Opslag. Houdbaarheid van kwaliteit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opslag. Houdbaarheid van kwaliteit"

Transcriptie

1 Opslag Houdbaarheid van kwaliteit

2

3 Houdbaarheid van kwaliteit Theorie T. Van der Hoorn eerste druk, 2001 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT 3

4 Artikelcode: Colofon Illustraties Verbaal - bureau voor visuele communicatie Redactie Fidder & Löhr 2001 Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, hetzij mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het Ontwikkelcentrum. 4 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

5 Voorwoord Deze uitgave bevat de onderwijseenheid Houdbaarheid van kwaliteit van de deelkwalificatie Opslag. Voor de onderwijseenheid is er een uitgave met opdrachten en bronnen en een uitgave met theorie. Opdrachten Aan het begin van elke opdracht staat het opdrachtdoel. Daar staat wat je aan het einde van de opdracht moet kunnen. De opdrachten bevorderen de zelfwerkzaamheid. Met de opdrachten kun je je kennis in de praktijk toetsen of bepaalde vaardigheden trainen. Als je alle opdrachten met voldoende resultaat hebt uitgevoerd, beheers je de stof. Bronnenoverzicht Om de opdrachten uit te voeren heb je informatie nodig. Hiervoor kun je het bijbehorende theorieboek gebruiken. Maar je kunt ook andere bronnen raadplegen. In het bronnenoverzicht staat waar je informatie kunt vinden over product en kwaliteit. Dit kunnen boeken zijn, maar ook vakbladen, folders, video s, het internet, enzovoort. Theorie Het theorieboek bevat de theorie die je het meest nodig hebt en die niet gauw verandert. Om het bestuderen en verwerken van de tekst gemakkelijker te maken, kun je aan het einde van elke paragraaf verwerkingsvragen maken. Namens het auteursteam wens ik je veel succes bij het werken met deze uitgave. De auteur, Ton van der Hoorn VOORWOORD 5

6 Inleiding Houdbaarheid van kwaliteit is een onderwijseenheid van de deelkwalificatie Opslag. Je maakt hierin kennis met de belangrijkste begrippen rondom productkwaliteit. Juist bij de handel in bloemen en planten is het van belang dat je weet wat kwaliteit is en waar je op moet letten om te kunnen bepalen of iets kwaliteit is. Soms is kwaliteit met het oog waarneembaar. Maar soms ziet iets er goed uit, terwijl de gebruikswaarde van het product toch gering blijkt te zijn. In hoofdstuk 1 komen de belangrijkste begrippen met betrekking tot kwaliteit aan bod en wordt aangegeven waarom kwaliteit zo belangrijk is voor de concurrentiepositie van de Nederlandse sierteelt. Ook vind je in dit hoofdstuk wat wetgevers en veilingen doen om de productie van kwaliteitsproducten te bevorderen. Kwaliteit ontstaat niet vanzelf. Veredelaars en tuinders zijn vaak jaren bezig met veredelen en selecteren om tot betere producten te komen. Het is goed dat handelaren weten hoe er geselecteerd en veredeld wordt. Want dan kunnen zij ook inschatten wat ze wel en niet van de veredelde producten mogen verwachten. De belangrijkste begrippen en principes worden in hoofdstuk 2 behandeld. Tot slot worden in hoofdstuk 3 enkele organisaties besproken die zich met de kwaliteit van sierteeltproducten bezighouden.kleur, vorm en omvang van een bloem zijn eigenschappen die vaak erg smaak gebonden zijn. Consumenten kunnen daar op korte of langere termijn anders over gaan denken. Voor houdbaarheid ligt dat anders. Een slecht houdbare snijbloem zal nooit een hoge waardering krijgen. Daarom moet houdbaarheid steeds meer als een minimum eis gezien worden. In hoofdstuk 4 kijken we naar het begrip houdbaarheid. Wat verstaan we onder houdbaarheid? Welke fysiologische processen liggen ten grondslag aan een goede of slecht houdbaarheid? Hoe kunnen we de houdbaarheid verbeteren? Welke rol speelt de veiling met betrekking tot houdbaarheid? In hoofdstuk 5 en 6 wordt de rol van de handel en detaillist met betrekking tot de houdbaarheid van potplanten en snijbloemen nader bekeken. 6 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

7 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Kwaliteit Kwaliteit en concurrentiepositie Kwaliteitskenmerken Kwaliteitsbeleid Samenvatting 19 2 Kwaliteit van uitgangsmateriaal Ontwikkeling van nieuwe producten Veredelingstechnieken Selectietechnieken F 1-Hybriden Bescherming van nieuwe rassen Samenvatting 34 3 Organisaties en kwaliteit Vaste Keuringscommissie (VKC) NAKTuinbouw Verenigde Bloemenveilingen Nederland (VBN) Afsluiting 46 4 Houdbaarheid van snijbloemen Wat is houdbaarheid? Beperken van de bacteriegroei in de bloemstengel Voeden van de snijbloemen Vertraging van de bladvergeling Beschermen van de bloem tegen ethyleen Lucht in de stengel na droge bewaring Wondheling Opname van voorbehandelingsmiddelen Afsluiting 60 5 Handhaven van de houdbaarheid in de handelsketen Verzorging in de handelsketen Gebruik van middelen in de handelsketen Kwaliteitsbehoud in de keten door koelen Verzorging bij de detaillist Verzorging bij de consument Afsluiting 76 INHOUD 7

8 6 Houdbaarheid van potplanten in de keten Aspecten bij de aankoop door de handel Temperatuur, tijd en kwaliteit Licht Hygiëne in de keten Potten Informatie naar de consument Afsluiting 88 Trefwoordenlijst 91 8 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

9 1 Kwaliteit Oriëntatie Iedereen in de sierteeltsector heeft het over kwaliteit. Maar wat is dat eigenlijk? En waarom is dat zo belangrijk? En wie bepaalt eigenlijk wat kwaliteit is? Zomaar een paar vragen die je eerst moet beantwoorden om een zinnige discussie over kwaliteit te kunnen voeren. In dit hoofdstuk wordt op het begrip kwaliteit nader ingegaan. 1.1 Kwaliteit en concurrentiepositie Ik koop mijn cd s voornamelijk via internet. Dat is een mooi stukje goedkoper. En als ik ze eerst wil afluisteren doe ik dat ook via internet of anders bij de platenzaak om de hoek. Ik ga echt geen tientje extra betalen voor dezelfde cd. In de agrarische sector maken we een onderscheid in: de veehouderij; de akkerbouw; de tuinbouw; de visserij. De tuinbouw is van deze sectoren de belangrijkste, zowel naar productie- als naar exportwaarde gemeten (figuur 1.1). Binnen de tuinbouw, die ook weer uit verschillende sectoren bestaat, is de glastuinbouw de belangrijkste. De tuinbouw wordt ook wel onderverdeeld in voedingstuinbouw en sierteelt. De sierteelt bestaat uit: de bloementeelt (inclusief de potplantenteelt); de boomteelt (inclusief de vaste plantenteelt); de bollenteelt. Fig. 1.1 Zowel naar export- (links) als naar productiewaarde (rechts) gemeten, is de tuinbouw de belangrijkste sector van agrarisch Nederland. akkerbouw 21% visserij 6% tuinbouw 37% overige landbouw 8% akkerbouw 11% intensieve veehouderij 21% tuinbouw 38% veehouderij 36% rundveehouderij 22% Bloemkwekerijproducten zijn luxegoederen. Daarom zal de consument kritischer worden bij het kopen van bloemen en planten als hij zuinig moet omgaan met zijn KWALITEIT 9

10 geld. Je moet er dus voor zorgen dat het product in een goede kwaliteit op de markt komt. Dat betekent dat zowel de veredelaar, de producent als de handel aandacht moet besteden aan de kwaliteit van het product. groeisector De Nederlandse bloemkwekerijbranche is al jarenlang een groeisector. Hoe het deze sector in de toekomst zal vergaan, hangt af van verschillende nationale en internationale ontwikkelingen. 1 Hoe zullen de (Europese) consumenten zich in de toekomst gedragen? 2 Welke eisen zal de overheid stellen op het gebied van het milieu? 3 In welke mate blijft de overheid zich met de bedrijfstak bemoeien (bezuinigen en terugtreden)? 4 Welke Europese regels zullen in de toekomst gelden? 5 Welke internationale handelsafspraken zullen in de toekomst gemaakt worden? 6 Kan de bedrijfstak over voldoende arbeid blijven beschikken? 7 Wat wordt de positie van de veiling en de handel ten opzichte van buitenlandse markten (bijvoorbeeld de spotmarkt in Frankfurt)? De Nederlandse handel beheerst rond tweederde van de wereldbloemenhandel. Dit marktaandeel is mede bereikt door een aantal sterke punten van de Nederlandse bloemensector (teelt en handel), zoals: groot sortiment; levering door het gehele jaar; afzetapparaat; kwaliteit; goede promotie. Aanbod van een groot sortiment Door ons afzetsysteem nemen de Nederlandse telers en de handel een gunstige positie in ten opzichte van vele buitenlandse collega s. Een Nederlandse producent kan zich specialiseren dankzij het geconcentreerde aanbod op de veilingen. Die specialisatie heeft geleid tot: het vervroegen en verlaten van bepaalde gewassen; het telen van moeilijke gewassen; de productie van een zeer groot sortiment. importbloemen Bovendien komen op de veiling steeds meer importbloemen, zelfs bloemen die in Nederland niet eens geteeld kunnen worden. Om je een idee te vormen: op de veiling worden alleen al honderden verschillende rozen, tulpen en gerbera cultivars aangeboden. Hierdoor kan de handel op een efficiënte wijze in korte tijd een zeer breed sortiment inkopen. 10 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

11 Fig. 1.2 In de bloemenhandel is de veilingklok een van de belangrijkste manieren van verkoop. Producten zijn door het gehele jaar leverbaar De Nederlandse telers zijn in staat om vele producten het gehele jaar aan te leveren. Voor een aantal producten is een aanvulling op het pakket gerealiseerd door middel van importproducten. Op deze wijze kan de handel op elk moment van het jaar beschikken over nagenoeg alle producten. Nee verkopen is dus niet zo snel aan de orde. Bovendien zijn veel producten ook in de winterperiode door belichting van goede kwaliteit. Het afzetapparaat distributie De bloemisterijsector is in staat om in korte tijd te leveren en tegen concurrerende prijzen. Door de structuur van de handel kan het totale assortiment direct over de hele wereld geleverd worden. En dankzij de fijnmazige handelsstructuur kan elke vraag in de wereld naar bloemen direct beantwoord worden. De afnemer betaalt de prijs die in een concurrerende markt tot stand is gekomen. Deze structuur activeert de handel en noodzaakt tot een efficiënte bedrijfsvoering. Ook de graad van distributie is hierbij belangrijk. Distributie omvat: de opslag; de overslag; het vervoer. In de distributieketen vindt onvermijdelijk enig kwaliteitsverlies plaats. Dit moet je zo gering mogelijk zien te houden door verschillende maatregelen. Bij bederfelijke goederen als snijbloemen moet je altijd de gehele keten in beschouwing nemen. Een goede distributie is belangrijker naarmate de markten verder weg zijn, zoals de U.S.A. en Japan. De handelaar wil de aangekochte bloemen op de plaats van bestemming krijgen met een maximaal behoud van de beginkwaliteit. KWALITEIT EN CONCURRENTIEPOSITIE 11

12 De kwaliteit voorbehandelen De kwaliteit van de producten zal mede het marktaandeel in de toekomst bepalen. Meer dan elders in de wereld wordt in Nederland aandacht besteed aan een goede kwaliteit. Zo wordt s winters bij veel teelten assimilatiebelichting toegepast om een betere kwaliteit te krijgen. Bloemen moet je zorgvuldig voorbehandelen voor ze naar de veiling gaan. Daarom wordt zowel bij teeltbedrijven als bij handelsbedrijven steeds meer gewerkt met zorgsystemen als ISO en Florimark. De promotie Telers en handelaren dragen een deel van hun omzet af aan het Productschap voor de Tuinbouw. Dat geld gebruikt het Bloemen Bureau Holland (BBH) onder andere voor reclamecampagnes. Deze beperken zich niet tot Nederland, maar worden in talloze landen in de wereld gevoerd. Vragen 1.1 Hoe het met de sector in de toekomst zal gaan, hangt af van verschillende nationale en internationale ontwikkelingen. In de tekst worden zeven ontwikkelingen (1 t/m 7) genoemd. Zet deze ontwikkelingen of bedreigingen in de volgens jou juiste volgorde van belangrijkheid. 1.2 Kwaliteitskenmerken Een mooie auto. Nog prachtig in de verf. Keurig op de bandjes en niet heel veel kilometers op de teller. Dat zijn toch kwaliteitskenmerken. Onder kwaliteit verstaan wij in de sierteelt het geheel van producteigenschappen dat van invloed is op de geschiktheid van het product om te voldoen aan de gestelde verwachtingswaarde. Kwaliteit heeft betrekking op een complex van eigenschappen. Naast de objectieve kenmerken spelen ook subjectieve (psychologische) belevingskenmerken een rol, bijvoorbeeld de sierwaarde of de smaak. Hier zullen we de subjectieve belevingskenmerken, die voor ieder mens anders zijn, buiten beschouwing laten. De objectieve kwaliteitskenmerken van het product kun je verdelen in: de inwendige eigenschappen; de uitwendige eigenschappen. Fig. 1.3 Kwaliteit heeft verschillende aspecten. Kwaliteit: subjectieve kenmerken objectieve kenmerken uitwendige eigenschappen inwendige eigenschappen Uitwendige kwaliteitskenmerken Uitwendige kwaliteitskenmerken zijn zichtbaar. Voor de veilingklok worden de uitwendige kwaliteitseigenschappen per partij getoond. Een aantal kenmerken is van 12 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

13 afstand niet zichtbaar. Daarom vindt op de veiling een keuring plaats van alle producten aan de hand van de eisen die zijn vastgelegd in de VBN-aanvoervoor- schriften. Hierbij maakt de keurmeester gebruik van een keurcode. Deze keurcodes maken het ook mogelijk om de producten los te koppelen van de informatie. Ze kunnen dan geveild worden alleen op basis van de informatie, een zogenaamde infoveiling. keurcode negatieve keuropmerkingen Fig. 1.4 De keurcodes zijn gerangschikt per groep. In de keurcode wordt een unieke code gegeven aan elke keuropmerking, die in diverse groepen zijn ondergebracht. Per groep zijn de opmerkingen gealfabetiseerd en voorzien van een nummer. De totale code is driecijferig. Het eerste cijfer is de groepscode en het tweede en derde cijfer een volgnummer. Er zijn maar een beperkt aantal groepsnummers: 1.xx staat voor keuropmerkingen over de bloem, 2.xx over de inwendige kwaliteit, enzovoort. Figuur 1.4 laat het totale overzicht zien. Het betreft hier allemaal negatieve keuropmerkingen. Negatieve keuropmerkingen Eerste nummer van keurcode Groep keuropmerkingen 1. Bloem (scherm / knop) 2. Inwendige kwaliteit 3. Wortel / kluit 4. Tak / steel / stam 5. Blad (naald / doorn) 6. Parasieten / parasitaire aantastingen 7. Verpakking 8. Sortering 9. Overige bemerkingen positieve keuropmerkingen Er wordt gebruikgemaakt van even en oneven cijfers om aan te geven hoe zwaar de aanmerking is. Het even cijfer is de lichte afwijking. Het daaropvolgende oneven cijfer is de zware afwijking. Naast negatieve keuropmerkingen kennen we ook positieve keuropmerkingen. Inkopers voor de klok weten dan dat de partij bloemen of planten zich onderscheidt door een of meer positieve eigenschappen. Ook hiervoor wordt een driecijferige code gehanteerd volgens het principe zoals dat in figuur 1.5 te vinden is. De veilingen brengen jaarlijks een codeboekje uit, waarin onder andere de keurcodes staan vermeld. Fig. 1.5 Een positieve keuropmerking maakt inkopers er op attent dat de partij zich in positieve zin onderscheidt van het gemiddelde. Positieve keuropmerkingen Fytosanitair kenmerk Kenmerk uitwendige kwaliteit Kenmerk inwendige kwaliteit (eerste positie) (tweede positie) (derde positie) 3 = (gereserveerd) 1 = belicht 0 = xxxx 4 = schoon 2 = met consumenteninformatie 5 = virusvrij 7 = quality flower 6 = insectenvrij 8 = zelfkeur 7 = 100% mineervliegvrij 9 = plant + KWALITEITSKENMERKEN 13

14 Inwendige kwaliteit Onder inwendige kwaliteit verstaan we alle niet-zichtbare kwaliteitskenmerken. Zowel bij potplanten als bij snijbloemen kan de uitwendige kwaliteit prima zijn, terwijl het uiteindelijke resultaat bij de consument toch kan tegenvallen. Het omgekeerde is overigens ook mogelijk. De drie belangrijkste inwendige kwaliteitskenmerken zijn: schadegevoeligheid; droogtegevoeligheid; houdbaarheid. De inwendige kwaliteit wordt vooral bepaald door factoren, die een teler kan beïnvloeden. We noemen hier de belangrijkste: 1 De kwaliteit van het uitgangsmateriaal. Hoe beter het uitgangsmateriaal, hoe gemakkelijker de tuinder een kwalitatief hoogwaardig eindproduct kan leveren. Nederlands uitgangsmateriaal heeft als voordeel dat het onder een strenge keuring staat. Buitenlands uitgangsmateriaal (met name stekken) is onder zonnige omstandigheden gegroeid en daarom vaak groeikrachtiger. Maar ten aanzien van keuring op rasechtheid en aanwezigheid van ziekte is de keuring minder streng. 2 De eigenschappen van de cultivar of het ras. Kwekers kiezen rassen die vaak snel groeien en goed houdbaar zijn. Jammer genoeg zijn alle raseigenschappen die voor de handel van belang zijn, niet altijd bekend bij de kopers. Via de referentietoets probeert men daar wat aan te doen. 3 De groeiomstandigheden bepalen in hoge mate de kwaliteit. Producten die geteeld worden bij een hoge temperatuur en een hoge luchtvochtigheid (gejaagd geteeld), zijn vaak uitwendig goed in orde. Maar de houdbaarheid is veelal beperkt. Hier speelt dus de naam van de teler een belangrijke rol voor de inkoper. 4 De behandeling na de oogst. Hier doelen we vooral op het voorbehandelen van de bloemen door de teler. Dit wordt meestal steekproefsgewijs gecontroleerd door de veiling. Bijvoorbeeld door het meten van het bacteriegetal in de steel van de Gerbera. Of door het aantonen van de aanwezigheid van voorbehandelingsmiddelen in het gewas met behulp van knopmonsters bij trosanjers. 5 De aanwezigheid of afwezigheid van Botrytissporen in het product. Botrytissporen kunnen in het afzetkanaal voor veel schade zorgen door smet. 14 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

15 Er speelt bij de handel nog een ander probleem ten aanzien van inwendige kwaliteit. Dat is de klachtenprocedure voor niet-zichtbare kwaliteitsgebreken aan via de veilingklok gekochte bloemkwekerijproducten. Het is vaak moeilijk vast te stellen wie de oorzaak is van schade verderop in de keten. Het veilingreglement voorziet wel in een goede regeling bij klachten over producten, die zichtbare gebreken vertonen op het moment van aflevering door de veiling. Blad- en bloemknopverbruining Het probleem van blad- en bloemknopverbruining speelt sterk bij de lelie Star Gazer en treedt op tijdens het verzenden van deze lelie naar USA, Canada, Japan en andere markten. Onderzoek van de BVN toont het volgende aan: Het kasklimaat moet voldoende actief gehouden worden. Er moet vóór 10 uur geoogst worden in verband met de verandering van de R.V. De koelceltemperatuur lijkt de grootste invloed te hebben op het optreden van bloemknopverbruining. Bij een koelceltemperatuur van circa 1 tot 5 ºC kan knopverbruining optreden. De producttemperatuur kan als gevolg van verdamping 1 à 2 ºC onder de koelceltemperatuur dalen. Ook bij een correct ingestelde koelcel kan daardoor koudeschade ontstaan. Het is noodzakelijk om de temperatuurmeter van de koelcel regelmatig en goed te ijken. Knopverbruining neemt toe naarmate de tijd verstrijkt: na 1 dag in de koelcel: verbruining bij 5% van de knoppen; na 3 dagen in de koelcel: verbruining van 50% van de knoppen; na 7 dagen in de koelcel: verbruining van 65% van de knoppen. Sparen is dus heel nadelig voor de kwaliteit van Star Gazer. De handel wil naar aanleiding van deze problemen met Star Gazer een regeling waarbij de ingediende schadeclaims verhaald kunnen worden op de veroorzaker van het probleem. Daarbij zal het een twistpunt blijven of de kweker, de veiling of de handel de schakel is waar het probleem is veroorzaakt. Vragen 1.2 a In de lijst van het keurcodesysteem van de VBN kom je een aantal typische vaktermen tegen. Geef van de hierna genoemde keuraanduidingen aan wat ze betekenen en bij welke gewassen ze voorkomen. Keuraanduingen: blauw, doorwas, duim, oortje, platknop, tongen, bloempunt, gepeld, slechte nagel, verdroogde knop, haken, hieltje, schieters, splittak, watersteel, knopval, krimpers. b De kwaliteit van een product is onder andere afhankelijk van de factoren, die in kolom 1 van de volgende tabel genoemd worden. In kolom 2 staan de begrippen die daar bij horen. Maak de juiste combinaties. 1.3 Kwaliteitsbeleid Als ik een tweedehands auto koop, wil ik ook zeker weten dat het een goede is. Daarom koop ik er liever een bij een dealer dan bij een particulier. Een dealer zal zijn zaakjes toch wel goed geregeld hebben en borg staan voor kwaliteit. KWALITEITSBELEID 15

16 Het door de veilingen te voeren beleid is er uiteindelijk op gericht om de consument tevreden te stellen door het aanbieden van een goede kwaliteit, die voldoet aan de verwachtingswaarde van de consument. Deze verwachtingswaarde wordt sterk beïnvloed door vele factoren en is daarom steeds in beweging. De moeilijkheid hierbij is dat de consument zijn bevrediging omtrent de aankoop niet alleen ontleent aan kwalitatieve eigenschappen van het product, maar ook aan een aantal niet-kwaliteitsgebonden producteigenschappen zoals bloemkleur, grootte van de bos, enzovoort. Een enquête onder consumenten over snijbloemen leverde het volgende resultaat op (figuur 1.6): Fig. 1.6 Mening van consumenten over snijbloemen. Aspecten bij de Het belang wat de De mate waarin de aankoop van consument hecht aan de consument tevreden is snijbloemen genoemde eigenschap (%) over deze eigenschap Kwaliteit Houdbaarheid Keuze boeketten Gebruikte soorten Prijs Kundig advies Bereikbaarheid winkel Exclusiviteit Verpakking Tijd van verzorging Hieruit volgt dat het te voeren kwaliteitsbeleid geen statistisch gebeuren is maar regelmatig moet worden bijgesteld. De moeilijkheid bij het begrip kwaliteit zit in de combinatie van subjectieve en objectieve aspecten, die het begrip uitbloei kenmerken. Het aspect houdbaarheid blijkt voor de consument een belangrijke eigenschap te zijn, maar met name de gewoontekoper laat zich ook veel gelegen liggen aan de prijs. gezamenlijke verantwoordelijkheid In het algemeen wordt de consument zich steeds meer bewust van het begrip kwaliteit. De verwachtingswaarde wordt steeds hoger. Daarom zal de gehele sector moeten streven naar het afleveren van een steeds betere kwaliteit. Hierin ligt een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor producent, veiling en handel. Aan dit kwaliteitsbeleid wordt door de veilingen inhoud gegeven door: het veilen op telersnaam; het veilen op variëteitsnaam; het opstellen van aanvoervoorschriften. Deze drie aspecten zullen we hierna toelichten. Het veilen op telersnaam teeltomstandigheden De verhandeling van producten op naam van de kweker is van bijzonder groot belang. Immers de inwendige kwaliteit wordt mede bepaald door de teeltomstandigheden. Als een betere kwaliteit gewaardeerd wordt in de opbrengst zal dat de teler stimuleren om een kwaliteitsproduct af te leveren. Bovendien kost het een kweker veel tijd om 16 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

17 een goede naam op te bouwen bij de kopers voor de klok en ook om een slechte naam weg te werken. Het veilen op variëteitsnaam Door een verdere toename van de kennis over de eigenschappen van de cultivar zullen de goede cultivars beter betaald worden. Mindere cultivars verdwijnen dan vanzelf omdat de prijsvorming achterblijft. Alle variëteiten worden aangegeven door een landelijk uniform codenummer. Veilingen stimuleren de bekendheid met nieuwe cultivars op vele manieren. Zo kent VBA de aanduidingen Fleurprimeur en Plantprimeur, de veiling in Rijsburg de aanduiding Floraprimeur en de veiling Holland de aanduiding Hollandprimeur. De producten die in deze groepen worden geveild, zijn nieuwigheden die extra aandacht krijgen en op een gunstige tijd worden geveild. referentietoets Cultivars worden ook wel onder de aandacht gebracht door middel van de referentietoets. Door deze referentietoets te koppelen aan de kwaliteitsgroepenindeling, krijgt de inkopende handel op de veiling inzicht in de inwendige kwaliteit van het aangevoerde product. Uiteindelijk kan dat een betere prijsvorming bewerkstelligen. Referentietoets De referentietoets is ontwikkeld om meer handen en voeten te geven aan het streven naar betere kwaliteit. Daarbij is meer accent komen te liggen op inwendige kwaliteit. Een bloem of plant kan er mooi uitzien, maar als de houdbaarheid matig is of de transportgevoeligheid te groot, dan loopt de aankoop voor de consument uit op een teleurstelling. De referentietoets is een toets die iets zegt over de eigenschappen van het sortiment, in het bijzonder de cultivars. Daarbij wordt met name uitspraak gedaan over de potentiële inwendige kwaliteit van een cultivar. Deze uitspraak bevat echter geen garantie, want het resultaat is uiteindelijk altijd afhankelijk van de behandeling die een bloem of plant heeft gehad in de teelt- en afzetfase. Vandaar dat wordt gesproken van potentiële inwendige kwaliteit. De naam referentietoets (= refereren aan) duidt op het vergelijken van de cultivars met de belangrijkste cultivars (top tien) uit het sortiment. Hierop zijn ook de beoordelingsnormen gebaseerd. Maar het sortiment is voortdurend in beweging en telt gaandeweg meer positief beoordeelde cultivars. Daarom zal ook het kwaliteitspeil geleidelijk omhoog schuiven. De resultaten van de referentietoets worden niet alleen aan veredelaars en telers bekendgemaakt, maar ook richting afnemers op de veilingen en in de rest van de keten. Dit wordt gedaan om het proces van kwaliteitsverbetering te bevorderen en moet leiden tot een grotere doorzichtigheid van de markt en daarmee tot een sterkere marktpositie van het product. Op deze manier wordt immers inzicht gegeven in de kwaliteitsverschillen binnen een sortiment. Aanvoervoorschriften Aanvoervoorschriften kun je splitsen in: aanvoervoorschriften snijbloemen; aanvoervoorschriften potplanten. KWALITEITSBELEID 17

18 De aanvoervoorschriften zijn de laatste jaren flink aangescherpt. Telers moeten aan allerlei voorschriften voldoen als zij producten op de veiling willen aanvoeren. In de aanvoervoorschriften vinden we: de minimale eisen waaraan een product moet voldoen om aangevoerd te mogen worden; de kwaliteitsvoorschriften, waaraan de planten of snijbloemen moeten voldoen; de sorteringsvoorschriften waaraan de partij bloemen of planten moet voldoen; de verpakkingsvoorschriften die gelden voor het product; het aanduidingsvoorschrift, waarin wordt aangegeven wat op de aanvoerbrief vermeld moet worden. Fig. 1.7 In de aanvoervoorschriften staan foto s (boven Rosa First Red; onder Rosa Evelien) over het juiste aanvoerstadium. De middelste foto geeft het ideale aanvoerstadium weer. Vragen 1.3 a Wat vindt jij een belangrijke eigenschap van een snijbloem? Neem de volgende tabel over en zet in elke kolom maximaal twee kruisjes. 18 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

19 meest belangrijke eigenschap belangrijke eigenschap minder belangrijke eigenschap minst belangrijke eigenschap kleur geur prijs houdbaarheid gemengd boeket grootte van de bos worm takje groen b Noem tenminste tien eigenschappen waarop we de kwaliteit van respectievelijk een trosanjer, een Forsythia-tak en een Gerbera kunnen beoordelen. 1.4 Samenvatting De Nederlandse bloemkwekerijbranche is een groeisector. Hoe dit zich in de toekomst verder zal ontplooien? Dat hangt af van verschillende nationale en internationale ontwikkelingen, zoals: consumentengedrag (internationaal); het milieu; bezuinigende en terugtredende overheid; regels van de Europese Gemeenschap; internationale handelsafspraken; arbeidsvoorziening in de bedrijfstak; positie veiling en handel ten opzichte van buitenlandse markten. De Nederlandse handel beheerst rond tweederde van de wereldbloemenhandel. Dit marktaandeel is mede bereikt door een aantal factoren: het aanbod van een groot sortiment; de levering van de producten door het gehele jaar; een korte levertijd en concurrerende prijzen; de kwaliteit van de producten; de promotie van de producten. Met name kwaliteit zal een belangrijk wapen zijn in de concurrentiestrijd. Kwaliteit staat in de sierteelt voor: het geheel van producteigenschappen dat van invloed is op de geschiktheid van het product om te voldoen aan de gestelde verwachtingswaarde. SAMENVATTING 19

20 Kwaliteit heeft betrekking op een complex van eigenschappen. Naast objectieve kenmerken spelen ook subjectieve (psychologische) belevingskenmerken een rol, bijvoorbeeld de sierwaarde. Bepalend daarbij zijn: uitwendige kwaliteitskenmerken; inwendige kwaliteit. Uitwendige kwaliteitskenmerken zijn zichtbaar. Maar een aantal kenmerken is van afstand niet zichtbaar. Daarom worden op de veiling alle producten gekeurd aan de hand van eisen die zijn vastgelegd in de VBN-aanvoervoorschriften. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een keuringscode. Onder inwendige kwaliteit verstaan we alle niet-zichtbare kwaliteitskenmerken. Deze worden onder andere bepaald door: de cultivareigenschappen; de kwaliteit van het uitgangsmateriaal; de teeltomstandigheden; de naoogstbehandeling. De drie belangrijkste inwendige kenmerken zijn: schadegevoeligheid; droogtegevoeligheid; houdbaarheid. De veilingen voeren een kwaliteitsbeleid, waaraan inhoud wordt gegeven door onder andere: bij het veilen de telersnaam te vermelden; bij het veilen de variëteitsnaam te vermelden; voor telers duidelijke aanvoervoorschriften op te stellen. Voor de inwendige kwaliteit is er de referentietoets. Die zegt iets over de eigenschappen van het sortiment, in het bijzonder de cultivars. De referentietoets bevat echter geen garantie, want het resultaat blijft uiteindelijk altijd afhankelijk van de behandeling die een bloem of plant heeft gehad in de teelt- en afzetfase. De referentietoets wordt tegenwoordig alleen nog maar door veredelingsbedrijven gebruikt om een nieuw product te promoten. 20 HOUDBAARHEID VAN KWALITEIT

21 2 Kwaliteit van uitgangsmateriaal Oriëntatie Het maken van een nieuw ras kost heel veel tijd en geld. Alleen maar simpel kruisen is al lang niet meer voldoende. Er bestaan tal van belangrijke selectie- en veredelingstechnieken. Sommige technieken zijn erg kostbaar en daarom moet een nieuw ras beschermd worden. Elk nieuw ras kun je in feite vergelijken met een uitvinding, waarop je patent kunt aanvragen. Dit patent wordt kwekersrecht genoemd. De kweker vraagt kwekersrecht aan om te voorkomen dat iedereen het nieuwe ras zomaar kan telen. Maar er zijn ook andere mogelijkheden om nieuwe rassen te beschermen. 2.1 Ontwikkeling van nieuwe producten Ik heb nu al een paar jaar die BMW. Best wel een aardig karretje, maar ik wil gewoon weer eens wat anders. En dank zijn mijn beleggingen heb ik wel een paar stuivers. Ik ga nu de allernieuwste Alfa Romeo kopen. genetisch materiaal chromosomen In de plantenveredeling wordt gewerkt met het erfelijk of genetisch materiaal van planten. De erfelijke eigenschappen worden bepaald door de genen die zijn ingebouwd in de chromosomen van de cel. Elk chromosoom bevat heel veel erfelijke eigenschappen. De basis van al deze genetisch informatie is het DNA-molecuul. De veredelaars proberen steeds betere planten te maken door gunstige eigenschappen met elkaar te combineren. Maar waarom is veredeling eigenlijk nodig? Het doel is om de planten zo te veranderen dat ze beter voldoen aan de wensen van de gebruikers: de telers, de handel en de consumenten. Voor de telers in de sierteelt proberen de veredelaars te komen tot producten met een: hogere opbrengst, dus bijvoorbeeld meer per m 2 ; betere kwaliteit, dus betere smaak, kleur, geur en houdbaarheid; grotere oogstzekerheid, dus minder gevoelig voor ziekten en aangepast aan de teeltomstandigheden; planbaar oogsttijdstip, vroeger of later en door het gehele jaar in verband met hogere prijzen; zo laag mogelijke kostprijs, bijvoorbeeld door oogstmechanisatie of een lage energiebehoefte; goede houdbaarheid; goede transporteerbaarheid; geringe droogtegevoeligheid. Voor de handel zijn deze punten natuurlijk ook van belang, maar vooral het leveren van nieuwe producten houdt de vraag bij afnemers levendig. Daarom is het ook voor de handel van belang enigszins vertrouwd te zijn met enkele begrippen uit de verdeling. Je kunt die immers in de vakliteratuur overal tegenkomen. KWALITEIT VAN UITGANGSMATERIAAL 21

Opslag Antwoorden Houdbaarheid van kwaliteit. T. Van der Hoorn

Opslag Antwoorden Houdbaarheid van kwaliteit. T. Van der Hoorn Opslag Antwoorden Houdbaarheid van kwaliteit T. Van der Hoorn eerste druk, 2001 Artikelcode: 27113.2 & 27113.1 2001 Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen: Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid Basisstof 1 Erfelijke eigenschappen: - Genotype: o genen liggen op de chromosomen in kernen van alle cellen o wordt bepaald op moment van de bevruchting - Fenotype: o

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA.

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA. Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou 4.1 Fenotype Genotype = waarneembare eigenschappen van een individu = de erfelijke informatie in het DNA Genotype + milieufactoren = fenotype Erfelijke

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

Het onderste deel van de stamper is het vruchtbeginsel. Hierin liggen de eicellen. Na bevruchting groeien hier vruchten.

Het onderste deel van de stamper is het vruchtbeginsel. Hierin liggen de eicellen. Na bevruchting groeien hier vruchten. Bloemen en zaad Voor voortplanting heb je zaad nodig. Maar waar komt zaad vandaan? Om dat te kunnen uitleggen, moet je weten hoe een bloem is opgebouwd en wat bestuiving en bevruchting is. Opbouw van een

Nadere informatie

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers?

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Edith Lammerts van Bueren Louis Bolk Instituut, Wageningen University DNA labs, 8 maart 2013 De schrik van elke

Nadere informatie

Een praktische leidraad voor het zelf uitvoeren van houdbaarheidsonderzoek

Een praktische leidraad voor het zelf uitvoeren van houdbaarheidsonderzoek Een praktische leidraad voor het zelf uitvoeren van houdbaarheidsonderzoek Houdbaarheidsonderzoek voor bloemen en planten. Hoe kunt u dat aanpakken en waar moet u dan op letten? Voor telers, handelaren

Nadere informatie

Paragraaf Homologe chromosomen

Paragraaf Homologe chromosomen Paragraaf Homologe chromosomen Opbouw: Lees de les op biologielessn.nl over homologe chromosomen goed door. Maak de onderstaande vragen van deze bladzijde. Reproductie vragen: 1. Wat zijn homologe chromosomen?

Nadere informatie

Handleiding Zaadvermeerdering en Selectie. Algemene grondslagen

Handleiding Zaadvermeerdering en Selectie. Algemene grondslagen Handleiding Zaadvermeerdering en Selectie Algemene grondslagen Edwin Nuijten Marjolein Tiemens- Hulscher 2014 Gefinancierd door: 2014 Louis Bolk Instituut Handleiding Zaadvermeerdering en Selectie - Algemene

Nadere informatie

Groeikansen voor pothyacint

Groeikansen voor pothyacint Groeikansen voor pothyacint Onderzoek onder bloemisten (NL, D, F, VK) en consumenten (NL, D, F, VK, It, Sp) PT 2010-56 augustus 2010 - Iris van Santen Productschap Tuinbouw, Markt & Innovatie Groeikansen

Nadere informatie

Wat maak jij. morgen mee MBO. Plantenteelt. incl. Sierteelt

Wat maak jij. morgen mee MBO. Plantenteelt. incl. Sierteelt Wat maak jij morgen mee MBO incl. Sierteelt Morgen is groen bij AOC Oost Morgen is groen bij AOC Oost. En dat is maar goed ook. We hebben een groene wereld nodig, waarin jij en je omgeving goed kunnen

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2003

Examenopgaven VMBO-KB 2003 Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 09.00-11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING BLOEMBINDEN EN SCHIKKEN CSE KB Het examen Landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens

Nadere informatie

Smaakonderzoek komkommer aan Nederlands en Spaans product

Smaakonderzoek komkommer aan Nederlands en Spaans product Smaakonderzoek komkommer aan Nederlands en Spaans product M. Kersten, L. Voorbij en W. Verkerke Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Glastuinbouw april 2002 PPO nr 420029 2002 Wageningen, Praktijkonderzoek

Nadere informatie

Voortplanting bij planten

Voortplanting bij planten Voortplanting bij planten Opdracht 1 1. Wanneer spreken we van ongeslachtelijke voortplanting? 2. Een uitloper en een wortelstok zijn beide stengels waaraan jonge planten ontstaan. Wat is het verschil

Nadere informatie

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen

Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Invloed van ventilatie-instellingen op vochtverliezen en kwaliteit in zand aardappelen Ing. D. Bos en Dr. Ir. A. Veerman Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector AGV PPO 5154708 2003 Wageningen,

Nadere informatie

De brede kennisbasis van de Groene Genetica: van onderzoek naar perspectief. Gerco Angenent

De brede kennisbasis van de Groene Genetica: van onderzoek naar perspectief. Gerco Angenent De brede kennisbasis van de Groene Genetica: van onderzoek naar perspectief Gerco Angenent Onderzoek voor bedrijfsleven met een academisch karakter Publiek Private Samenwerking (PPS) exploitatie wetenschappelijke

Nadere informatie

Knelpuntenrapportage nieuwe teelten

Knelpuntenrapportage nieuwe teelten Knelpuntenrapportage nieuwe teelten Rapportage van de Afzet- en Teeltknelpunten bij a) Langwerpige radicchio, b) Grootbladige spinazie, c) Salatrio, d) Wortelpeterselie C. van Wijk PPO-agv, Lelystad Praktijkonderzoek

Nadere informatie

ERFELIJKHEID. 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2

ERFELIJKHEID. 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2 ERFELIJKHEID 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2 Afbeelding 17-1 Mensen uit elkaar houden vind je vast makkelijker. Toch hebben ook mensen veel meer overeenkomsten dan verschillen.

Nadere informatie

Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is

Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is Nederlandse samenvatting Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is dit het logische gevolg is van Mendelse overerving. Vrouwen hebben het genotype XX, mannen het genotype XY en een

Nadere informatie

Schaalvergroting en professionalisering. Voor wie verstandig handelt!

Schaalvergroting en professionalisering. Voor wie verstandig handelt! Schaalvergroting en professionalisering Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Schaalvergroting en professionalisering Schaalvergroting: uitbreiding van de omvang; het verschijnsel waarbij iets steeds

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-GT-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 37 tot en

Nadere informatie

Docent: A. Sewsahai KLASSE: 6 VWO

Docent: A. Sewsahai KLASSE: 6 VWO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Scholen Gemeenschap Lelydorp [HHS-SGL ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM AAHA Docent: A. Sewsahai KLASSE: 6 VWO Legenda leerstofafbakening: PAARS: OUDE

Nadere informatie

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief Dialogen voor conceptcartoons Verband genotype/fenotype, dominant/recessief 1 Is dit ons kind? (Zie conceptcartoon Horst Wolter op deze site.) Leermoeilijkheid (misconcept): Uiterlijke eigenschappen weerspiegelen

Nadere informatie

Sprookjes en Zinnigheden over Zaden

Sprookjes en Zinnigheden over Zaden Sprookjes en Zinnigheden over Zaden» De Eerste... De afgelopen 20-30 jaar heb ik lezingen gegeven door het hele land. Je kon me dan jaarrond boeken, de laatste 10-15 jaar alleen in oktober en november.

Nadere informatie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Een deel van de biodiversiteit van de Aardappel Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen De noodzaak van Agrobiodiversiteit Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Agro-biodiversiteit:

Nadere informatie

Erfelijkheid. Examen VMBO-GL en TL. biologie CSE GL en TL. Bij dit examen hoort een bijlage.

Erfelijkheid. Examen VMBO-GL en TL. biologie CSE GL en TL. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL Erfelijkheid biologie CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 30 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat

Nadere informatie

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen DLV Plant Postbus 7001 6700 CA Wageningen Agro Business Park 65 6708 PV Wageningen T 0317 49 15 78 F 0317 46 04 00 In opdracht van: Begeleidende groep

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 11:30-13:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING BLOEMBINDEN EN SCHIKKEN CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 plantenteelt open teelten CSPE BB minitoets bij opdracht 19 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef

Nadere informatie

Genetische Selectie. Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar. Sabine Spiltijns

Genetische Selectie. Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar. Sabine Spiltijns Genetische Selectie Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar Sabine Spiltijns 2010-2011 0 We kunnen aan de hand van een genetische selectie ongeveer voorspellen hoe de puppy s van onze hondjes er gaan uitzien.

Nadere informatie

Bladvlekken bij belichte potplanten

Bladvlekken bij belichte potplanten Bladvlekken bij belichte potplanten Onderzoek of de gele vlekken in belichte potplanten ontstaan door zetmeelophoping G.J.L. van Leeuwen N. Marissen M. Warmenhoven Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V.

Nadere informatie

Bloem en vruchtvorming

Bloem en vruchtvorming //9 Bloem en vruchtvorming Leo Marcelis & Ep Heuvelink Wageningen UR: Leerstoel Plantenteelt in energiezuinige kassen & WUR Glastuinbouw (Leo.Marcelis@wur.nl) Leerstoelgroep Tuinbouwketens (Ep.Heuvelink@wur.nl)

Nadere informatie

4 HAVO thema 4 Erfelijkheid EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN

4 HAVO thema 4 Erfelijkheid EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN Examentrainer Vragen Karyogrammen In afbeelding 1 zijn twee karyogrammen weergegeven. Deze karyogrammen zijn afkomstig van een eeneiige tweeling. Het ene kind is van het mannelijk geslacht zonder duidelijke

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

VGB - LTO glaskracht Nederland GreenCHAINge houdbaarheid Roos in de keten

VGB - LTO glaskracht Nederland GreenCHAINge houdbaarheid Roos in de keten VGB - LTO glaskracht Nederland GreenCHAINge houdbaarheid Roos in de keten Anton Bril 3 juli 2014 Nederlandse Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijprodukten 270 importeurs & exporteurs Leden vertegenwoordigen

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Simulatiemodel lichtuitstoot. G.L.A.M. Swinkels

Gebruikershandleiding Simulatiemodel lichtuitstoot. G.L.A.M. Swinkels Gebruikershandleiding Simulatiemodel lichtuitstoot G.L.A.M. Swinkels 2009 Wageningen, Wageningen UR Glastuinbouw Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 landbouw-breed CSPE KB minitoets bij opdracht 4

landbouw en natuurlijke omgeving 2010 landbouw-breed CSPE KB minitoets bij opdracht 4 landbouw en natuurlijke omgeving 2010 landbouw-breed CSPE KB minitoets bij opdracht 4 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen

Nadere informatie

Bestuivingsinformatie

Bestuivingsinformatie Bestuivingsinformatie Aardbei Fragaria vesca Familie Ode: Rosales Familie: Rozenfamilie, Rosace. Geslacht: Frigaria Biotoop en bodem: De aardbei prefereert een zonnige standplaats op vochtige vruchtbare

Nadere informatie

Basisstof 7 Genetische variatie

Basisstof 7 Genetische variatie Afbeelding 33. RNA-interferentie.1 RNA bevat 2 complementaire sequenties die aan elkaar plakken, zodat er een haarspeld structuur ontstaat (1 van afbeelding 33). Het enzym Dicer knipt het dubbele RNA in

Nadere informatie

Inteelt in de VSS. Erik Schuiling, 28 januari 2011

Inteelt in de VSS. Erik Schuiling, 28 januari 2011 Inteelt in de VSS Erik Schuiling, 28 januari 2011 1. De VSS en de rassen 2. Soort en ras 3. Wat is inteelt 4. Effecten van inteelt 5. Inteelt voorkomen 6. Slot 1 1. Vereniging Speciale Schapenrassen 50

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Digitale aangifte pootaardappelen

Veelgestelde vragen Digitale aangifte pootaardappelen In het aangifteprogramma bevindt zich ook een uitgebreide Handleiding. (Klik hieronder met uw linker muisknop op een categorie/vraag) Veelgestelde vragen over stap 1 Voorregistratie stammen Veelgestelde

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Deelnemerhandleiding. Techniekstad 3.0 KSL185809.2. Kenteq Leermiddelen

Deelnemerhandleiding. Techniekstad 3.0 KSL185809.2. Kenteq Leermiddelen Techniekstad 3.0 KSL185809.2 Kenteq Leermiddelen 2010 Kenteq Training en Advies, Hilversum Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Handboek. voor het maken van. representatieve. productfoto's voor de beeldbank

Handboek. voor het maken van. representatieve. productfoto's voor de beeldbank Handboek voor het maken van representatieve productfoto's voor de beeldbank Productfoto's spelen bij de verkoop op de veiling een steeds grotere rol, vooral door het sterk groeiende aantal klanten dat

Nadere informatie

Vo (EG) Nr. 1455/99, gewijzigd bij Vo (EG) Nr. 2706/00; Vo (EG) Nr. 2147/02; Vo (EG) Nr. 46/03, Vo (EG) Nr. 907/04 PAPRIKA'S

Vo (EG) Nr. 1455/99, gewijzigd bij Vo (EG) Nr. 2706/00; Vo (EG) Nr. 2147/02; Vo (EG) Nr. 46/03, Vo (EG) Nr. 907/04 PAPRIKA'S Vo (EG) Nr. 1455/99, gewijzigd bij Vo (EG) Nr. 2706/00; Vo (EG) Nr. 2147/02; Vo (EG) Nr. 46/03, Vo (EG) Nr. 907/04 PAPRIKA'S I. DEFINITIE VAN HET PRODUCT Deze norm heeft betrekking op paprikavariëteiten

Nadere informatie

fl-01 Vijftien mutaties in een keer zichtbaar én direct benaderbaar. Dat wordt verderop in het handboek duidelijk. FUNCTIETOETSEN

fl-01 Vijftien mutaties in een keer zichtbaar én direct benaderbaar. Dat wordt verderop in het handboek duidelijk. FUNCTIETOETSEN Het programma FINELIST is een electronisch kasboek. Een kasboek zonder alle beperkingen die een écht boekhoudprogramma je nu een keer oplegt. Start het programma en geniet met ons mee. fl-01 Vijftien mutaties

Nadere informatie

PRODUCTSPECIFICATIE PHALAENOPSIS IN POT

PRODUCTSPECIFICATIE PHALAENOPSIS IN POT PRODUCTSPECIFICATIE PHALAENOPSIS IN POT februari 2012 Aanvullend op de Algemene Specificaties Kamerplanten gelden voor Phalaenopsis in pot de eisen genoemd in deze productspecificatie. De Productspecificatie

Nadere informatie

Samenvatting Thema 5 Planten Brugklas Nectar

Samenvatting Thema 5 Planten Brugklas Nectar Samenvatting Thema 5 Planten Brugklas Nectar 5.1 4 organen van de plant: Wortels o Opnemen water met voedingsstoffen (mineralen) o Stevigheid o Opslag van reservestoffen Stengel o o Transport van water

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie GT-0191-a-12-1-b Glastuinbouw informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

Bloemist onderscheidt zich met seizoensproducten

Bloemist onderscheidt zich met seizoensproducten Bloemist onderscheidt zich met seizoensproducten Onderzoeksresultaten uit het bloemistenpanel PT 2011-21 Maart 2011 Iris van Santen, projectleider marktonderzoek Het bloemistenpanel Het bloemistenpanel

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Bijlage VMBO-KB 2009 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 39 tot en met 48. Bij

Nadere informatie

Voortplanting bij zaadplanten vmbo-kgt34

Voortplanting bij zaadplanten vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 08 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/63368 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Alstroemeria: imago positief, naam nog onbekend Onderzoek onder bloemisten en consumenten

Alstroemeria: imago positief, naam nog onbekend Onderzoek onder bloemisten en consumenten Alstroemeria: imago positief, naam nog onbekend Onderzoek onder bloemisten en consumenten PT 2012-20 Juli 2012 - Ir. Frederieke Vermeer/Annette Meeder Productschap Tuinbouw, Markt, duurzaamheid & Innovatie

Nadere informatie

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN

DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN DE KEURING VAN POOTAARDAPPELEN De omstandigheden in Nederland, zoals klimaat en grondsoort, zijn zeer geschikt voor het telen van pootaardappelen. Daarnaast is het vakmanschap van de Nederlandse telers

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied

Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied Nederlandse samenvatting voor geïnteresseerden buiten het vakgebied Met dit proefschrift ga ik promoveren in de biochemie. In dit vakgebied wordt de biologie bestudeerd vanuit chemisch perspectief. Het

Nadere informatie

K01 Negatieve keurcode 1

K01 Negatieve keurcode 1 update 09-06-2015 K01 Negatieve keurcode 1 108 enkele afwijkende bloem/bloeiwijze 109 afwijkende bloem/bloeiwijzen 110 enk. beschadigde bloem/knop/vrucht 111 beschadigde bloem/knop/vrucht 112 enkele beschadigde

Nadere informatie

Versie januari 2015 DEEL 8: HANDELSNORM VOOR PAPRIKA'S

Versie januari 2015 DEEL 8: HANDELSNORM VOOR PAPRIKA'S DEEL 8: HANDELSNORM VOOR PAPRIKA'S I. DEFINITIE VAN HET PRODUCT Deze norm heeft betrekking op paprika's van de variëteiten 1 (cultivars) van Capsicum annuum L. die bestemd zijn voor levering als vers product

Nadere informatie

KAMERPLANTEN ALGEMEEN

KAMERPLANTEN ALGEMEEN PRODUCTSPECIFICATIE KAMERPLANTEN ALGEMEEN januari 2012 Inhoud Pagina Inleiding 2 Begrippenomschrijving 2 I. Minimale eisen om te mogen verhandelen 5 II. Kwaliteits- en sorteringsvoorschrift 6 III. Verpakkingsvoorschrift

Nadere informatie

JanWillem Breukink Voorzitter Seed Valley en ex. CEO INCOTEC 04 Juni 2015

JanWillem Breukink Voorzitter Seed Valley en ex. CEO INCOTEC 04 Juni 2015 Goede zadenvoorziening; De basis voor een duurzame en gezonde land- en tuinbouw JanWillem Breukink Voorzitter Seed Valley en ex. CEO INCOTEC 04 Juni 2015 Goede zadenvoorziening de basis voor een duurzame

Nadere informatie

mbo teelt Een vruchtbaar vooruitzicht op werk

mbo teelt Een vruchtbaar vooruitzicht op werk mbo teelt 2015 2016 Een vruchtbaar vooruitzicht op werk mbo teelt Toonaangevend in Teelt Nederland. Teeltland. Het is verbazingwekkend om te zien hoeveel wij in Nederland verbouwen op onze vruchtbare gronden.

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen Inhoudsopgave Terugblik op seizoen Terugblik op seizoen 3 Seizoen in cijfers 4 Verwachtingen najaar 2013 7 Van Oers Agro op bezoek bij... 8 Van Oers Agro Hofdreef

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN LANDEN ANALYSE DENEMARKEN Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

R5.0 Deel IV F Werken met Uitgebreide enquete

R5.0 Deel IV F Werken met Uitgebreide enquete R5.0 Deel IV F Werken met Uitgebreide enquete Gebruikershandleidingen Clixmaster Studio Handleiding 1/19 Deel IV F - Werken met Uitgebreide Enquête 2010 Clixmaster BV Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Groene Detailhandel. Een- en tweejarigen antwoorden 1. Een- en tweejarige tuinplanten Antwoorden

Groene Detailhandel. Een- en tweejarigen antwoorden 1. Een- en tweejarige tuinplanten Antwoorden Een- en tweejarige tuinplanten Antwoorden 1 Omschrijf met eigen woorden wat eenjarige planten zijn. Aan het einde van het seizoen vormen ze zaad en sterven af. Met andere woorden de meeste eenjarige kun

Nadere informatie

PRODUCTSPECIFICATIE PHALAENOPSIS IN POT

PRODUCTSPECIFICATIE PHALAENOPSIS IN POT PRODUCTSPECIFICATIE PHALAENOPSIS IN POT mei 2015 Aanvullend op de Algemene Specificaties Kamerplanten gelden voor Phalaenopsis in pot de eisen genoemd in deze productspecificatie. De Productspecificatie

Nadere informatie

Zaadgoed. Wat is het? Hoe kun je het zelf telen?

Zaadgoed. Wat is het? Hoe kun je het zelf telen? Zaadgoed Wat is het? Hoe kun je het zelf telen? Lezing door Ir. Janneke Tops, 24 november 2012 janneketops@gmx.com op verzoek van Stichting Zaadgoed tijdens de moestuinbeurs Groene Passie 1. De kip-of-het-ei

Nadere informatie

Toenemende Virtualisering/informatisering. Voor wie verstandig handelt!

Toenemende Virtualisering/informatisering. Voor wie verstandig handelt! Toenemende Virtualisering/informatisering Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusie Invloed: Impact Bronnen Toenemende virtualisering/informatisering De huidige status van de technologie maakt het

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen

Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen In deze startgids wordt uitleg gegeven hoe u nieuwe producten kunt aanmaken en wijzigen in de Safe Concept webapplicatie. Inhoud Een nieuw product aanmaken

Nadere informatie

INDUSTRIELE CICHOREI

INDUSTRIELE CICHOREI 23/05/2002 COMITE VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE NATIONALE RASSENCATALOGUS VOOR LANDBOUWGEWASSEN Criteria voor het onderzoek van rassen met het oog op hun toelating tot de catalogus INDUSTRIELE CICHOREI

Nadere informatie

Marktherstel door economisch herstel?

Marktherstel door economisch herstel? Marktherstel door economisch herstel? Bernd Feenstra Sectormanager Tuinbouw Beekbergen, 15-4-2010 Indeling Indeling Even voorstellen Ontwikkelingen Glastuinbouw Marktevenwicht verstoord Marktherstel Toekomstperspectief

Nadere informatie

1. Belang Hygiënecode

1. Belang Hygiënecode 1. Belang Hygiënecode 1. Waarom wordt er in de slagerij met een Hygiënecode gewerkt? Om op een structurele manier hygiënisch en veilig met voedsel te werken. Om mensen te leren om gezonder en gevarieerder

Nadere informatie

Vragen & Antwoorden (FAQ) over zaadveredeling en biologische landbouw

Vragen & Antwoorden (FAQ) over zaadveredeling en biologische landbouw Vragen & Antwoorden (FAQ) over zaadveredeling en biologische landbouw Een biologische boer werkt samen met de natuur; hij teelt gewassen op een manier die de natuur respecteert. Vanuit die waarden zijn

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE SPANJE

LANDEN ANALYSE SPANJE LANDEN ANALYSE SPANJE Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - II

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - II INFORMATIE 1 HET WILD ZWIJN Het wild zwijn komt in grote delen van Europa voor. In Nederland is het alleen nog te vinden op de Veluwe en in Zuid-Limburg, en dan vooral in eikenbossen. Het Europees wild

Nadere informatie

Versiedocumentatie Win 187- win186

Versiedocumentatie Win 187- win186 Versiedocumentatie Win 187- win186 Inhoud Versie 187... 3 Orderverwerking... 3 Linnaeus kenmerken uitgebreid... 3 Standaard partijfoto instelbaar per veiling... 3 Artikelcode op veilingbrief afdrukken

Nadere informatie

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1.

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1. Opgave 1: Wet van Hardy-Weinberg Een populatie van 10.000 individuen voldoet wat betreft de onderlinge voortplanting aan de voorwaarden, genoemd in de wet van Hardy-Weinberg. Van deze populatie is bekend

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) en studenten van forum http://www.toelatingsexamen-geneeskunde.be

Nadere informatie

Jamie s job. Vakbekwaam medewerker bloembinden. planten. Wat ga ik doen? Wat verwacht het bedrijf van mij? Verzorgen snijbloemen en planten

Jamie s job. Vakbekwaam medewerker bloembinden. planten. Wat ga ik doen? Wat verwacht het bedrijf van mij? Verzorgen snijbloemen en planten Ervaringsopdracht Vakbekwaam medewerker bloembinden Kerntaak 2 Verricht werkzaamheden ten behoeve van de verkoop Verzorgen snijbloemen en planten PvB Jamie s job Werkprocessen: 2.4 Verzorgt producten Verzorgen

Nadere informatie

Voor Potentilla moet je bij Piet Kolster zijn, weten ze in Boskoop

Voor Potentilla moet je bij Piet Kolster zijn, weten ze in Boskoop NEDERLANDSE PLANTEN COLLECTIES WOUT KROMHOUT Voor Potentilla moet je bij Piet Kolster zijn, weten ze in Boskoop Hoe komt een serieuze boomkweker er op om Potentilla tot één van de belangrijkste artikelen

Nadere informatie

Les 1 woordenschat 2F. de markt de uitvinding favoriet waarde hechten aan waar voor je geld krijgen de consumptie de trend de claim

Les 1 woordenschat 2F. de markt de uitvinding favoriet waarde hechten aan waar voor je geld krijgen de consumptie de trend de claim Fris innoveert Woorden van deze les de markt de uitvinding favoriet waarde hechten aan waar voor je geld krijgen de consumptie de trend de claim de omzet innoveren Wat weet je al? Lees het woord. Kun jij

Nadere informatie

Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit

Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit In 2014 gaf de gemiddelde Belg 38 euro uit aan bloemen en planten. Dat is opnieuw een daling ten opzichte van vorig jaar. De oorzaken hiervan zijn het verminderde

Nadere informatie

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Mij is gevraagd iets te vertellen over onze pogingen om rendement in de bedrijfsvoering te verbinden met duurzaamheid. Dat is vooral een kwestie om met boerenverstand

Nadere informatie

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Siemen van Berkum en Gerben Jukema, LEI Wageningen UR, 17 december 2014 Deze notitie geeft een beknopt overzicht

Nadere informatie

Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia

Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia Vervolgonderzoek in 2005 P.J. van Leeuwen, A.Th.J. Koster en J.P.T. Trompert Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen maart 2006 PPO

Nadere informatie

Oriëntatie Als de planten binnenkomen, moet er nog veel gebeuren voordat ze winkelklaar zijn.

Oriëntatie Als de planten binnenkomen, moet er nog veel gebeuren voordat ze winkelklaar zijn. Opdrachten Planten uitpakken Doel Na deze opdracht kun je kamerplanten uitpakken en winkelklaar maken. Benodigheden Bij deze opdracht heb je nodig: verschillende kamerplanten; een set sierpotten; naambordjes;

Nadere informatie

Samenvatting De kleurverandering van bladeren is een van de opvallendste kenmerken van de herfst voordat ze afsterven en afvallen. Tijdens de herfst worden de bouwstoffen die aanwezig zijn in het blad

Nadere informatie

748 ENKELE VERSCHILLENDE POTTEN 663 SLAKKEN 749 VERSCHILLENDE POTTEN 664 ENKELE SPAT 765 10 I.P.V. 5 PER BOS. VBN 2003 674 ENKELE TAXUSKEVER

748 ENKELE VERSCHILLENDE POTTEN 663 SLAKKEN 749 VERSCHILLENDE POTTEN 664 ENKELE SPAT 765 10 I.P.V. 5 PER BOS. VBN 2003 674 ENKELE TAXUSKEVER Keurcodes 000 ZONDER OPMERKING 10 ENKELE BLOEM NIET ZUIVER 11 BLOEMEN ONZUIVER 12 SMETBLOEMEN 13 AFWIJKENDE BLOEM 14 BESCHADIGDE BLOEM 15 VERKLEURDE BLOEM 16 ENKELE VERDROOGDE BLOEMEN 17 VERDROOGDE KNOPJES

Nadere informatie

Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen

Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen Lesbrief 6: Trends en ontwikkelingen Iedere dag worden er nieuwe ontdekkingen gedaan en veranderen de gewoonten van mensen. Trends en ontwikkelingen vind je dan ook in ieder werkgebied terug. Ook in de

Nadere informatie

Let er op dat je voor iedere vraag een uitwerking maakt met kruisingsschema en/of berekening.

Let er op dat je voor iedere vraag een uitwerking maakt met kruisingsschema en/of berekening. Week Thema Onderwerp Datum 43 3 Basisstof 1 t/m 4 23/10 28/10 44 3 Basisstof 1 t/m 4 31/10 4/11 45 7/11 11/11 Basisstof 5 t/m 7 bespreken 3 Basisstof 5 t/m 7 bespreken Verrijkingsstof 1 Herhalen en bespreken

Nadere informatie

Plantgezondheid in de multimodale keten

Plantgezondheid in de multimodale keten Plantgezondheid in de multimodale keten PT 14686.02 Plantgezondheid in de multimodale keten September 2014, Arthur van den Berg LTO Glaskracht Nederland Postbus 51 2665 ZH Bleiswijk Tel. : 010 800 84 00

Nadere informatie

Versiedocumentatie Win 179

Versiedocumentatie Win 179 Versiedocumentatie Win 179 Inhoud Versie 179... 3 Orderverwerking... 3 Bloemistenklok voor veiling Naaldwijk... 3 Veilgroepen uitgebreid per aanvoertype (GP, GP+, Bl.Klok, DV en BB)... 3 Orderoverzicht

Nadere informatie

Kengetallen 2013 Kengetallen 2013 1

Kengetallen 2013 Kengetallen 2013 1 Kengetallen 2013 Kengetallen 2013 1 Omzet, aanvoer, relaties Omzet en aanvoer (in mln.) 2013 2012 Mutatie Omzet totaal 4.350 4.281 1,6% Snijbloemen 2.468 2.420 2,0% Kamerplanten 1.525 1.496 1,9% Tuinplanten

Nadere informatie

EINDVERSLAG. FLOWERS en FOOD. Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt

EINDVERSLAG. FLOWERS en FOOD. Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt EINDVERSLAG FLOWERS en FOOD Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt 30 september 2014 Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 3 2. Uitgevoerde activiteiten en behaalde resultaten... 3 Fase A voorbereiding

Nadere informatie

SZH voor levend erfgoed

SZH voor levend erfgoed SZH voor levend erfgoed Verwantschap Kor Oldenbroek en Myrthe Maurice Informatieochtend Drentsche Patrijshonden Woudenberg 15 februari 2014 Programma Wat kunt u vanmorgen verwachten: - Wat is verwantschap?

Nadere informatie