Beleidsplan. Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Winsum Mei Pagina van 48

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleidsplan. Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Winsum 2012-2017. Mei 2012. 1 Pagina van 48"

Transcriptie

1 Beleidsplan Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Winsum Mei Pagina van 48

2 Pagina 2 van 48

3 Voorwoord Openbare verlichting lijkt vanzelfsprekend. We missen het pas wanneer het donker is op plekken waarvan we verwachten dat ze verlicht zijn. Het valt op wanneer de verlichting koud en fel is, daar waar we verwachten dat deze bijdraagt aan een prettige beleving van een straat of plein. En het stoort wanneer masten en armaturen er qua vormgeving en onderhoud onaantrekkelijk uitzien, terwijl de overige openbare ruimte wel goed verzorgd is. Openbare verlichting levert een grote bijdrage aan de veiligheid voor voetgangers, fietsers en het gemotoriseerd verkeer. Verlichting vergroot niet alleen de verkeersveiligheid, maar draagt ook bij aan de sociale veiligheid. Verlichting bepaalt ook mede de uitstraling en aantrekkelijkheid van bijvoorbeeld winkelgebieden en wijken; zowel overdag als s avonds. Overdag door vormgeving, plaatsing en goed onderhoud van lichtmasten en armaturen. s Avonds door warme en subtiele verlichting. De gemeente stelt de thema s Duurzaamheid & Milieu en Veiligheid & Leefbaarheid centraal. Door aandacht te besteden aan deze onderwerpen wil de gemeente aansluiten bij alle ontwikkelingen en op duurzame en vooruitstrevende wijze de openbare verlichting realiseren. Door het toepassen van bovengenoemde punten in een juiste balans binnen de gemeente, is een goede basis gelegd voor een breed gedragen, kwalitatief hoogwaardig en kostenbewust beleid voor openbare verlichting in de gemeente Winsum. Pagina 3 van 48

4 Samenvatting De gemeente Winsum beschikt momenteel niet over een Beleidsplan Openbare Verlichting. De gemeente gaat de komende jaren vooruitstrevend en duurzaam aan de slag met de openbare verlichting. Om dit streven kracht bij te zetten en te concretiseren, is dit beleidsplan opgesteld. Doelstelling van dit Beleidsplan Openbare Verlichting is de kaders voor de uitvoering van het gemeentelijk openbare verlichtingsbeleid voor de periode uit te zetten. Dit alles gebaseerd op de hoofduitgangspunten Duurzaamheid & Milieu en Veiligheid & Leefbaarheid. Het Beleidsplan vormt de basis voor het vervangingsplan. De randvoorwaarde is dat het plan financieel haalbaar is. Dit betekent dat de investering terug te verdienen moet zijn. OVL in cijfers In de gemeente staan 3020 masten met 3101 armaturen. Dit betekent dat er enkele masten zijn met meerdere armaturen. Rekening houdend met een nieuwwaarde van 1.500,- per lichtobject (lichtmast, armatuur & lamp) geeft dit een nieuwwaarde van de totale installatie van ongeveer 4,5 miljoen. De gemeente Winsum heeft ongeveer 3000 lichtmasten in eigen beheer. De leeftijdsopbouw van de masten in de gemeente Winsum is erg gelijkmatig. Masten ouder dan 40 jaar hebben de technische levensduur overschreden. Dit zijn er 639 in totaal. Ongeveer de helft van de lampen die in de gemeente Winsum worden toegepast zijn PL lampen. Dit zijn relatief zuinige lampen met een lange levensduur. Een ander groot deel van de lampen binnen de gemeente Winsum bestaat uit TL lampen. Deze lampen verbruiken relatief veel energie. Beleidsonderwerpen Voor de komende beleidsperiode zijn de beleidspunten verdeeld in twee onderwerpen: Duurzaamheid & Milieu en Veiligheid & Leefbaarheid. Bij het thema Duurzaamheid & Milieu wordt gelet op energiebesparing, behoud van donkerte, milieu en duurzaam inkopen. Veiligheid wordt gewaarborgd door helder te maken wat de kaders zijn waaraan de verlichting moet voldoen. Door het beschrijven en vastleggen van deze kwaliteitscriteria wordt de veiligheid gewaarborgd. De gemeente Winsum conformeert zich hierbij alleen aan de huidige richtlijn ROVL-2011 en aan het Politiekeurmerk Veilig Wonen, als dat noodzakelijk is voor het borgen van de (verkeers) veiligheid. De sfeer en veiligheid van de leefomgeving worden bepaald door de intensiteit en kleur van de verlichting en de vorm van de armaturen. Daarnaast kan een armatuur de uitstraling van een straat of dorp versterken. Financiën Voor het beleidsplan openbare verlichting is een exploitatieberekening opgesteld waarbij 3 verlichtingsinstallaties met elkaar worden vergeleken. Deze installaties zijn als volgt gedefinieerd: Conventioneel (exclusief dimmen) LED LED in combinatie met dimmen Bij bovengenoemde installaties wordt gekeken naar de benodigde investering voor het vervangen van armaturen en lichtmasten binnen de gemeente. Hierbij wordt gekeken naar het planmatig vervangen van armaturen en lichtmasten gedurende de periode 2012 t/m Pagina 4 van 48

5 Advies: In de bovenstaande grafiek is op basis van de break-even analyse te zien dat de investeringen voor LED momenteel aanzienlijk zijn. Echter leveren vervangingsalternatieven met LED lichtbronnen de meeste besparingen op. LED technologie ontwikkelt zich snel en de prijsstellingen zullen naar verwachting in de toekomst dalen. Daarbij zijn deze lichtbronnen duurzamer t.o.v. de conventionele variant wegens langere levensduur en aanzienlijk lagere onderhoudskosten. Omdat de energiekosten op termijn alleen maar zullen stijgen, zal de besparing door het verminderde energieverbruik nog toenemen ten opzichte van de huidige berekeningen. Op basis hiervan wordt de gemeente geadviseerd om het vervangingsalternatief LED & dimmen te implementeren en deze vervangingen gefaseerd uit te voeren voor het behalen van de bovengenoemde besparingen. Pagina 5 van 48

6 Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Achtergrond Doelstelling Leeswijzer Functies Openbare Verlichting Sociale veiligheid Verkeersveiligheid Comfort en Sfeer Raakvlakken met openbare verlichting Aanstraalverlichting Reclameverlichting, sportveldverlichting en bedrijven Verlichten van semi-openbare ruimte Verlichting als visuele geleiding Donkerte Lichthinder Wet, Regelgeving en Politieke Ontwikkelingen Wet en Regelgeving Landelijke inbreng Europese inbreng (licht)technische eisen zoals ontwerprichtlijnen en constructie-eisen Taskforce Verlichting NSVV Duurzaam Inkopen Politieke ontwikkelingen Technologische ontwikkelingen LED-verlichting LED-systemen Dimmen openbare verlichting Dimmen op verkeerswegen Dimmen in verblijfsgebieden Methoden van dimmen Dynamische verlichtingssystemen Kunststof lichtmasten Huidige situatie gemeente Situatieschets OVL inrichting in de gemeente Winsum Verlichtingsarsenaal in cijfers Masten Armaturen Lampen...24 Pagina 6 van 48

7 5.4 Schakelschema en brandrooster Organisatie Netbeheer en energieleverancier Beleidspunten OVL komende periode Duurzaamheid & Milieu Energiebesparing Donkerte Milieu Duurzaam Inkopen Veiligheid en leefbaarheid Veiligheid Leefbaarheid en sfeer Energie en veiligheid Raakvlak OVL beleidspunten Communicatie Draagvlak Voorlichting Beheer en onderhoud Beheer en onderhoudswerkzaamheden Financiën...34 A Bijlage A.1 Begrippenlijst...39 B Richtlijn OVL 2011 uitwerking...43 C Financiën...46 Pagina 7 van 48

8 1Inleiding 1.1 Achtergrond De gemeente Winsum beschikt momenteel niet over een Beleidsplan Openbare Verlichting. De gemeente gaat de komende jaren vooruitstrevend en duurzaam aan de slag met de openbare verlichting. Om dit streven kracht bij te zetten en te concretiseren, is dit beleidsplan opgesteld. Daarnaast is op 16 december 2010 door de raad het initiatiefvoorstel licht en duisternis vastgesteld Op 8 februari 2011 zijn de uitgangspunten voor beleid voor openbare verlichting vastgesteld. Beide documenten vormen een belangrijke bron voor het opstellen van het beleid rond openbare verlichting. Ook wordt rekening gehouden met de wensen van bewoners, zoals blijkt uit bijvoorbeeld de dorpsvisie Ezinge. Vervanging, uitbreiding, onderhoud en beheer van de openbare verlichting in de gemeente Winsum gebeurde tot nu toe op basis van een in 1995 opgesteld vervangingsplan en de jaarlijkse inspecties. Dit plan is inmiddels afgelopen en is, mede door alle technologische ontwikkelingen van de afgelopen jaren, aan actualisatie toe. De beleidsuitgangspunten verwoord in dit document vormen de basis voor het opstellen van het vervangingsplan. 1.2 Doelstelling Doelstelling van dit Beleidsplan Openbare Verlichting is de kaders voor de uitvoering van het gemeentelijk openbare verlichtingsbeleid voor de periode uit te zetten. Dit alles gebaseerd op de hoofduitgangspunten Duurzaamheid & Milieu en Veiligheid & Leefbaarheid. Het Beleidsplan vormt de basis voor het vervangingsplan. De randvoorwaarde is dat het plan financieel haalbaar is. Dit betekent dat de investering terug te verdienen moet zijn. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 worden de functies van de openbare verlichting beschreven. De wet- en regelgeving wordt behandeld in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 toont de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van de openbare verlichting van de afgelopen jaren. Daarna gaan we in hoofdstuk 5 in op de huidige situatie in de gemeente Winsum. Aan de hand van de huidige situatie en de ontwikkelingen op het gebied van de openbare verlichting worden in hoofdstuk 6 de beleidsuitgangspunten beschreven. In hoofdstuk 7 wordt aandacht besteed aan de communicatie. Beheer en onderhoud komen aan de orde in hoofdstuk 8. Tot slot bevat hoofdstuk 9 de financiën. Pagina 8 van 48

9 2Functies Openbare Verlichting In dit hoofdstuk worden de verschillende functies van openbare verlichting toegelicht. Deze verschillende functies kunnen allemaal een rol spelen bij de invulling van het beleid en de inrichting van de openbare ruimte. 2.1 Sociale veiligheid Sociale veiligheid en het gevoel veilig te zijn, hangen mede samen met de mate waarin een weggebruiker zijn omgeving overzichtelijk vindt. Dit impliceert onder meer dat men passanten op een voldoende grote afstand kan herkennen en obstakels zoals stoepranden, straatmeubilair, verkeersdrempels, losliggende tegels of kuilen op tijd kan waarnemen. De aanwezigheid van verlichting betekent echter niet dat een gebied ook daadwerkelijk veilig is. Hiervoor is onder meer sociale controle (de aanwezigheid van anderen) noodzakelijk. Wanneer sociale controle ontbreekt, kan de gemeente ervoor kiezen om gebruik van bepaalde gebieden te ontmoedigen door hier bewust geen verlichting te plaatsen. In dat geval is het wel van belang dat er een, sociaal gecontroleerd, alternatief voorhanden is. Bijvoorbeeld een route om in plaats van door het park. 2.2 Verkeersveiligheid Bij verkeersveiligheid is het van groot belang op welke wijze verschillende typen verkeersdeelnemers (gemotoriseerd verkeer, fietsers en voetgangers) elkaar tegen kunnen komen, de weg kunnen overzien en al dan niet een min of meer vaste plaats op de weg hebben (gescheiden wegdelen). Afhankelijk van de wegcategorie en de verkeerssituatie ter plaatse, kan het wenselijk zijn om alternatieve markering of verlichting toe te passen teneinde de verkeersveiligheid te bevorderen. 2.3 Comfort en Sfeer Leefbaarheid of comfort van de openbare ruimte is in grote mate afhankelijk van de sfeer binnen deze ruimte; in welke mate ervaren de meest kwetsbare verkeersdeelnemers deze ruimte als prettig. Zo dragen de keuze van een bepaald type armatuur, de hoogte en type mast en de locatie van het lichtpunt gezamenlijk bij aan de sfeer die een gebied uitstraalt. Bij het beïnvloeden van de leefbaarheid spelen onder andere lichtsterkte, lichttype, duur van de belichting, lichtbereik en esthetica een rol. 2.4 Raakvlakken met openbare verlichting Pagina 9 van 48

10 Behalve de primaire functies, zoals hierboven beschreven, zijn er ook verschillende secundaire functies te onderscheiden. Deze onderwerpen vormen een belangrijke bijdrage aan het verlichten van de openbare ruimte Aanstraalverlichting Het aanlichten van objecten, zoals gevels en kunstwerken, heeft veelal als doel om het object beter zichtbaar te maken en een bijdrage te leveren aan de sfeer van de ruimte. Het onjuist aanlichten van objecten kan ertoe leiden dat de duisternis wordt aangetast. Het is van groot belang dat een lichtbundel niet buiten het te verlichten object valt. Door een object van bovenaf of van binnenuit te verlichten kan voor een groot deel worden voorkomen dat mensen, dieren en planten hinder ondervinden van eventueel strooilicht. Binnen de gemeente Winsum wordt aanstraalverlichting nauwelijks toegepast. De bibliotheek, het gemeentehuis, de Boog (brug) en een aantal kunstwerken worden wel aangelicht Reclameverlichting, sportveldverlichting en bedrijven Behalve openbare verlichting zijn er binnen de gemeente andere bedrijven die verlichting voeren in de openbare ruimte. In de paragraaf wordt reclameverlichting, sportveldverlichting en verlichting gevoerd door bedrijven besproken. Reclameverlichting is van invloed op het verlichtingsbeeld binnen een gemeente. Door toenemende concurrentie en de wens tot profilering stijgt de vraag naar reclame-uitingen. Deze uitingen kunnen in verschillende vormen voorkomen, zoals verlichte reclameborden bevestigd aan lichtmasten, of grote billboards die rechtstreeks worden aangesloten op het distributienet. Ook in abri s wordt gebruik gemaakt van verlichte reclamepanelen. Deze manier van verlichten brengt vaak strooilicht voort, wat lichthinder kan veroorzaken. Het bevestigen van reclameverlichting aan de masten is niet toegestaan in de gemeente Winsum. Dit kan lichthinder veroorzaken en wordt gezien als vervuiling van het straatbeeld. Verlichting van sportvelden kan veel lichthinder veroorzaken. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen, is bijvoorbeeld in het bestemmingsplan buitengebied ten aanzien van het kwetsbare gebied Winsum West speciale aandacht gegeven aan licht- en geluidhinder in dit gebied. Om bedrijven te stimuleren bewust om te gaan met verlichting en verlichting waar mogelijk te minimaliseren, schrijft de gemeente Winsum bedrijven aan om te vragen hun reclameverlichting te verminderen Verlichten van semi-openbare ruimte Onder verlichten van semi-openbare ruimte wordt bijvoorbeeld achterpadverlichting verstaan. Het verlichten van de semi-openbare ruimte is een verantwoordelijkheid van de eigenaar. De achterpadverlichting in de gemeente Winsum is deels in beheer van de gemeente zelf en deels in beheer van de woningbouwvereniging. Het huidige beleid van de gemeente is dat nieuwe achterpadverlichting eigendom is van de woningbouwverenigingen. Deze dienen in hun keuzes mee te gaan in het beleid van de gemeente Winsum Verlichting als visuele geleiding In bepaalde gevallen is het niet zozeer noodzakelijk om de straten aan te lichten, maar is een lichtpunt (oriëntatiepunt) al afdoende om het doel van de verlichting (verkeersveiligheid) te waarborgen. Er zijn twee manieren om oriëntatieverlichting toe te passen, passief en actief. Passieve oriëntatieverlichting maakt gebruik van verlichting afkomstig van de auto s zelf. Actieve oriëntatieverlichting beschikt over een eigen lichtbron. Zowel de passieve als de actieve oriëntatieverlichting kunnen worden toegepast op bepaalde obstakels (zoals rotondes en vluchtheuvels) en bij bochten in de belijning (in de vorm van kattenogen of retro reflecterende belijning) of aan de kanten van de weg. Pagina 10 van 48

11 2.4.5 Donkerte Donkerte is in de buitenwijken en buitengebieden belangrijk voor het nachtelijke leven. De gemeente is daarom zeer terughoudend met het verlichten van (wegen in) natuur- en buitengebieden. Hiermee wil zij de balans tussen licht en duisternis zoveel mogelijk in stand houden. Daar waar uit oogpunt van zwaarwegende verkeersveiligheidsredenen signalering gevraagd of vereist is, overweegt de gemeente eerst of zij het beoogde effect ook kan bereiken met het toepassen van oriëntatie- of accentueringverlichting. Wanneer openbare verlichting noodzakelijk blijkt, beperkt de gemeente eventueel strooilicht zoveel mogelijk. Als het bevorderen van de verkeersveiligheid het noodzakelijk maakt om verlichting te plaatsen, geldt als algemene regel dat deze moet worden afgestemd op de lichtbehoefte van de belangrijkste gebruikers en op het verlichtingsniveau van de omgeving. De gemeente hanteert het uitgangspunt dat het realiseren van een functionele verlichtingskwaliteit noodzakelijk is als de veiligheid van weggebruikers direct in het geding is. De verlichting moet voldoende zijn voor de betreffende situatie en zoveel mogelijk geconcentreerd op hetgeen daadwerkelijk verlicht dient te worden. Verder moet gebruik gemaakt worden van technologisch zo optimaal mogelijke middelen. Indien de verlichting enkel tot doel heeft navigeren makkelijker te maken, moet worden overwogen of in die situatie conventionele verlichting noodzakelijk is of dat een vorm van accentuering eveneens zou kunnen volstaan. Zeker tijdens de rustige uren gedurende de nacht. Om het belang van het behoud van donkere gebieden te benadrukken, participeert de gemeente Winsum aan de Nacht van de Nacht. Ook wordt te allen tijde het principe: niet verlichten tenzij gehanteerd. Door preventief, duurzaam en gericht te verlichten wil de gemeente Winsum zoveel mogelijk de duisternis behouden Lichthinder Nederland is een van de meest verlichte landen van Europa. Lichthinder is daarom een onderwerp dat steeds actueler wordt. Daarom wordt hierbij uitgebreid stilgestaan. Over lichtvervuiling en lichthinder is nog relatief weinig bekend. Negatieve effecten zijn: lichtverspilling; ontregeling natuur; energieverspilling; mogelijk aantasting gezondheid; verstoring nachtelijk landschap; slechte zichtbaarheid sterrenhemel. Om lichtvervuiling en lichthinder te minimaliseren is het noodzakelijk om een goede verlichting te ontwerpen. Verlicht alleen neerwaarts, waar het licht moet komen en wanneer de verlichting functioneel is. Pagina 11 van 48

12 Een hoek van minder dan 20 graden tussen lichtbron en waarnemingsas zorgt voor inefficiënte verlichting: bestuurders en voorbijgangers raken verblind, de verlichtingsbalans raakt verstoord en heel veel licht gaat verloren de hemel in. Onderstaand figuur maakt dit duidelijk. Bij alle toepassingen moet zoveel mogelijk neerwaarts verlicht worden. Onderstaande afbeelding toont duidelijk aan wat hiermee bedoeld wordt. Verlichting mag uitsluitend gericht zijn op de plaats waar het nodig is: het doelgebied. Al het licht dat buiten het doelgebied terechtkomt, moet afgeschermd worden. Voorbeeld met een Bega spot Pagina 12 van 48

13 3Wet, Regelgeving en Politieke Ontwikkelingen In dit hoofdstuk komen de wet- en regelgeving en politieke ontwikkelingen aan bod. Deze vormen de kaders waarbinnen de gemeente Winsum de beleidskeuzes maakt. 3.1 Wet en Regelgeving Naast het vervullen van de in hoofdstuk 2 genoemde functies moet de openbare verlichting ook voldoen aan kaders die daarvoor gesteld zijn in diverse wet- en regelgeving. Indien nieuwe wet- en regelgeving van kracht wordt gedurende de looptijd van het beleidsplan is deze hiermee automatisch van toepassing op het onderliggende beleidsplan. Ten tijde van het opstellen van dit beleidsplan is de relevante wet- en regelgeving te onderscheiden in: Landelijke inbreng o Nederlands Burgerlijk Recht: Als gevolg hiervan is de gemeente aansprakelijk te o o o o stellen voor letsel of schade die het gevolg is van gebreken aan de verlichtingsinstallatie en/of onvoldoende of misleidende verlichting. Elektriciteitswet: De wet omvat ondermeer beheer en instandhouding van het kabelnet; de netbeheerder is belast met het in goede staat houden van dit net. De gemeente Winsum maakt voor energievoorziening van de openbare verlichting gebruik van het gereguleerde domein (elke lichtmast vormt een aansluiting op het elektriciteitsnet). Flora en fauna wet: De wet beschermt leefgebieden van diverse planten- en diersoorten. Als verlichting aantoonbaar verstorend is voor bepaalde soorten, kan op basis van de deze wet worden besloten dat de lichtbron aangepast of zelfs verwijderd moet worden. Natuurbeschermingswet 2005: De wet regelt bescherming van de Nederlandse beschermde natuurmonumenten en wetlands en van de Europese Natura gebieden. Wegcategorisering: Het wegennet in Nederland is ingedeeld in stroom-, erftoegangs- en gebiedsontsluitingswegen. De gemeente Winsum heeft een wegencategorisering conform dit model Europese inbreng o Aanbestedingsrecht: Het aanbestedingsbeleid van de gemeente Winsum is afgeleid van het Europese aanbestedingsrecht. Vanaf het Europees drempelbedrag van wordt er openbaar aanbesteed; bij werken tot een raambedrag van Pagina 13 van 48

14 o o o o ,-- kan worden volstaan met één offerte, daartussen moet meervoudig onderhands worden aanbesteed (3 offertes). Afvalstoffenlijst: Op basis van deze lijst vallen gasontladingslampen 1 onder chemisch afval, wat betekent dat ze via erkende verwerkingsbedrijven afgevoerd moeten worden. Vogel- en Habitatrichtlijn: Hierin is aangegeven welke soorten en natuurgebieden beschermd moeten worden. De richtlijnen zijn vertaald naar de Natuurbeschermingswet (gebiedsbescherming) en Flora- en faunawet (soortbescherming). Milieudoelstellingen: Voortvloeiend uit het Verdrag van Kyoto is afgesproken dat uitstoot van broeikasgassen zoals CO 2 in 2012 teruggebracht is tot 6% en in 2020 tot 20% onder het niveau van Tevens is afgesproken dat in % van de verbruikte energie afkomstig moet zijn uit duurzame bronnen. CENELEC: Voor masten en armaturen worden binnen CEN (Comité Européen de Normalisation) en CENELEC (Comité Européen de Normalisation Electrotechnique) Europese normen opgesteld. Voor deze producten geldt dat ze aan één of meerdere Europese Richtlijnen moeten voldoen. Deze producten mogen alleen dan op de markt worden gebracht als ze voorzien zijn van een CE-markering, welke aangeeft dat aan de relevante Europese Richtlijnen is voldaan. Het is dan ook verstandig, dat in het beleid van de gemeente/provincie is opgenomen dat alleen producten met deze CE-markering worden toegepast (licht)technische eisen zoals ontwerprichtlijnen en constructie-eisen o Richtlijn OVL 2011 Deze richtlijn is door de NSVV (zie paragraaf 3.2.3) in het leven o geroepen en geeft kaders weer voor het ontwerpen van verlichting in de openbare ruimte. Zie voor een uitwerking de onderstaande alinea en bijlage B. Politiekeurmerk Veilig Wonen: Het keurmerk stelt onder meer eisen aan verlichting van de openbare ruimte en achterpaden en aan de wijze waarop beheer van de openbare ruimte vorm krijgt. De gemeente Winsum conformeert zich alleen aan de huidige richtlijn ROVL-2011 en aan het Politiekeurmerk Veilig Wonen, als dat noodzakelijk is voor het borgen van de (verkeers) veiligheid. Richtlijn OVL 2011 De Richtlijn Openbare Verlichting 2011 (ROVL-2011), is opgesteld door de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) en tot stand gekomen op verzoek van de Taskforce Verlichting, ondersteund door Agentschap NL. De richtlijn is bedoeld voor beheerders (eigenaren), zoals Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten, waterschappen en overige beheerders van openbare terreinen en wegen, dan wel personen en organisaties die deze beheerders ondersteunen. De ROVL-2011 is de vervanger van de in 2001 uitgebrachte NPR Allereerst beschrijft de ROVL-2011 verschillende aspecten om te komen tot de keuze om daadwerkelijk te gaan verlichten. Dit onderdeel van de richtlijn mag niet als prestatienorm worden beschouwd, maar als beleidskeuze. Als uit deze afweging de keuze verlichten wordt gemaakt, dan 1 Hieronder vallen fluorescentie-, natrium- en kwiklampen Pagina 14 van 48

15 wordt vervolgens een systematiek beschreven om te komen tot een verlichtingsinstallatie die voldoet aan de gevonden lichttechnische kwaliteitscriteria. Zie bijlage B voor een uitgebreide beschrijving van de richtlijnen. 3.2 Taskforce Verlichting De landelijke politiek besteedt meer en meer aandacht aan openbare verlichting. Met name het reduceren van energieverbruik en lichthinder krijgen hierbij de aandacht. De overheid riep eind 2007 een Taskforce Verlichting in het leven. De projectgroep Openbare Verlichting van de Taskforce heeft de taak heeft gemeentes te informeren over hun mogelijkheden om energie te besparen en lichthinder te reduceren. De Taskforce Verlichting wordt gevormd door verschillende overheids- en commerciële partijen. Op deze wijze wordt de beschikbare kennis gebundeld en ontstaat er een helder beeld van de actuele stand van zaken rond duurzame openbare verlichting in Nederland NSVV De NSVV-commissie Openbare Verlichting houdt zich bezig met het opstellen van richtlijnen voor goede openbare verlichting. De ROVL-2011, zoals beschreven in paragraaf 3.1.3, is door de NSVV vastgesteld. De commissie is samengesteld uit vertegenwoordigers van de belangenverenigingen die in dit vakgebied werkzaam zijn. Denk hierbij aan beheerders vanuit de overheid, industrie en de onderzoekswereld. Daarnaast is de NSVV-commissie ook gelieerd aan de NEN commissie Licht waarbij zij de rol van klankbord op het gebied van Europese Standaardisatie vervult. De commissie initieert het ontwikkelen van kennisoverdracht in de vorm van congressen en workshops en stuurt werkgroepen aan die Richtlijnen en Aanbevelingen ontwikkelen. Een lijst van nu actuele Richtlijnen en aanbevelingen op het gebied van openbare verlichting is op de site te vinden Duurzaam Inkopen De overheid wil concrete stappen zetten naar een duurzame samenleving en geeft zelf het goede voorbeeld. Jaarlijks besteden overheidsorganisaties meer dan 40 miljard euro aan inkopen en diensten. Door als overheid duurzaam in te kopen, krijgt de markt voor duurzame producten een stevige impuls. De overheden hebben duidelijke doelen gesteld: het Rijk koopt vanaf 2010 duurzaam in. De gemeenten streven naar 100 procent duurzaam inkopen in procent duurzaam inkopen betekent dat de inkopen voldoen aan de eisen die op dat moment voor de desbetreffende productgroepen zijn opgesteld. In het document Criteria voor duurzaam inkopen van openbare verlichting vindt u de criteria specifiek voor de productgroep Openbare Verlichting (OVL). Ook zijn in dit document aandachtspunten voor inkoop, achtergrondinformatie, afwegingen bij de criteria, uitwerking van de criteria in bestekteksten en uitwerking van de beoordeling van criteria opgenomen. Op 2 september 2008 heeft de gemeente Winsum het Pagina 15 van 48

16 convenant Duurzaam Inkopen getekend. Dit convenant betreft een samenwerking met Groningen Seaports en negen andere noordelijke gemeenten. Daarnaast is de gemeente samen met de gemeenten De Marne en de gemeente Bedum aan het werk om duurzaam inkopen vorm te geven. Deze samenwerking is nog niet officieel van kracht. De gemeente heeft de positie om duurzaam beleid uit te dragen en maatschappelijk draagvlak te creëren. Duurzaam inkopen betekent dat de inkopen voldoen aan de eisen die op dat moment voor de desbetreffende productgroepen zijn opgesteld. Deze duurzaamheidscriteria zijn door Agentschap NL (voorheen SenterNovem) ontwikkeld voor alle producten, diensten en werken die overheden inkopen. Dus ook voor openbare verlichting. 3.3 Politieke ontwikkelingen De gemeente Winsum sluit met dit beleidsplan aan op deze laatste landelijke en regionale ontwikkelingen op het gebied van openbare verlichting. De gemeente versterkt deze aansluiting door de ontwikkeling van beschikbare beleids- en beheerinstrumenten en van beschikbare kennis en inzichten op het gebied van openbare verlichting actief te volgen. Op deze wijze is zij in staat om ontwikkelingen die toepasbaar zijn voor de gemeente Winsum, gedurende de looptijd van dit beleidsplan in de praktijk te brengen. Daarnaast participeert de gemeente in een provinciaal Platform Openbare Verlichting, dat zich bezighoudt met kennisuitwisseling ten behoeve van beleid en duurzaamheid. In dit platform wordt besproken hoe om te gaan met nieuw landelijk en provinciaal beleid, maar ook bijvoorbeeld met de kostenaspecten van verschillende typen verlichting. Pagina 16 van 48

17 4Technologische ontwikkelingen Technologische ontwikkelingen kunnen leiden tot voordelen op het gebied van milieu en energieverbruik. Onderstaande ontwikkelingen zijn hier een voorbeeld van. Nieuwe technieken en ontwikkelingen zullen bij reconstructies en projectmatige vervangingen, indien de investering is terug te verdienen, worden toegepast. Het betreft de volgende ontwikkelingen: LED-verlichting (Light Emitting Diode) Dimmen openbare verlichting Kunststof lichtmasten 4.1 LED-verlichting Bij de LED is geen sprake van een gloeidraad of een gasgevulde buis. Een LED genereert straling, deels zichtbaar, deels onzichtbaar. Figuur 4.1: opbouw van een LED Figuur 4.2: principe wit licht d.m.v.blauwe led met gele fosfor LED: Light Emitting Diode: elektronicacomponent, een halfgeleider met een PN-overgang waarbij bij een voorwaartse stroom straling optreedt in de vorm van elektroluminiscentie. Het lichtgevende deel is eenvoudig en daardoor robuust, wat tot uitdrukking komt in de levensduur. Een LED gaat zeer lang mee. In de OVL worden meestal witte LEDs toegepast. Dit zijn in de regel LEDs die blauw licht genereren. Met behulp van fluorescentiepoeders wordt dit omgezet naar wit licht. Afhankelijk van de Pagina 17 van 48

18 samenstelling van de poeders wordt dit warm of koud wit licht. De tint van het licht wordt uitgedrukt in kleurtemperatuur (Kelvin) LED-systemen De ontwikkeling van LED systemen is de laatste 5 jaar stormachtig verlopen. De LED-systemen die op dit moment worden toegepast zijn onder te verdelen in de volgende drie type systemen. (zie onderstaande tabel). Systemen LED PUNTBRONNEN Kenmerken LED s zijn voorzien van optiek (lens gecombineerd met spiegel). Voordelen - Eigenschappen Met dit concept is het mogelijk lichtbundels heel nauwkeurig te definiëren waardoor maximale beperking van strooilicht mogelijk wordt. Uitvoering Indal Stela LED STRIPS LED IN SPIEGELOPTIEK LED s zijn niet stuk voor stuk voorzien zijn van fluorescentiemateriaal maar worden als blauwe LED op een strip geplaatst. Deze LEDstrip is gemonteerd in een kunststof behuizing voorzien van fluorescentiemateriaal. LEDs zijn, al of niet geclusterd, geplaatst in een spiegeloptiek. Dit optiek richt het licht. Door grotere oppervlak minder verblinding. Worden als module geleverd en daardoor toepasbaar in bestaande reeks armaturen. De optiek maakt goede lichtsturing mogelijk. Het rendement is lager dan direct van de LEDpuntbron. Kegel Fortimo Koffer Fortimo Elk van deze types heeft zijn specifieke eigenschappen. Met name de LED-strip heeft veel overeenkomsten met de lamp in conventionele optieken. Fabrikanten claimen een grote mate van uitwisselbaarheid, wat de introductie zou kunnen versnellen. LED is energiezuinig en het materiaal gaat lang mee. Inmiddels wordt er al een levensduur afgegeven van 20 jaar, evenlang als een armatuur. Dit levert energiebesparing op en een vermindering van onderhoud op. Bovendien kan LED-verlichting goed worden gericht. LED is een puntvormige lichtbron en biedt hierdoor meer mogelijkheden voor lichtsturing dan de traditionele lampen. Een LED armatuur bestraalt dankzij dit kenmerk meestal enkel het vlak dat daadwerkelijk verlicht moet worden en doet dit vaak beter dan de andere lampsoorten. Verder is momenteel het voornaamste nadeel bij LED Pagina 18 van 48

BIJLAGE 4 TOELICHTING HOE TE VERLICHTEN BINNEN DE BEBOUWDE KOM EN BUITEN DE BEBOUWDE KOM

BIJLAGE 4 TOELICHTING HOE TE VERLICHTEN BINNEN DE BEBOUWDE KOM EN BUITEN DE BEBOUWDE KOM BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 4 TOELICHTING HOE TE VERLICHTEN BINNEN DE BEBOUWDE KOM EN BUITEN DE BEBOUWDE KOM Bijlage 4 bij Beleidsplan Openbare Verlichting 2013 2017 Pagina 1 van

Nadere informatie

Openbare verlichting: hoe kan het efficiënter?

Openbare verlichting: hoe kan het efficiënter? Factsheets OVL lampenkwaliteitsprofielen Openbare verlichting: hoe kan het efficiënter? Openbare verlichting hebben we nodig voor onze verkeersveiligheid, sociale veiligheid en het aantrekkelijk maken

Nadere informatie

*D13.001408* D13.001408

*D13.001408* D13.001408 MEMO Van: Afdeling Ruimte en Groen Datum: 29 januari 2013 Onderwerp: Beleidsplan openbare verlichting 2013-2017 Bijlagen: Verlichtingsscan, beleidsplan OVL 2013-2017 en beheersplan *D13.001408* D13.001408

Nadere informatie

BIJLAGE 3 TOELICHTING ENERGIEVERBRUIK EN ENERGIEBESPARINGSOPTIES

BIJLAGE 3 TOELICHTING ENERGIEVERBRUIK EN ENERGIEBESPARINGSOPTIES BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 3 TOELICHTING ENERGIEVERBRUIK EN ENERGIEBESPARINGSOPTIES Bijlage 3 bij Beleidsplan Openbare Verlichting 2013 2017 Pagina 1 van 12 INHOUDSOPGAVE 1 TOELICHTING

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare Verlichting 2013 t/m 2022. Gemeente Bergen. Januari 2013. 1 Pagina van 67

Beleidsplan Openbare Verlichting 2013 t/m 2022. Gemeente Bergen. Januari 2013. 1 Pagina van 67 Beleidsplan Openbare Verlichting 2013 t/m 2022 Gemeente Bergen Januari 2013 1 Pagina van 67 Documentnummer: 1 Documentversie: 1.2 Definitief Datum: 24 april 2013 Pagina 2 van 67 Inhoudsopgave Voorwoord

Nadere informatie

Beleidsplan OVL 2013 t/m 2017. Gemeente Eijsden-Margraten. Juli 2012. 1 Pagina van 68

Beleidsplan OVL 2013 t/m 2017. Gemeente Eijsden-Margraten. Juli 2012. 1 Pagina van 68 Beleidsplan OVL 2013 t/m 2017 Gemeente Eijsden-Margraten Juli 2012 1 Pagina van 68 Documentnummer: 1 Documentversie: Concept Datum: 31 juli 2012 Pagina 2 van 68 Inhoudsopgave Voorwoord 1 Samenvatting...

Nadere informatie

Bijlage 1 bij Beleidsplan Openbare verlichting

Bijlage 1 bij Beleidsplan Openbare verlichting Bijlage 1 bij Beleidsplan Openbare verlichting Gemeente Deurne Versie: V1_0 Status: Definitief 10 december 2014 Deze bijlage behoort bij het Beleidsplan Openbare Verlichting Deurne. Colofon Beleidsplan

Nadere informatie

Datum 29 september 2011

Datum 29 september 2011 Beleidsnotitie duurzame openbare verlichting 2011-2016 Kerngegevens Projectleider Afdeling B.I.C. Stolk Ruimte 3 Datum 29 september 2011 3 Behandeling Gemeenteraad Planstatus Casenummer Vastgesteld AB11.00502

Nadere informatie

Verlichtingsscan. Gemeente Koggenland. Juli 2012. Pagina 1 van 16

Verlichtingsscan. Gemeente Koggenland. Juli 2012. Pagina 1 van 16 Verlichtingsscan Gemeente Koggenland Juli 2012 Pagina 1 van 16 Opdrachtgever opdrachtgever : Gemeente Koggenland contactpersoon : Dhr. R. Gotjé Opdrachtnemer opdrachtnemer : Ziut Advies B.V. contactpersoon

Nadere informatie

dhr. T. de Vries - Openbare werken 3. Beheer openbare ruimte

dhr. T. de Vries - Openbare werken 3. Beheer openbare ruimte Agendapunt: Onderwerp: Vaststellen beleidsplan openbare verlichting 2010-2013 Commissie:, nr. Raadsvoorstel: 13-10-2009, nr. 177 RAADSVOORSTEL status: commissiestuk Portefeuillehouder : Beleidsterrein:

Nadere informatie

Ledoplossingen. voor Openbare Verlichting. >> Als het gaat om energie en klimaat

Ledoplossingen. voor Openbare Verlichting. >> Als het gaat om energie en klimaat Ledoplossingen voor Openbare Verlichting >> Als het gaat om energie en klimaat Ledverlichting is een techniek die veel potentie heeft en in de openbare verlichting (OVL) veel energie besparing kan opleveren.

Nadere informatie

Uitvoeringsplan Openbare Verlichting

Uitvoeringsplan Openbare Verlichting Uitvoeringsplan Openbare Verlichting Maart 2013 Sector Stedelijk Beheer Wegen, Groen en Water 1. Aanleiding In november 2012 is het Beleidsplan Openbare Verlichting door de gemeenteraad vastgesteld. In

Nadere informatie

LED OP HET LICHT OP STRAAT. Openbare verlichting voor veiligheid maar houdt ook rekening met nachtdieren

LED OP HET LICHT OP STRAAT. Openbare verlichting voor veiligheid maar houdt ook rekening met nachtdieren LED OP HET LICHT OP STRAAT Openbare verlichting voor veiligheid maar houdt ook rekening met nachtdieren Met de diverse belangengroeperingen uit de gemeente Hardenberg is uitgebreid gediscussieerd over

Nadere informatie

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL)

Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Gemeentelijk besluit Energiebesparing bij Openbare Verlichting (OVL) Inleiding De primaire functie van openbare verlichting is een bijdrage te leveren aan verkeersveiligheid en de sociale veiligheid op

Nadere informatie

Onderwerp : Beleidsplan Openbare Verlichting 2010-2014

Onderwerp : Beleidsplan Openbare Verlichting 2010-2014 Nummer : 12-02.2010 Onderwerp : Beleidsplan Openbare Verlichting 2010-2014 Korte inhoud : Elke 5 jaar wordt het Beleidsplan Openbare Verlichting opnieuw vastgesteld. In februari 2009 zijn hiervoor de kaders

Nadere informatie

Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting 2013 2017. September 2012. 1 Pagina van 65

Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting 2013 2017. September 2012. 1 Pagina van 65 Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting 2013 2017 September 2012 1 Pagina van 65 HEEMSTEDE DOELMATIG DUURZAAM VERLICHT Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting 2013 2017 September 2012 Documentnummer:

Nadere informatie

Energie besparen met gedimde openbare verlichting. Feiten, veelgestelde vragen en aansprekende cases van gemeenten

Energie besparen met gedimde openbare verlichting. Feiten, veelgestelde vragen en aansprekende cases van gemeenten Energie besparen met gedimde openbare verlichting Feiten, veelgestelde vragen en aansprekende cases van gemeenten Openbare verlichting drukt zwaar op de gemeentelijke energienota. Maar gelukkig zijn er

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare Verlichting 2013-2017

Beleidsplan Openbare Verlichting 2013-2017 Beleidsplan Openbare Verlichting 2013-2017 Duurzaam en toekomstgericht 1 Pagina van 51 Beleidsplan Beleidsplan Openbare Verlichting 2013 2017 Gemeente Koggenland Opdrachtgever opdrachtgever: Gemeente Koggenland

Nadere informatie

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK INHOUDSOPGAVE 1 TECHNIEK VERLICHTING... 3 2 DAGLICHT EN KUNSTLICHT... 3 3 ENKELE TECHNISCHE BEGRIPPEN... 4 3.1 Lichtstroom... 4

Nadere informatie

Ontwikkelen. Beleidsplan. Openbare verlichting. Gemeente Haren

Ontwikkelen. Beleidsplan. Openbare verlichting. Gemeente Haren Ontwikkelen Beleidsplan Openbare verlichting Gemeente Haren Programma 15/20 januari 2015: 19.30 uur: Welkomstwoord wethouder M. Sloot 19.35 uur: Presentatie Henk Ensing 20.05 uur: Pauze/invullen enquête

Nadere informatie

Analyse openbare verlichting Gemeente Ommen

Analyse openbare verlichting Gemeente Ommen Analyse openbare verlichting Gemeente Ommen Colofon Analyse openbare verlichting Gemeente Ommen Opdrachtgever bestuursdienst Ommen-Hardenberg Opdrachtnemer Infra-lux BV Opgesteld door A.R. Gijzel Intern

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare verlichting

Beleidsplan Openbare verlichting Beleidsplan Openbare verlichting Gemeente Deurne Versie: V1_0 Status: Definitief 17 juni 2015 Colofon Beleidsplan openbare verlichting Gemeente Deurne Toine Schoester en Willem Beckers Eric Vos e.vos@infra-lux.eu

Nadere informatie

Bestuurlijke Samenvatting. Beleidsplan Openbare Verlichting

Bestuurlijke Samenvatting. Beleidsplan Openbare Verlichting Bestuurlijke Samenvatting Beleidsplan Openbare Verlichting 2 Inleiding Openbare verlichting is belangrijk voor de leefbaarheid, de sociale veiligheid en de verkeersveiligheid. Een goede verlichting is

Nadere informatie

Adviesrapport Verlichting Tennispark Grubbenvorst. Gemeente Horst aan de Maas. Juni 2013. 1 Pagina van 23

Adviesrapport Verlichting Tennispark Grubbenvorst. Gemeente Horst aan de Maas. Juni 2013. 1 Pagina van 23 Adviesrapport Verlichting Tennispark Grubbenvorst Gemeente Horst aan de Maas Juni 2013 1 Pagina van 23 Documentversie: 1.2 Definitief Datum: Juni 2013 Contactpersoon: Anique Wiegers, anique.wieggers@ziut.nl,

Nadere informatie

Duurzame verlichting voor woningcorporaties

Duurzame verlichting voor woningcorporaties Duurzame verlichting voor woningcorporaties >> Als het gaat om energie en klimaat Bij de keuze van verlichting rondom woningen, in gemeenschappelijke ruimten en op paden en terreinen spelen veel factoren

Nadere informatie

Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN. Hoevelaken, 29 januari 2015

Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN. Hoevelaken, 29 januari 2015 Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN Hoevelaken, 29 januari 2015 Introductie Boudewijn Lie Technisch directeur Aerolux Nederland BV Lid kernteam outdoor van NSVV Lid NEN-normcommissie verlichting 351005

Nadere informatie

Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting

Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting Leiderdorp 2012 Pagina van 46 1 Bestuurlijk opdrachtgever Naam: Dhr. L. Maat Functie Wethouder Ambtelijk opdrachtgever Naam: Dhr. T Heijsteeg Functie Hoofd gemeentewerken

Nadere informatie

Macro-energielabel Openbare Verlichting

Macro-energielabel Openbare Verlichting Macro-energielabel Openbare Verlichting Handleiding bij de rekentool Versie 0.31 Versie 0.31 Datum 11-03-2011 Aanpassing benaming label en verwijzing naar ROVL2011 (15-06-2011) Auteurs: Jan Ottens Rob

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare Verlichting 2016-2025

Beleidsplan Openbare Verlichting 2016-2025 Beleidsplan Openbare Verlichting 2016-2025 Doelmatige en Duurzame Openbare Verlichting Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025 1 Beleidsplan Openbare Verlichting 2016 2025 Opdrachtgever

Nadere informatie

LED BE SMART. Slimme Fietspadverlichting

LED BE SMART. Slimme Fietspadverlichting LED BE SMART Slimme Fietspadverlichting Licht op maat is voor ons de belangrijkste functionaliteit. Door middel van de sensor wordt het licht te allen tijde gedimd, maar licht op wanneer er iemand langs

Nadere informatie

Bijlagerapport Lichthinderonderzoek. Capaciteitsonderzoek Sportpark Zuidhorn

Bijlagerapport Lichthinderonderzoek. Capaciteitsonderzoek Sportpark Zuidhorn Bijlagerapport Lichthinderonderzoek definitief revisie 0.0 15 februari 2016 Revisie 0.0 15 februari 2016 Auteurs R.P. (Rob) Keur Opdrachtgever Postbus 3 9800 AA Zuidhorn datum vrijgave beschrijving revisie

Nadere informatie

Natuur beschermd verlichten met kunstlicht

Natuur beschermd verlichten met kunstlicht Natuur beschermd verlichten met kunstlicht LICHT EN DUISTERNISPLAN VOOR DE OPENBARE VERLICHTING IN DE GEMEENTE WESTERVELD 2011-2015 Voorwoord In dit beleidsplan is conform het coalitieakkoord, gepresenteerd

Nadere informatie

Quick Wins Openbare Verlichting

Quick Wins Openbare Verlichting INFRA-LUX BV Quick Wins Openbare Verlichting gemeente Vlagtwedde J. Ottens 4-3-2013 Projectnummer: P111190, Versie 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Analyse bestaande OVL installatie en proces... 3 2.1 Opbouw

Nadere informatie

Licht op openbare verlichting. Beleidsnota openbare verlichting 2011 2015

Licht op openbare verlichting. Beleidsnota openbare verlichting 2011 2015 Licht op openbare verlichting Beleidsnota openbare verlichting 2011 2015 Mei 2011 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Doel van de nota 3 1.3 Leeswijzer 4 2. Openbare verlichting 5 2.1 Doel

Nadere informatie

Sportveldverlichting. Besparen met LED-verlichting?

Sportveldverlichting. Besparen met LED-verlichting? Sportveldverlichting Besparen met LED-verlichting? 1 Introductie Boudewijn Lie Technisch directeur Aerolux Nederland BV Lid kernteam outdoor lighting van NSvV Lid NEN-normcommissie verlichting 351005 Lid

Nadere informatie

Gaan de sterren weer stralen dankzij energiebesparing op verlichting?

Gaan de sterren weer stralen dankzij energiebesparing op verlichting? Gaan de sterren weer stralen dankzij energiebesparing op verlichting? Een verzoek en aanbevelingen van Stichting Platform Lichthinder aan de Taskforce Verlichting Inleiding Wat is Platform Lichthinder?

Nadere informatie

Openbare Verlichting. Gemeente Boxtel. Visie en Beleid (actualisering)

Openbare Verlichting. Gemeente Boxtel. Visie en Beleid (actualisering) Openbare Verlichting Gemeente Boxtel Beleidsperiode 2014-2018 Visie en Beleid (actualisering) Opdrachtgever: Gemeente Boxtel Afdeling Openbare Ruimte Bunderstraat 22A 5481 KD Schijndel telefoon: 073-5479351

Nadere informatie

Beleidsnota verlichting langs provinciale wegen: een leefbare toekomst in licht en duisternis

Beleidsnota verlichting langs provinciale wegen: een leefbare toekomst in licht en duisternis Beleidsnota verlichting langs provinciale wegen: een leefbare toekomst in licht en duisternis Provincie Groningen, oktober 2009 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 5 2 Inleiding 7 3 Trendanalyse 9 3.1 Maatschappelijke

Nadere informatie

Classic. Smart SKYLITE. Draadloos lichtregelsysteem

Classic. Smart SKYLITE. Draadloos lichtregelsysteem Classic + Smart SKYLITE Draadloos lichtregelsysteem Het al omschrijvende woord is gemak en daarbij de interactiviteit van Tvilight. De nieuwe functionaliteiten van Tvilight zijn erg vooruitstrevend en

Nadere informatie

Energie zuinigeverlichting voor de agrarische sector

Energie zuinigeverlichting voor de agrarische sector Energie zuinigeverlichting voor de agrarische sector waarom is energiezuinige verlichting interessant voor u? op dit moment heeft nog ongeveer 79% van de veehouders verouderde tl of gasontladingsverlichting

Nadere informatie

Beleidsnota Openbare Verlichting Gemeente Best

Beleidsnota Openbare Verlichting Gemeente Best INFRA-LUX BV Beleidsnota Openbare Verlichting Gemeente Best Definitief Colofon Project: Opdrachtgever: Projectbegeleider: Beleidsnota Openbare Verlichting gemeente Best hr. O. Vallenga Projectnummer: -

Nadere informatie

Uw adviseur voor een duurzame openbare ruimte

Uw adviseur voor een duurzame openbare ruimte Uw adviseur voor een duurzame openbare ruimte Over Ziut Advies De ideale openbare ruimte is volgens Ziut Advies aantrekkelijk, veilig en duurzaam. Een utopie? Niks daarvan. Als onafhankelijk adviseur helpen

Nadere informatie

Hardenberg. Gemeente. Zaakkenmerk: 228767 Raad: 15 november 2011 Afdelingshoofd: G.D. van Lenthe

Hardenberg. Gemeente. Zaakkenmerk: 228767 Raad: 15 november 2011 Afdelingshoofd: G.D. van Lenthe Gemeente Hardenberg Zaakkenmerk: 228767 Raad: 15 november 2011 Afdelingshoofd: G.D. van Lenthe Onderwerp: Beleidsplan openbare verlichting Document 228775 kenmerk: Hardenberg, 4 oktober 2011, Wat willen

Nadere informatie

Beleidsplan. verlichting openbare ruimte 2015-2020. Donker waar mogelijk, licht waar nodig

Beleidsplan. verlichting openbare ruimte 2015-2020. Donker waar mogelijk, licht waar nodig Beleidsplan verlichting openbare ruimte 2015-2020 Donker waar mogelijk, licht waar nodig 2 Voorwoord Inwoners van Doetinchem vinden het heel vanzelfsprekend dat de wegen, winkelgebieden en parkeer plaatsen

Nadere informatie

Lichthinder rapport. Bestemmingsplan Permanent wonen Dousberg. Juni 2007

Lichthinder rapport. Bestemmingsplan Permanent wonen Dousberg. Juni 2007 Lichthinder rapport Bestemmingsplan Permanent wonen Dousberg Juni 2007 Lichthinder rapport Opdrachtverlener Arcadis Bouw en Vastgoed B.V. L.G.H.M. Cartigny Postbus 1632 6201 BP Maastricht Opdracht De opdracht

Nadere informatie

Licht op maat. in de. Ulft, vrijdag 17 februari 2012. afdeling Wijken en Beheer team Projecten en Beheer

Licht op maat. in de. Ulft, vrijdag 17 februari 2012. afdeling Wijken en Beheer team Projecten en Beheer Licht op maat in de afdeling Wijken en Beheer team Projecten en Beheer Ulft, vrijdag 17 februari 2012 Beleidsplan Openbare verlichting 2012 2016 Inhoud Voorwoord 4 Samenvatting 5 1 Inleiding 6 1.1 Algemeen

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare Verlichting IJsselstein

Beleidsplan Openbare Verlichting IJsselstein Beleidsplan Openbare Verlichting IJsselstein Kenmerk: 2012/29436 Afdeling: Strategie Opsteller: Eelco Meijer, beleidsmedewerker Milieu Datum:14 november 2012 SAMENVATTING In IJsselstein beslaat het areaal

Nadere informatie

inhoud wat is de aanleiding?... blad 3 wat willen we bereiken?... blad 5 wat doen we voor het milieu?... blad 9 wat gaat het kosten?...

inhoud wat is de aanleiding?... blad 3 wat willen we bereiken?... blad 5 wat doen we voor het milieu?... blad 9 wat gaat het kosten?... inhoud wat is de aanleiding?................ blad 3 wat willen we bereiken?............... blad 5 wat doen we voor het milieu?............ blad 9 wat gaat het kosten?................ blad 11 blad 2 wat

Nadere informatie

Licht en duisternis. Eindhoven 18 februari 2015 1

Licht en duisternis. Eindhoven 18 februari 2015 1 Licht en duisternis Eindhoven 18 februari 2015 1 Aarde op 11 000 000 000 km Eindhoven 18 februari 2015 2 Aarde op 385 000 km Eindhoven 18 februari 2015 3 Eindhoven 18 februari 2015 4 Eindhoven 18 februari

Nadere informatie

Beheerplan openbare verlichting 2011-2014

Beheerplan openbare verlichting 2011-2014 Beheerplan openbare verlichting 2011-2014 Opdrachtgever : Gemeente Geldermalsen Datum : 3 november 2009 Versie : definitief 2.0 Opgesteld door : CityTec B.V. INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING... 5 2 INVENTARISATIE...

Nadere informatie

Gemeente Bernheze. Evaluatierapport

Gemeente Bernheze. Evaluatierapport Gemeente Bernheze Dynamische Verlichting Fietspad Nistelrodeseweg Evaluatierapport NOBRA TECHNISCH ADVIESBUREAU B.V. Bunderstraat 22A 5481 KD Schijndel Telefoon: 073-5479351 Telefax: 073-5495936 E-mail:

Nadere informatie

Monitoring Energieakkoord. Snel gids Invullen monitoringslijst. Snel gids Monitoring OVLVRI Energieakkoord September 2014 Pagina 1

Monitoring Energieakkoord. Snel gids Invullen monitoringslijst. Snel gids Monitoring OVLVRI Energieakkoord September 2014 Pagina 1 Monitoring Energieakkoord Snel gids Invullen monitoringslijst Snel gids Monitoring OVLVRI Energieakkoord September 2014 Pagina 1 Inleiding In het Energieakkoord dat in 2013 is ondertekend door ruim veertig

Nadere informatie

Openbare verlichting provinciale wegen Drenthe

Openbare verlichting provinciale wegen Drenthe Openbare verlichting provinciale wegen Drenthe a Openbare verlichting provinciale wegen Drenthe Gedeputeerde staten van Drenthe November 2007 Colofon Dit is een uitgave van de provincie Drenthe Fotografie

Nadere informatie

SLIMME. LED-verlichting op sportvelden

SLIMME. LED-verlichting op sportvelden -150 SLIMME PARKEN LED-verlichting op sportvelden Wat? Veel sportverenigingen staan voor de keuze om te investeren in verlichting. Dit document is een tool waarmee clubs de kosten en maatschappelijke aspecten

Nadere informatie

Gemeente Venlo. Uitvoeringsplan Openbare Verlichting 2012-2021

Gemeente Venlo. Uitvoeringsplan Openbare Verlichting 2012-2021 Gemeente Venlo Uitvoeringsplan Openbare Verlichting 2012-2021 Definitief 07112011 Documentnummer: ADV07112011 Inhoudsopgave Voorwoord 4 Samenvatting 5 1 Huidig beleid & huidige situatie 8 1.1 Huidig Beleid

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 13/2014 Datum : 16 januari 2014 B&W datum : 16 januari 2014 Portefeuillehouder : J. Teeuwsen Onderwerp : Openbare verlichting Aanleiding Naar aanleiding van toezeggingen

Nadere informatie

*ZE9F6A93BD7* Raadsvergadering d.d. 26 mei 2015

*ZE9F6A93BD7* Raadsvergadering d.d. 26 mei 2015 *ZE9F6A93BD7* Raadsvergadering d.d. 26 mei 2015 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.15-32500/DV.15-471, afdeling Ruimte. Sellingen, 18 mei 2015 Onderwerp: Uitwerking bezuinigingsdoelstellingen Openbare Verlichting

Nadere informatie

Energiebesparing Openbare Verlichting

Energiebesparing Openbare Verlichting Energiebesparing Openbare Verlichting Gemeente Oegstgeest juni 09 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Doel... 3 3. Aanpak... 4 4. Invoergegevens... 5 5. Uitkomsten... 6 5.1 Besparingspotentieel... 6 5.2 Besparingsopties...

Nadere informatie

9 Financiën 25. 10 Communicatie 26. Bijlage 1: begrippenlijst Bijlage 2: bronnen

9 Financiën 25. 10 Communicatie 26. Bijlage 1: begrippenlijst Bijlage 2: bronnen Inhoud Voorwoord Samenvatting Inleiding 1 Functies openbare verlichting 6 1.1 Zichtbaarheid 1.2 Geleiding en oriëntatie 1.3 Uitstraling en sfeer 1.4 Structuur en samenhang 2 Wetgeving en richtlijnen openbare

Nadere informatie

: Verantwoord en Duurzaam verlichten. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 1

: Verantwoord en Duurzaam verlichten. Inhoudsopgave. Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage(n): 1 S T A T E N V O O R S T E L Datum : 21 augustus 2007 Nummer PS : PS2007MME03 Afdeling : Mobiliteit Commissie : MME Registratienummer : 2007JNT202790i Portefeuillehouder : J.H. Ekkers Titel : Verantwoord

Nadere informatie

Beleids- en beheerplan openbare verlichting 2013-2017

Beleids- en beheerplan openbare verlichting 2013-2017 Beleids- en beheerplan openbare verlichting 2013-2017 Beleids- en beheerplan openbare verlichting gemeente Oldenzaal 2013-2017 Hoofdstuk 1 - Inleiding...3 1.1 Aanleiding...3 1.2 Doel van het plan...3

Nadere informatie

Raadavoorstel2012.001 1763 Duurzame Openbare Verlichting

Raadavoorstel2012.001 1763 Duurzame Openbare Verlichting gemeente Haarlemmermeer Onderwerp Raadavoorstel2012.001 1763 Duurzame Openbare Verlichting Portefeuillehouder S. Bak steiler M. van Munster I F. Bosker Collegevergadering 20 maart 2012 Raadsvergadering

Nadere informatie

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning verlichting Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning Overzicht soorten lampen Uitleg over informatie verpakking Welke gloeilamp waardoor vervangen Lampen brengen sfeer Met lampen verandert de sfeer van

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare Verlichting 2012-2020

Beleidsplan Openbare Verlichting 2012-2020 Beleidsplan Openbare Verlichting 2012-2020 Gemeente Bloemendaal projectnr. 217643 26 augustus 2011 Opdrachtgever Gemeente Bloemendaal Afdeling Gemeentewerken Team Civiele Techniek en Verkeer Postbus 201

Nadere informatie

Beleidsplan Het Donker Belicht. Over het duurzaam verlichten van de openbare ruimte in de gemeente Leeuwarden 2011-2020

Beleidsplan Het Donker Belicht. Over het duurzaam verlichten van de openbare ruimte in de gemeente Leeuwarden 2011-2020 Beleidsplan Het Donker Belicht Over het duurzaam verlichten van de openbare ruimte in de gemeente Leeuwarden 2011-2020 Vastgesteld door de raad 28 november 2011 Inhoudsopgave Samenvatting Hoofdstuk 1 Inleiding

Nadere informatie

Raadsvoorstel. 1. Aanleiding

Raadsvoorstel. 1. Aanleiding Raadsvoorstel Aan : Raad van Geertruidenberg Raadsvergadering : 27 november 2014 Agendanummer : 09 Datum collegebesluit : 9 september 2014 Onderwerp : Evaluatie beleidsuitgangspunten en vervangingsplannen

Nadere informatie

Stadsbeheer BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2014-2024. Rapport

Stadsbeheer BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2014-2024. Rapport Stadsbeheer BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2014-2024 Rapport uitgebracht aan : college/raad van de gemeente Hoorn van : werkgroep beleidsplan openbare verlichting status : def. concept versiedatum :

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare Verlichting GEMEENTEBLAD. Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Nr. 267. 11 november. 2013 2022Gemeenteblad 2015 nr.

Beleidsplan Openbare Verlichting GEMEENTEBLAD. Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Nr. 267. 11 november. 2013 2022Gemeenteblad 2015 nr. Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2013 2022Gemeenteblad nr. 267 1 Gemeenteblad nr. 267 2 Documentnummer: 11AB252A&L Documentversie: Definitief Datum: juli 2012 /

Nadere informatie

CityTec Ketenanalyse. Energiebesparing. Gebruik LED bij openbare verlichting

CityTec Ketenanalyse. Energiebesparing. Gebruik LED bij openbare verlichting CityTec Ketenanalyse Energiebesparing Gebruik LED bij openbare verlichting Status: Final Datum van uitgifte: 01-08-2015 Datum van ingang: 01-08-2015 Versienummer: 1.0 Copyright CityTec Voor nadere informatie:

Nadere informatie

Seminarie IBE-BIV. Functionele LED-toepassingen in office, retail en hospitality.

Seminarie IBE-BIV. Functionele LED-toepassingen in office, retail en hospitality. Seminarie IBE-BIV Functionele LED-toepassingen in office, retail en hospitality. Kurt T Joens 4 november 2010 De wereld heeft nood aan zinvolle oplossingen om de klimaatveranderingen van antwoord te bieden.

Nadere informatie

Solar Powered Lighting Column. De duurzame stand alone oplossing. more than masts

Solar Powered Lighting Column. De duurzame stand alone oplossing. more than masts Solar Powered Lighting Column De duurzame stand alone oplossing more than masts Solar Powered Lighting Column De duurzame stand alone oplossing Overheden staan voor de maatschappelijke taak om met minimaal

Nadere informatie

bel voor info: 0031 (0)6 57996684

bel voor info: 0031 (0)6 57996684 bel voor info: 0031 (0)6 57996684 OF SURF NAAR: bel voor info: 0031 (0)6 57996684 www.sammelsliftservice.nl led een revolutie... Daarom is nu het moment aangebroken voor de introductie van een nieuwe verlichtingsbron.

Nadere informatie

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden College Onderwerp Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden OORJV004 Collegevoorstel Inleiding In Oudheusden ontwikkelt Woonveste samen met de gemeente Heusden het plan Castellum. Er worden

Nadere informatie

Beter licht met minder energie

Beter licht met minder energie Beter licht met minder energie Toelichting bij de scan voor bedrijfshallen Doe de slim licht scan! 1 Toelichting bij de slim licht scan voor bedrijfshallen De Slim Licht Scan is een instrument waarmee

Nadere informatie

Beleidsplan Verlichten Openbare Ruimte. Gemeente Dinkelland

Beleidsplan Verlichten Openbare Ruimte. Gemeente Dinkelland Project: Beleidsplan Verlichten Openbare Ruimte Opdrachtgever: Gemeente Dinkelland Behoort bij de besluit van de raad van de gemeente Dinkelland van. 2015, nr. Mij bekend, de griffier, mr. O.J.R.J. Huitema

Nadere informatie

Memo. Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem 026 35 23 125 arnhem@buro-sro.nl www.buro-sro.nl

Memo. Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem 026 35 23 125 arnhem@buro-sro.nl www.buro-sro.nl Memo Aan: Burgemeester en wethouders van de gemeente Geldermalsen Van: Buro SRO Datum: januari 2014 Onderwerp: toets reclamemast A2 Beesd aan objecten langs snelwegen Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG

Nadere informatie

LED en Verlichting. Van fakkel naar oled. Pieter Ledeganck Charlotte Claessens.

LED en Verlichting. Van fakkel naar oled. Pieter Ledeganck Charlotte Claessens. LED en Verlichting Pieter Ledeganck Charlotte Claessens energieconsulent@gezinsbond.be Van fakkel naar oled Natuurlijk licht Vuur -400.000-13000 400 1500 1816 1814 1783 Elektrisch licht 1809 1959 1879

Nadere informatie

Verkeersregelinstallaties

Verkeersregelinstallaties Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Verkeersregelinstallaties 1. Scope/afbakening De productgroep Verkeersregelinstallaties (VRI s) omvat de actieve regelinrichtingen voor de

Nadere informatie

Evaluatie Beleidsuitgangspunten. Openbare Verlichting. Gemeente Geertruidenberg

Evaluatie Beleidsuitgangspunten. Openbare Verlichting. Gemeente Geertruidenberg Evaluatie Beleidsuitgangspunten Openbare Verlichting Gemeente Geertruidenberg Opdrachtgever: Gemeente Geertruidenberg Cluster Beheer en ontwikkeling Openbare Ruimte Nobra Technisch Adviesbureau B.V. Bunderstraat

Nadere informatie

BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK. Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen

BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK. Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen BNR PRODUCTS LED GROEN BOEK Een kostenvergelijking van led met traditionele gloeilampen, halogeen spots en CFL spaarlampen Voorwoord Led verlichting is duur! Het is een veel voorkomende opmerking. Terecht

Nadere informatie

LED-verlichting voor dreven in Lelystad Productverkenning

LED-verlichting voor dreven in Lelystad Productverkenning Gemeente Lelystad LED-verlichting voor dreven in Lelystad Productverkenning Afdeling Ingenieurs Bureau en Projectmanagement R. Schelhaas 17-12-2013 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. LICHTTECHNISCHE KWALITEIT...

Nadere informatie

Beleidsplan Openbare Verlichting 2015 2024

Beleidsplan Openbare Verlichting 2015 2024 Beleidsplan Openbare Verlichting 2015 2024 De meest duurzame energie, is de energie die niet wordt gebruikt 0 Pagina van 61 Beleidsplan Openbare Verlichting 2015 2024 Opdrachtgever: Contactpersonen: Gemeente

Nadere informatie

Beter licht met minder energie

Beter licht met minder energie Beter licht met minder energie Toelichting bij de scan voor kantoren Doe de slim licht scan! 1 Toelichting bij de slim licht scan voor kantoren De Slim Licht Scan is een instrument waarmee u de energie-efficiëntie

Nadere informatie

Antwoord op Statenvragen PS2011-517 Arnhem, 13 september 2011 zaaknummer 2011-012464

Antwoord op Statenvragen PS2011-517 Arnhem, 13 september 2011 zaaknummer 2011-012464 Gedeputeerde Staten Antwoord op Statenvragen PS2011-517 Arnhem, 13 september 2011 zaaknummer 2011-012464 Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Van der Veer (Partij voor de Dieren) over energiezuinige

Nadere informatie

Led in algemene verlichting

Led in algemene verlichting augustus 11 Led in algemene verlichting FOCUS De opmars van de led toepassingen is niet meer te stuiten. In eerste instantie ging het om indicatieverlichting, decoratieve toepassingen en signalisatie,

Nadere informatie

code van goede praktijk LICHTVISIE WEST-VLAAMS PLATTELAND basisopleiding openbare verlichting module 3 dec. 2011

code van goede praktijk LICHTVISIE WEST-VLAAMS PLATTELAND basisopleiding openbare verlichting module 3 dec. 2011 code van goede praktijk LICHTVISIE WEST-VLAAMS PLATTELAND basisopleiding openbare verlichting module 3 dec. 2011 studie lichtvisie. 4 partners: provincie, wvi, leiedal, vlm. ruime begeleidingsgroep met

Nadere informatie

Folder 68 18.6. Lichtbronnen. Productinformatie

Folder 68 18.6. Lichtbronnen. Productinformatie Folder 68 18.6 Lichtbronnen Productinformatie Lichtbronnen Het middelpunt van uw wereld is uw huis. In deze folder vindt u ideeën om uw huis een heel andere uitstraling te geven door het subtiele gebruik

Nadere informatie

Handboek gestandaardiseerde componenten openbare verlichting.

Handboek gestandaardiseerde componenten openbare verlichting. Handboek gestandaardiseerde componenten openbare verlichting. Definitief 9 December 2015 1 Inhoud Inhoud Inleiding HIOR Gebruikers en actualisatie. Energiegebruik Hoofdonderdelen van openbare verlichting.

Nadere informatie

Openbare Verlichting. Notitie Energiebesparing DEFINITIEF. November

Openbare Verlichting. Notitie Energiebesparing DEFINITIEF. November Openbare Verlichting Notitie Energiebesparing DEFINITIEF November Inhoud 1. Inleiding... 2 2. De doelstelling... 3 3. Opbouw kosten... 4 4. De besparingsvoorstellen... 5 4.1 Nieuw te plaatsen of te vervangen

Nadere informatie

2011-2015 BELEIDSNOTA OPENBARE VERLICHTING. Gemeente Boarnsterhim. Gemeente Boarnsterhim Afdeling Openbare Werken Postbus 40 9000 AA GROU

2011-2015 BELEIDSNOTA OPENBARE VERLICHTING. Gemeente Boarnsterhim. Gemeente Boarnsterhim Afdeling Openbare Werken Postbus 40 9000 AA GROU BELEIDSNOTA OPENBARE VERLICHTING Gemeente Boarnsterhim 2011-2015 Gemeente Boarnsterhim Afdeling Openbare Werken Postbus 40 9000 AA GROU Hoewel openbare verlichting in de huidige vorm pas sinds het midden

Nadere informatie

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3 1 Inleiding... 1 2 Gewenste lichtsterkte... 2 3 Verlichtingssystemen... 3 3.1 Lichtbronnen... 3 3.2 Voorschakelapparaten (ballasten)... 4 3.3 Verlichtingsarmaturen... 4 4 Regelingen... 5 1 Inleiding i

Nadere informatie

Plan Openbare Verlichting gemeente Alphen-Chaam. Periode 2012 t/m 2016

Plan Openbare Verlichting gemeente Alphen-Chaam. Periode 2012 t/m 2016 Plan Openbare Verlichting gemeente Alphen-Chaam Periode 2012 t/m 2016 Gericht aan het College van Burgemeester & Wethouders en de Gemeenteraad van de gemeente Alphen-Chaam DEFINITIEF Februari 2012 In opdracht

Nadere informatie

Monitoring Energieakkoord. Handleiding Invullen monitoringslijst. 1 Pagina van 34

Monitoring Energieakkoord. Handleiding Invullen monitoringslijst. 1 Pagina van 34 Monitoring Energieakkoord Handleiding Invullen monitoringslijst 1 Pagina van 34 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 1.1 Basis gebruik... 4 1.2 Leeswijzer... 4 2 Vragenlijst (Overzicht)... 5 3 Algemene gegevens...

Nadere informatie

Veilig, duurzaam en energiezuinig

Veilig, duurzaam en energiezuinig Openbare Verlichting in Tilburg Veilig, duurzaam en energiezuinig Gem. Tilburg, afd. Ruimtelijke uitvoering Jos van Groenewoud Inleiding Energiemanagement Wit Licht LED toepassingen Innovaties en duurzaamheid

Nadere informatie

KLEINE WINDTURBINES NOVEMBER 2013. Vereniging tot bevordering, ondersteuning en instandhouding van landschappelijk en stedelijk schoon

KLEINE WINDTURBINES NOVEMBER 2013. Vereniging tot bevordering, ondersteuning en instandhouding van landschappelijk en stedelijk schoon KLEINE WINDTURBINES NOVEMBER 2013 Vereniging tot bevordering, ondersteuning en instandhouding van landschappelijk en stedelijk schoon 2 KLEINE WINDTURBINES DORP STAD & LAND DORP STAD & LAND KLEINE WINDTURBINES

Nadere informatie

SAMENVATTING INCL. BELEIDSVOORSTELLEN 3. 1.1 Aanleiding 4 1.2 Doel van het beleidsplan 4 1.3 Leeswijzer 4 2. FUNCTIES VAN DE OPENBARE VERLICHTING 5

SAMENVATTING INCL. BELEIDSVOORSTELLEN 3. 1.1 Aanleiding 4 1.2 Doel van het beleidsplan 4 1.3 Leeswijzer 4 2. FUNCTIES VAN DE OPENBARE VERLICHTING 5 SAMENVATTING INCL. BELEIDSVOORSTELLEN 3 1. INLEIDING 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Doel van het beleidsplan 4 1.3 Leeswijzer 4 2. FUNCTIES VAN DE OPENBARE VERLICHTING 5 2.1 Doel van de openbare verlichting 5

Nadere informatie

BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL.

BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL. BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL. TAUREO EEN OVERSTAP DIE DE MOEITE WAARD IS. Als u het verlichtingssysteem in uw productiehallen, logistieke centra of magazijnen wilt vervangen, is het LEDlichtlijnsysteem

Nadere informatie

Bijlage Gorinchems beleid

Bijlage Gorinchems beleid 0 Bijlage Gorinchems beleid Opdrachtgever : Gemeente Gorinchem Datum : 17 maart 2011 Opgesteld door : Eline van Wel Ron Ringlever Frans van Horssen INHOUDSOPGAVE 1 Voorwoord..2 2 Inleiding 3 2.1 Historie.3

Nadere informatie

Status: Concept Mei 2008 Versie: 1.0. Beleidsplan Openbare Verlichting Periode: 2008-2012

Status: Concept Mei 2008 Versie: 1.0. Beleidsplan Openbare Verlichting Periode: 2008-2012 Status: Concept Mei 2008 Versie: 1.0 Beleidsplan Openbare Verlichting Periode: 2008-2012 Inhoudsopgave: 1. Samenvatting... - 2-2. Inleiding... - 4-3. Landelijke visie openbare verlichting... - 5-3.1 Functies

Nadere informatie