden of dat één van beide partijen de verplichtingen voortvloeiende uit de overeenkomst niet nakomt. Onduidelijk is wie dit bepaalt. Een interim-analyse zou een reden kunnen zijn om een studie stop te zetten. Deze interim-analyse moet dan in het protocol gepland zijn of gehouden worden naar aanleiding van problemen met bijvoorbeeld toxiciteit. Een ongeplande interim-analyse kan, als er geen gegronde argumenten voor zijn, geen reden tot beëindiging van de studie zijn. Ook een jaarrapportage vond de commissie geen goed motief om een interimanalyse te doen. Vindt die analyse plaats op grond van veronderstelde toxiciteit, dan hoort er een data safety and monitoring board mee te kijken. De commissie merkte op dat indien een firma eigenaar wordt van alle te verzamelen data, zij niet hoeft te rechtvaardigen wat zij ermee doet. Dit zou dan dus een vorm van commerciële biobanking zijn. De commissie zou het gerechtvaardiger vinden als degenen die het materiaal aanleveren, mede kunnen bepalen wat ermee gebeurt. De METc moest nu dus een onderzoekscontract beoordelen waar handtekeningen op staan. Niet alle contracten dienen in het VUmc langs een juridisch adviseur van de raad van bestuur te gaan, want bij contracten onder euro hoeft dat niet. Als de METc een getekend contract in dit geval negatief zou beoordelen, zou dat betekenen dat het onderzoek niet doorgaat. Voor de praktijk besloot de commissie dat tenminste de jurist(en) en de drie referenten (dus degenen die het protocol extra goed bekijken) bij een industrieprotocol het contract na zouden kijken. Verder besloot zij dat het contract getekend moet zijn voor het in de vergadering komt. De procedure wordt op een later tijdstip geëvalueerd. Voortgangsrapportages In de richtlijn Good Clinical Practice staat dat de METc zich regelmatig op de hoogte moet stellen van de loop van een beoordeeld onderzoek. De praktische uitwerking daarvan is dat zij minstens een maal per jaar op de hoogte moet worden gehouden. Er is een speciaal formulier voor gemaakt. In 2009 kwam bij een gering aantal (slechts 10%) een jaarlijkse voortgangsrapportage binnen. Sommige afdelingen binnen het VUmc hielden zich aan de verplichting. Bij de industrieën wisselde het. Het secretariaat wees de overige 90% er niet op dat zij op dit punt nalatig zijn. In het protocolregistratiesysteem van de CCMO (ToetsingOnline) is de mogelijkheid opgenomen om met behulp van de onderzoeker te waarschuwen dat er nog geen voortgangsrapportage binnengekomen is. Onduidelijk is wanneer de CCMO in de toekomst dergelijke s gaat verzenden. Dan zouden er natuurlijk veel meer voortgangsrapportages binnenkomen die het dagelijks bestuur moet beoordelen. Het was de commissie niet duidelijk wanneer zij naar aanleiding van een jaarrapportage zou moten ingrijpen. Als voorbeeld noemde men een onderzoek dat vanaf dat moment 9

10 nog maar twee van de zeven jaar loopt en waarbij slechts zes van de 80 patiënten geïncludeerd zijn. Moest zo n onderzoek stopgezet vanwege het feit dat er te weinig patiënten meedoen? Het is onwaarschijnlijk dat het ooit tot een publicatie leidt, waardoor patiënten die nog werden geïncludeerd waarschijnlijk mee zouden doen zonder dat het nut heeft. Toch zouden deze mensen dan blootgesteld worden aan het eventuele risico en de belasting van het onderzoek. De vraag was überhaupt welk deel van de door de METc beoordeelde studies tot een publicatie leidt. Het idee werd geopperd om bij alle afgeronde studies uit bijvoorbeeld 2004 te kijken waar zij toe geleid hebben. Is er inderdaad een onderrapportage aan negatieve bevindingen? Dit onderzoek is in later in 2009 inderdaad in gang gezet. De commissie stelde vast dat 10% van de onderzoeken waarbij nu een voortgangsrapportage wordt ingestuurd, niet de problematische onderzoeken zullen zijn. De commissie besteedde dus tijd aan de 10% min of meer beste protocollen. Voorgesteld wordt at random protocollen te volgen. Dat zou de onderzoekers allemaal scherp houden. Controlerende taak METc Het dagelijks bestuur heeft ten aanzien van de melding van SAE s en SUSAR s een controlerende taak. Een nadeel hierbij is dat als de SAE s en SUSAR s een voor een binnenkomen het dagelijks bestuur, daar nauwelijks een juiste conclusie aan kan verbinden. Heel af en toe kwam zij in actie; zij zag dan dat een bepaalde SAE of SUSAR veel gemeld werd en vroeg de onderzoekers bijvoorbeeld de patiënteninformatie daarop aan te passen. De SAE- en SUSAR-meldingen kwamen wel allemaal bij de METc aan, althans vanuit de industrie, die er heel secuur mee omging. Vanuit het VUmc zelf werd er op dit gebied echter nauwelijks iets aan de METc gerapporteerd. De commissie had het gevoel dat er veel te vluchtig naar SAE s en SUSAR s kon worden gekeken en dat er door de werkwijze veel over het hoofd werd gezien. De commissie besloot indien gewenst de SAE s en SUSAR s periodiek te sturen naar de onderzoekers met de vraag wat zij ervan vonden: is er een reden om de studie te veranderen? De commissie vatte haar controlerende taak zo op dat zij middels de kennis over wat er in het VUmc gebeurt, en formeel via de voortgangsrapportages zich ervan vergewist wat er plaats vindt. Zij vatte haar taak niet zo op dat zij bij de afdelingen langs moest gaan om de onderzoekers te controleren. De onderzoekers van de geneesmiddelenprotocollen worden al gevisiteerd door de industrie. Bij de geneesmiddelenprotocollen worden de VUmc-onderzoekers ook getraind in Good Clinical Practice. Voor de andere onderzoekers geldt dat nog niet. Verschillen werkgroep patiënteninformatie CCMO en boekje patiënteninformatie van METc VUmc De CCMO-werkgroep had een modelinformatiebrief opgesteld. Deze verschilde op enkele kleine punten van die van het VUmc. Bijna alle commissieleden wilden de adviezen van de CCMO-werkgroep volgen omdat het bij multicenteronderzoek niet gewenst is dat er in de ene instelling andere eisen zijn dan in de andere. Dus vond de commissie het goed dat er in deelnemersinformatiebrieven staat dat de METc VUmc het onderzoek goedgekeurd heeft (iets dat vroeger te wervend werd gevonden). Wat betreft de titel: de METc VUmc wil in tegenstelling tot de werkgroep wel dat er ergens in de 10

11 brief een keer de officiële (eventueel Engelse) titel van het onderzoek staat. Dit om de koppeling tussen patiëntenbrief en protocol te behouden. Bij de toestemmingsverklaringen constateerde de commissie meer verschillen tussen de modelbrief CCMO en de modeltoestemmingsverklaringen van de METc VUmc. Een groot deel van de commissie wilde de CCMO-toestemmingsverklaringen overnemen vanwege de voordelen bij multicenteronderzoek.. Onderzoeksarts, behandelend arts en onafhankelijk arts In het VUmc zijn onderzoeksarts en behandelend arts vaak dezelfde. Dat is niet gewenst. Geen van de commissieleden wist hier echter een oplossing voor. Wel zouden de potentiële deelnemers hier zo goed mogelijk over geïnformeerd moeten worden. Bij elk wetenschappelijk onderzoek wordt de VUmc-patiëntenfolder over deelname aan wetenschappelijk onderzoek uitgereikt. Hierin zou opgenomen moeten worden dat het VUmc deels op door de sponsor geleverde gelden draait en dat de arts die de patiënt vraagt mee te doen, belang heeft bij deelname van de patient. Patiënteninformatiefolder De commissie constateerde dat de nieuwe patiëntenfolder Medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen van VWS en de brochure over wetenschappelijk onderzoek van het VUmc elkaar goed aanvullen. Het vragenlijstje aan het eind van de VWS-brochure is handig. De commissie besloot vooralsnog geen voorkeur uit te spreken over het gebruik van een van de twee folders. Belasting vragenlijsten In het kader van een onderzoek was een vragenlijst opgesteld voor zieken in de palliatieve fase alsmede voor nabestaanden. In de vragenlijst had de onderzoeker op verzoek van de commissie ook een vraag opgenomen of voor de respondenten de invulling van de lijst te belastend was (bijvoorbeeld te lange vragenlijst). De reden van het opnemen van een dergelijke vraag was gelegen in het feit dat de commissie zich bij de beoordeling van onderzoek afvroeg hoe belastend dergelijke uitgebreide vragenlijsten zijn, zeker als het gaat om kwetsbare groepen deelnemers. Uit het onderzoek bleek in aanvang dat de vragenlijst te lang was. Dit heeft geleid tot aanpassing van de vragenlijst. Onderzoekers vonden het nuttig een vraag over de lengte van hun vragenlijst in die lijst op te nemen. Autopsieprotocol voor ponsgliomen bij kinderen De commissie heeft een autopsieprotocol voor ponsgliomen bij kinderen van afdeling Kindergeneeskunde besproken. Het gaat om interne richtlijnen voor het VUmc over de opzet van een soort biobank. Deze biobank staat los van de Hersenbank. De commissie heeft naar de werving, de patiënteninformatiebrief, het informed consent alsmede een kostenaspect voor de ouders gekeken 11

12 Bijlagen: Tabel 1: Overzicht van de samenstelling van de commissie per Prof. dr. P.E. Postmus Voorzitter, longarts Dr. K. Hoekman Plaatsvervangend voorzitter, Internist/oncoloog Mevr. M. Baak Verpleegkundige Mevr. dr. B van Baarsen Psycholoog/medisch ethicus Mevr. dr. C Boer Biomedicus Mr. F.J. Faber Jurist Mevr. prof. dr. A.M. van Furth Kinderarts/infectoloog Mevr. mr. A.J.G.M. Janssen Jurist Dr. M.J.P.A. Janssens Medisch ethicus Dr. D. de Jong Chirurg Dr. M. Klein Neuropsycholoog Dr. J. Killestein Neuroloog Mevr. P. Roodenberg Lid dat speciaal vanuit de invalshoek van de proefpersoon toetst Mevr. dr. L.A.M. van der Scheer Medisch ethicus Prof. dr. F.J.H. Tilders Farmacoloog Mevr. dr. A.I. Veldkamp Ziekenhuisapotheker, Klinisch farmacoloog Drs. A.J. Wilhelm Ziekenhuisapotheker, klinisch farmacoloog Dr. ir. P. van de Ven Methodoloog Mevr. drs. W.E. van der Voet Dr. P. de Haan Ambtelijk secretaris Ambtelijk secretaris 12

13 Tabel 2: Overzicht van instellingen waarvoor de METc protocollen, die onder WMO vallen, toetst. VU medisch centrum, Faculteit der Biologie, Faculteit der Sociologie Faculteit Bewegingswetenschappen en Faculteit der Psychologie & Pedagogiek van de Vrije Universiteit Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) Aan het VU medisch centrum gelieerde instellingen: het St Lucas Andreas ziekenhuis (SLAZ, Amsterdam) alsmede het Spaarne ziekenhuis (Hoofddorp). Tabel 3. Overzicht van onderzoekinstituten en de daaraan gerelateerde aandachtsgebieden. Onderzoekinstituut VU-Institute of Cancer and Immunology (V-ICI) Extramuraal Geneeskundig Onderzoekinstituut (EMGO-instituut) Institute for Clinical and Experimental Neurosciences (ICEN) MOVE Institute for Cardiovascular Research- VU (ICaR-VU) Aandachtsgebied Oncologie en Immunologie Extramurale geneeskunde/klinische epidemiologie Neurologie Beweging Cardiovasculair onderzoek 13

14 Tabel 4: Aantal ingediende protocollen uitgesplitst naar jaar van indiening en type. JAAR Monocenter Monocen- Niet- Multicen- Multicen- Subsidie TOTAAL oordeel ter advies WMO ter oordeel ter advies aanvraag Tabel 5: Overzicht van in 2009 goedgekeurde protocollen, uitgesplitst naar jaar van indiening en type. Jaar van Monocenter Monocen- Niet- Multicen- Multicen- Subsidie TOTAAL indiening: oordeel ter advies WMO ter oordeel ter advies aanvraag x X x x x x x X X 2006 x x x x x X X 2005 x x x x x X X TOTAAL Tabel 6: Overzicht van totaal aantal goedgekeurde protocollen, uitgesplitst naar jaar van goedkeuring en type. JAAR Monocenter Monocen- Niet-WMO Multicen- Multicen- Subsidie TOTAAL oordeel ter advies ter oordeel ter advies aanvraag

15 Tabel 7: Overzicht van totaal aantal ingediende protocollen, uitgesplitst naar initiator. Jaar ACTA Spaarne Zhs SLAZ VU VUmc Overig

16 Tabel 8: Overzicht van in 2009 ingediende protocollen, uitgesplitst naar betrokken afdeling VUmc, faculteit en instituut alsmede naar type. Subsidie Monocenter Monocen- Niet- Multicen- Multicen- Afdeling/Zhs/Faculteit aanvraag oordeel ter advies WMO ter oordeel ter advies ACTA 3 1 Anesthesiologie Apotheek 1 2 Bascule 1 Cardiologie Dermatologie 1 4 Dietiek 1 1 EMGO-instituut Endocrinologie Ergonomie 2 GGZ Buiten Amstel Hematologie Heelkunde Huisarts- en Verplhgeneeskunde Intensive Care Inwendige Geneeskunde Onderwijs instituut 1 Klinische Chemie 1 1 KMFT 1 Kindergeneeskunde Klin. Genetica Klinische Neurofysioloige Keel- Neus- en Oorheelkunde 10 1 Longziekten Maag- darm- leverziekten Medische Psychologie Metamedica 1 1 Med. Microbiol & Infectie ziekten 1 2 Mondziekten 3 Neurochirurgie 1 Neurofysiologie 2 Neurologie Nucleaire geneeskunde 4 1 Oncologie Oogheelkunde Orthopedie

17 Pathologie Plastische chirurgie Psychologie Radiologie 1 1 Radiotherapie 1 Reumatologie 1 4 Revalidatie geneeskunde RIVM/Pathologie 1 Sociale geneeskunde 8 1 SLAZ 3 Spaarne ziekenhuis 1 Urologie Utrecht 1 Verloskunde en Gyneacologie VAA 1 Vrije Universiteit TOTAAL

Medische Ethische Toetsingscommissie VU medisch centrum. Bezoek adres Van der Boechorststraat 7 kamer H-565 1081 BT Amsterdam

Medische Ethische Toetsingscommissie VU medisch centrum. Bezoek adres Van der Boechorststraat 7 kamer H-565 1081 BT Amsterdam Medische Ethische Toetsingscommissie VU medisch centrum Bezoek adres Van der Boechorststraat 7 kamer H-565 1081 BT Amsterdam Post adres Postbus 7057 1007 MB Amsterdam Telefoon 020 444 3488 Website www.vumc.nl/metc

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. METC Máxima Medisch Centrum

Jaarverslag 2014. METC Máxima Medisch Centrum Jaarverslag 2014 METC Máxima Medisch Centrum Inhoud Voorwoord p. 3 Inleiding p. 3 Bevoegd gezag METC p. 4 Samenstelling commissie p. 4 Samenstelling secretariaat p. 4 Werkwijze commissie p. 5 Samenvatting

Nadere informatie

JAARVERSLAG MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE

JAARVERSLAG MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE JAARVERSLAG 2015 MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE Inhoudsopgave Pag. Voorwoord 2 1. Positionering 3 1.1 Plaats in de organisatie 1.2 Regionale samenwerking 3 3 2. Samenstelling van de Commissie 4 3.

Nadere informatie

De laatste versie van dit document is te downloaden op: www.umcutrecht.nl/metc. Indienen documenten bij de METC UMC Utrecht

De laatste versie van dit document is te downloaden op: www.umcutrecht.nl/metc. Indienen documenten bij de METC UMC Utrecht Indienen documenten bij de METC UMC Utrecht Begin hier Bekijk in onderstaande tabel wat u wilt indienen. Kijk daarna welke methode van indiening en welke documenten bij uw indiening horen. Volg bij het

Nadere informatie

Formulier Voortgangsrapportage

Formulier Voortgangsrapportage Formulier Voortgangsrapportage De METC azm/um wil van al het door haar beoordeelde WMO-onderzoek jaarlijks een voortgangsrapportage zien. Zij heeft deze eis daartoe opgenomen in de tekst van haar eigen

Nadere informatie

SOP aanleveren en afhandelen WMO onderzoek METC Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, versie 1, juli

SOP aanleveren en afhandelen WMO onderzoek METC Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, versie 1, juli Aanmelden en afhandelen medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO-onderzoek) Medisch-ethische toetsingscommissie (METC) Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Hieronder treft u aan de procedure van aanmelding

Nadere informatie

website www.nvmetc.nl

website www.nvmetc.nl Verslag NVMETC secretarissenoverleg 19 juni 2014 1. Opening en vaststelling agenda Dhr. Davids geeft aan, dat een belangrijke reden van dit secretarissenoverleg is, dat we van elkaar horen wat er speelt

Nadere informatie

Algemeen Plaats in de organisatie Regionale samenwerking Samenstelling van de Commissie Werkwijze 6

Algemeen Plaats in de organisatie Regionale samenwerking Samenstelling van de Commissie Werkwijze 6 Inhoudsopgave Algemeen 2 Pag. 1. Positionering 1.1 Plaats in de organisatie 3 1.2 Regionale samenwerking 3 2. Samenstelling van de Commissie 4 3. Werkwijze 6 4. Beoordeling medisch wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Algemene informatie. Medisch wetenschappelijk onderzoek

Algemene informatie. Medisch wetenschappelijk onderzoek Algemene informatie Medisch wetenschappelijk onderzoek 1 Inleiding Artsen verrichten naast hun normale behandelingen soms medisch wetenschappelijk onderzoek. Dit doen artsen in het Scheper Ziekenhuis Emmen

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: VC9 Proefpersonen- en aansprakelijkheidsverzekering (centraal) Distributielijst : STZ Datum : 10-03-2014 Revisiedatum : 10-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere

Nadere informatie

Betreft: beroepsgroep-brede invoering van zelfevaluatie gunstbetoon. Datum: 15 februari Geachte aanbieder van nascholing,

Betreft: beroepsgroep-brede invoering van zelfevaluatie gunstbetoon. Datum: 15 februari Geachte aanbieder van nascholing, Betreft: beroepsgroep-brede invoering van zelfevaluatie gunstbetoon Datum: 15 februari 2016 Geachte aanbieder van nascholing, Op 1 mei 2014 is de pilot zelfevaluatie gunstbetoon van start gegaan. De zelfevaluatie

Nadere informatie

Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2014

Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2014 Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2014 Bijgevoegd treft u aan het jaarverslag over 2014 van de Commissie Medische Ethiek van het Leids Universitair Medisch Centrum. De Commissie legt hiermee verantwoording

Nadere informatie

Aanmelden WMO-plichtig onderzoek

Aanmelden WMO-plichtig onderzoek Aanmelden WMO-plichtig onderzoek 1. Doel Het beschrijven van de procedure die gevolgd wordt bij het aanmelden van onderzoek dat onder de WMO valt en waarbij ZGV optreedt als deelnemend centrum. Voordat

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Redactie J.J. Pook. Bijdragen van J.A. Rauwerda, K. Hoekman, M. Paardekooper, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, E.M. Vlug en S.M.E.

Redactie J.J. Pook. Bijdragen van J.A. Rauwerda, K. Hoekman, M. Paardekooper, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, E.M. Vlug en S.M.E. Colofon Redactie J.J. Pook Bijdragen van J.A. Rauwerda, K. Hoekman, M. Paardekooper, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, E.M. Vlug en S.M.E. Hooft Ontwerp Suzanne Bakkum Oplage 200 April 2013 metc vumc

Nadere informatie

Handleiding Goedkeuringsprocedure Raad van Bestuur Zuyderland wetenschappelijk onderzoek

Handleiding Goedkeuringsprocedure Raad van Bestuur Zuyderland wetenschappelijk onderzoek Handleiding Goedkeuringsprocedure Raad van Bestuur Zuyderland wetenschappelijk onderzoek INLEIDING oor al het onderzoek dat binnen Zuyderland wordt uitgevoerd moet goedkeuring worden verkregen van de Raad

Nadere informatie

Statistieken. enquete-telefonische-opname-gesprek-arts-patient. Enquête telefonische opname gesprek arts en patiënt. Schoonderwoerd, Sandra

Statistieken. enquete-telefonische-opname-gesprek-arts-patient. Enquête telefonische opname gesprek arts en patiënt. Schoonderwoerd, Sandra Statistieken Naam formulier enquete-telefonische-opname-gesprek-arts-patient Titel formulier Enquête telefonische opname gesprek arts en patiënt Gebruiker Schoonderwoerd, Sandra Aantal vragen 20 Totaal

Nadere informatie

Samenwerking in academisch netwerkenrken

Samenwerking in academisch netwerkenrken Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl Samenwerking in academisch netwerkenrken Goed gedrag in wetenschappelijk onderzoek Dr. Anke Persoon, coördinator UKON, afdeling ELG,

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure SOP: V9 Initiatievisite Auteur Naam: Functie instelling/afdeling Judie van den Elshout Staffunctionaris Wetenschapsbureau Wetenschapsbureau / Cluster Leerhuis Handtekening:...

Nadere informatie

Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst

Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst CENTRAAL COLLEGE MEDISCHE SPECIALISMEN BESLUIT CCMS no. 5-2000 OPLEIDINGSEISEN PATHOLOGIE 1 Het Centraal College Medische Specialismen,

Nadere informatie

Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie

Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie Zie ook www.tilburguniversity.edu/petc Het doel van psychologisch ethische toetsing Psychologisch ethische toetsing is nodig om de belangen van

Nadere informatie

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen BIJLAGE 1 Vragenlijst Vragen die betrekking hebben op de borging van de kwaliteit van de zorg. A. Algemeen Ik werk momenteel als arts

Nadere informatie

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 16 augustus 2014 Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

SPELREGELS TOEWIJZINGSVOORSTEL 2016 VOOR DE ZORGOPLEIDINGEN DIE WORDEN BEKOSTIGD DOOR MIDDEL VAN EEN BESCHIKBAARHEIDBIJDRAGE (SPELREGELDOCUMENT 2016)

SPELREGELS TOEWIJZINGSVOORSTEL 2016 VOOR DE ZORGOPLEIDINGEN DIE WORDEN BEKOSTIGD DOOR MIDDEL VAN EEN BESCHIKBAARHEIDBIJDRAGE (SPELREGELDOCUMENT 2016) SPELREGELS TOEWIJZINGSVOORSTEL 2016 VOOR DE ZORGOPLEIDINGEN DIE WORDEN BEKOSTIGD DOOR MIDDEL VAN EEN BESCHIKBAARHEIDBIJDRAGE (SPELREGELDOCUMENT 2016) Januari 2015 1. Inleiding Dit document bevat de spelregels

Nadere informatie

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten MES-6 / 2 14 A6 A6 Informatie voor en over Coassistenten A5 A5 A4 A4 Informatie voor en over Coassistenten Medisch Spectrum Twente Medisch Spectrum Twente (MST) behoort tot de grootste niet-academische

Nadere informatie

Het Parelsnoer Initiatief: Parel Reumatoïde artritis / artrose Biobank Reumatoïde artritis / artrose. Patiënten Informatiebrief

Het Parelsnoer Initiatief: Parel Reumatoïde artritis / artrose Biobank Reumatoïde artritis / artrose. Patiënten Informatiebrief Het Parelsnoer Initiatief: Parel Reumatoïde artritis / artrose Biobank Reumatoïde artritis / artrose Patiënten Informatiebrief 1 INLEIDING...2 2 HET PARELSNOER-INITIATIEF...2 3 VRIJWILLIGE DEELNAME...3

Nadere informatie

ccmo-richtlijn Externe Toetsing

ccmo-richtlijn Externe Toetsing Richtlijn van de centrale commissie medisch-wetenschappelijk onderzoek krachtens artikel 24 van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, inzake de toetsingsprocedure multicenter-onderzoek

Nadere informatie

Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2013

Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2013 Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2013 Bijgevoegd treft u aan het jaarverslag over 2013 van de Commissie Medische Ethiek van het Leids Universitair Medisch Centrum. De Commissie legt hiermee verantwoording

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: A4 Publicatie Distributielijst : STZ Datum : 20-03-2014 Revisiedatum : 20-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum

Nadere informatie

Het bezoek aan een polikliniek of een onderzoeksafdeling

Het bezoek aan een polikliniek of een onderzoeksafdeling Het bezoek aan een polikliniek of een onderzoeksafdeling Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat moet u meebrengen? 1 Ponsplaatje 1 Bezoek aan de specialist 2 Het maken van een afspraak

Nadere informatie

Jouw GCP up-to-date in 45 minuten. Marieke Meulemans, oprichter GCP Central

Jouw GCP up-to-date in 45 minuten. Marieke Meulemans, oprichter GCP Central Jouw GCP up-to-date in 45 minuten Marieke Meulemans, oprichter GCP Central Waarom een GCP update tijdens de CRA dag? Gedreven Meesterschap. Meesterschap is vakmanschap. Vakmanschap is beheersing van het

Nadere informatie

onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora.

onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora. Uw behandelend arts of de onderzoeker heeft u geïnformeerd over het medisch-wetenschappelijk onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora. U beslist zelf of u wilt meedoen. Om deze beslissing

Nadere informatie

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur en Deelname van personeelsleden en studenten aan medisch-wetenschappelijk onderzoek Versie 1.1 Dit document

Nadere informatie

EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik

EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik -Implicaties voor onderzoekers- Paula Vossebeld Symposium van de V&VN RP 10 november 2015 Verordening

Nadere informatie

Jaarverslag METc VUmc

Jaarverslag METc VUmc Jaarverslag METc VUmc 2014 Inhoud 1 Voorwoord 4 2 Samenvatting 5 3 Summary 5 4 Bevoegd gezag METc 6 5 Samenstelling commissie 7 6 Samenstelling secretariaat 9 7 Werkwijze commissie 10 7.1 Plenaire vergadering

Nadere informatie

Rapport Institutioneel Onderzoek

Rapport Institutioneel Onderzoek Rapport Institutioneel Onderzoek Beleidsterrein patiëntenbeleid / Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen Behorend bij het Basisselectiedocument voor de neerslag van de handelingen van de Medisch

Nadere informatie

Toewijzingsvoorstel Jaar: 2013 Tranche: 1

Toewijzingsvoorstel Jaar: 2013 Tranche: 1 Toewijzingsvoorstel Jaar: 2013 Tranche: 1 Id Naam Plaats Eindspecialisatie InstroomPersonen 1101001 Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 16 1101001 Universitair Medisch Centrum

Nadere informatie

JAARVERSLAG Dierexperimentencommissie Diergeneeskunde en Farmaceutische Wetenschappen, Scheikunde en Biologie (DEC-DGK/FSB)

JAARVERSLAG Dierexperimentencommissie Diergeneeskunde en Farmaceutische Wetenschappen, Scheikunde en Biologie (DEC-DGK/FSB) zs Univ«sïtcU Utrecht JAARVERSLAG 2006 Dierexperimentencommissie Diergeneeskunde en Farmaceutische Wetenschappen, Scheikunde en Biologie (DEC-DGK/FSB) Dierexperimentencommissie Diergeneeskunde en Farmaceutische

Nadere informatie

5. Goedkeuring deelname door de toetsende METC 6. Start- en einddatum onderzoek 7. Rekening

5. Goedkeuring deelname door de toetsende METC 6. Start- en einddatum onderzoek 7. Rekening Aanleveren documenten voor het uitbrengen van advies over lokale uitvoerbaarheid bij de Medisch-ethische toetsingscommissie (METC) in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding

Nadere informatie

Universitair Medisch Centrum. Dierexperimentencommissie Geneeskunde (DEC-GNK)

Universitair Medisch Centrum. Dierexperimentencommissie Geneeskunde (DEC-GNK) Universitair Medisch Centrum utrecht JAARVERSLAG 2001 Dierexperimentencommissie Geneeskunde (DEC-GNK) Dierexperimentencommissie Geneeskunde UMC Utrecht, huispostnummer D 01,343, Postbus 85500, 3508 GA

Nadere informatie

NCTD Monitor. augustus 2008. vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland. Nefarma Clinical Trial Database

NCTD Monitor. augustus 2008. vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland. Nefarma Clinical Trial Database NCTD Monitor augustus 2008 vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland Nefarma Clinical Trial Database Inhoudsopgave NCTD Monitor 2008 Samenvatting en conclusies 5 Inleiding 7 Monitor 2008 9 Overall

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Herziene CCMO-richtlijn Beoordeling onderzoekscontracten

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Herziene CCMO-richtlijn Beoordeling onderzoekscontracten STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 16713 20 september 2011 Herziene CCMO-richtlijn Beoordeling onderzoekscontracten 30 augustus 2011 Richtlijn van de centrale

Nadere informatie

Trends in tevredenheid (2007/08)

Trends in tevredenheid (2007/08) NFU NEDERLANDSE FEDERATIE VAN UNIVERSITAIR MEDISCHE CENTRA Trends in tevredenheid (2007/08) Samenvatting van het derde onderzoek naar tevredenheid van patiënten in Universitair Medische Centra Trends in

Nadere informatie

Bij dit type onderzoek vindt het WMO-plichtig onderzoek enkel plaats in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis.

Bij dit type onderzoek vindt het WMO-plichtig onderzoek enkel plaats in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis. Wetenschappelijk onderzoek in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis Procedure monocenter WMO-plichtig klinisch wetenschappelijk onderzoek Bij dit type onderzoek vindt het WMO-plichtig onderzoek enkel plaats

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aanwijzing van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van 1 7 OKJ. 2013, op grond van artikel 7 van de Wet marktordening gezondheidszorg, inzake

Nadere informatie

Meer informatie over het Parelsnoerproject kunt u vinden op de website van het Parelsnoer Initiatief (www.parelsnoer.org).

Meer informatie over het Parelsnoerproject kunt u vinden op de website van het Parelsnoer Initiatief (www.parelsnoer.org). Patiënteninformatie CerebroVasculaire Aandoeningen (CVA) Parel Onderzoek naar erfelijke en omgevingsfactoren bij ontstaan van beroerte en bij de behandeling daarvan Geachte heer/mevrouw, U bent mondeling

Nadere informatie

Reglement Medisch-ethische toetsingscommissie Onze Lieve Vrouwe Gasthuis

Reglement Medisch-ethische toetsingscommissie Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Reglement Medisch-ethische toetsingscommissie Onze Lieve Vrouwe Gasthuis CONSIDERANS De medisch-ethische toetsingscommissie als bedoeld in artikel 16, eerste lid, van de Wet medisch- wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Monitoring van Investigator Initiated onderzoek

Monitoring van Investigator Initiated onderzoek Monitoring van Investigator Initiated onderzoek V1.0 Angela Vlug Clinical Research Bureau VUmc Wat is een IIS (volgens de NFU) Onderzoek waarvoor de raad van bestuur van een (universitair) medisch centrum

Nadere informatie

Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker

Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak emoties en reacties op. Niet alleen bij de patiënt, maar ook bij zijn of haar naasten. Uit onderzoek blijkt

Nadere informatie

Trends in tevredenheid (2003/2009)

Trends in tevredenheid (2003/2009) NFU NEDERLANDSE FEDERATIE VAN UNIVERSITAIR MEDISCHE CENTRA Trends in tevredenheid (2003/2009) Samenvatting van het derde onderzoek naar tevredenheid van patiënten in Universitair Medische Centra Trends

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U10 Audit Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum Opmerkingen

Nadere informatie

MEDISCH DOSSIER KOPIËREN, INZIEN, BLOKKEREN

MEDISCH DOSSIER KOPIËREN, INZIEN, BLOKKEREN MEDISCH DOSSIER KOPIËREN, INZIEN, BLOKKEREN 643 Inleiding Indien u bij een specialist onder behandeling bent, worden alle gegevens die betrekking hebben op uw behandeling vastgelegd in een medisch dossier.

Nadere informatie

Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank TiN

Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank TiN Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank TiN Geachte mevrouw/mijnheer, In het kader van de Trombocytopathie in Nederland studie wordt een gedeelte van het extra afgenomen bloed opgeslagen in een

Nadere informatie

Patiëntinformatie TES

Patiëntinformatie TES Patiëntinformatie TES Datum: 6 november 2013 Onderwerp: Proefpersoneninformatie Geachte heer / mevrouw, U bent gevraagd om mee te doen aan een onderzoek naar de behoefte aan ondersteuning bij zorgen over

Nadere informatie

JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM

JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM 2014 JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM 2014 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Samenvatting (Nederlands en Engels) 4 1. Algemene

Nadere informatie

ROSCAN Huidkanker Biobank

ROSCAN Huidkanker Biobank Kanker Instituut Uw behandelend arts in het Erasmus MC heeft u geïnformeerd over het bestaan van de ROSCAN Biobank. Hij/zij heeft u al het een en ander uitgelegd. Wij vragen u vriendelijk om mee te doen

Nadere informatie

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten Diagnostiek van osteoporose en het verbeteren van de therapietrouw bij patiënten met osteoporose na een recente fractuur Wat als u nog vragen heeft? Mocht u na het

Nadere informatie

Europese verordening klinische proeven. Harrie Storms (VWS)

Europese verordening klinische proeven. Harrie Storms (VWS) Europese verordening klinische proeven Harrie Storms (VWS) 1 Veranderingen EU verordening Indiening via EU-portal (nationale studies en multinationale studies) Centrale beoordeling van multinationaal onderzoek

Nadere informatie

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek?

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Inhoud Pagina Inleiding... 2 Medisch wetenschappelijk onderzoek... 3 Waarom zou u meedoen... 4 Onderzoeksfasen... 5 Medisch Ethische Commissie...

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2015 VAN DE COMMISSIE MEDISCHE ETHIEK. Commissie Medische Ethiek LUMC

JAARVERSLAG 2015 VAN DE COMMISSIE MEDISCHE ETHIEK. Commissie Medische Ethiek LUMC JAARVERSLAG 2015 VAN DE COMMISSIE MEDISCHE ETHIEK Commissie Medische Ethiek LUMC Leiden, Juni 2016 Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2015 Bijgevoegd treft u aan het jaarverslag over 2015 van de Commissie

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 Medisch Ethische Toetsingscommissie Noord-Holland

Jaarverslag 2014 Medisch Ethische Toetsingscommissie Noord-Holland Jaarverslag 2014 Medisch Ethische Toetsingscommissie Noord-Holland Gemini Ziekenhuis, Den Helder Kennemer Gasthuis, Haarlem Medisch Centrum Alkmaar, Alkmaar Rode Kruis Ziekenhuis, Beverwijk Spaarne Ziekenhuis,

Nadere informatie

3 april 2014 Partnership in Clinical Trials Martijn Griep, PhD Associate Director Kwaliteit en Naleving Janssen GCO Benelux, Tilburg

3 april 2014 Partnership in Clinical Trials Martijn Griep, PhD Associate Director Kwaliteit en Naleving Janssen GCO Benelux, Tilburg Ideale site ideale samenwerking in clinical trials 3 april 2014 Partnership in Clinical Trials Martijn Griep, PhD Associate Director Kwaliteit en Naleving Janssen GCO Benelux, Tilburg MICROSOFT CORPORATION

Nadere informatie

PILOT. TOETSINGSKADER NIET-WMO-PLICHTIG (nwmo) ONDERZOEK

PILOT. TOETSINGSKADER NIET-WMO-PLICHTIG (nwmo) ONDERZOEK PILOT TOETSINGSKADER NIET-WMO-PLICHTIG (nwmo) ONDERZOEK Stuurgroep nwmo Prof. Dr. Herman Pieterse (Voorzitter) Profess Medical Consultancy B.V. Dhr. Drs. Pieter Kievit Dhr. Dr. Eric Hoedemaker Mevr. Tanja

Nadere informatie

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Geachte heer, mevrouw, Bij u is vastgesteld, dat er mogelijk sprake is van een perforatie (gaatje) van de dikke darm ten gevolge van divertikels (uitstulpingen).

Nadere informatie

Patiënten-informatiebrief Ouders ICOS

Patiënten-informatiebrief Ouders ICOS Patiënteninformatiefolder Voor ouders/verzorgers (van patienten van 12 t/m 17 jaar) Behorende bij het onderzoek: International CIDP Outcome Study (ICOS) Een studie naar de variatie en de voorspellers van

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Titel onderzoek: Kosteneffectiviteit van vroege chirurgie versus fysiotherapie met optionele verlate meniscectomie in oudere patiënten. Een gerandomiseerde multicenter studie. Geachte heer/mevrouw, Via

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U1 Identificatie, werving en pre-screening proefpersonen Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere

Nadere informatie

Titel van het onderzoek Inbrengen van continue ambulante peritoneaal dialyse katheters: Kijkoperatie of open techniek?

Titel van het onderzoek Inbrengen van continue ambulante peritoneaal dialyse katheters: Kijkoperatie of open techniek? Titel van het onderzoek Inbrengen van continue ambulante peritoneaal dialyse katheters: Kijkoperatie of open techniek? Inleiding Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Wij vragen u vriendelijk om deel te nemen aan een medisch wetenschappelijk onderzoek, genaamd de mijnibdcoach studie.

Wij vragen u vriendelijk om deel te nemen aan een medisch wetenschappelijk onderzoek, genaamd de mijnibdcoach studie. De mijnibdcoach studie NL47697.068.14 Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om deel te nemen aan een medisch wetenschappelijk onderzoek, genaamd de mijnibdcoach studie. Wij benaderen u omdat u

Nadere informatie

Kwaliteitsborging Geneesmiddelenonderzoek UMC Utrecht Jaarverslag 2007 Bureau Kwaliteitsborging Onderzoek

Kwaliteitsborging Geneesmiddelenonderzoek UMC Utrecht Jaarverslag 2007 Bureau Kwaliteitsborging Onderzoek Kwaliteitsborging Geneesmiddelenonderzoek UMC Utrecht Jaarverslag 2007 Bureau Kwaliteitsborging Onderzoek UMC Utrecht Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde Clinical Trial

Nadere informatie

Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G

Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G 1 Disclosure Sinds 2013 lid Dagelijks Bestuur Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten 2 Inhoud presentatie Wat doet

Nadere informatie

INFORMATIEBRIEF VOOR DE PATIËNT

INFORMATIEBRIEF VOOR DE PATIËNT INFORMATIEBRIEF VOOR DE PATIËNT Titel van het onderzoek Een gerandomiseerd onderzoek naar operatieve versus niet-operatieve behandeling van breuken van het kopje van het spaakbeen. Inleiding Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

Procedure IRB-beoordeling onderzoeksvoorstellen

Procedure IRB-beoordeling onderzoeksvoorstellen Procedure IRB-beoordeling onderzoeksvoorstellen Inhoud 1. Wat is de Institutional Review Board of IRB?... 1 2. Taak van de IRB... 1 3. Onderzoek vallend onder de reikwijdte van de WMO ("WMO-plichtig")...

Nadere informatie

1. Algemeen. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Gelet op artikel 3 van de Kaderwet VWS-subsidies; Besluit:

1. Algemeen. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Gelet op artikel 3 van de Kaderwet VWS-subsidies; Besluit: Doorlopende tekst Subsidieregeling zorgopleidingen 1e tranche (na doorvoering van de wijziging die is opgenomen in de Staatscourant 2010, nr. 13910 van 9 september 2010) De Minister van Volksgezondheid,

Nadere informatie

Wijziging Subsidieregeling zorgopleidingen 1e tranche

Wijziging Subsidieregeling zorgopleidingen 1e tranche VWS Wijziging Subsidieregeling zorgopleidingen 1e tranche Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 14 juli 2008, nr. MEVA/NBO-2859135, houdende wijziging van de Subsidieregeling

Nadere informatie

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje Patiënteninformatie Prevent Trial ABR Nummer: 22695 Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje Originele titel: Preventie van parastomale hernia door versterking

Nadere informatie

Toetsingskader nwmo. Denkmodel. Niet-interventioneel onderzoek. Toetsen?! Welk probleem lossen we precies op?

Toetsingskader nwmo. Denkmodel. Niet-interventioneel onderzoek. Toetsen?! Welk probleem lossen we precies op? Niet-interventioneel onderzoek ( niet WMO ) Toetsen?! Kit Roes Voorzitter stuurgroep Implementatie Toetsingkader nwmo Directeur Kwaliteit en Patiëntveiligheid UMC Utrecht NFU Platform Klinisch Onderzoek

Nadere informatie

HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit.

HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit. HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit. HypoAware: a combined group and online educational program for

Nadere informatie

SEMINAR 4 NOVEMBER 2014

SEMINAR 4 NOVEMBER 2014 SEMINAR 4 NOVEMBER 2014 Professioneel opzetten en uitvoeren van klinisch onderzoek www.deresearchmanager.nl Striksteeg 7 7411 KR Deventer 0570 594 789 info@deresearchmanager.nl Ontwikkeling Afdeling Innovatie

Nadere informatie

Titel van het onderzoek Inbrengen van continue ambulante peritoneaal dialyse katheters: Kijkoperatie of open techniek?

Titel van het onderzoek Inbrengen van continue ambulante peritoneaal dialyse katheters: Kijkoperatie of open techniek? Titel van het onderzoek Inbrengen van continue ambulante peritoneaal dialyse katheters: Kijkoperatie of open techniek? Inleiding Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Tekst en data: J.J. Pook. Bijdragen van: J.A. Rauwerda, K. Hoekman, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, B.J. Quaedvlieg, E.M. Vlug, S.M.E.

Tekst en data: J.J. Pook. Bijdragen van: J.A. Rauwerda, K. Hoekman, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, B.J. Quaedvlieg, E.M. Vlug, S.M.E. Colofon Tekst en data: J.J. Pook Bijdragen van: J.A. Rauwerda, K. Hoekman, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, B.J. Quaedvlieg, E.M. Vlug, S.M.E. Hooft Ontwerp: Suzanne Bakkum Maart 2014 METC VUMC JAARVERSLAG

Nadere informatie

Máxima Medisch Centrum (g)een gewoon bedrijf. 11 april 2013 Welkom VOC

Máxima Medisch Centrum (g)een gewoon bedrijf. 11 april 2013 Welkom VOC Máxima Medisch Centrum (g)een gewoon bedrijf 11 april 2013 Welkom VOC Hoogwaardige en persoonlijke patiëntenzorg Máxima Medisch Centrum: het grootste ziekenhuis in Zuidoost-Brabant Ruim 3.300 medewerkers,

Nadere informatie

Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren. M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur

Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren. M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur Maastricht UMC-Holding MUMC-Holding CTCM BPCM MI Groningen Utrecht Nijmegen

Nadere informatie

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Julius Centrum UMC Utrecht Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Wegwijs in het. Universitair Medisch Centrum Groningen

Wegwijs in het. Universitair Medisch Centrum Groningen Wegwijs in het Universitair Medisch Centrum Groningen UMCG-terrein Ingangnummers Accare, Kinder- en Jeugdpsychiatrie (poli) 9 Accare, Kinderpsychiatrie 30 Centrum voor Tandheelkunde en Mondzorgkunde Centrum

Nadere informatie

DE MONITOR. Bijlage 1

DE MONITOR. Bijlage 1 DE MONITOR Bijlage 1 legenda procesfase rol voorbereidingsfase v=verantwoordelijk uitvoeringsfase p= partner gerealiseerd evaluatiefase Geen actie agenda werkgroep aandachtslevel regisseur **** direct

Nadere informatie

Ik onderschrijf het advies van de Commissie Bevolkingsonderzoek.

Ik onderschrijf het advies van de Commissie Bevolkingsonderzoek. Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : Briefadvies Amendement DENSE-studie Uw kenmerk : 701406-129805-PG Ons kenmerk : I-1611/JB/pm/894-O1

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: A1 Afsluiting studie Distributielijst : STZ Datum : 03-06-2014 Revisiedatum : 03-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum

Nadere informatie

Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie monitor

Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie monitor Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie monitor 1. Gegevens aanvrager Naam + Voorletters:... Adres:... Postcode + Woonplaats:.... Geboortedatum:... Geboorteplaats:... Werkzaam bij: Organisatie + Afdeling:...

Nadere informatie

Plaatsing van voedingssondes in de dunne darm via elektromagnetische geleiding op de verpleegafdeling of via kijkonderzoek op de endoscopie-afdeling

Plaatsing van voedingssondes in de dunne darm via elektromagnetische geleiding op de verpleegafdeling of via kijkonderzoek op de endoscopie-afdeling Patiënt informatiebrief Plaatsing van voedingssondes in de dunne darm via elektromagnetische geleiding op de verpleegafdeling of via kijkonderzoek op de endoscopie-afdeling Geachte heer/mevrouw, Wij vragen

Nadere informatie

Prospectieve registratie studie voor de diagnose en behandeling van borstkanker tijdens zwangerschap (BOOG ) PATIENTENINFORMATIE

Prospectieve registratie studie voor de diagnose en behandeling van borstkanker tijdens zwangerschap (BOOG ) PATIENTENINFORMATIE Prospectieve registratie studie voor de diagnose en behandeling van borstkanker tijdens zwangerschap (BOOG 2003-04) PATIENTENINFORMATIE Geachte mevrouw, Uw behandelend arts heeft u geïnformeerd over bovengenoemd

Nadere informatie

Capaciteitsorgaan. en beroepskeuze

Capaciteitsorgaan. en beroepskeuze Capaciteitsorgaan en beroepskeuze V.A.J. Slenter, arts M&G, arts beleid en advies KNMG Directeur Capaciteitsorgaan 14 maart 2015 Carrièrebeurs Utrecht 1 Inhoud presentatie 1. De routing 2. Kenmerken van

Nadere informatie

Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis

Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis DIABOLO studie Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis Geachte heer/mevrouw, Wij doen onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van milde diverticulitis.

Nadere informatie

zorgaanbieders die geneeskundige zorg aanbieders zoals psychiaters of psychotherapeuten die bieden.

zorgaanbieders die geneeskundige zorg aanbieders zoals psychiaters of psychotherapeuten die bieden. NADERE REGEL Regeling verplichte publicatie wachttijden somatische zorg Gelet op artikel 38 lid 4 juncto 7 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de volgende

Nadere informatie

Proefpersoneninformatie. Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden

Proefpersoneninformatie. Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden Proefpersoneninformatie Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden Geachte mevrouw, meneer, In aansluiting op het gesprek met uw behandelend arts, ontvangt u hierbij

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker

PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker Dit studieprotocol en de bijbehorende patiënteninformatie en het toestemmingsformulier

Nadere informatie

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje.

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje. Patiënteninformatie Prevent Trial ABR Nummer: 22695 Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje. Originele titel: Preventie van parastomale hernia door versterking

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U9 Monitoren Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Hoofdstuk Versiedatum Hoofdstuk

Nadere informatie

Patiëntinformatieformulier LOGICA-trial

Patiëntinformatieformulier LOGICA-trial Informatiebrief LOGICA trial: Laparoscopische versus Open Maag Operatie Datum: Onderwerp Telefoon E-mail 1 november 2015 LOGICA trial 088-005 6908 espillenaarbilgen@rijnstate.nl Geachte heer/mevrouw, U

Nadere informatie