De Commissie Sociaal Economische Aangelegenheden Diervoedersector en het Dagelijks Bestuur adviseren positief.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Commissie Sociaal Economische Aangelegenheden Diervoedersector en het Dagelijks Bestuur adviseren positief."

Transcriptie

1 VERGADERING : OPENBAAR BESTUUR DATUM : 12 NOVEMBER 2008 AGENDAPUNT : 14 BIJLAGE : OB BETREFT : Plan van Aanpak Tillen Vorig jaar deed de Hoge Raad der Nederlanden (HR) uitspraak in een bijna 10 jaar slepende arbeidsongeschiktheidsdagvaarding waarbij een werknemer een werkgever daagde. De hoogste rechterlijke macht merkte op dat het maximale tilgewicht 23 kg is, maar het hanteert dit niet als absolute norm. In de diervoedersector wordt gewerkt met zakgoed van 25 kg. Deze uitspraak zorgde ervoor dat brancheorganisaties bij het Productschap Akkerbouw om informatie hebben gevraagd. De brancheorganisaties willen graag meer informatie over de wetgeving die bij dit onderwerp hoort en praktische voorlichtingsmaterialen. De afdeling Arbeid ontwikkelde een projectplan dat als bijlage is bijgevoegd. Het plan is dusdanig gestructureerd dat verschillende vormen van voorlichting worden voorgesteld. Dit projectplan is al goedgekeurd door het bestuur van het Productschap Akkerbouw en zal ook aan het Productschap Wijn en aan het Productschap Margarine, Vetten, Oliën worden voorgelegd voor deelname. Op 17 juli jl. is het Plan van Aanpak Tillen voor besluitvorming aan het bestuur g d. Achteraf bezien was dit midden in de zomervakantie geen optimale wijze van besluitvorming. Dit zal in het vervolg niet meer worden toegepast. Volledigheidshalve wordt het plan nogmaals voorgelegd. Het plan wordt samen met Productschap Akkerbouw uitgevoerd. ADVIES De Commissie Sociaal Economische Aangelegenheden Diervoedersector en het Dagelijks Bestuur adviseren positief. FINANCIËLE ASPECTEN De totale out-of-pocket kosten bedragen , - excl. BTW en komen voor een derde ten laste van het PDV en tweederde van het PA. Het is opgenomen in de (herziene) begroting van project III.5: Arbeidsomstandigheden. Indien meer productschappen gaan meedoen, zullen de kosten naar rato worden herverdeeld. Openbare bestuursvergadering PDV 1 van 2 12 november 2008

2 SOCIALE CONSEQUENTIES Het plan van aanpak zal bevorderen dat er duidelijkheid ontstaat over het gewenste maximale tilgewicht in de diervoedersector. VOORSTEL Het voorstel is in te stemmen met het plan van aanpak en de financiering ervan. COMMUNICATIE - BIJLAGE(N) : 1 Openbare bestuursvergadering PDV 2 van 2 12 november 2008

3 Plan van aanpak Tillen Plaats, datum: Den Haag, juli 2008 Opgesteld door: afdeling Arbeid, Hilde Harren Pagina 1 van 14

4 INHOUDSOPGAVE 1 ACHTERGROND Opdrachtgever Opdrachtnemer PROJECTOPDRACHT Doelstelling Opdrachtomschrijving PROJECTACTIVITEITEN Doelgroep Onderwerpen Aanpak project Initiële fase Operationele fase PROJECTORGANISATIE Klankbordgroep Projectteam Projectleider Projectmedewerker Extern deskundige Communicatie KOSTEN EN BATEN Kosten Baten...13 Pagina 2 van 14

5 1 ACHTERGROND Op 27 april 2007 deed de Hoge Raad der Nederlanden (HR) uitspraak in een bijna 10 jaar slepende arbeidsongeschiktheidsdagvaarding waarbij een werknemer een werkgever daagde. Op verzoek van zijn cheffin hielp de werknemer, met tenminste drie anderen, een oven op te tillen. De oven stond op een houten pallet en deze moest worden verwijderd. Het tillen gebeurde rechtstandig en de betrokkenen gingen allemaal door de knieën. Ondanks deze goede tilhouding voelt de werknemer plotseling pijn in zijn rug en twee maanden later meldt hij zich ziek met rugklachten. Een jaar later is hij geopereerd aan een hernia in zijn onderrug. Vanaf januari 2000 ontvangt hij een WAO uitkering op grond van een arbeidsongeschiktheidspercentage van %. In de tussentijd daagt de werknemer zijn werkgever voor de kantonrechter. Via de kantonrechter en hoger beroep komt de zaak uit bij de HR. Deze bepaalt dat de werkgever de verplichting had om redelijkerwijs zorg te dragen voor mechanische hulpmiddelen en/of persoonlijke beschermingsmiddelen. Aanvullend merkt de hoogste rechterlijke macht op dat het maximale tilgewicht 23 kg is, maar het hanteert dit niet als absolute norm. De 23 kg, die de HR hanteert, is gebaseerd op de Amerikaanse NIOSH formule (National Institute for Occupational Safety and Health, 1981). Deze formule berekent het maximale aanbevolen gewicht dat met twee handen kan worden getild in een bepaalde tilsituatie zonder verhoogd gezondheidsrisico voor 90% van de werkende bevolking (bestaande uit 75% vrouw en 90% man). De uitspraak van de HR zorgde ervoor dat brancheorganisaties bij het Productschap Diervoeder om informatie hebben gevraagd. Vele vrachten (zoals zakgoed) die in de sector worden gebruikt zijn zwaarder. Brancheorganisaties willen graag meer informatie over de wetgeving die bij dit onderwerp hoort en praktische voorlichtingmaterialen. Deelname aan (onder)delen van dit voorgestelde project kunnen een praktische uitwerking zijn van een advies dat uit de Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) volgt. 1.1 Opdrachtgever Het Productschap Akkerbouw participeert voor 2/3 in dit project. Productschap Diervoeder voor 1/3. de besturen van beiden Productschappen zijn de opdrachtgever van dit project. In het bestuur van Productschap Akkerbouw zijn de kwekers, telers, handel, be- en verwerkende industrie, bakkers en de detailhandel vertegenwoordigd. Verder te noemen de akkerbouwsector. Het bestuur van Productschap Diervoeder is samengesteld uit vertegenwoordigers uit de verschillende geledingen van de diervoederkolom, benoemd door de ondernemers-organisaties en werknemersorganisaties actief in de volgende geledingen: akkerbouw, mengvoederindustrie, overige diervoeder- en diervoedergrondstoffenindustrie, niet-agrarische voortbrenging en handel in diervoeders, diervoedergrondstoffen en de (pluim) veehouderij. Verder te noemen de diervoederindustrie-sector 1.2 Opdrachtnemer De afdeling Arbeid zal voor de opdrachtgever de coördinatie en uitvoering van het voorlichtingsproject op zich nemen en treedt op als opdrachtnemer in dit project dat twee jaar zal duren. Pagina 3 van 14

6 2 PROJECTOPDRACHT 2.1 Doelstelling Doelstelling van dit project is de akkerbouwsector en de diervoedersector van gerichte informatie te voorzien over fysieke belasting zodat de werkenden in die sectoren over meer informatie beschikken die zij praktisch kunnen toepassen voor het blijvend realiseren van veilige en goede arbeidsomstandigheden. De Productschappen willen hiermee bereiken dat de sector beschikt over de relevante informatie en kennis op dit gebied. Zodoende kunnen de sectoren wenselijke en noodzakelijke maatregelen nemen. Dit om te voldoen aan de vereisten ten aanzien van wet- en regelgeving en voorlichting aan werkenden in de sectoren. 2.2 Opdrachtomschrijving Als dit project wordt opgeleverd: Weten werknemers in de sectoren dat er vanuit de huidige wetgeving geen absolute tilnorm is in Nederland (bijv. 23 of 25 kg zoals velen nu wel denken). Het maximum tilgewicht is afhankelijk van houding, tilomstandigheden, vorm van de last etc. Beschikken de sectoren over een voorlichtende folder en cd-rom. Kunnen werknemers deelnemen aan een cursus waarin specifiek op fysieke belasting en juiste tilhouding binnen de akkerbouw- en diervoedersector wordt ingegaan. Kunnen gebruikers via een webapplicatie snel in de databank hun eigen persoonlijke tilgegevens invoeren waarmee een maximale aanbevolen tilgrens in hun bedrijf (sector) bepaald kan worden. Hebben werknemers inzicht welke tilhulpmiddelen beschikbaar zijn. Is gecommuniceerd met de (werknemers in de) sector over de beschikbaarheid van bovengenoemde producten. 3 PROJECTACTIVITEITEN Het voorlichtingsproject zal uit drie pijlers bestaan. De doelgroep en deze drie delen zullen in dit hoofdstuk worden beschreven. De aanpak van dit project bevat een initiële en een operationele fase. Beide fasen zijn beschreven. Het project zal lopen tussen voorjaar 2008 en eind Doelgroep Het voorlichtingsproject zal zich richten op werkenden in zowel de akkerbouw- als diervoedersector. De individuele deelsectoren staan vernoemd in paragraaf Onderwerpen Het voorlichtingsproject valt in drie pijlers uiteen. A) Wetgeving Dit deel van het project heeft tot doel meer voorlichting te geven over de huidige wetgeving. Pagina 4 van 14

7 Op Europees niveau zijn verschillende normen en richtlijnen gepubliceerd die direct of indirect verband houden met aandoeningen aan het bewegingsapparaat. De Europese norm EU geeft aanbevelingen bij het handmatig verplaatsen van machines en onderdelen daarvan. Aanvullend bevat het document adviezen over hoe voorwerpen van drie kg of meer over afstanden van minder dan twee meter verplaatst kunnen worden. De Europese richtlijn 90/269/EEG beschrijft de minimum veiligheids- en gezondheidsvoorschriften voor het handmatig hanteren van lasten met gevaar voor met name rugletsel bij werknemers. Deze richtlijn heeft als basis gediend bij het opstellen van het Arbeidsomstandighedenbesluit Het huidige Nederlandse Arbobesluit bevat open normen dat wil zeggen dat er op het gebied van tillen geen wettelijke grenswaarden zijn gegeven. Dit is belangrijk uit te dragen omdat dit bepaalt dat de sector op kort termijn geen veranderingen hoeft aan te brengen op het gebied van bijvoorbeeld zakgoed. Dit uitdragen kan gebeuren via een notitie die naar alle betrokkenen wordt toegestuurd. Tevens wordt de ontwikkeling op het terrein van wetgeving in EU verband en nationaal nauwlettend gevolgd. Het blijkt namelijk dat het onderwerp in de sector leeft en wordt het onderling veel besproken. Voorstel: Gedurende de projectperiode worden minimaal drie mailingen (nieuwsbrieven) met informatie over wetgeving op dit punt verstuurd naar alle betrokkenen waardoor zij actief worden geïnformeerd. B) Voorlichtingsmaterialen De afdeling Arbeid van het Productschap Akkerbouw en Diervoeder wil voorlichting geven aan werkgevers en werknemers aangaande het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en/of de wijze van tillen op de werkplek. Uit onderzoek is gebleken dat effectieve voorlichting bijdraagt aan de bewustheidvorming en gedragverandering van personeelsleden. De afdeling Arbeid wil concrete vormen van voorlichting aanbieden. Deze kunnen via de achterban van de diverse brancheorganisaties verspreid worden. Het doel van de voorlichting is om deels te laten zien hoe het niet moet en wat er gebeurt als je slecht tilt en anderzijds hoe het wel moet. 1. Tilwijzer De tilwijzer is een specifieke folder over de juiste tilhouding. De tilwijzer is ontworpen voor een project van de Productschappen Wijn en Dranken. Met de tilwijzer wilden de productschappen de werkgevers én medewerkers in de verschillende drankensectoren nog eens wijzen op het belang van goed tillen. De kern van de tilwijzer bestaat uit twaalf voorbeelden waarin juist en onjuist tillen naast elkaar zijn afgebeeld. Bij iedere afbeelding is een korte tekst opgenomen. De tilwijzer is zo ontwikkeld dat hij op de werkplek kan worden opgehangen, om de medewerkers dagelijks te herinneren aan het belang van het gebruik van tilhulpmiddelen en goed tillen. Deze tilwijzer kan worden aangepast om te gebruiken in de akkerbouw- en diervoedersectoren. Aanvullend kan de folder een overzicht van diverse tilhulpmiddelen bevatten. Voorstel: Halverwege 2008 wordt een tilwijzer uitgegeven die toegespitst is op de akkerbouw- en diervoedersector. Deze tilwijzer bevat tevens een overzicht van bruikbare tilhulpmiddelen. Pagina 5 van 14

8 Figuur 1: Tilwijzer van Productschappen Wijn en Dranken. 2. Cursussen Werknemers van bedrijven kunnen ook mee doen aan een tilcursus op maat. Deelname aan een dergelijke cursus kan een praktische uitwerking zijn van een advies dat uit de RI&E volgt. In een klein-middelgroot bedrijf kan deze cursus op de werkvloer worden gehouden. Door middel van concrete voorbeelden en oefeningen worden deelnemers gewezen op een juiste tilhouding. Een professionele tiladviseur geeft persoonlijke aanbevelingen en gaat concreet met de deelnemers aan de slag. Deze cursus kan in het individuele bedrijf ook ingepast worden op het gebied van gezondheidsmanagement. Hierdoor kan het onderwerp fitheid in de organisatie besproken worden. De tilcursus kan bijvoorbeeld naar aanleiding van een periodiek geneeskundig onderzoek volgen. Een andere workshop is afgestemd op de grotere bedrijven. Deze workshop leidt deelnemers op tot tilcoach. De tilcoach is een medewerker binnen de organisatie die wordt opgeleid om naar zijn collega s te kijken hoe ze werken. Hij kan op gestructureerde en professionele wijze adviezen geven waardoor het ziekteverzuim kan verminderen. Het pluspunt van deze workshop is dat één tilcoach vele anderen binnen een grote organisatie arbotechnisch en ergonomisch bij kan staan. Ook hierbij leert de werknemer de juiste tiltechnieken aan de hand van voorbeelden en dat het essentieel is dat iedereen zich goed voorbereid alvorens hij gaat tillen. Voorstel: De afdeling Arbeid zal bedrijven ondersteunen bij het volgen van een geschikte cursus. Zij zal als intermediair optreden zodat bedrijven worden geholpen bij het vinden van een geschikte tilcursus. Hiertoe zullen enkele offerten van cursussen worden opgevraagd. Figuur 2: Concrete oefeningen in de diervoedersector Pagina 6 van 14

9 3. CD-rom De afdeling Arbeid wil een cd-rom ontwikkelen met goed- en foutvoorbeelden van tilhoudingen. Door middel van concrete filmpjes ziet de gebruiker hoe hij het beste materialen, zoals meel- of diervoederzakken, kan tillen. Hierbij kan ook gebruik worden gemaakt van PIMEX. Picture Mix Exposure is een instrument voor visualisatie van blootstelling aan gevaarlijke stoffen of -omstandigheden. De Arbo-Unie heeft de kennis en materialen waarmee duw- en trekbewegingen als kracht (in Newton) gemeten kunnen worden en waarmee spierspanning via een oppervlaktespier gemeten kan worden. Hierdoor wordt het inzichtelijk welke tilhoudingen het minst belastend zijn voor een lichaam. De video-opnames van werksituaties, die hierbij worden gemaakt, worden gekoppeld aan een visuele weergave van de meet-gegevens. De cd-rom kan onder andere gebruikt worden bij de training van (nieuwe) personeelsleden in de sectoren en is vrij opvraagbaar bij de afdeling Arbeid. Voorstel: De afdeling Arbeid ontwikkelt in 2008 een cd-rom waarmee visueel inzichtelijk wordt gemaakt welke tilhoudingen in de akkerbouw- en diervoedersector het minst belastend zijn voor het lichaam. De cd-rom geeft op een praktische en prikkelende manier concrete voorlichting over het onderwerp. 4. Rekenmodule met tilgegevens per beroep en tilhulpmiddelen De afdeling Arbeid wil ook een ondersteunende bijdrage leveren bij het inventariseren van de functies, werksituaties en taken waarin werknemers tillen in de diverse deelsectoren. Hierbij kijkend naar het gewicht, begin- en eindpositie, bewegingshoek (in ) en frequentie per uur. Alle genoemde tilgegevens zijn nodig om de NIOSH-formule in te vullen. In die formule worden reductiefactoren meegewogen. Deze factoren representeren de tilomstandigheden die het risco bij tillen verhogen zoals frequentie, duur, draaien tijdens het tillen, tilhoogte en tilafstand. Zodra de omstandigheden minder optimaal zijn, zal het aanbevolen maximale tilgewicht dalen. Als het aanbevolen gewicht kleiner is dan het gewicht dat daadwerkelijk wordt getild bestaat een risico op gezondheidsschade. De bedoeling is om deze rekenmodule aan een databank met tilhulpmiddelen te koppelen. De gebruiker kan voor een geschikt tilhulpmiddel kiezen en deze invullen in de rekenmodule. De gebruiker zal zien dat met gebruik van het betreffende tilhulpmiddel er meer gewicht getild kan worden. Hierin kan samenwerking worden gezocht met FNV Bondgenoten. In oktober 2007 hebben zij een rekenmodule ontwikkeld om een maximaal tilgewicht on-line te berekenen (zie De toepasbare tilhulpmiddelen moeten eenvoudig aan te klikken zijn. Vanuit de databank kan de website van de leverancier direct benaderd worden door middel van een hyperlink. Dit is makkelijk en kan het gebruik van die geschikte tilhulpmiddelen stimuleren. Met hulp van de berekende uitkomsten kunnen de bedrijven in eigen beheer de maximale aanbevolen tilgrenzen bepalen. Deze uitkomsten per werksituatie/taak kunnen vervolgens in een database geplaatst worden zodat alle sectoren geïnformeerd worden over de berekende waarden. De database kan ontsloten worden via de website van het Productschap Akkerbouw en Diervoeder zodat de sectoren deze gegevens on-line kunnen raadplegen. De delen van de databank (rekenmodule, tilhulpmiddelen en opslaan) moeten wel: Snelle en eenvoudige toegang bieden om gegevens in te kunnen voeren en via een berekening uitkomsten te ontvangen. De componenten uit de berekening worden opgeslagen in een database. Gebruiksvriendelijk zijn, duidelijke instructie erbij. Bruikbare informatie bevatten (tilhulpmiddelen en -instructies) voor de gebruiker. Pagina 7 van 14

10 Voorstel: Er wordt nagegaan bij FNV Bondgenoten of de NIOSH rekenmodule beschikbaar is. Deze module wordt in een database ingebouwd zodat ingevoerde tilgegevens automatisch bewaard worden. (Die diverse tilgegevens worden door de gebruikers zelf ingevoerd.) Om dat mogelijk te maken wordt de database zo gebouwd dat het via de Productschap Akkerbouw en Diervoeder websites beschikbaar is. Aan de database worden bruikbare hulpmiddelen gekoppeld. De gebruiker kan dan via een hyperlink naar de betreffende leverancier(s) klikken. De database wordt eind 2008 openbaar gemaakt. C) Opnemen in arbocatalogus Samenwerken en maatwerk zijn kernwoorden voor het ontwikkelen van arbocatalogi. Voor deze catalogi maken werkgevers en werknemers samen afspraken over de wijze waarop zij binnen hun sector of branche invulling geven aan de door de overheid gestelde doelvoorschriften. In een arbocatalogus worden deze afspraken vervolgens vastgelegd. Het thema fysieke belasting speelt in diverse agrarische sectoren. Op dit moment houdt de opdrachtnemer gesprekken met Colland. In Colland verband wordt er aan arbocatalogi gewerkt. Voorstel: De informatie en kennis vanuit dit project kunnen beschikbaar worden gesteld aan andere sectoren. Hierbij zal worden nagegaan of en zo ja waar samenwerking mogelijk is. De beschikbare informatie en kennis kan zo in diverse sectoren als onderwerp in toekomstige arbocatalogi worden opgenomen. 3.3 Aanpak project Een werkplan zal in het voorjaar van 2008 gereed zijn waarna gestart kan worden met de uitvoering door de projectmedewerker Initiële fase Deze fase heeft met name betrekking op de ontwikkeling en het vullen van de database met tilgegevens en tilhulpmiddelen om deze uiteindelijk beschikbaar te stellen via de Productschap Akkerbouw en Diervoeder websites. Tevens is de wijze waarop gecommuniceerd wordt met werkgevers en werknemers bepalend voor het eindresultaat. De volgende stappen worden daarin onderscheiden: 1. Het maken van een Plan van Aanpak. 2. Ontwikkelen rekenmodule met tilgegevens per beroep en tilhulpmiddelen: - Bij FNV Bondgenoten informeren of de NIOSH berekeningsmodule beschikbaar is. - Rekenmodule laten inbouwen in een database en deze beschikbaar stellen via een (besloten) deel van de PA en PDV website. - Inventariseren bij welke functies, werksituaties en taken in de akkerbouw- en diervoedersectoren wordt getild. Deze diverse partijen aanschrijven met het verzoek hun tilgegevens in te voeren in de database. - Inventariseren welke tilhulpmiddelen toepasbaar zijn voor de sectoren. Dit in een database zetten. - Ontwikkelen van een databank, inclusief een webapplicatie voor het raadplegen van deze databank zodat inzicht wordt verkregen in de uitkomsten bij diverse functies en bij het gebruik van tilhulpmiddelen. 3. Communicatie naar de sector: - Opstellen communicatieplan. Pagina 8 van 14

11 3.3.2 Operationele fase Voor de operationele fase worden diverse trajecten tegelijkertijd uitgezet. Voor de tilwijzer zal contact worden gezocht met een vormgever en drukker. De versie van Wijn/Dranken zal worden aangepast met diervoeder- en akkerbouwvoorbeelden. Geschikte tilhulpmiddelen zullen eventueel worden toegevoegd. Voor de cursussen zullen eerst offerten worden opgevraagd. De gekozen instituten worden via de Productschap Akkerbouw en Diervoeder website bekend gemaakt zodat bedrijven kunnen kiezen. De afdeling Arbeid zal hen daarbij begeleiden. Voor de CD-rom zal contact worden gezocht met het Nederlands Bakkerij Centrum of de filmpjes daar mogen worden gedraaid. Een acteur wordt uitgenodigd. De Arbo-Unie zal PIMEX metingen verrichten. Panta Media b.v. maakt de video beelden. Voor de database worden bedrijven benaderd om hun tilgegevens in te voeren en dit up-todate te houden in de databank. 4 PROJECTORGANISATIE 4.1 Begeleidingscommissie Voor dit project zal een begeleidingscommissie worden ingesteld die bestaat uit mensen uit de diverse sectoren uit de diervoeder- en akkerbouwsector. De commissie heeft een: -belangrijke adviserende rol richting de financiers (besturen Productschap Akkerbouw en Productschap Diervoeder); - inhoudelijk discussiëren op het specifieke gebied van tillen; - inhoudelijk op de hoogte blijven van de voortgang van het project. 4.2 Projectteam De coördinerende en uitvoerende rol van het project ligt bij de afdeling Arbeid van het Productschap Akkerbouw en Diervoeder. Hierbij zijn een projectleider en projectmedewerker betrokken Projectleider Intern gericht management De projectleider zal samen met de projectmedewerker de voortgang van het project bewaken. De projectleider wordt regelmatig door de projectmedewerker geïnformeerd over de projectactiviteiten. De projectleider vertegenwoordigt in de begeleidingscommissie de secretarissen van het Productschap Akkerbouw en Diervoeder. Hij zal de secretarissen geregeld informeren die op hun beurt contact hebben met hun besturen. De projectleider delegeert taken aan de projectmedewerker. Extern gericht management De opdrachtgevers worden periodiek geïnformeerd over de voortgang van het project. Hiernaast zullen in de begeleidingscommissie tussenproducten en eindproducten worden overlegd Projectmedewerker De projectmedewerker is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken tijdens de duur het project. Tot de taken behoort het coördineren van het project, communiceren met de betrokkenen, het beleggen van vergaderingen, het maken van verslagen en het archiveren Pagina 9 van 14

12 van projectstukken. Tevens is het bewaken van de planning een taak van de projectmedewerker. 4.3 Extern deskundige Er participeert één externe deskundige binnen het project. Rol Bedrijf Naam ICT-deskundige Productschappen Sjoerd Schaper Akkerbouw/Diervoeder In het project is één van de te leveren producten een database met tilgegevens en tilhulpmiddelen. Sjoerd Schaper is binnen het Productschap Akkerbouw betrokken bij de ontwikkeling van de databanken SPECSPLAZA en RISKPLAZA en bij het Productschap Diervoeder is hij verantwoordelijk voor het beheer van diverse databanken die beschikbaar zijn voor de sector. In dat kader kan zijn expertise ook worden ingehuurd bij dit project. 4.4 Communicatie Voor het ontwikkelen en versturen van de diverse voorlichtingsmaatregelen zal samenwerking worden gezocht met de HPA-afdeling Communicatie. 5 KOSTEN EN BATEN 5.1 Kosten Voor de onkosten van dit project is informatie ingewonnen bij vorige projecten die vergelijkbaar zijn. De cijfermatige onderbouwing is onderverdeeld per pijler. Per pijler volgt een korte beschrijving. A) Wetgeving Met het ontwikkelen van informatienotities zijn personeelskosten (werkuren) en portokosten gebonden. Dit zijn interne kosten die doorbelast worden aan het project. Deze kostenpost wordt geschat op 4.000,00 excl. 19% BTW. B) Voorlichtingsmaterialen 1. Tilwijzer In 2006 is namens Productschap Wijn en Dranken een tilwijzer ontwikkeld. Die tilwijzer is gemaakt door Comtech Houten, De Molen 8, 3990 DC Houten. Tel De kosten zijn toen in totaal geweest ,43 incl.19% BTW (informatie ontvangen via Productschap Dranken). 2. Cursus Via Internet zijn de volgende cursusbedragen gevonden voor cursussen die op dit vlak al worden aangeboden. De cursus wordt door het bedrijf zelf betaald. De afdeling Arbeid treedt alleen als intermediair op. Deze cursussen zijn echter nog niet sectorspecifiek. Als de opdrachtgever kiest om een cursus in eigen beheer te ontwikkelen, komen de kosten van het ontwikkelen van het cursusmateriaal en het inhuren van een docent erbij. Kleine-middelgrote bedrijven Firma Arbody BV in Utrecht geeft een preventieve til training waarbij de medewerkers bewust met het lichaam leren omgaan in hun persoonlijke werksituatie. De aangeleerde tiltechnieken Pagina 10 van 14

13 worden geoefend en uiteindelijk automatisch toegepast. De cursus is inclusief een uur basisvoorlichting en 2*20 minuten werkplekinstructie per persoon. De 2 e keer wordt na een ruime tijd gegeven. Totaal kosten p.p.: 107,00 p.p. excl. 19% BTW en 0,28/km reiskosten. Het bedrijf Bouwradius Training en Advies geeft een 2-daagse praktijktraining fysieke belasting-. In deze cursus wordt op een zeer praktische wijze aandacht besteed aan het aanleren van een noodzakelijke gezonde werkhouding. Er wordt gebruik gemaakt van theorie, veel praktijkopdrachten en speciaal ontwikkelde elektronische - en andere tilhulpmiddelen. De cursus kost 441,00 per deelnemer (excl. 19% BTW). Deze organisatie levert ook een maatwerk cursus waarin werknemers leren werken met hulpmiddelen. Tijdens het praktijkgedeelte van de training worden video-opnamen gemaakt. Deze beelden zijn het uitgangspunt bij de nabespreking van het praktijkgedeelte. De training wordt toegespitst op bedrijfseigen hulpmiddelen en is een praktisch vervolg op de praktijktraining -fysieke belasting-. Grote bedrijven De firma Arbody BV leidt mensen ook op tot tilcoach. Deze cursus werkt met open inschrijving en een cursus die in-company kan worden gegeven. De open inschrijving kost 150,00 p.p. (2 dagdelen) en 90,00 p.p. (1 dagdeel follow up). De in-company cursus bestaat uit 4 dagdelen die binnen enkele weken worden gegeven. Daarna volgt één followup bijeenkomst. De onkosten bedragen 1800,00 en 450,00 voor de folow-up. Beide mogelijkheden zijn excl. 19% BTW en 0,28/km reiskosten. Aangezien de afdeling Arbeid alleen als intermediair optreedt zitten aan dit onderdeel van het project voor de Productschap Akkerbouw en Diervoeder geen tot geringe onkosten aan. 3. CD-rom Voor het project Stof? Pak t aan! is een cd-rom met PIMEX beelden ontwikkeld. De PIMEX beelden zijn toen gemaakt door de Arbo-Unie. Met hen is weer contact gezocht. Hun huidige offerte is gebaseerd op 5 metingen die op 1 locatie worden gemeten. Kosten hiervoor zijn 3.729,00 excl. 19% BTW. De Arbo-Unie heeft al in de zorg PIMEX beelden gemaakt voor wat betreft fysieke belasting. De cd-roms voor het project Stof? Pak t aan! zijn ontwikkeld en gedigitaliseerd door het bedrijf PantaMedia bv in Helmond. De kosten die met deze nieuwe cd-rom gepaard gaan, zijn geoffreerd. De prijsopgave is gebaseerd op de reeds eerder geproduceerde interactieve cd-rom. Voor die cd-rom zijn diverse films geproduceerd met een acteur. De 8 casussen zijn toen gedraaid op 2 verschillende locaties in Nederland. De gesprekken welke voorafgingen aan de realisatie van de scripts zijn eveneens in de prijsopgave opgenomen. Voor deze nieuwe cd-rom zijn 5 filmpjes op 1 locatie geoffreerd. De totale productie van de interactieve cd-rom zou nu ,45 excl. 19% BTW kosten inclusief 500 replica s. 4.Rekenmodule met tilgegevens per beroep en tilhulpmiddelen De achterliggende rekenmodule voor het invullen van de gehele NIOSH berekening is al ontwikkeld door FNV Bondgenoten. Als zij akkoord gaan met een samenwerking zijn hierin geen grote onkosten te verwachten. Het ontwikkelen van een database voor het inventariseren van de functies, werksituaties en taken van werknemers in de diervoeder- en akkerbouwsector kost wel geld. Eveneens het aanvullen met tilhulpmiddelen. Deze database zou bijvoorbeeld door Q-ray ontwikkeld kunnen worden. Bij hen is nog geen offerte opgevraagd. Een schatting is gemaakt voor ± excl. 19% BTW. C) Opnemen in arbocatalogus Pagina 11 van 14

14 Met het ontwikkelen van een arbocatalogus zijn personeelskosten (werkuren) gebonden. Dit zijn interne kosten die doorbelast worden aan het project. Naar verwachting zal deze kostenpost zeer beperkt zijn. Pagina 12 van 14

15 Samenvatting In onderstaande tabel zijn de genoemde onkosten voor de voorlichtingsmaterialen genoemd, wel naar boven afgerond. Het is de keuze van het bestuur om al dan niet te participeren in alle (onder)delen van het plan. Zij kunnen kiezen aan welk (onder)deel zij mee willen doen. Out of pocket onkosten Vaste kosten voor de sector ( ) Variabele kosten voor bedrijven ( ) A 1 Drie mailings over wetgeving B 1 Tilwijzer B 2 Cursussen Vanaf 150,00 out-company Vanaf 2.350,00 in-company B 3 CD-rom vormgeving B 3 CD-rom PIMEX B 4 Database C 1 Arbo catalogi - TOTAAL ex 19% BTW De uiteindelijke kosten zullen voor twee derde betaald worden door Productschap Akkerbouw en voor een derde worden betaald door het Productschap Diervoeder. Not out of pocket onkosten Gedurende de twee jaar dat het project duurt, worden ook werkuren van de projectleider en projectmedewerker gemaakt. Deze zijn beraamd op: Not out of pocket onkosten Uur Projectleider 100 Projectmedewerker 800 TOTAAL 900 Deze uren zitten verrekend in de beschikbare uren die de afdeling Arbeid heeft voor werkzaamheden voor Productschap Akkerbouw en Diervoeder en brengen derhalve geen extra kosten met zich mee. 5.2 Baten Bedrijven die zorg dragen dat hun werkenden goed geïnformeerd zijn over de juiste tilhouding, en deze weten toe te passen, zullen een minder groot ziekteverzuim kennen en minder instroom richting WIA. De werknemers blijven met plezier hun werkzaamheden uitvoeren. Deze bedrijven zullen daardoor ook een betere verstandhouding met de Arbeidsinspectie kennen. Sectoren die een arbocatalogus ontwikkelen, kunnen een subsidie ontvangen van de overheid. Die subsidieregeling gaat uit van euro per, door de Arbeidsinspectie en SZW goedgekeurde, Arbocatalogus per sector op basis van twee (arbeids)risico s. Zodoende is sprake van een tegemoetkoming achteraf in de ontwikkelkosten. Aanvullend bestaat de Farbo-regeling. Individuele bedrijven en instellingen kunnen hiervoor in aanmerking komen. Wanneer zij bijvoorbeeld producten aanschaffen die op een lijst (uit 2008) staan, kunnen zij geld krijgen. Het subsidiebedrag per arbeidsmiddel bedraagt maximaal 10% van de aanschafkosten. Hiertoe moeten zij een het formulier digitaal invullen via de website van het Agentschap SZW. (Voor aanvragen die voldoen aan de regeling is een budget van 1,9 miljoen beschikbaar.) De producten zorgen namelijk ervoor dat het Pagina 13 van 14

16 risico op gezondheidsproblemen zoveel mogelijk verkleind wordt. Elk bedrijf of elke bedrijfstak kan zelf voorstellen voor wijzigingen of aanvulling indienen bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het zou fijn zijn wanneer de database of de tilhulpmiddelen, die worden voorgesteld in deze database, op deze lijst kunnen komen te staan. De inhoud van de regeling staat op: =12870 Den Haag, 16 juli 2008 Ref: HH Pagina 14 van 14

Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten

Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten VERGADERING : Bestuur DATUM : 1 november 2007 AGENDAPUNT : 6 BIJLAGE : 12 Tilnorm onder vuur Hoofdproductschap Akkerbouw Afdeling Arbeid Tilnorm onder vuur De

Nadere informatie

7. Tillen en Dragen. Tillen en Dragen. Fysieke belasting. Het arbothemablad Tillen en Dragen is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra.

7. Tillen en Dragen. Tillen en Dragen. Fysieke belasting. Het arbothemablad Tillen en Dragen is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra. Het arbothemablad is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra. Het is bedoeld voor werkgevers en medewerkers om te voldoen aan de verplichtingen uit de Arbo-wet. Het arbothemablad geeft oplossingen voor

Nadere informatie

Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie

Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie Veilig en gezond werken in de diervoederindustrie Werk in de diervoedersector is niet altijd vrij van gevaren en risico s. Voor de veiligheid en gezondheid

Nadere informatie

Tillen. Tips voor werknemers voor veilig tillen

Tillen. Tips voor werknemers voor veilig tillen Tillen Tips voor werknemers voor veilig tillen Inleiding Tillen en dragen zijn veel voorkomende vormen van lichamelijk zwaar werk. Bij te zwaar tillen en dragen wordt vooral de rug overbelast. Ook kunnen

Nadere informatie

Arbocatalogus Tuincentra

Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Voorwoord Voor u ligt de Arbocatalogus Tuincentra, het oplossingenboek voor arborisico s in tuincentra. In de tuincentra denken we bij veiligheid automatisch

Nadere informatie

uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt. 4. Jurisprudentie Arbeidsrecht, 18-05-2007, afl. 7, Sdu uitgevers, pag. 772. 5. HR, 27 april 2007,

uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt. 4. Jurisprudentie Arbeidsrecht, 18-05-2007, afl. 7, Sdu uitgevers, pag. 772. 5. HR, 27 april 2007, Terecht Gesteld is het onafhankelijke juridisch faculteitsblad van de Rijksuniversiteit Groningen. Sinds 1968 verschijnt het blad elk kwartaal en is daarmee het oudste juridisch faculteitsblad van Nederland!

Nadere informatie

Trilogie. Gezond en Fit op het Werk

Trilogie. Gezond en Fit op het Werk Trilogie Gezond en Fit op het Werk Forto Training & Opleiding Broeklaan 101 5953 NA Reuver (t) 077-4769500 (f) 077-4769501 www.forto-to.nl Januari 2005 Deel 1 Van onderen Til en werktechniek training Minder

Nadere informatie

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland Toolbox: Fysieke belasting Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat verstaan we onder fysieke belasting? De door

Nadere informatie

Basisinspectiemodule

Basisinspectiemodule Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de techniek en is geschreven voor intern gebruik

Nadere informatie

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013

ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA DEEL A: OMSCHRIJVING RISKPLAZA. 14 juni 2013 ACTIVITEIT PRODUCTSCHAP AKKERBOUW RISKPLAZA 14 juni 2013 Deze activiteit is omschreven ten behoeve van de overdracht van activiteiten van het Productschap Akkerbouw (PA) aan private organisaties naar aanleiding

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid pagina van 5 Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid Versie 4. VERVALLEN - Vervangen door RI&E en Preventiemedewerker (alle branche) Deelbranche(s) Camper en Caravan Algemene beschrijving & doelstelling

Nadere informatie

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger!

Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak. Zo werk je prettiger! Aan de slag met de Stoffenmanager Schoonmaak Zo werk je prettiger! Vooraf Schoonmakers werken dagelijks met allerlei schoonmaak- en onderhoudsmiddelen. Hierin zitten stoffen die schadelijk kunnen zijn

Nadere informatie

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam)

Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Basisdocument voor een inspectiemodule op maat (sectorspecifiek) over dit onderwerp Duwen en trekken (Met het gehele lichaam) Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit BI&E ipv RI&E Van risico s naar beheersmaatregelen Door: Huib Arts, ArboProfit Waarom een RI&E? OMDAT HET MOET? +??? Wetgeving gri&e Waar moet een RI&E aan voldoen? 3 Hij moet volledig zijn? Frequentie:

Nadere informatie

De Arbeidsinspectie in het kort. Blootstelling aan trillingen heftrucks

De Arbeidsinspectie in het kort. Blootstelling aan trillingen heftrucks De Arbeidsinspectie in het kort Blootstelling aan trillingen heftrucks Blootstelling aan trillingen bij het werk op de heftruck Heftruckchauffeurs kunnen worden blootgesteld aan schadelijke lichaamstrillingen.

Nadere informatie

Arbeidsomstandighedenbeleid

Arbeidsomstandighedenbeleid Arbeidsomstandighedenbeleid informatie voor werkgevers en werknemers 170.indd 1 30-12-2008 10:38:37 170.indd 2 30-12-2008 10:38:38 Veilig en gezond werken is belangrijk. De overheid stelt doelen vast voor

Nadere informatie

Het organiseren van werk zonder gevaren kan het volgende inhouden: -- aanpassingen in werkzaamheden/werkmethoden

Het organiseren van werk zonder gevaren kan het volgende inhouden: -- aanpassingen in werkzaamheden/werkmethoden Bijlage 4 - Zwangerschapsprotocol Zwangerschapsprotocol voor de openbare apotheek In elke organisatie werken vrouwen in de vruchtbare leeftijd die op enig moment een kinderwens krijgen. In de apotheekbranche

Nadere informatie

PIMEX Fysieke belasting

PIMEX Fysieke belasting PIMEX Fysieke belasting NVvA Symposium, 21 maart 07 Sessie 1H: Aanpak fysieke belasting Giel Beijer, arbeidshygiënist, ArboUnie Oss Janneke Mikkers Jolanda Willems Petra Beurskens 1 PICTURE MIX EXPOSURE

Nadere informatie

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen De wetgeving met betrekking tot machines en arbeidsmiddelen is niet eenvoudig. Er zijn diverse richtlijnen en wetten binnen de Europese Unie en

Nadere informatie

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF Arbocatalogus Nikhef Nummer RSI0004V1SVM Versie 1 Bestandsnaam: Arbo-management Occupational Health & Safety RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF blz. 2 t/m 6 Inleiding blz. 2 Beschrijving problematiek

Nadere informatie

Onderwerp : Activiteiten werkveld Arbeid tot en met 2013

Onderwerp : Activiteiten werkveld Arbeid tot en met 2013 VERGADERING : OPENBAAR BESTUUR DATUM : 4 NOVEMBER 2010 AGENDAPUNT : 9 BIJLAGE : OB-10-36 Onderwerp : Activiteiten werkveld Arbeid tot en met 2013 De werkgroep Arbeid van het PDV heeft zich in de afgelopen

Nadere informatie

Sectorplan Vlees sector

Sectorplan Vlees sector Sectorplan Vlees sector Het indienen van de aanvraag voor het Sectorplan Maart 2014 SOL brengt mensen T +31 (0)318 en middelen 648 750 beweging Horaplantsoen 18 6717 LT Ede Postbus 601 6710 BP Ede Inhoud

Nadere informatie

Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting

Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting Arbocatalogus pkgv-industrie Fysieke belasting De arbocatalogus pkgv-industrie is een in fasen ontwikkelde catalogus die beheerd wordt door het Verbond Papier- en Kartonproducerende en -verwerkende industrieën.

Nadere informatie

Praktijkdag. Toolbox-Carrousel. Veilig werken. neem deel aan. Kennis om te delen

Praktijkdag. Toolbox-Carrousel. Veilig werken. neem deel aan. Kennis om te delen neem deel aan Praktijkdag Veilig werken Kennis om te delen De industriële- en bouwsector kenmerkt zich door een no-nonsens mentaliteit: tijd is geld en als twee woorden genoeg zijn om iets uit te leggen,

Nadere informatie

Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan.

Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan. Projectplan Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan. Het is van belang dat de portefeuillehouder en de projectleider gedurende het gehele project

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

VEILIG WERKEN OP HOOGTE

VEILIG WERKEN OP HOOGTE VEILIG WERKEN OP HOOGTE RICHTLIJN VAN DE ALGEMENE SCHOORSTEENVEGERS PATROONS BOND Voor wie is de richtlijn bedoeld? Deze richtlijn geldt voor alle werkenden (werkgevers, medewerkers, zelfstandig werkenden)

Nadere informatie

Dental Experience Special

Dental Experience Special Dental Experience Special ERGONOMIE academy Maak van gezond werken een routine Marleen Diemel, ergonomisch adviseur voor Dental Union en bedrijfsfysiotherapeut bij Ergo Exam www.dentalunion.nl Beleef het

Nadere informatie

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Welkom bij de Arbocatalogus Provincies Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Programma Achtergrond/totstandkoming Werkwijze Implementatie

Nadere informatie

Handleiding Webapplicatie Cursusdatabank Productschap Diervoeder

Handleiding Webapplicatie Cursusdatabank Productschap Diervoeder Handleiding Webapplicatie Cursusdatabank Productschap Diervoeder Versie: 1.0 Datum: 28-07-2005 Auteur: Sj. Schaper Inleiding Sinds enige jaren biedt het Productschap Diervoeder (PDV) aanbieders van cursussen

Nadere informatie

Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Lichaamstrillingen

Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Lichaamstrillingen Basisinspectiemodule FYSIEKE BELASTING Lichaamstrillingen Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand van de techniek en is geschreven voor intern gebruik bij de Inspectie SZW.

Nadere informatie

Langer doorwerken in de metaal, helpt de arbocatalogus? Monique Denen. Susanne Rambali. 2012 pagina 1 van x

Langer doorwerken in de metaal, helpt de arbocatalogus? Monique Denen. Susanne Rambali. 2012 pagina 1 van x Langer doorwerken in de metaal, helpt de arbocatalogus? Monique Denen Susanne Rambali 2012 pagina 1 van x Programma Richtwaarden fysieke belasting in de metaal Middelen van 5xbeter Aan de slag bij een

Nadere informatie

Een werkgever is ook verplicht zich aan allerlei wetten te houden. Een van die wetten is de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbo-wet.

Een werkgever is ook verplicht zich aan allerlei wetten te houden. Een van die wetten is de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbo-wet. Arbo Inhoud Arbowet Als werknemer in een winkel heb je samen met de werkgever afspraken genaakt over het werk dat je doet. Dat zijn niet de enige regels waaraan een bedrijf zich moet houden. We gaan het

Nadere informatie

Toelichting Arbochecklist Algemeen

Toelichting Arbochecklist Algemeen 1 2 Gegevens in te vullen door inlenende partij Let hierbij op, dat voor iedere functie en aparte checklist wordt ingevuld! Als het vak je Ja is aangekruist Voeg de kopie toe aan het dossier en zorg voor

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A Experimenteel (oude stijl)

Examen VWO. Wiskunde A Experimenteel (oude stijl) Wiskunde A Experimenteel (oude stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 31 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 0 punten te behalen; het examen

Nadere informatie

Geachte., Deze overtredingen worden hieronder nader toegelicht: Psychosociale arbeidsbelasting: Werkdruk:

Geachte., Deze overtredingen worden hieronder nader toegelicht: Psychosociale arbeidsbelasting: Werkdruk: Geachte., In de periode Juni t/m Augustus 2013 is er een klacht over arbeidsomstandigheden onderzocht in uw onderneming. Het onderzoek is uitgevoerd in zowel het distributiecentrum (DC) als in enkele filialen.

Nadere informatie

Risico s Vallen van hoogte. Collectieve beschermingsmiddelen Niet van toepassing.

Risico s Vallen van hoogte. Collectieve beschermingsmiddelen Niet van toepassing. Toolbox: Veilig werken met persoonlijke valbeveiliging Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat is persoonlijke

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Verzamelbrief Arbobalans en enige arboonderwerpen

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Verzamelbrief Arbobalans en enige arboonderwerpen De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Ergonomie in de supermarkt. Infodocument

Ergonomie in de supermarkt. Infodocument Ergonomie in de supermarkt Infodocument 201506/Provikmo-I-2001 Ergonomie in de supermarkt 1 Inleiding Fysieke belasting is de belasting, die spieren en gewrichten ondervinden, tijdens lichamelijke arbeid.

Nadere informatie

Een kosteloze inventarisatie van uw gevaarlijke stoffen en/of de Duurzame Inzetbaarheid van uw medewerkers.

Een kosteloze inventarisatie van uw gevaarlijke stoffen en/of de Duurzame Inzetbaarheid van uw medewerkers. Een kosteloze inventarisatie van uw gevaarlijke stoffen en/of de Duurzame Inzetbaarheid van uw medewerkers. Inventariseren van uw gevaarlijke stoffen arbeidsintensief en duur? Niet als u gebruik maakt

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Sectorplan FCB

Algemene Voorwaarden Sectorplan FCB Algemene Voorwaarden Sectorplan FCB I II III IV V VI Algemeen Te vergoeden kosten en hoogte van de vergoeding Indiening van de aanvraag Behandeling van de aanvraag Afhandeling van de vergoeding Slotbepalingen

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Project Fysieke Belasting in de Bouw 2013. drs. Leo de Jong MAO Projectleider Bouw

Project Fysieke Belasting in de Bouw 2013. drs. Leo de Jong MAO Projectleider Bouw Project Fysieke Belasting in de Bouw 2013 drs. Leo de Jong MAO Projectleider Bouw Programma 1.Strategie Bouw 2012-2016 2.Vijf beroepen in 2013 3.Handhaving 4.Vragen en discussie % WERKNEMERS MET KLACHTEN

Nadere informatie

Wat moet ik met de veiligheidsinformatiebladen doen?

Wat moet ik met de veiligheidsinformatiebladen doen? Wat moet ik met de veiligheidsinformatiebladen doen? De wetgeving In Nederland heeft iedere werkgever de plicht om te zorgen dat gezondheidsrisico s voor het personeel tot het absolute minimum teruggebracht

Nadere informatie

Docentenhandleiding CP27 OMGAAN MET ARBOVOORSCHRIFTEN. dh27-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved

Docentenhandleiding CP27 OMGAAN MET ARBOVOORSCHRIFTEN. dh27-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Docentenhandleiding CP27 OMGAAN MET ARBOVOORSCHRIFTEN dh27-v2.0 INBURGEREN daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Handel en Dienstverlening Arbo-voorschriften CP27

Nadere informatie

Met Arbo West meer aanwezig

Met Arbo West meer aanwezig Productinformatie Met Arbo West meer aanwezig benut uw mogelijkheden Ons product We onderscheiden ons door vakmensen aan uw bedrijf te koppelen en niet een aansluitcontract. We willen het verlengstuk zijn

Nadere informatie

Vakopleidingen. Breng puur vakmanschap in uw organisatie!

Vakopleidingen. Breng puur vakmanschap in uw organisatie! Vakopleidingen Breng puur vakmanschap in uw organisatie! 1 Vakopleidingen Succesvol zijn. Resultaat boeken. Kansen pakken. Met gekwalificeerde medewerkers die het beste uit zichzelf halen. Die in een veilige

Nadere informatie

www.arboindemode.nl Lichamelijke belasting 1. Wat staat er in de Arbowet?

www.arboindemode.nl Lichamelijke belasting 1. Wat staat er in de Arbowet? www.arboindemode.nl Werkgevers en werknemers kunnen samen voor een veilige werkomgeving zorgen, zodat iedereen die in een modezaak of sportwinkel werkt fit en gezond blijft. Zo blijft werken in de mode

Nadere informatie

Projectvoorstellen maken

Projectvoorstellen maken Projectvoorstellen maken 1. Kader 1.1. Gebruiksaanwijzing 1.2. Wat zijn de eisen aan een projectvoorstel? 2. Inleiding 2.1 Signalering 2.2 Vooronderzoek 2.3 Probleemsituatie 3. Doelstellingen en randvoorwaarden

Nadere informatie

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied.

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied. April 2010 Nieuwsbrief Arbo Inhoudsopgave Website gezondverbond.nl Nieuwe rubriek op de website: In de praktijk Workshop OR-leden aan de slag met de Arbocatalogus, 11 mei 2010 Verbond attendeert arbodiensten

Nadere informatie

Een integrale aanpak voor RI&E op de werkvloer. 18 mei 2015 Mark Fleuren

Een integrale aanpak voor RI&E op de werkvloer. 18 mei 2015 Mark Fleuren Een integrale aanpak voor RI&E op de werkvloer 18 mei 2015 Mark Fleuren Waar ging het ook al weer over? RI&E Wat zijn de risico s hier? Hebben we er genoeg aan gedaan? Wat is genoeg? De droge stof: wettelijk

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

Verstandig tillen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Verstandig tillen. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verstandig tillen Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verstandig tillen Inleiding De rug is een kwetsbaar deel van ons lichaam. Hij wordt makkelijk te zwaar belast. Bijvoorbeeld door langdurig

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Informatieblad. Opleiding preventiemedewerker

Informatieblad. Opleiding preventiemedewerker Informatieblad Opleiding preventiemedewerker Waarom kiezen voor ccb groep? interactief lesprogramma met veel ruimte voor stellen van vragen vaardigheden beoefenen in groepsverband (veilige leeromgeving)

Nadere informatie

Themamiddag Arbo Hoofdsector S&A 2-4-2014

Themamiddag Arbo Hoofdsector S&A 2-4-2014 Themamiddag Arbo Hoofdsector S&A 2-4-2014 Arbowet Verplichtingen/Aansprakelijkheid Zelfstandigen en Arbo Arbocatalogus Prioritaire risico s en maatregelen Project aanpak fysieke belasting ISZW Gert van

Nadere informatie

Voorwoord: status model RI&E SW

Voorwoord: status model RI&E SW Voorwoord: status model RI&E SW De Model RI&E voor de SW-branche kan gebruikt worden als basis voor een RI&E in uw SW-organisatie. De model RI&E is nadrukkelijk geen goedgekeurde branche RI&E en de inhoud

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

Opgeleverde producten Handig met Internet

Opgeleverde producten Handig met Internet Opgeleverde producten Handig met Internet Subsidieregeling Mediawijsheid 2009 Periode: mei 2009 maart 2010 Datum: 19 maart 2010 Door: Karlien Dijkstra, projectleider Handig met Internet bij SeniorWeb 1

Nadere informatie

Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus. FNV Woordenlijst

Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus. FNV Woordenlijst Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus FNV Woordenlijst Woordenboekje: jargon rond Arbowet en arbocatalogus arbeidshygiënische strategie arbeidsinspectie arbeidsrisico arbo arbobeleid arbobeleidsregels

Nadere informatie

Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk

Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk Jan Michiel Meeuwsen, TNO Risico-evaluatie in de Nederlandse praktijk De risico-inventarisatie en evaluatie in Nederland; van papier naar digitaal De Nederlandse Arbeidsomstandighedenwet vereist van alle

Nadere informatie

Extra impuls gemeenten voor scheiding kunststof verpakkingsafval van huishoudens

Extra impuls gemeenten voor scheiding kunststof verpakkingsafval van huishoudens Extra impuls gemeenten voor scheiding kunststof verpakkingsafval van huishoudens Inhoud 1. Inleiding 3 2. Opzet 4 3. Voorwaarden en procedure 5 3.1 Eisen aan de projecten 5 3.2 Indienen van projecten 6

Nadere informatie

Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer!

Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer! Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer! brochure.indd 1 07-02-12 11:02 brochure.indd 2 07-02-12 11:02 Arrix Optimus, de SharePoint specialist Deel meer, doe meer! Arrix optimus is

Nadere informatie

Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten

Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Bij de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) staat 'werken naar vermogen' centraal. De nadruk ligt op wat mensen

Nadere informatie

Zo draagt Zitwerk bij aan uw gezondheid en welzijn. En dat van uw medewerkers.

Zo draagt Zitwerk bij aan uw gezondheid en welzijn. En dat van uw medewerkers. Veel mensen krijgen in hun leven met rugklachten te maken. Rugpijn wordt vooral veroorzaakt door onvoldoende beweging en langdurig zitten. Vooral tijdens zittend werk kan rugpijn hinderlijk zijn. Soms

Nadere informatie

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Uitwerking van de resultaten, 6 nov. 2012 Pieter Diehl (Voorzitter BvAA en Management & Consultant bij Edux te Breda, pdiehl@edux.nl) Jos

Nadere informatie

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Frank Rijshouwer Hogere Veiligheidskundige 20 juni 2006 1 Arbowetgeving Arbeidsomstandighedenwet Arbeidsomstandighedenbesluit Arbeidsomstandighedenregeling Arbo-

Nadere informatie

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project: Portfolio Website. Bedrijf: InHolland

Plan van aanpak. Project: Portfolio Website. Bedrijf: InHolland Plan van aanpak Project: Portfolio Website Bedrijf: InHolland Haarlem, 16-9-14 Opgesteld door: Maurice Wildenberg, 537811 Maurice@softwarehub.nl Instituut: Hogeschool Inholland Plan van Aanpak Portfoliowebsite

Nadere informatie

Voorlichting, onderricht & Toezicht

Voorlichting, onderricht & Toezicht Interne instructie Arbeidsinspectie Voorlichting, onderricht & Toezicht INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. AANPAK 2.1 Wettelijke grondslag 2.2 Inspectie 2.3 Handhaving 3. SCHEMA STAPPEN BIJ HANDHAVING Vastgesteld

Nadere informatie

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs

Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs Training, cursussen en coaching Vliegende start voor starters Overzicht cursusaanbod voor starters in het onderwijs 2008/2009 Volg een cursus bij AOb scholing Scholing Starters 08-09.indd 1 28-05-2008

Nadere informatie

Tillen en dragen. Een uiteenzetting over het tillen en dragen van lasten. Hierbij komen de volgende subonderwerpen

Tillen en dragen. Een uiteenzetting over het tillen en dragen van lasten. Hierbij komen de volgende subonderwerpen Tillen en dragen Onderwerp Een uiteenzetting over het tillen en dragen van lasten. Hierbij komen de volgende subonderwerpen aan de orde: Aandachtspunten bij het handmatig verplaatsen van lasten Tilnormen

Nadere informatie

voor werkgevers Handleiding Benefits-Plaza

voor werkgevers Handleiding Benefits-Plaza Handleiding Benefits-Plaza voor werkgevers 1. Indienstmelding 2. Uitdienstmelding 3. Wijziging bestaande werknemer 4. Documenten toevoegen 5. Verzenden wijzingen 6. Samenstellen overzichten 7. Historie

Nadere informatie

Inleiding. Vertegenwoordigers van 33 O&O-fondsen hebben de monitor ingevuld.

Inleiding. Vertegenwoordigers van 33 O&O-fondsen hebben de monitor ingevuld. O&O-monitor 2013 Inleiding Directeuren, secretarissen en bestuurders van O&O-fondsen hebben uitnodiging ontvangen; Daarnaast open link op de website van het Platform O&O geplaatst; Via diverse social media

Nadere informatie

kort, Jacqueline Wit, e-mail: jacqueline@jwit.nl 1 INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo

kort, Jacqueline Wit, e-mail: jacqueline@jwit.nl 1 INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo Aan de slag met ARBO OR ondersteuning klantendag 11 maart 2016. kort, Jacqueline Wit, jacqueline@jwit.nl INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo

Nadere informatie

VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN

VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN VEILIG WERKEN MET LASERBRONNEN In april 2010 is de Europese Richtlijn Kunstmatige optische straling, als verdere uitwerking van de ARBO-richtlijn, in werking getreden. Dit

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere Arbeidsrevalidatie Huizen en Almere Arbeidstraining bij De Trappenberg is voor werknemers met chronische pijnklachten aan het houdings- en bewegingsapparaat zonder duidelijke oorzaak, al dan niet gecombineerd

Nadere informatie

Procedure. P023-Omgaan met gevaarlijke stoffen

Procedure. P023-Omgaan met gevaarlijke stoffen Procedure P023-Omgaan met gevaarlijke stoffen Procesbeschrijving Doel Toepassingsgebied Proceseigenaar Procescoördinator Versiedatum Procesinformatie Dit proces is er omdat het gebruik van gevaarlijke

Nadere informatie

Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs. Versie: januari 2012-1 -

Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs. Versie: januari 2012-1 - Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs - 1 - Inhoudsopgave Inleiding Fys Optima, wie zijn we? Werkwijze Diensten en producten in leaflets Diensten en producten, korte omschrijving - 2 - Inleiding

Nadere informatie

Samen op weg naar veilig en gezond werk

Samen op weg naar veilig en gezond werk Samen op weg naar veilig en gezond werk Aanpak transport en logistiek 2012-2015 De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen Voorwoord Bij de sector

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning regionale allianties 2014-2016

Financieringsvoorwaarden ondersteuning regionale allianties 2014-2016 1. Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de Rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties, natuur- en milieuorganisaties, financiële instellingen en de VNG, het

Nadere informatie

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten Tweede meting werkgevers en werknemers 2 Inleiding In deze brochure vindt u de belangrijkste resultaten van de benchmark Opleiden en Ontwikkelen. De benchmark

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes Arbeidsomstandigheden Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes De afvalbranche Wijzigingen per 1 juli 2015 > 60 miljoen ton afval per jaar +/- 15.000 werknemers Relatief hoog aantal

Nadere informatie

Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval

Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval Inhoud 1. Inleiding 3 2. Opzet plannen voor ondersteuning 4 3. Plannen voor verminderen huishoudelijk restafval 5 3.1 Eisen

Nadere informatie

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers

RSI. Informatie voor werknemers en werkgevers RSI Informatie voor werknemers en werkgevers RSI RSI (Repetitive Strain Injury) is de veelgebruikte verzamelnaam voor klachten aan nek, bovenrug, schouders, armen, polsen en handen. Deze klachten komen

Nadere informatie

Contract Awareness voor staf- en bureaumedewerkers

Contract Awareness voor staf- en bureaumedewerkers Workshop Contract Awareness voor staf- en bureaumedewerkers Succesvol voorbereiden, opstellen en bewaken van contractuele afspraken. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke

Nadere informatie

2. Overzicht van modules en prijzen

2. Overzicht van modules en prijzen 2. 1. Blokken en domeinen 2. Doorlooptijden en invulling 3. Prijzen 1. Blokken en domeinen De methode KleurRijker dekt het taalniveau vanaf A0 + (zeer beperkte kennis van de Nederlandse taal, gealfabetiseerd)

Nadere informatie

Voorkomen is nog altijd beter dan.

Voorkomen is nog altijd beter dan. Voorkomen is nog altijd beter dan. Colofon Auteur Erwin Napjus Human-Invest B.V. Loosdrecht/ Oktober 2012 Inleiding Een gezonde en veilige werkomgeving is belangrijk. Voor uw medewerkers, maar ook voor

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Nr. Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 226 775 20 20november 2008 Besluit van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 7 november 2008, nr. ARBO/A&V/2008/14423,

Nadere informatie

SUBSIDIEREGELING SOVVB

SUBSIDIEREGELING SOVVB SUBSIDIEREGELING SOVVB Het opleidingsfonds voor het Slagersbedrijf (Sovvb) verleent aan werkgevers en werknemers subsidie voor de kosten van vele opleidingen, cursussen en trainingen. Op 1 september 2011

Nadere informatie

Algemene voorwaarden FWT Opleidingen & Trainingen. Artikel 1. Definities

Algemene voorwaarden FWT Opleidingen & Trainingen. Artikel 1. Definities Algemene voorwaarden FWT Opleidingen & Trainingen Artikel 1. Definities Opdrachtgever: de natuurlijke persoon of rechtspersoon, met wie een overeenkomst met betrekking tot deelname aan een cursus is gesloten.

Nadere informatie

Preventiemedewerker NIBHV

Preventiemedewerker NIBHV Tijd Lesonderwerp 08.45-09.00 Introductie en veiligheidsinstructie 09.00-09.45 Arbo-wetgeving en de relatie met de 09.45-10.15 Risico-, Inventarisatie- en Evaluatie (RIE) en het plan van aanpak 10.15-10.30

Nadere informatie

WET INVESTEREN IN JONGEREN (WIJ): VERORDENINGEN

WET INVESTEREN IN JONGEREN (WIJ): VERORDENINGEN BOB 10/012 WET INVESTEREN IN JONGEREN (WIJ): VERORDENINGEN Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Op 1 oktober 2009 is de Wet investeren in jongeren (WIJ) in werking getreden. De wet verplicht gemeenten

Nadere informatie

CO₂ Communicatieplan. CO₂ Communicatieplan. Datum 13-05-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3C.COM-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H.

CO₂ Communicatieplan. CO₂ Communicatieplan. Datum 13-05-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3C.COM-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H. 1 van 7 Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 7 2 3 van 7 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING Beschrijving

Nadere informatie

didiclass 2.0 Opdrachtnemer: E-minor projectgroep Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opdrachtgever: Walter Geerts, de open universiteit

didiclass 2.0 Opdrachtnemer: E-minor projectgroep Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opdrachtgever: Walter Geerts, de open universiteit didiclass 2.0 Opdrachtnemer: E-minor projectgroep Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opdrachtgever: Walter Geerts, de open universiteit Projectgroepleden: Laurens Ruiter: laurens.ruiter@gmail.nl Dévit Schimmel:

Nadere informatie

Bedrijfshulpverlening: informatie voor werknemers

Bedrijfshulpverlening: informatie voor werknemers Bedrijfshulpverlening: informatie voor werknemers Elk bedrijf heeft één of meerdere bedrijfshulpverleners nodig. De bedrijfshulpverleners hebben een voorpostfunctie: zij treden op als voorpost van brandweer,

Nadere informatie