JAARVERSLAG 2009 MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE VAN HET VU MEDISCH CENTRUM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "JAARVERSLAG 2009 MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE VAN HET VU MEDISCH CENTRUM"

Transcriptie

1 JAARVERSLAG 2009 MEDISCH ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE VAN HET VU MEDISCH CENTRUM Juni 2010

2 INLEIDING De Medisch Ethische Toetsingscommissie (METc) van het VU medisch centrum is een bij de wet erkende toetsingscommissie, die als zelfstandig bestuursorgaan bevoegd is een oordeel te geven over de haar voorgelegde onderzoeksprotocollen. De commissie bepaalt aan de hand van criteria of een onderzoeksprotocol al dan niet onder de wet medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO) valt. Mocht een onderzoeksprotocol niet onder de WMO vallen, dan wordt door de commissie een verklaring van niet-wmo onderzoek afgegeven. Indien een onderzoeksprotocol onder de WMO valt, dan beoordeelt de commissie aan de hand van de wet een uitgebreid onderzoeksdossier. In geval, veelal na verbetering op aanwijzing van de commissie, het oordeel van de commissie, positief uitvalt deelt zij de onderzoeker dit oordeel schriftelijk mede en brengt een positief oordeel uit over uitvoerbaarheid in de instelling waarvoor zij de toetsing uitvoert. Als er vanuit het VU medisch centrum sprake is van deelname aan onderzoek dat elders is goedgekeurd neemt de commissie het in behandeling met betrekking tot lokale uitvoerbaarheid. De commissie heeft de taak te beoordelen of het ingediende onderzoeksprotocol lokaal uitvoerbaar is door daartoe gekwalificeerde onderzoekers binnen het VUmc. Indien de commissie tot een positief advies komt over uitvoering van het onderzoek binnen het VU medisch centrum, worden de onderzoeker en het bestuur van het VU medisch centrum hiervan op de hoogte gebracht. Uit de analyse van ingediende protocollen over de jaren 2004 tot en met 2009 blijkt dat er een gestage groei is in het aantal. Het aantal oordelen en adviezen over lokale uitvoerbaarheid dat bij de commissie in 2009 is ingediend in de periode 2004 tot en met 2009 licht toegenomen. Veel groter is de toename in de genoemde periode in aantal protocollen dat niet WMO-plichtig is. Door aanscherping van de WMO in verband met invoering van de EU richtlijn met betrekking tot Good Clinical Practice procedures is de administratieve last bij de commissie enorm toegenomen. Zo is het aantal te beoordelen amendementen en Suspected Unexpected Serious Adverse Reaction (SUSAR s) en Serious Adverse Event (SAE s) meldingen sindsdien erg gegroeid. 2

3 SAMENSTELLING COMMISSIE In de bijlage is de samenstelling van de commissie per 31 december 2009 weergegeven (tabel 1). In het zittingsjaar is de samenstelling van de commissie weinig veranderd. De commissie werd secretarieel ondersteund door mevr. drs. J.J. Pook, mw. drs. E.M. Vlug, mw. drs. S.G. Bakkum (medewerker tot ) en mevr. J. Adams (medewerker vanaf ). WERKZAAMHEDEN VAN DE COMMISSIE Het werkterrein van onderzoek: De commissie geeft een oordeel over nieuw te initiëren onderzoek of adviseert over lokale uitvoerbaarheid van reeds elders goedgekeurd onderzoek dat binnen afdelingen van het VU medisch centrum, het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA), faculteiten van de Vrije Universiteit en geaffilieerde ziekenhuizen wordt uitgevoerd (zie tabel 2). Het mensgebonden medisch wetenschappelijk onderzoek dat in het VU medisch centrum wordt uitgevoerd, moet in principe passen binnen één van de vijf zwaartepunten van het onderzoeksbeleid van het VU medisch centrum. Het onderzoek is daarmee ondergebracht in een bij een zwaartepunt behorende onderzoekslijn van één van de vijf onderzoekinstituten. De onderzoekinstituten met hun bijbehorende aandachtsgebieden zijn in tabel 3 weergegeven. Voorafgaand aan de beoordeling/advisering door de commissie dient in principe het onderzoek door een wetenschapscommissie (van een onderzoekinstituut van het VU medisch centrum, een faculteit van de VU of ACTA) of een toetsingscommissie van een geaffilieerd ziekenhuis te worden beoordeeld. Commissievergaderingen: Voor de toetsing van protocollen van WMO-plichtig onderzoek, alsmede de advisering over niet-wmo-plichtig onderzoek is de commissie in 2009 in totaal 43 maal plenair bij elkaar geweest. De commissie heeft naast reguliere overlegvergaderingen ook in een speciaal daartoe belegde vergaderingen algemene onderwerpen besproken. De algemene onderwerpen die aan de orde zijn gesteld, komen aan de orde onder het punt: Aandachtspunten behandeld door de commissie. Het Dagelijks Bestuur Eind 2009 heeft de commissie een dagelijks bestuur ingesteld. Zij vervangt de in voorgaande jaren in jaarverslagen vermelde Kleine commissie. Het dagelijks bestuur bestaat uit voorzitter, vice-voorzitter en secretarissen. De taken van het dagelijks bestuur zijn o.a. - uitbrengen van lokaal advies bij multicenter onderzoek, - oordelen over ingebrachte amendementen - beschouwen of onderzoek WMO-plichtig is, - afhandelen conform het door de commissie uitgebrachte oordeel over het protocol van het door onderzoeker ingediende antwoord (ontvangen reactie) en advisering van onderzoekers 3

4 - beoordeling van SUSAR- en SAE meldingen Beoordeling van/advisering over protocollen Het beoordelen van protocollen geschiedde in plenaire vergaderingen. In het verslagjaar is de procedure voor de beoordeling en advisering van protocollen ten opzichte van het voorgaande jaar veranderd. Met dien verstande dat met ingang van 1 januari 2009 het afgesloten contract door de commissie op een tweetal punten wordt beoordeeld. Deze punten betreffen de regels voor voortijdige beëindiging en de openbaarmaking van onderzoeksgegevens. Adviesaanvragen met betrekking tot lokale uitvoerbaarheid zijn besproken in het dagelijks bestuur. Het aantal protocollen In het verslagjaar zijn 371 protocollen aan de commissie ter beoordeling/advisering voorgelegd. In tabel 4 is een overzicht opgenomen van de in 2009 en voorgaande jaren ingediende protocollen, uitgesplitst naar type. Het aantal in 2009 uitgebrachte positief oordelen (150, monocenter en multicenter onderzoek) nam ten opzichte van het verslagjaar 2004 (94) gestaag toe. Van de 371 ingediende protocollen vielen 119 protocollen niet onder de WMO (112 niet WMO-plichtig onderzoek en 7 subsidieaanvragen). Dit is ten opzichte van het 2004 een enorme toename in aantal (82). De reden hiervan is gelegen in het feit dat alvorens tot publicatie in een tijdschrift wordt overgegaan men een verklaring van de METc nodig heeft dat het onderzoek getoetst is. In totaal zijn van de in 2009 ingediende protocollen 270 positief beoordeeld of van een positief advies voorzien (zie tabel 5). Tevens zijn in het verslagjaar 69 protocollen die in 2008 zijn ingediend, door de commissie goedgekeurd (zie tabel 5). Ontvangen reacties Bespreken van ontvangen reacties in de plenaire vergadering: De commissie heeft tijdens plenaire vergaderingen naar aanleiding van reeds eerder uitgevoerde beoordeling 26 ontvangen reacties beoordeeld. In zes gevallen is de onderzoeker uitgenodigd om de ontvangen reactie mondeling toe te lichten. Bespreken van ontvangen reacties in het dagelijks bestuur: Het dagelijks bestuur heeft op geleide van het uitgesproken oordeel/advies van de commissie de andere ontvangen reacties afgehandeld. Het dagelijks bestuur besprak hiertoe de ontvangen reactie en bekeek of die in lijn is met het reeds eerder uitgesproken oordeel/advies van de commissie. Amendementen/extensies Bespreking in het dagelijks bestuur Het aantal substantiële amendementen alsmede niet-substantiële amendementen neemt sinds de wijziging van de WMO in 2006 gestaag toe. In de meeste gevallen werden amendementen in geval van kleine wijzigingen in de uitvoering van een protocol in de kleine commissie besproken en afgehandeld. 4

5 Bespreking in de plenaire vergadering In geval het wezenlijke veranderingen in het protocol of uitbreiding van het protocol betrof werden deze plenair behandeld in de commissievergadering. Dat laatste was het geval bij acht amendementen. In alle gevallen betrof het protocollen waarvoor de commissie als centraal toetsende commissie optrad. Beoordeling van SUSAR- en SAE meldingen Evenals voorgaande jaren worden aan de commissie meer SUSAR s en SAE s aangeboden. Deze SUSAR s en SAE s worden door het Dagelijks Bestuur afgehandeld. Zonodig worden aan de onderzoeker hier vragen over gesteld. Beoordeling van SUSAR- en SAE meldingen Het beoordelen van SUSAR s en SAE s is voor het Dagelijks Bestuur min of meer een sluitpost bij de tijdsindeling van de werkzaamheden. Als in de toekomst de SUSAR s en SAE s digitaal via ToetsingOnline worden aangeleverd en binnen een periode dienen te worden afgehandeld zal dit voor het Dagelijks Bestuur een extra inspanning vergen. Project digitalisering De laatste jaren vormt een groeiende toename van documenten een grote belasting voor de verwerkingscapaciteit van medewerkers en commissie. Mede door veranderende regelgeving en technologische ontwikkelingen van de laatste jaren voldoet het door de METc gebruikte registratiesysteem niet meer aan de eisen van deze tijd. Ook wordt de METc geconfronteerd met een aanzienlijk tekort aan beschikbare archiefruimte. Ter ondersteuning en verbetering van (de controle over) de werkprocessen en om beter tegemoet te kunnen komen aan de wensen van de klant (m.n. onderzoekers) is daarom besloten tot nadere digitalisering van de werkprocessen bij de METc VUmc. De CCMO stuurt hier ook op aan met regels en richtlijnen. Het is de bedoeling om het gehele toetsingsproces en daarnaast mogelijkheden voor continuous review onder te brengen in een nieuw documentmanagementsysteem. Hierdoor wordt de werkwijze van de METc inzichtelijker en zal de papieren last aanzienlijk verminderen. Er komt meer controle over de workflow met minder inspanning (reductie van tijdkosten, toename van overzicht, termijnbewaking, eenduidigheid, foutendetectie, consistentie, terugvindbaarheid, overzicht). In de laatste fase is het ook de bedoeling dat de commissie digitaal gaat vergaderen. Enkele documentmanagementsystemen zijn vergeleken en het is de bedoeling om in 2010 over te gaan tot aanschaf en implementatie. Werklast van de commissie De werkzaamheden van de commissie zijn in 2009 ten opzichte van voorgaande jaren toegenomen, onder andere doordat er meer protocollen zijn ingediend, besproken, goedgekeurd en afgehandeld (zie de tabellen 4,5 en 6), maar ook doordat er meer Suspected Unexpected Serious Adverse Reactions (SUSAR s) en Serious Adverse Events (SAE s) in het kader van Good Clinical Practice ingestuurd zijn. Dit alles zorgt er voor dat de last van de commissie m.b.t. beoordeling van protocollen is toegenomen. Het inschrijven en afhandelen van protocollen en amendementen alsmede de verwerking van SUSAR s en SAE s is in de loop der jaren in aantal enorm gegroeid 5

6 evenals de werklast buiten proportie toenam. Het dagelijks bestuur zocht naar oplossingen hiervoor. Vergoeding voor inzet van leden De commissie was ook in 2009 met de Raad van Bestuur van het VU medisch centrum in overleg met betrekking tot vergoeding voor de inzet van leden voor commissiewerk. De vergoeding voor de inzet diende naar de mening van de commissie ten goede te komen aan de afdelingen binnen het VU medisch centrum waar leden werkzaam zijn. Toelichting op ontwikkelingen rondom het VUmc Imaging Center De commissie heeft een presentatie over het nieuw op te richten imaging center waar alle teams werkzaam op het gebied van moleculair imaging uit de VU en het VUmc samen worden gebracht bijgewoond. Voor het imaging center wordt een nieuw gebouw, dat tussen kliniek en de toekomstige polikliniek wordt gesitueerd, neergezet. In het center zullen onder andere tracers ontwikkeld worden voor diagnostiek en behandeling van specifieke ziekten. Dergelijk fase I onderzoek zal te zijner tijd aan de commissie worden aangeboden. LANDELIJKE ACTIVITEITEN De voorzitter en vice-voorzitter hebben deelgenomen aan gestructureerd overleg tussen de voorzitters van medisch ethische toetsingcommissies en de CCMO. Dr. K. Hoekman is per 2009 toegetreden tot het bestuur van de Nederlandse Vereniging van METc s. Mw. W.E. van der Voet, secretaris van de commissie, maakte deel uit van de redactiecommissie van METc forum, uitgegeven door de Nederlandse Vereniging van Medisch-Ethische Toetsingscommissies (NVMETc). Mevr. mr. A. Janssen en mevr. drs. W.E. van der Voet hebben deelgenomen aan de NFU werkgroep klinisch onderzoek. De secretarissen bezochten de bijeenkomsten van de CCMO werkgroep secretarissen SCHOLING METc-LEDEN Enkele leden moesten nog de NOMET-cursus volgen. Die cursus werd echter niet meer gegegeven. Een vervolgcursus is nooit goed van de grond gekomen. Het plan was nu scholingsmiddagen voor de leden op te zetten. Ook zullen de leden (een verkorte) BROK-cursus moeten volgen. BEZOEK AAN SYMPOSIA: Op donderdag 25 juni 2009 heeft een delegatie van de commissie het door de METc van het Anthonius Ziekenhuis te Nieuwegein symposium Het Parelsnoer Initiatief: een publieke zaak bijgewoond. Op 7 december 2009 heeft het dagelijks bestuur en het lekenlid het door de CCMO georganiseerde symposium bezocht over de genomen maatregelen naar aanleiding van de commotie met betrekking tot de Propatria studie. 6

7 KLACHT Bij de commissie is in het verslagjaar een klacht over uitvoering met betrekking tot de beoordeling van door haar goedgekeurd onderzoek binnengekomen. De klacht is in behandeling genomen. BEZOEK VAN DE CCMO Op 24 september hebben voorzitter en secretaris van de CCMO (prof.dr. G.H. Koëter en dr. M.J.H. Kenter) een kennismakingsbezoek afgelegd bij de commissie. In het gesprek kwamen onder andere de volgende zaken aan de orde: - niet WMO-plichtig onderzoek - het instellen van een Data Safety Monitoring Board - de beoordeling van SUSAR s - de digitalisering - de belasting van de commissie. 7

8 AANDACHTSPUNTEN BEHANDELD DOOR DE COMMISSIE Biobanken Parelsnoer initiatief, Parelsnoerreglement neurodegeneratieve ziekten In een aantal vergaderingen heeft de commissie in het kader van het landelijk Parelsnoerinitiatief de vanuit het VUmc geïnitieerde Parel Neurodegeneratieve ziekten besproken. Het betreft het opzetten van een landelijke biobank voor het diagnosticeren en voorspellen van het beloop van neurodegeneratieve aandoeningen. Tijdens de bespreking is de reikwijdte van de WMO met betrekking tot Parelsnoerinitiatief aan de orde gesteld. De commissie was van mening dat onderzoek met het in de biobank aanwezige materiaal uitgevoerd enkel en alleen mag worden als aan de commissie een onderzoeksvoorstel in het kader van de WMO wordt voorgelegd. Aan de hand van deze visie op de behandeling van het Parelsnoerinitiatief heeft de commissie de aanvraag behandeld in het kader van de WMO, waarbij de gebruikelijke aspecten aan de uitvoering van mensgebonden onderzoek zoals het protocol, het ABRformulier, het privacy aspect, de wetenschappelijke meerwaarde van de biobank, het reglement van de biobank en de informatie aan de deelnemers en de daaraan gerelateerde toestemming besproken. De commissie heeft een kanttekening geplaatst in relatie tot overdacht/verkoop van afgenomen materiaal. Zij was van menig dat in dat geval de overdracht/verkoop met de Raad van Bestuur besproken dient te worden. Brief van VWS t.a.v. biobanken Het Ministerie van VWS heeft een brief doen uitgaan (d.d ) aan de erkende METC s over op starten van biobanken, ook in het kader van Parelsnoer. De brief kwam erop neer dat het opzetten van biobanken niet onder de WMO valt, daar de wet hierover niets zegt. Voorzitter en jurist van de CMO regio Arnhem-Nijmegen hebben een conceptantwoord op deze brief geschreven. De CMO is gekant tegen de in de brief vermelde visie van VWS. De commissie stond volledig achter het door de CMO geformuleerde antwoord. Bij de reactie van Federa d.d op de brief van mw. Bussemaker over biobanken, in het bijzonder die binnen het parelsnoerproject, merkte de commissie op dat de mogelijkheden om bevindingen in de biobanken terug te koppelen naar deelnemers interessant zijn. Vanuit het voorzittersoverleg van METc s met de CCMO is een schema besproken waarin stond bij welke bevindingen er wat verteld moest worden. Een bevinding die klinische consequenties heeft voor de patiënt zou zeker teruggekoppeld moeten worden. Dit schema komt te zijner tijd aan de orde. Overdracht materiaal vanuit een biobank Het dagelijks bestuur heeft advies gegeven met betrekking tot overdracht van materiaal uit een biobank voor onderzoek bij Multiple Sclerose aan een Duits bedrijf om een te ontwikkelen chip voor diagnostiek van Multiple Sclerose te kunnen valideren. Voor de overdracht is het noodzakelijk dat er een getekend contract komt. Een dergelijk contract is er indertijd gemaakt voor overdracht van materiaal uit het Nederlands Tweelingenregister aan een Amerikaans bedrijf. 8

9 Beoordeling onderzoekscontracten Met ingang van 1 januari 2009 was verplicht dat de METc s de onderzoekscontracten bij gesponsorde protocollen beoordeelden De commissie heeft de door de CCMO voorgeschreven richtlijn hiervoor en de implementatie ervan besproken. De contracten dienden alleen bekeken te worden op de regels voor voortijdige beëindiging en de publicatievrijheid. Wat betreft de voortijdige beëindiging viel op dat er in de richtlijn van de CCMO zaken genoemd worden die nogal subjectief zijn, bijvoorbeeld dat er geen wetenschappelijk doel bereikt kan worden of dat één van beide partijen de verplichtingen voortvloeiende uit de overeenkomst niet nakomt. Onduidelijk is wie dit bepaalt. Een interim-analyse zou een reden kunnen zijn om een studie stop te zetten. Deze interim-analyse moet dan in het protocol gepland zijn of gehouden worden naar aanleiding van problemen met bijvoorbeeld toxiciteit. Een ongeplande interim-analyse kan, als er geen gegronde argumenten voor zijn, geen reden tot beëindiging van de studie zijn. Ook een jaarrapportage vond de commissie geen goed motief om een interimanalyse te doen. Vindt die analyse plaats op grond van veronderstelde toxiciteit, dan hoort er een data safety and monitoring board mee te kijken. De commissie merkte op dat indien een firma eigenaar wordt van alle te verzamelen data, zij niet hoeft te rechtvaardigen wat zij ermee doet. Dit zou dan dus een vorm van commerciële biobanking zijn. De commissie zou het gerechtvaardiger vinden als degenen die het materiaal aanleveren, mede kunnen bepalen wat ermee gebeurt. De METc moest nu dus een onderzoekscontract beoordelen waar handtekeningen op staan. Niet alle contracten dienen in het VUmc langs een juridisch adviseur van de raad van bestuur te gaan, want bij contracten onder euro hoeft dat niet. Als de METc een getekend contract in dit geval negatief zou beoordelen, zou dat betekenen dat het onderzoek niet doorgaat. Voor de praktijk besloot de commissie dat tenminste de jurist(en) en de drie referenten (dus degenen die het protocol extra goed bekijken) bij een industrieprotocol het contract na zouden kijken. Verder besloot zij dat het contract getekend moet zijn voor het in de vergadering komt. De procedure wordt op een later tijdstip geëvalueerd. Voortgangsrapportages In de richtlijn Good Clinical Practice staat dat de METc zich regelmatig op de hoogte moet stellen van de loop van een beoordeeld onderzoek. De praktische uitwerking daarvan is dat zij minstens een maal per jaar op de hoogte moet worden gehouden. Er is een speciaal formulier voor gemaakt. In 2009 kwam bij een gering aantal (slechts 10%) een jaarlijkse voortgangsrapportage binnen. Sommige afdelingen binnen het VUmc hielden zich aan de verplichting. Bij de industrieën wisselde het. Het secretariaat wees de overige 90% er niet op dat zij op dit punt nalatig zijn. In het protocolregistratiesysteem van de CCMO (ToetsingOnline) is de mogelijkheid opgenomen om met behulp van de onderzoeker te waarschuwen dat er nog geen voortgangsrapportage binnengekomen is. Onduidelijk is wanneer de CCMO in de toekomst dergelijke s gaat verzenden. Dan zouden er natuurlijk veel meer voortgangsrapportages binnenkomen die het dagelijks bestuur moet beoordelen. Het was de commissie niet duidelijk wanneer zij naar aanleiding van een jaarrapportage zou moten ingrijpen. Als voorbeeld noemde men een onderzoek dat vanaf dat moment 9

10 nog maar twee van de zeven jaar loopt en waarbij slechts zes van de 80 patiënten geïncludeerd zijn. Moest zo n onderzoek stopgezet vanwege het feit dat er te weinig patiënten meedoen? Het is onwaarschijnlijk dat het ooit tot een publicatie leidt, waardoor patiënten die nog werden geïncludeerd waarschijnlijk mee zouden doen zonder dat het nut heeft. Toch zouden deze mensen dan blootgesteld worden aan het eventuele risico en de belasting van het onderzoek. De vraag was überhaupt welk deel van de door de METc beoordeelde studies tot een publicatie leidt. Het idee werd geopperd om bij alle afgeronde studies uit bijvoorbeeld 2004 te kijken waar zij toe geleid hebben. Is er inderdaad een onderrapportage aan negatieve bevindingen? Dit onderzoek is in later in 2009 inderdaad in gang gezet. De commissie stelde vast dat 10% van de onderzoeken waarbij nu een voortgangsrapportage wordt ingestuurd, niet de problematische onderzoeken zullen zijn. De commissie besteedde dus tijd aan de 10% min of meer beste protocollen. Voorgesteld wordt at random protocollen te volgen. Dat zou de onderzoekers allemaal scherp houden. Controlerende taak METc Het dagelijks bestuur heeft ten aanzien van de melding van SAE s en SUSAR s een controlerende taak. Een nadeel hierbij is dat als de SAE s en SUSAR s een voor een binnenkomen het dagelijks bestuur, daar nauwelijks een juiste conclusie aan kan verbinden. Heel af en toe kwam zij in actie; zij zag dan dat een bepaalde SAE of SUSAR veel gemeld werd en vroeg de onderzoekers bijvoorbeeld de patiënteninformatie daarop aan te passen. De SAE- en SUSAR-meldingen kwamen wel allemaal bij de METc aan, althans vanuit de industrie, die er heel secuur mee omging. Vanuit het VUmc zelf werd er op dit gebied echter nauwelijks iets aan de METc gerapporteerd. De commissie had het gevoel dat er veel te vluchtig naar SAE s en SUSAR s kon worden gekeken en dat er door de werkwijze veel over het hoofd werd gezien. De commissie besloot indien gewenst de SAE s en SUSAR s periodiek te sturen naar de onderzoekers met de vraag wat zij ervan vonden: is er een reden om de studie te veranderen? De commissie vatte haar controlerende taak zo op dat zij middels de kennis over wat er in het VUmc gebeurt, en formeel via de voortgangsrapportages zich ervan vergewist wat er plaats vindt. Zij vatte haar taak niet zo op dat zij bij de afdelingen langs moest gaan om de onderzoekers te controleren. De onderzoekers van de geneesmiddelenprotocollen worden al gevisiteerd door de industrie. Bij de geneesmiddelenprotocollen worden de VUmc-onderzoekers ook getraind in Good Clinical Practice. Voor de andere onderzoekers geldt dat nog niet. Verschillen werkgroep patiënteninformatie CCMO en boekje patiënteninformatie van METc VUmc De CCMO-werkgroep had een modelinformatiebrief opgesteld. Deze verschilde op enkele kleine punten van die van het VUmc. Bijna alle commissieleden wilden de adviezen van de CCMO-werkgroep volgen omdat het bij multicenteronderzoek niet gewenst is dat er in de ene instelling andere eisen zijn dan in de andere. Dus vond de commissie het goed dat er in deelnemersinformatiebrieven staat dat de METc VUmc het onderzoek goedgekeurd heeft (iets dat vroeger te wervend werd gevonden). Wat betreft de titel: de METc VUmc wil in tegenstelling tot de werkgroep wel dat er ergens in de 10

11 brief een keer de officiële (eventueel Engelse) titel van het onderzoek staat. Dit om de koppeling tussen patiëntenbrief en protocol te behouden. Bij de toestemmingsverklaringen constateerde de commissie meer verschillen tussen de modelbrief CCMO en de modeltoestemmingsverklaringen van de METc VUmc. Een groot deel van de commissie wilde de CCMO-toestemmingsverklaringen overnemen vanwege de voordelen bij multicenteronderzoek.. Onderzoeksarts, behandelend arts en onafhankelijk arts In het VUmc zijn onderzoeksarts en behandelend arts vaak dezelfde. Dat is niet gewenst. Geen van de commissieleden wist hier echter een oplossing voor. Wel zouden de potentiële deelnemers hier zo goed mogelijk over geïnformeerd moeten worden. Bij elk wetenschappelijk onderzoek wordt de VUmc-patiëntenfolder over deelname aan wetenschappelijk onderzoek uitgereikt. Hierin zou opgenomen moeten worden dat het VUmc deels op door de sponsor geleverde gelden draait en dat de arts die de patiënt vraagt mee te doen, belang heeft bij deelname van de patient. Patiënteninformatiefolder De commissie constateerde dat de nieuwe patiëntenfolder Medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen van VWS en de brochure over wetenschappelijk onderzoek van het VUmc elkaar goed aanvullen. Het vragenlijstje aan het eind van de VWS-brochure is handig. De commissie besloot vooralsnog geen voorkeur uit te spreken over het gebruik van een van de twee folders. Belasting vragenlijsten In het kader van een onderzoek was een vragenlijst opgesteld voor zieken in de palliatieve fase alsmede voor nabestaanden. In de vragenlijst had de onderzoeker op verzoek van de commissie ook een vraag opgenomen of voor de respondenten de invulling van de lijst te belastend was (bijvoorbeeld te lange vragenlijst). De reden van het opnemen van een dergelijke vraag was gelegen in het feit dat de commissie zich bij de beoordeling van onderzoek afvroeg hoe belastend dergelijke uitgebreide vragenlijsten zijn, zeker als het gaat om kwetsbare groepen deelnemers. Uit het onderzoek bleek in aanvang dat de vragenlijst te lang was. Dit heeft geleid tot aanpassing van de vragenlijst. Onderzoekers vonden het nuttig een vraag over de lengte van hun vragenlijst in die lijst op te nemen. Autopsieprotocol voor ponsgliomen bij kinderen De commissie heeft een autopsieprotocol voor ponsgliomen bij kinderen van afdeling Kindergeneeskunde besproken. Het gaat om interne richtlijnen voor het VUmc over de opzet van een soort biobank. Deze biobank staat los van de Hersenbank. De commissie heeft naar de werving, de patiënteninformatiebrief, het informed consent alsmede een kostenaspect voor de ouders gekeken 11

12 Bijlagen: Tabel 1: Overzicht van de samenstelling van de commissie per Prof. dr. P.E. Postmus Voorzitter, longarts Dr. K. Hoekman Plaatsvervangend voorzitter, Internist/oncoloog Mevr. M. Baak Verpleegkundige Mevr. dr. B van Baarsen Psycholoog/medisch ethicus Mevr. dr. C Boer Biomedicus Mr. F.J. Faber Jurist Mevr. prof. dr. A.M. van Furth Kinderarts/infectoloog Mevr. mr. A.J.G.M. Janssen Jurist Dr. M.J.P.A. Janssens Medisch ethicus Dr. D. de Jong Chirurg Dr. M. Klein Neuropsycholoog Dr. J. Killestein Neuroloog Mevr. P. Roodenberg Lid dat speciaal vanuit de invalshoek van de proefpersoon toetst Mevr. dr. L.A.M. van der Scheer Medisch ethicus Prof. dr. F.J.H. Tilders Farmacoloog Mevr. dr. A.I. Veldkamp Ziekenhuisapotheker, Klinisch farmacoloog Drs. A.J. Wilhelm Ziekenhuisapotheker, klinisch farmacoloog Dr. ir. P. van de Ven Methodoloog Mevr. drs. W.E. van der Voet Dr. P. de Haan Ambtelijk secretaris Ambtelijk secretaris 12

13 Tabel 2: Overzicht van instellingen waarvoor de METc protocollen, die onder WMO vallen, toetst. VU medisch centrum, Faculteit der Biologie, Faculteit der Sociologie Faculteit Bewegingswetenschappen en Faculteit der Psychologie & Pedagogiek van de Vrije Universiteit Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) Aan het VU medisch centrum gelieerde instellingen: het St Lucas Andreas ziekenhuis (SLAZ, Amsterdam) alsmede het Spaarne ziekenhuis (Hoofddorp). Tabel 3. Overzicht van onderzoekinstituten en de daaraan gerelateerde aandachtsgebieden. Onderzoekinstituut VU-Institute of Cancer and Immunology (V-ICI) Extramuraal Geneeskundig Onderzoekinstituut (EMGO-instituut) Institute for Clinical and Experimental Neurosciences (ICEN) MOVE Institute for Cardiovascular Research- VU (ICaR-VU) Aandachtsgebied Oncologie en Immunologie Extramurale geneeskunde/klinische epidemiologie Neurologie Beweging Cardiovasculair onderzoek 13

14 Tabel 4: Aantal ingediende protocollen uitgesplitst naar jaar van indiening en type. JAAR Monocenter Monocen- Niet- Multicen- Multicen- Subsidie TOTAAL oordeel ter advies WMO ter oordeel ter advies aanvraag Tabel 5: Overzicht van in 2009 goedgekeurde protocollen, uitgesplitst naar jaar van indiening en type. Jaar van Monocenter Monocen- Niet- Multicen- Multicen- Subsidie TOTAAL indiening: oordeel ter advies WMO ter oordeel ter advies aanvraag x X x x x x x X X 2006 x x x x x X X 2005 x x x x x X X TOTAAL Tabel 6: Overzicht van totaal aantal goedgekeurde protocollen, uitgesplitst naar jaar van goedkeuring en type. JAAR Monocenter Monocen- Niet-WMO Multicen- Multicen- Subsidie TOTAAL oordeel ter advies ter oordeel ter advies aanvraag

15 Tabel 7: Overzicht van totaal aantal ingediende protocollen, uitgesplitst naar initiator. Jaar ACTA Spaarne Zhs SLAZ VU VUmc Overig

16 Tabel 8: Overzicht van in 2009 ingediende protocollen, uitgesplitst naar betrokken afdeling VUmc, faculteit en instituut alsmede naar type. Subsidie Monocenter Monocen- Niet- Multicen- Multicen- Afdeling/Zhs/Faculteit aanvraag oordeel ter advies WMO ter oordeel ter advies ACTA 3 1 Anesthesiologie Apotheek 1 2 Bascule 1 Cardiologie Dermatologie 1 4 Dietiek 1 1 EMGO-instituut Endocrinologie Ergonomie 2 GGZ Buiten Amstel Hematologie Heelkunde Huisarts- en Verplhgeneeskunde Intensive Care Inwendige Geneeskunde Onderwijs instituut 1 Klinische Chemie 1 1 KMFT 1 Kindergeneeskunde Klin. Genetica Klinische Neurofysioloige Keel- Neus- en Oorheelkunde 10 1 Longziekten Maag- darm- leverziekten Medische Psychologie Metamedica 1 1 Med. Microbiol & Infectie ziekten 1 2 Mondziekten 3 Neurochirurgie 1 Neurofysiologie 2 Neurologie Nucleaire geneeskunde 4 1 Oncologie Oogheelkunde Orthopedie

17 Pathologie Plastische chirurgie Psychologie Radiologie 1 1 Radiotherapie 1 Reumatologie 1 4 Revalidatie geneeskunde RIVM/Pathologie 1 Sociale geneeskunde 8 1 SLAZ 3 Spaarne ziekenhuis 1 Urologie Utrecht 1 Verloskunde en Gyneacologie VAA 1 Vrije Universiteit TOTAAL

Medische Ethische Toetsingscommissie VU medisch centrum. Bezoek adres Van der Boechorststraat 7 kamer H-565 1081 BT Amsterdam

Medische Ethische Toetsingscommissie VU medisch centrum. Bezoek adres Van der Boechorststraat 7 kamer H-565 1081 BT Amsterdam Medische Ethische Toetsingscommissie VU medisch centrum Bezoek adres Van der Boechorststraat 7 kamer H-565 1081 BT Amsterdam Post adres Postbus 7057 1007 MB Amsterdam Telefoon 020 444 3488 Website www.vumc.nl/metc

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. METC Máxima Medisch Centrum

Jaarverslag 2014. METC Máxima Medisch Centrum Jaarverslag 2014 METC Máxima Medisch Centrum Inhoud Voorwoord p. 3 Inleiding p. 3 Bevoegd gezag METC p. 4 Samenstelling commissie p. 4 Samenstelling secretariaat p. 4 Werkwijze commissie p. 5 Samenvatting

Nadere informatie

website www.nvmetc.nl

website www.nvmetc.nl Verslag NVMETC secretarissenoverleg 19 juni 2014 1. Opening en vaststelling agenda Dhr. Davids geeft aan, dat een belangrijke reden van dit secretarissenoverleg is, dat we van elkaar horen wat er speelt

Nadere informatie

De laatste versie van dit document is te downloaden op: www.umcutrecht.nl/metc. Indienen documenten bij de METC UMC Utrecht

De laatste versie van dit document is te downloaden op: www.umcutrecht.nl/metc. Indienen documenten bij de METC UMC Utrecht Indienen documenten bij de METC UMC Utrecht Begin hier Bekijk in onderstaande tabel wat u wilt indienen. Kijk daarna welke methode van indiening en welke documenten bij uw indiening horen. Volg bij het

Nadere informatie

Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2014

Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2014 Jaarverslag Commissie Medische Ethiek 2014 Bijgevoegd treft u aan het jaarverslag over 2014 van de Commissie Medische Ethiek van het Leids Universitair Medisch Centrum. De Commissie legt hiermee verantwoording

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: VC9 Proefpersonen- en aansprakelijkheidsverzekering (centraal) Distributielijst : STZ Datum : 10-03-2014 Revisiedatum : 10-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere

Nadere informatie

Redactie J.J. Pook. Bijdragen van J.A. Rauwerda, K. Hoekman, M. Paardekooper, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, E.M. Vlug en S.M.E.

Redactie J.J. Pook. Bijdragen van J.A. Rauwerda, K. Hoekman, M. Paardekooper, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, E.M. Vlug en S.M.E. Colofon Redactie J.J. Pook Bijdragen van J.A. Rauwerda, K. Hoekman, M. Paardekooper, W.E. van der Voet, J.C.M. Koudijs, E.M. Vlug en S.M.E. Hooft Ontwerp Suzanne Bakkum Oplage 200 April 2013 metc vumc

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Aanmelden WMO-plichtig onderzoek

Aanmelden WMO-plichtig onderzoek Aanmelden WMO-plichtig onderzoek 1. Doel Het beschrijven van de procedure die gevolgd wordt bij het aanmelden van onderzoek dat onder de WMO valt en waarbij ZGV optreedt als deelnemend centrum. Voordat

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure SOP: V9 Initiatievisite Auteur Naam: Functie instelling/afdeling Judie van den Elshout Staffunctionaris Wetenschapsbureau Wetenschapsbureau / Cluster Leerhuis Handtekening:...

Nadere informatie

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen

Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen Onderzoek naar het functioneren van arts-assistenten in ziekenhuizen BIJLAGE 1 Vragenlijst Vragen die betrekking hebben op de borging van de kwaliteit van de zorg. A. Algemeen Ik werk momenteel als arts

Nadere informatie

Samenwerking in academisch netwerkenrken

Samenwerking in academisch netwerkenrken Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl Samenwerking in academisch netwerkenrken Goed gedrag in wetenschappelijk onderzoek Dr. Anke Persoon, coördinator UKON, afdeling ELG,

Nadere informatie

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten

MES-6 / 2 14. Informatie voor en over Coassistenten MES-6 / 2 14 A6 A6 Informatie voor en over Coassistenten A5 A5 A4 A4 Informatie voor en over Coassistenten Medisch Spectrum Twente Medisch Spectrum Twente (MST) behoort tot de grootste niet-academische

Nadere informatie

Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie

Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie Zie ook www.tilburguniversity.edu/petc Het doel van psychologisch ethische toetsing Psychologisch ethische toetsing is nodig om de belangen van

Nadere informatie

Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst

Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst CENTRAAL COLLEGE MEDISCHE SPECIALISMEN BESLUIT CCMS no. 5-2000 OPLEIDINGSEISEN PATHOLOGIE 1 Het Centraal College Medische Specialismen,

Nadere informatie

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg

2 januari 2015. Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 2 januari 2015 Onderzoek: Effectiviteit van de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg

16 augustus 2014. Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 16 augustus 2014 Onderzoek: Prijsplafonds in de zorg 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

SPELREGELS TOEWIJZINGSVOORSTEL 2016 VOOR DE ZORGOPLEIDINGEN DIE WORDEN BEKOSTIGD DOOR MIDDEL VAN EEN BESCHIKBAARHEIDBIJDRAGE (SPELREGELDOCUMENT 2016)

SPELREGELS TOEWIJZINGSVOORSTEL 2016 VOOR DE ZORGOPLEIDINGEN DIE WORDEN BEKOSTIGD DOOR MIDDEL VAN EEN BESCHIKBAARHEIDBIJDRAGE (SPELREGELDOCUMENT 2016) SPELREGELS TOEWIJZINGSVOORSTEL 2016 VOOR DE ZORGOPLEIDINGEN DIE WORDEN BEKOSTIGD DOOR MIDDEL VAN EEN BESCHIKBAARHEIDBIJDRAGE (SPELREGELDOCUMENT 2016) Januari 2015 1. Inleiding Dit document bevat de spelregels

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: A4 Publicatie Distributielijst : STZ Datum : 20-03-2014 Revisiedatum : 20-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum

Nadere informatie

Jaarverslag METc VUmc

Jaarverslag METc VUmc Jaarverslag METc VUmc 2014 Inhoud 1 Voorwoord 4 2 Samenvatting 5 3 Summary 5 4 Bevoegd gezag METc 6 5 Samenstelling commissie 7 6 Samenstelling secretariaat 9 7 Werkwijze commissie 10 7.1 Plenaire vergadering

Nadere informatie

EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik

EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik -Implicaties voor onderzoekers- Paula Vossebeld Symposium van de V&VN RP 10 november 2015 Verordening

Nadere informatie

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur en Deelname van personeelsleden en studenten aan medisch-wetenschappelijk onderzoek Versie 1.1 Dit document

Nadere informatie

Monitoring van Investigator Initiated onderzoek

Monitoring van Investigator Initiated onderzoek Monitoring van Investigator Initiated onderzoek V1.0 Angela Vlug Clinical Research Bureau VUmc Wat is een IIS (volgens de NFU) Onderzoek waarvoor de raad van bestuur van een (universitair) medisch centrum

Nadere informatie

Het bezoek aan een polikliniek of een onderzoeksafdeling

Het bezoek aan een polikliniek of een onderzoeksafdeling Het bezoek aan een polikliniek of een onderzoeksafdeling Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat moet u meebrengen? 1 Ponsplaatje 1 Bezoek aan de specialist 2 Het maken van een afspraak

Nadere informatie

Trends in tevredenheid (2003/2009)

Trends in tevredenheid (2003/2009) NFU NEDERLANDSE FEDERATIE VAN UNIVERSITAIR MEDISCHE CENTRA Trends in tevredenheid (2003/2009) Samenvatting van het derde onderzoek naar tevredenheid van patiënten in Universitair Medische Centra Trends

Nadere informatie

NCTD Monitor. augustus 2008. vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland. Nefarma Clinical Trial Database

NCTD Monitor. augustus 2008. vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland. Nefarma Clinical Trial Database NCTD Monitor augustus 2008 vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland Nefarma Clinical Trial Database Inhoudsopgave NCTD Monitor 2008 Samenvatting en conclusies 5 Inleiding 7 Monitor 2008 9 Overall

Nadere informatie

Trends in tevredenheid (2007/08)

Trends in tevredenheid (2007/08) NFU NEDERLANDSE FEDERATIE VAN UNIVERSITAIR MEDISCHE CENTRA Trends in tevredenheid (2007/08) Samenvatting van het derde onderzoek naar tevredenheid van patiënten in Universitair Medische Centra Trends in

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U10 Audit Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum Opmerkingen

Nadere informatie

MEDISCH DOSSIER KOPIËREN, INZIEN, BLOKKEREN

MEDISCH DOSSIER KOPIËREN, INZIEN, BLOKKEREN MEDISCH DOSSIER KOPIËREN, INZIEN, BLOKKEREN 643 Inleiding Indien u bij een specialist onder behandeling bent, worden alle gegevens die betrekking hebben op uw behandeling vastgelegd in een medisch dossier.

Nadere informatie

Kwaliteitsborging Geneesmiddelenonderzoek UMC Utrecht Jaarverslag 2007 Bureau Kwaliteitsborging Onderzoek

Kwaliteitsborging Geneesmiddelenonderzoek UMC Utrecht Jaarverslag 2007 Bureau Kwaliteitsborging Onderzoek Kwaliteitsborging Geneesmiddelenonderzoek UMC Utrecht Jaarverslag 2007 Bureau Kwaliteitsborging Onderzoek UMC Utrecht Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde Clinical Trial

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 Medisch Ethische Toetsingscommissie Noord-Holland

Jaarverslag 2014 Medisch Ethische Toetsingscommissie Noord-Holland Jaarverslag 2014 Medisch Ethische Toetsingscommissie Noord-Holland Gemini Ziekenhuis, Den Helder Kennemer Gasthuis, Haarlem Medisch Centrum Alkmaar, Alkmaar Rode Kruis Ziekenhuis, Beverwijk Spaarne Ziekenhuis,

Nadere informatie

Reglement Medisch-ethische toetsingscommissie Onze Lieve Vrouwe Gasthuis

Reglement Medisch-ethische toetsingscommissie Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Reglement Medisch-ethische toetsingscommissie Onze Lieve Vrouwe Gasthuis CONSIDERANS De medisch-ethische toetsingscommissie als bedoeld in artikel 16, eerste lid, van de Wet medisch- wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Wegwijs in het. Universitair Medisch Centrum Groningen

Wegwijs in het. Universitair Medisch Centrum Groningen Wegwijs in het Universitair Medisch Centrum Groningen UMCG-terrein Ingangnummers Accare, Kinder- en Jeugdpsychiatrie (poli) 9 Accare, Kinderpsychiatrie 30 Centrum voor Tandheelkunde en Mondzorgkunde Centrum

Nadere informatie

JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM

JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM 2014 JAARVERSLAG MEDISCH-ETHISCHE TOETSINGSCOMMISSIE METC AZM/UM 2014 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Samenvatting (Nederlands en Engels) 4 1. Algemene

Nadere informatie

Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker

Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak emoties en reacties op. Niet alleen bij de patiënt, maar ook bij zijn of haar naasten. Uit onderzoek blijkt

Nadere informatie

onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora.

onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora. Uw behandelend arts of de onderzoeker heeft u geïnformeerd over het medisch-wetenschappelijk onderzoek Invloed van UVB lichttherapie op huid en darmflora. U beslist zelf of u wilt meedoen. Om deze beslissing

Nadere informatie

Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G

Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G Basisarts, en dan. Mastering your future 24 oktober 2015 Victor Slenter, arts M&G 1 Disclosure Sinds 2013 lid Dagelijks Bestuur Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten 2 Inhoud presentatie Wat doet

Nadere informatie

3 april 2014 Partnership in Clinical Trials Martijn Griep, PhD Associate Director Kwaliteit en Naleving Janssen GCO Benelux, Tilburg

3 april 2014 Partnership in Clinical Trials Martijn Griep, PhD Associate Director Kwaliteit en Naleving Janssen GCO Benelux, Tilburg Ideale site ideale samenwerking in clinical trials 3 april 2014 Partnership in Clinical Trials Martijn Griep, PhD Associate Director Kwaliteit en Naleving Janssen GCO Benelux, Tilburg MICROSOFT CORPORATION

Nadere informatie

Europese verordening klinische proeven. Harrie Storms (VWS)

Europese verordening klinische proeven. Harrie Storms (VWS) Europese verordening klinische proeven Harrie Storms (VWS) 1 Veranderingen EU verordening Indiening via EU-portal (nationale studies en multinationale studies) Centrale beoordeling van multinationaal onderzoek

Nadere informatie

DE MONITOR. Bijlage 1

DE MONITOR. Bijlage 1 DE MONITOR Bijlage 1 legenda procesfase rol voorbereidingsfase v=verantwoordelijk uitvoeringsfase p= partner gerealiseerd evaluatiefase Geen actie agenda werkgroep aandachtslevel regisseur **** direct

Nadere informatie

Capaciteitsorgaan. en beroepskeuze

Capaciteitsorgaan. en beroepskeuze Capaciteitsorgaan en beroepskeuze V.A.J. Slenter, arts M&G, arts beleid en advies KNMG Directeur Capaciteitsorgaan 14 maart 2015 Carrièrebeurs Utrecht 1 Inhoud presentatie 1. De routing 2. Kenmerken van

Nadere informatie

Documentatierapport Inschrijvingen in het Beroepen in de gezondheidszorg register (BIGBUS)

Documentatierapport Inschrijvingen in het Beroepen in de gezondheidszorg register (BIGBUS) Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek Documentatierapport Inschrijvingen in het Beroepen in de gezondheidszorg register (BIGBUS) Datum: 1 juli 2014 Bronvermelding Publicatie

Nadere informatie

zorgaanbieders die geneeskundige zorg aanbieders zoals psychiaters of psychotherapeuten die bieden.

zorgaanbieders die geneeskundige zorg aanbieders zoals psychiaters of psychotherapeuten die bieden. NADERE REGEL Regeling verplichte publicatie wachttijden somatische zorg Gelet op artikel 38 lid 4 juncto 7 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de volgende

Nadere informatie

KWALITEITSHANDBOEK WETENSCHAPSBELEID KENNEMER GASTHUIS EN SPAARNE ZIEKENHUIS. Organisatie en richtlijnen medisch-wetenschappelijk onderzoek

KWALITEITSHANDBOEK WETENSCHAPSBELEID KENNEMER GASTHUIS EN SPAARNE ZIEKENHUIS. Organisatie en richtlijnen medisch-wetenschappelijk onderzoek KWALITEITSHANDBOEK WETENSCHAPSBELEID KENNEMER GASTHUIS EN SPAARNE ZIEKENHUIS Organisatie en richtlijnen medisch-wetenschappelijk onderzoek april 2014 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 1.1. Organisatie wetenschap

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U9 Monitoren Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Hoofdstuk Versiedatum Hoofdstuk

Nadere informatie

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Geachte heer, mevrouw, Bij u is vastgesteld, dat er mogelijk sprake is van een perforatie (gaatje) van de dikke darm ten gevolge van divertikels (uitstulpingen).

Nadere informatie

Máxima Medisch Centrum (g)een gewoon bedrijf. 11 april 2013 Welkom VOC

Máxima Medisch Centrum (g)een gewoon bedrijf. 11 april 2013 Welkom VOC Máxima Medisch Centrum (g)een gewoon bedrijf 11 april 2013 Welkom VOC Hoogwaardige en persoonlijke patiëntenzorg Máxima Medisch Centrum: het grootste ziekenhuis in Zuidoost-Brabant Ruim 3.300 medewerkers,

Nadere informatie

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek?

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Inhoud Pagina Inleiding... 2 Medisch wetenschappelijk onderzoek... 3 Waarom zou u meedoen... 4 Onderzoeksfasen... 5 Medisch Ethische Commissie...

Nadere informatie

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten Diagnostiek van osteoporose en het verbeteren van de therapietrouw bij patiënten met osteoporose na een recente fractuur Wat als u nog vragen heeft? Mocht u na het

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U4 Registratie /randomisatie procedure Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum

Nadere informatie

Ik onderschrijf het advies van de Commissie Bevolkingsonderzoek.

Ik onderschrijf het advies van de Commissie Bevolkingsonderzoek. Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : Briefadvies Amendement DENSE-studie Uw kenmerk : 701406-129805-PG Ons kenmerk : I-1611/JB/pm/894-O1

Nadere informatie

NCTD Monitor AUGUSTUS 2009. vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland. Nefarma Clinical Trial Database

NCTD Monitor AUGUSTUS 2009. vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland. Nefarma Clinical Trial Database NCTD Monitor AUGUSTUS 2009 vereniging innovatieve geneesmiddelen Nederland Nefarma Clinical Trial Database NCTD Monitor 2009 Inhoudsopgave 5 Samenvatting en conclusies 7 Inleiding 10 Monitor 2009 12 Overall

Nadere informatie

Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie monitor

Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie monitor Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie monitor 1. Gegevens aanvrager Naam + Voorletters:... Adres:... Postcode + Woonplaats:.... Geboortedatum:... Geboorteplaats:... Werkzaam bij: Organisatie + Afdeling:...

Nadere informatie

Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren. M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur

Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren. M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur Maastricht UMC-Holding MUMC-Holding CTCM BPCM MI Groningen Utrecht Nijmegen

Nadere informatie

SEMINAR 4 NOVEMBER 2014

SEMINAR 4 NOVEMBER 2014 SEMINAR 4 NOVEMBER 2014 Professioneel opzetten en uitvoeren van klinisch onderzoek www.deresearchmanager.nl Striksteeg 7 7411 KR Deventer 0570 594 789 info@deresearchmanager.nl Ontwikkeling Afdeling Innovatie

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Titel onderzoek: Kosteneffectiviteit van vroege chirurgie versus fysiotherapie met optionele verlate meniscectomie in oudere patiënten. Een gerandomiseerde multicenter studie. Geachte heer/mevrouw, Via

Nadere informatie

PILOT. TOETSINGSKADER NIET-WMO-PLICHTIG (nwmo) ONDERZOEK

PILOT. TOETSINGSKADER NIET-WMO-PLICHTIG (nwmo) ONDERZOEK PILOT TOETSINGSKADER NIET-WMO-PLICHTIG (nwmo) ONDERZOEK Stuurgroep nwmo Prof. Dr. Herman Pieterse (Voorzitter) Profess Medical Consultancy B.V. Dhr. Drs. Pieter Kievit Dhr. Dr. Eric Hoedemaker Mevr. Tanja

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD. Maart 2011

INFORMATIEBLAD. Maart 2011 INFORMATIEBLAD AANMELDING TRIALBUREAU/DATACENTRUM Maart 2011 Kanker zo snel mogelijk terugdringen en onder controle brengen. We zijn er voor mensen die leven met kanker en de mensen die met hen samenleven.

Nadere informatie

Titel: Good Clinical Practice & Monitoring. Initiation Investigator Driven Studies. Versie: 14-jan-2013

Titel: Good Clinical Practice & Monitoring. Initiation Investigator Driven Studies. Versie: 14-jan-2013 Titel: Good Clinical Practice & Monitoring Initiation Investigator Driven Studies Inhoud Wet- en regelgeving/declaration of Helsinki Good Clinical Practice Patiënteninformatie/ informed consent Basisvereisten

Nadere informatie

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje.

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje. Patiënteninformatie Prevent Trial ABR Nummer: 22695 Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje. Originele titel: Preventie van parastomale hernia door versterking

Nadere informatie

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld:

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Kunststof matje versus geen matje voor navelbreuken: een dubbel blind, prospectief gerandomiseerd onderzoek Engelse titel: Mesh versus suture

Nadere informatie

Onderzoek VUmc onder huisartsen Amsterdam 2013 Samenvatting en verbeteracties

Onderzoek VUmc onder huisartsen Amsterdam 2013 Samenvatting en verbeteracties Onderzoek VUmc onder huisartsen Amsterdam 2013 Samenvatting en verbeteracties In april en mei 2013 heeft de dienst communicatie van VUmc een kwantitatief onderzoek onder huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Patienteninformatiebrief. De Rapid studie

Patienteninformatiebrief. De Rapid studie Patienteninformatiebrief De Rapid studie Studie waarin de standaard dotter behandeling met stent voor een vernauwde of afgesloten bovenbeenslagaders wordt vergeleken met een Paclitaxel gecoate dotter ballon

Nadere informatie

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje.

Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje. Patiënteninformatie Prevent Trial ABR Nummer: 22695 Voorkómen van een littekenbreuk naast het stoma door plaatsing van een kunststof matje. Originele titel: Preventie van parastomale hernia door versterking

Nadere informatie

embryo kwaliteit bij BRCA1 of BRCA2 mutatie draagsters

embryo kwaliteit bij BRCA1 of BRCA2 mutatie draagsters Toelichting bij informatie folder Informatie voor IVF/PGD patiënten Deze informatie folder is bedoeld voor alle IVF/PGD patiënten die geschikt zijn voor deelname aan dit onderzoek. Dit zijn de patiënten

Nadere informatie

Raming benodigde instroom per medische en tandheelkundige vervolgopleiding 2015-2025/2031

Raming benodigde instroom per medische en tandheelkundige vervolgopleiding 2015-2025/2031 Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Raming benodigde instroom per medische en tandheelkundige vervolgopleiding 2015-2025/2031 Tabellenboek, behorende

Nadere informatie

2. BEGRIPSBEPALINGEN In dit document wordt ter aanvulling op de definities zoals gebruikt in het CVA Parelreglement, verstaan onder:

2. BEGRIPSBEPALINGEN In dit document wordt ter aanvulling op de definities zoals gebruikt in het CVA Parelreglement, verstaan onder: 1. INLEIDING Voor het doel van het Parelsnoer zal binnen de CVA parel een Wetenschappelijke Toetsingscommissie worden ingericht. Het huidige document beschrijft de samenstelling, taken en bevoegdheden

Nadere informatie

drs. J.N. Jedema, voorzitter METC Stichting BEBO Ontstaan en ontwikkeling van de Stichting

drs. J.N. Jedema, voorzitter METC Stichting BEBO Ontstaan en ontwikkeling van de Stichting drs. J.N. Jedema, voorzitter METC Stichting BEBO Ontstaan en ontwikkeling van de Stichting 25 jaar Stichting Beoordeling Ethiek Biomedisch Onderzoek De Medisch Ethische Commissie van de Stichting BEBO

Nadere informatie

Wegwijs in Zuyderland Medisch Centrum. locatie Sittard-Geleen

Wegwijs in Zuyderland Medisch Centrum. locatie Sittard-Geleen Wegwijs in Zuyderland Medisch Centrum locatie Sittard-Geleen Wegwijs in Zuyderland Medisch Centrum locatie Sittard-Geleen In deze folder vindt u op alfabetische volgorde een overzicht van alle bestemmingen

Nadere informatie

Proefpersoneninformatie. Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden

Proefpersoneninformatie. Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden Proefpersoneninformatie Bestralings-geinduceerde hartschade meten d.m.v. het bepalen van bloedwaarden Geachte mevrouw, meneer, In aansluiting op het gesprek met uw behandelend arts, ontvangt u hierbij

Nadere informatie

T.b.v. het lokale advies bij medisch wetenschappelijke studievoorstellen

T.b.v. het lokale advies bij medisch wetenschappelijke studievoorstellen Versie oktober 2007 Algemene informatie Voor een advies inzake de lokale uitvoerbaarheid van een onderzoek in het OLVG dat reeds door een erkende METC beoordeeld is, dient u het onderzoek bij de MEC van

Nadere informatie

dagopname op de afdeling dagbehandeling

dagopname op de afdeling dagbehandeling patiënteninformatie dagopname op de afdeling dagbehandeling In overleg met uw arts heeft u besloten tot opname op de afdeling Dagbehandeling in het Onze lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG). Op de afdeling Dagbehandeling

Nadere informatie

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Julius Centrum UMC Utrecht Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik

EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik EU verordening no 536/2014 betreffende klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik -Implicaties voor CCMO, METC s en onderzoekers- Paula Vossebeld DCTF jaarcongres 7 oktober 2015 Verordening

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 20 202 3 452 Wijziging van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen in verband met de evaluatie van deze wet en herstel van onvolledige implementatie

Nadere informatie

Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie datamanager

Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie datamanager Aanvraagformulier REGISTRATIE oncologie datamanager 1. Gegevens aanvrager Naam + Voorletters:... Adres:... Postcode + Woonplaats:.... Geboortedatum:.... Geboorteplaats:.... Werkzaam bij: Organisatie +

Nadere informatie

Januari 2013. Jaarverslag 2012

Januari 2013. Jaarverslag 2012 Januari 2013 Jaarverslag 2012 1 1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de voor huurders van Woonstichting SSW. Hierin doet de verslag van haar activiteiten in 2012. Het reglement van de noemt een

Nadere informatie

De rol van de verpleegkundige binnen Medischwetenschappelijk

De rol van de verpleegkundige binnen Medischwetenschappelijk De rol van de verpleegkundige binnen Medischwetenschappelijk onderzoek Moderator Mevr. R.C.A. Veldhoen-Tijben 1st author / speaker Miriam Gelderloos Co-author Erna Helmantel Belangenverklaring In overeenstemming

Nadere informatie

ccmo-richtlijn Externe Toetsing 2012

ccmo-richtlijn Externe Toetsing 2012 Richtlijn van de centrale commissie medisch-wetenschappelijk onderzoek krachtens artikel 24 van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, inzake de toetsingsprocedure multicenteronderzoek en

Nadere informatie

Jaarverslag 2002 Dierexperimentencommissie (DEC) Universitair Medisch Centrum Utrecht

Jaarverslag 2002 Dierexperimentencommissie (DEC) Universitair Medisch Centrum Utrecht Jaarverslag 00 Dierexparlmentencommlssle UMCU Jaarverslag 00 Dierexperimentencommissie (DEC) Universitair Medisch Centrum Utrecht Sinds juli 1998 is de Dierexperimentencommissie ten behoeve van de Faculteit

Nadere informatie

Wegwijs in Orbis Medisch Centrum

Wegwijs in Orbis Medisch Centrum Wegwijs in Orbis Medisch Centrum Wegwijs in Orbis Medisch Centrum In deze folder vindt u op alfabetische volgorde een overzicht van alle bestemmingen in Orbis Medisch Centrum met de bijbehorende telefoonnummers.

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker

PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker PATIËNTEN INFORMATIE FOLDER Vaststellen van de waarde van nieuwe MRI technieken bij de behandeling van endeldarmkanker Dit studieprotocol en de bijbehorende patiënteninformatie en het toestemmingsformulier

Nadere informatie

RAPPORTAGE CGR REGELS GUNSTBETOON

RAPPORTAGE CGR REGELS GUNSTBETOON RAPPORTAGE CGR REGELS GUNSTBETOON INHOUDSOPGAVE + Inleiding & leeswijzer 3 + Management summary 6 + Resultaten 10 1. 10 2. 18 3. 26 4. s 34 + Profiel 42 1. & s 43 2. 44 3. 45 2 INLEIDING & LEESWIJZER RIJNSBURGSTRAAT

Nadere informatie

Polikliniek. Algemene bezoekersinformatie

Polikliniek. Algemene bezoekersinformatie Polikliniek Algemene bezoekersinformatie 1 2 Inhoudsopgave Een afspraak maken met de specialist 4 Inlichtingen 4 Gastvrouw 4 Respectvol omgaan met elkaar 5 Rolstoelen 5 Inschrijving (ponsplaatje) 5 Melden

Nadere informatie

INFORMATIEBRIEF VOOR DE PATIËNT

INFORMATIEBRIEF VOOR DE PATIËNT INFORMATIEBRIEF VOOR DE PATIËNT Titel van het onderzoek Een gerandomiseerd onderzoek naar operatieve versus niet-operatieve behandeling van breuken van het kopje van het spaakbeen. Inleiding Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis

Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis DIABOLO studie Onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van acute milde diverticulitis Geachte heer/mevrouw, Wij doen onderzoek naar het effect van antibiotica op het beloop van milde diverticulitis.

Nadere informatie

Rapport over de toetsing van de PROPATRIA-studie door de Medisch Ethische ToetsingsCommissie van het Universitair Medisch Centrum Utrecht

Rapport over de toetsing van de PROPATRIA-studie door de Medisch Ethische ToetsingsCommissie van het Universitair Medisch Centrum Utrecht Rapport over de toetsing van de PROPATRIA-studie door de Medisch Ethische ToetsingsCommissie van het Universitair Medisch Centrum Utrecht Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) Postbus 16302

Nadere informatie

Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank: Maagtumoren

Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank: Maagtumoren Informatie voor donoren over UMC Utrecht Biobank: Maagtumoren Datum: 09-09-2014 Versienummer: 2 Inleiding U bent in ons ziekenhuis onder behandeling in verband met een tumor van de maag. U bent gevraagd

Nadere informatie

HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit.

HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit. HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit. HypoAware: a combined group and online educational program for

Nadere informatie

Meedoen aan de studie Zicht op gewicht

Meedoen aan de studie Zicht op gewicht VOEDING & DIEET Meedoen aan de studie Zicht op gewicht Informatie voor deelnemers Meedoen aan de studie Zicht op gewicht U bent uitgenodigd om mee te doen aan een studie. Of u deelneemt of niet, is helemaal

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Medisch-wetenschappelijk onderzoek met medische hulpmiddelen 1

Veel gestelde vragen Medisch-wetenschappelijk onderzoek met medische hulpmiddelen 1 Veel gestelde vragen Medisch-wetenschappelijk onderzoek met medische hulpmiddelen 1 1. Wat is een medisch hulpmiddel? De wettelijke definitie 2 van een medisch hulpmiddel luidt: Een medisch hulpmiddel

Nadere informatie

Revalidatie & MS Centrum vzw. V. Cuyvers Uitgavedatum: 12.05.2015 Pagina: 1 van 5

Revalidatie & MS Centrum vzw. V. Cuyvers Uitgavedatum: 12.05.2015 Pagina: 1 van 5 Pagina: 1 van 5 Het ondervragen van patiënten in het kader van een eindwerk voor het bekomen van een graad van bachelor of bachelor na bachelor komt neer op een prospectieve verzameling van gegevens met

Nadere informatie

BROK staat voor Basiscursus Regelgeving en Organisatie voor Klinisch onderzoekers.

BROK staat voor Basiscursus Regelgeving en Organisatie voor Klinisch onderzoekers. VEELGESTELDE VRAGEN OVER DE BROK CURSUS Wat is de BROK cursus? BROK staat voor Basiscursus Regelgeving en Organisatie voor Klinisch onderzoekers. Aan de uitvoering van mensgebonden onderzoek worden door

Nadere informatie

Bereik nu uw medische doelgroep! Download GRATIS!

Bereik nu uw medische doelgroep! Download GRATIS! Bereik nu uw medische doelgroep! Download GRATIS! 17.000 downloads Met de app MedZine krijgt de medisch specialist toegang tot de meest recente content uit zijn vakgebied. Dit zijn alle belangrijke (inter)nationale

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: O3 Ontwikkelen, implementeren en beheren van SOP s Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies

Nadere informatie

Van basisarts tot aios. Victor Slenter, arts M&G 25 november 2015 LUMC

Van basisarts tot aios. Victor Slenter, arts M&G 25 november 2015 LUMC Van basisarts tot aios Victor Slenter, arts M&G 25 november 2015 LUMC 1 Inhoud presentatie Wat doet het Capaciteitsorgaan? Wat doen basisartsen als zij zijn afgestudeerd? Aantal sollicitaties naar opleidingsplekken

Nadere informatie

Documentatierapport Inschrijvingen in het beroepen in de gezondheidszorg (big)-register (BIGTAB)

Documentatierapport Inschrijvingen in het beroepen in de gezondheidszorg (big)-register (BIGTAB) Centrum voor Beleidsstatistiek en Microdata Services Documentatierapport Inschrijvingen in het beroepen in de gezondheidszorg (big)-register (BIGTAB) Datum: 17 maart 2015 Bronvermelding Publicatie van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie