Professionele vrijzinnigheid vanuit islamitisch perspectief

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Professionele vrijzinnigheid vanuit islamitisch perspectief"

Transcriptie

1 Waterlandstichting Professionele vrijzinnigheid vanuit islamitisch perspectief Mohamed Ajouaou Vrijzinnigheid is in mijn opvatting niet zozeer een religieuze instelling of religieuze richting, maar eerder een bepaalde mentale houding. Dat neemt niet weg dat de wenselijkheid van een vrijzinnige blik op religieus en levensbeschouwelijk vlak vaak urgenter is dan in andere domeinen, zoals bijvoorbeeld de economie. Dat komt omdat het bij religies en levensbeschouwingen om absolute waarheden gaat die voor buitenstaanders opdringerig kunnen overkomen. Met het woord waarheid geef ik ook meteen aan waar het bij vrijzinnigheid in de eerste plaats om draait: om de waarheidsclaim. Hier zijn twee vragen aan de orde: Waar wordt deze waarheid aan gemeten (de maat der dingen)? En hoe stelt men deze waarheid vast? Het antwoord op de tweede vraag is: door middel van rationaliteit. Dat is: consequent denken, logisch denken, kritisch relativerend en hermeneutisch. Rationaliteit beschouw ik hier niet als een waardeoordeel, als een reactie op wat als irrationaliteit wordt aangeduid. Ik zie het hier als een wiskundige formule waarbij aannames en feiten, de (interne) logica, de oorzaken en gevolgen van bepaalde opvattingen en handelingen in kaart worden gebracht, om vervolgens een weloverwogen standpunt te formuleren. Ik zal deze termen straks aan de hand van concrete voorbeelden illustreren. Met professioneel doel ik op professionals die hun diensten aanbieden en opereren in het publieke domein. In mijn geval gaat het om vrijzinnigheid in het publieke domein vanuit islamitisch perspectief. De stelling die hier achter schuilgaat is dat men het zich in particuliere aangelegenheden kan permitteren om wat minder vrijzinnig te zijn dan bij optredens in een publieke domein. Een kerk of moskee beschouw ik als een particuliere omgeving, een ziekenhuis of justitieomgeving als een publieke aangelegenheid. Een tweede stelling is dat een religieuze professional best minder vrijzinnige opvattingen kan huldigen in zijn particuliere omgeving, maar dat de publieke omgeving een meer vrijzinnige opstelling eist. Op welke professionals doel ik hier? Ik spreek vanuit de islam, dus ik heb het over pagina 1 van 5 -

2 de justitie-imams voor wie ik werk. Ik wil aan de hand van enkele concrete voorbeelden illustreren hoe professionele vrijzinnigheid in onze praktijk voorkomt. Maar laat ik eerst verfijnen waarom deze vrijzinnigheid in onze praktijk, de islamitische geestelijke verzorging, een vereiste is: 1. zoals eerder aangegeven: wij werken in een publiek domein. In het publieke domein doet de justitie-imam dienst in een breder en complexere werkomgeving dan de eigen vertrouwde moskee. 2. justitie-imams werken religieus inhoudelijk in opdracht van een zendende instantie. Hiervoor krijgen ze een zendingsbrief. De islamitische zendende instantie, het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO), is als zodanig door de overheid op 23 oktober 2007 erkend. Het CMO bestaan uit een palet van islamitische koepels die een breed spectrum van de islamitische gemeenschap vertegenwoordigen. Werken in haar opdracht betekent werken conform de ambtsopvatting en beleidsinstructies die de zendende instantie opstelt. Bij het opstellen van deze ambtsopvatting is consensus richtinggevend, gelet op de diversiteit van de CMOkoepels. De ambtsopvatting gaat over de identiteit van het ambt van justitie-imam (wie de justitie-imam is en wat hij doet) en over religieuze opvattingen, uitgangspunten en standpunten in brede zin. 3. justitie-imams werken voor een doelgroep met een zeer diverse religieuze, culturele en etnische achtergrond. De wet schrijft voor dat de gedetineerde de geestelijke verzorging (religieuze of levensbeschouwelijke begeleiding) moet krijgen die aansluit bij zijn of haar religieuze achtergrond. De imam dient zich dus in te leven in de religieuze achtergrond van de gedetineerde en zoveel mogelijk van daaruit geestelijke bijstand te verlenen. 4. justitie-imams maken onderdeel uit van een team geestelijke verzorgers met uiteenlopende religieuze en levensbeschouwelijke achtergronden, de zogeheten denominaties. Al deze factoren vragen om een brede oriëntatie en een rekkelijke houding. Rekkelijkheid is het derde trefwoord bij vrijzinnigheid. Een rekkelijke houding geeft mentale veerkracht en stelt mensen in staat om ontspannen om te gaan met de relativerende werking van al deze factoren op de eigen waarheid en de eigen traditie. Tegelijkertijd zorgt vrijzinnigheid ervoor dat men de durf heeft te beseffen dat de eigen kijk slechts één kijk, één interpretatie is temidden van vele andere. Vrijzinnigheid stelt mensen in staat om wat zich aandient vanuit bovengenoemde factoren (kritiek, opmerkingen, waarheidsclaims enzovoort) te vergelijken, te wegen, en er zijn eigen voordeel mee doen. pagina 2 van 5 -

3 Dit is ook de praktijk in het korps van justitie-imams. Hieruit kan echter niet worden opgemaakt dat vrijzinnigheid een opportunistisch geforceerde onderneming is die tot stand komt om de externe factoren die dit nu eenmaal vereisen te behagen. Dat geldt in ieder geval niet voor de justitie-imams voor wie ik werk. Zowel uit mijn dagelijkse contacten met hen als uit mijn dissertatie over De praktijk van de islamitische geestelijke verzorging in justitiële inrichtingen die ik binnenkort verdedig aan de Universiteit van Tilburg, is mij gebleken dat vrijzinnigheid in bovengenoemde zin een innerlijke emotie is die van binnenuit wordt ontwikkeld en uitgedragen. Hermeneutiek Hoe wordt vrijzinnigheid nu toegepast in onze praktijk? Hiervan geef ik enkele illustraties. Allereerst de hermeneutiek: de activiteit waarmee de Schrift en de traditie op een aansprekende manier in verbinding wordt gebracht met het hedendaagse. Zij kenmerkt zich door de cruciale inbreng van de hermeneut (hier de justitie-imam) in het verstaan van de Schrift en de traditie. De justitie-imam is voortdurend bezig deze verbinding te leggen tussen de traditie en de eigen tijd. Alhoewel de justitie-imams verschillende wegen bewandelen, zijn zij allen voortdurend bezig met het afwegen, herijken en reconstrueren van de traditie om antwoord te geven op hedendaagse contexten. Zo helpen ze hun doelgroep om onnodige spanningen tussen de religieuze traditie en de beleefde werkelijkheid op te heffen. De positie van de vrouw als religieus ambtsdrager Op een bestand van circa 60 geestelijken waren er bij mijn aantreden als hoofd Islamitische Geestelijke Verzorging in juni 2007 slechts vier vrouwelijke geestelijke verzorgers, ook nog met een beperkte formatieplaats. De Islamitische Zendende Instantie gaf mij de opdracht dit aantal te verhogen. De vraag of de vrouw geschikt zou zijn als collega voor een geestelijk ambt is nauwelijks gesteld. De overweging dat een betere vertegenwoordiging van vrouwen in het korps maatschappelijk gewenst is was al doorslaggevend. Wel speelde de vraag over de grenzen van haar functioneren. Kan de vrouw als geestelijk ambtsdrager de islamitische vrijdagse dienst verzorgen? En moet zij voor beide geslachten werken? Soortgelijke discussies komen ook in andere religies voor. Nadat werd vastgesteld dat vrouwen het geestelijke ambt kunnen bekleden (een praktijk die al in bepaalde islamitische landen voorkomt), volgt dat een vrouwelijke geestelijke in staat moet zijn alle diensten die een geestelijk verzorger dient uit te voeren, te verzorgen. Wat haar mannelijke collega kan, dient ze ook te kunnen. En pagina 3 van 5 -

4 dus dient ze ook de vrijdagse dienst in haar pakket te hebben, zowel voor mannelijke als voor vrouwelijke gedetineerden. Met het feit dat ze de vrijdagse dienst verzorgt is echter niet gezegd dat ze ook voorgaat in het gebed. Zij moet de coördinatie op zich nemen en doen wat binnen die marge kan. Zij kan de hulp van een mannelijke collega inroepen om het ritueel gebed te leiden, zij kan een gedetineerde (man) laten voorgaan in het gebed, of ze houdt gewoon een alternatieve religieuze samenkomst in plaats van de eredienst. Zo gaat de discussie verder. Maar het uitgangspunt is dat ze op vrijdag voor de gedetineerden staat en linksom of rechtsom ervoor zorgt dat ze de vrijdag met elkaar vieren. Dat de vrouw ook voor de mannen moet werken is evident. Een ambtenaar kan niet weigeren om categorisch een man of vrouw uit te sluiten van dienstverlening. Wel staat het de gedetineerden vrij om al dan niet contact te hebben met een man of vrouw als geestelijk verzorger. De viering van de vrijdagse dienst Vóór de erkenning van de islamitische zendende instantie werd er grofweg in zo n 30% van de penitentiaire inrichtingen geen vrijdagse (ere)dienst aangeboden. Allerlei redenen liggen hieraan ten grondslag. In sommige gevallen ging het om een theologisch motief. Men vond dat gedetineerden gevangenen waren en dus niet vrij zijn; hierdoor zou de vrijdagse plicht vervallen. Schriftgeleerden zouden immers hebben vastgesteld dat vrijheid één van voorwaarden is voor het bijwonen van de dienst. Met deze redenering zouden justitie-imams weigering van dienst op vrijdag kunnen legitimeren. Los van deze opvatting is voor ons het uitgangspunt echter niet de plichtgedachte, maar het grondwettelijk recht van gedetineerden om hun godsdienst en levensbeschouwing individueel en in gemeenschap te belijden. Vele vrijheden worden immers tijdens de detentie ingeperkt, behalve de godsdienstvrijheid. Daarnaast gaan we in ons professionele handelen uit van het zogeheten integrale aanbod van geestelijke bijstand. Dat wil zeggen: een sluitende geestelijke bijstand zal meer slagen als alle mogelijke vormen van religieuze begeleiding inclusief erediensten worden aangeboden. Tot zover is iedereen het ermee eens: het móet dus doen we het. Maar wat als een gevangene de gewetensvraag stelt of hij verplicht is om de vrijdagse eredienst bij te wonen? Dan wordt het een stuk lastiger. De vrijzinnigheid blijkt uit de wijze waarop we hier met elkaar omgaan en met elkaar theologisch debatteren. De meningen zijn verschillend. Sommige collega s hebben het antwoord klaar: Ik zeg dat ze in religieus opzicht niet verplicht zijn. Dat is immers vastgesteld door de schriftgeleerden. Als hoofd van dienst heb ik hier vrede mee, al denk ik er anders over. Voorwaarde is wel dat de kwaliteit van de vrijdagse dienst hier niet onder lijdt, pagina 4 van 5 -

5 bijvoorbeeld door een ontmoedigende uitstraling van imams die de redenering van bovengenoemde schriftgeleerden volgen. Maar andere collega s gaan verder: Laten we het vrijheidsbegrip waar de schriftgeleerden het over hebben eens onder de loep nemen. Met onvrij zouden de schriftgeleerden niet zozeer doelen op gevangenschap op zichzelf, maar op het feit dat er binnen deze gevangenschap geen mogelijkheden zijn om religieuze plichten te vervullen. Als deze mogelijkheid wel bestaat, zoals in een land als Nederland, dan is er geen sprake van onvrijheid, al zit men vast. Zo gaat het theologische debat verder. Op dezelfde manier behandelen we ook kwesties als het principe van de scheiding tussen Kerk en Staat, de verhouding van particuliere religieuze wetten tot de Grondwet, loyaliteitskwesties (de verhouding tussen staat, zendende instantie, God en de schriftgeleerden), maar ook andere zaken die te maken hebben met de concrete zorg en begeleiding van gevangenen naar een beter leven. Mohamed Ajouaou is hoofd Islamitische Geestelijke Verzorging bij Justitie (zie en auteur van De moslim die ik ben. Notities over een rekkelijk geloof (2006). Dit was zijn inleiding op het symposium De Nieuwe Vrijzinnigheid aan de Universiteit Leiden op 5 april pagina 5 van 5 -

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 2 Religieus recht 7 maximumscore 2 een beargumenteerd standpunt over de vraag of religieuze wetgeving en rechtspraak voor bepaalde bevolkingsgroepen tot cultuurrelativisme leidt 1 een uitleg van

Nadere informatie

GEDETINEERDEN IN VLAANDEREN

GEDETINEERDEN IN VLAANDEREN GEDETINEERDEN IN VLAANDEREN Wat geloven ze? Een spiegel voor de Oecumene. Regelmatig krijg ik als gevangenisaalmoezenier de vraag: wat geloven die gedetineerden van jou nu eigenlijk? Vaak wordt het antwoord

Nadere informatie

6. Religie in de voorziening. a. Bezinnen en bidden. 1. Bidden en bezinnen met mensen met een mentale handicap

6. Religie in de voorziening. a. Bezinnen en bidden. 1. Bidden en bezinnen met mensen met een mentale handicap 6. Religie in de voorziening 1 1. Bidden en bezinnen met mensen met een mentale handicap 2. Vieren aangepast aan de geloofsgroeifasen 3. Enkele praktische voorbeelden 4. Een volledige viering 1. Bidden

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Politiek liberalisme, neutraliteit en de scheiding tussen kerk en staat

Inhoud. Deel 1 Politiek liberalisme, neutraliteit en de scheiding tussen kerk en staat Inhoud Inleiding 1. Overheidsfinanciering van religie in een postseculier tijdperk 2. Kerk en staat in België: drie domeinen van financiering 2.1 Financiering van erkende levensbeschouwingen 2.2 Organisatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

IMAMS IN NEDERLAND: EEN IMPRESSIE

IMAMS IN NEDERLAND: EEN IMPRESSIE IMAMS IN NEDERLAND: EEN IMPRESSIE door Welmoet BOENDER* Bron: Centrum voor Islam in Europa. Imams in Nederland Al sinds de jaren 1980 wordt in Nederland een discussie gevoerd rond de rol van imams die

Nadere informatie

dat organisaties als Sharia4Belgium en steekpartijen in metrostations die vooroordelen in de hand werken.

dat organisaties als Sharia4Belgium en steekpartijen in metrostations die vooroordelen in de hand werken. 1 Toespraak door viceminister-president en Vlaams minister van Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering, Toerisme en Vlaamse Rand Geert BOURGEOIS Bezoek aan de Al Fath Moskee Gent, 16 juni 2012

Nadere informatie

Imam / islamitisch geestelijk werker

Imam / islamitisch geestelijk werker Imam / islamitisch geestelijk werker Rimke van der Veer Rasit Bal 10 april 2008 1 Inhoudsopgave 1.Wat ging er aan vooraf 2.Intentieverklaring 3.Projectgroep en stuurgroep 4.Resultaten 2006 / Speerpunten

Nadere informatie

Kerk-staat verhoudingen in verandering. James Kennedy Amsterdam, 29 november 2017

Kerk-staat verhoudingen in verandering. James Kennedy Amsterdam, 29 november 2017 Kerk-staat verhoudingen in verandering James Kennedy Amsterdam, 29 november 2017 Notitie Scheiding Kerk en Staat Gemeente Amsterdam (2008) Vier beginselen die relatie overheid en religie bepalen: 1. Scheiding

Nadere informatie

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend:

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend: Reactie van het College van B en W op de motie inzake Aanpak Discriminatie Amsterdam (openstellen functies voor iedereen bij ingehuurde organisaties) van het raadslid Flos (VVD) van 18 november 2009. Op

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

https://reports1.enalyzer.com/root/surveymanagement/getblob.aspx?blobid=31bfe83be43e4bf b98809f0f

https://reports1.enalyzer.com/root/surveymanagement/getblob.aspx?blobid=31bfe83be43e4bf b98809f0f In welke leeftijdscategorie valt u? Number / Percentage Jonger dan 25 jaar; 6% 66 Tussen de 25 en 34 jaar; 120 Tussen de 35 en 44 jaar; 13% 145 Tussen de 45 en 54 jaar; 205 Tussen de 55 en 64 jaar; 28%

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT Meerwaarde voor onderwijs De Pijlers en de Plus van FLOT De vijf Pijlers: Cruciale factoren voor goed leraarschap Wat maakt een leraar tot een goede leraar? Het antwoord op deze vraag is niet objectief

Nadere informatie

2. Als ik nu voor mijn kind(kinderen) een school moest kiezen zou mijn voorkeur weer uitgaan naar een katholieke school

2. Als ik nu voor mijn kind(kinderen) een school moest kiezen zou mijn voorkeur weer uitgaan naar een katholieke school Ouder-enquête betreffende identiteit en levensbeschouwing Paus Joannesschool Ingeleverd: 133 formulieren, 35 ouders hebben aanvullende opmerkingen gemaakt (26%). Ingevuld op een 5-puntsschaal. 1= helemaal

Nadere informatie

EXECUTIEVE VAN DE MOSLIMS VAN BELGIË

EXECUTIEVE VAN DE MOSLIMS VAN BELGIË Charter bedienaar van de islamitische eredienst (imam/predikante) Organigram Minister van Justitie Executieve van de Moslims van België Bedienaar islamitische eredienst Beheerraad van de moskee De Executieve

Nadere informatie

Shi i Muslim youth in the Netherlands

Shi i Muslim youth in the Netherlands Shi i Muslim youth in the Netherlands negotiating shi i fatwas and rituals in the dutch context Annemeik Schlatmann θπ Shi i Muslim youth in the Netherlands Negotiating Shi i fatwas and rituals in the

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II

Eindexamen filosofie vwo 2010 - II Opgave 2 Religie in een wetenschappelijk universum 6 maximumscore 4 twee redenen om gevoel niet te volgen met betrekking tot ethiek voor Kant: a) rationaliteit van de categorische imperatief en b) afzien

Nadere informatie

Aandacht voor zingeving bij leven, ziekte en gezondheid

Aandacht voor zingeving bij leven, ziekte en gezondheid Aandacht voor zingeving bij leven, ziekte en gezondheid Dienst Geestelijke Verzorging Ik vind het best, ik vind het best, als je niet komt maar smst, of als je op het internet, een leuk gesprekje met mij

Nadere informatie

Visie pastoraal in Monsheide

Visie pastoraal in Monsheide Visietekst pastoraal in Monsheide I. Inleiding Onze christelijke levensbeschouwing, ontleend aan de stichtende Congregatie Sint-Vincentius à Paulo, trachten wij een eigentijdse invulling te geven. Vanuit

Nadere informatie

Imam in Nederland. Opvattingen over zijn religieuze rol in de samenleving PROEFSCHRIFT

Imam in Nederland. Opvattingen over zijn religieuze rol in de samenleving PROEFSCHRIFT Imam in Nederland_VW-proefschr 19-10-2007 09:45 Pagina 1 Imam in Nederland Opvattingen over zijn religieuze rol in de samenleving PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad van Doctor aan de Universiteit

Nadere informatie

Wat is de eigen en passende aard van ons spreken over God?

Wat is de eigen en passende aard van ons spreken over God? 1 VRAAG 1: Wat is de eigen en passende aard van ons spreken over God? (In 5 artikelen) Om een goed fundament te leggen voor de analyse van ons thema, moeten wij eerst duidelijkheid verkrijgen over het

Nadere informatie

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER De PThU kent twee competentieprofielen, die voor de gemeentepredikant en die voor de geestelijk verzorger. Ze verschillen in onderdelen, maar

Nadere informatie

Sjiitische moslimjongeren in Nederland Schipperen tussen fatwa s en Nederlandse mores 1

Sjiitische moslimjongeren in Nederland Schipperen tussen fatwa s en Nederlandse mores 1 Sjiitische moslimjongeren in Nederland Schipperen tussen fatwa s en Nederlandse mores 1 Annemeik Schlatmann Dit proefschrift analyseert de invloed van sjiitische fatwa s (religieuze regels) op het leven

Nadere informatie

Is een Europese islam mogelijk?

Is een Europese islam mogelijk? Brahim Laytouss Imam, islam theoloog Is een Europese islam mogelijk? De islam is steeds prominenter aanwezig in de Europese samenlevingen, zoveel is duidelijk. Maar islamitisch extremisme en religieus

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/36569 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Zee, Machteld Eveline Title: Choosing Sharia? Multiculturalism, Islamic Fundamentalism

Nadere informatie

CIET. Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst VORMINGSAANBOD POSITIEVE IDENTITEITSONTWIKKELING

CIET. Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst VORMINGSAANBOD POSITIEVE IDENTITEITSONTWIKKELING CIET Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst VORMINGSAANBOD POSITIEVE IDENTITEITSONTWIKKELING Wie Zijn We? CIET, het Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst, is gespecialiseerd in islam en

Nadere informatie

betreft: [klager] datum: 19 september 2017 de directeur van de penitentiaire inrichting (p.i.) Vught en van

betreft: [klager] datum: 19 september 2017 de directeur van de penitentiaire inrichting (p.i.) Vught en van nummer: 17/282/GA en 17/358/GA betreft: [klager] datum: 19 september 2017 De beroepscommissie als bedoeld in artikel 69, tweede lid, van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) heeft kennisgenomen van bij

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 700 XVIII Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009 Nr. 6 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

Gelijke Kansen en Diversiteit binnen het UZ Gent

Gelijke Kansen en Diversiteit binnen het UZ Gent Gelijke Kansen en Diversiteit binnen het UZ Gent 1. Missie - visie Gelijke Kansen en Diversiteit UZ Gent Het UZ Gent is een pluralistische instelling. De benadering van Gelijke Kansen en Diversiteit op

Nadere informatie

Gedragscode en gedragsregels voor leerlingen van het Kennemer College Beroepsgericht. A. Uitgangspunten

Gedragscode en gedragsregels voor leerlingen van het Kennemer College Beroepsgericht. A. Uitgangspunten Gedragscode en gedragsregels voor leerlingen van het Kennemer College Beroepsgericht A. Uitgangspunten 1. Respect voor verschillen en de noodzaak van overeenstemming Over goed en kwaad en over de waarde

Nadere informatie

Profielschets leden van de raad van toezicht

Profielschets leden van de raad van toezicht Profielschets leden van de raad van toezicht Competentieprofiel voor de raad van toezicht behorend bij de statuten van Stichting Confessioneel Onderwijs Leiden 23 mei 2016 Preambule In het licht van good

Nadere informatie

De plaats van identiteit in uw personeelsbeleid. De praktische toepassing van identiteit

De plaats van identiteit in uw personeelsbeleid. De praktische toepassing van identiteit De plaats van identiteit in uw personeelsbeleid De praktische toepassing van identiteit Inhoud Omgaan met: identiteit bij de instroom identiteit tijdens de werkzame identiteit bij de uitstroom Wettelijk

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2009 - I

Eindexamen filosofie vwo 2009 - I Beoordelingsmodel Opgave 1 Religieuze ervaring 1 maximumscore 5 een bruikbare definitie van religie 1 drie problemen die zich kunnen voordoen bij het definiëren van religie 3 meerdere religieuze tradities;

Nadere informatie

I N F O R M A T I E B R O C H U R E

I N F O R M A T I E B R O C H U R E I N F O R M A T I E B R O C H U R E BESTE OUDERS Het is de droom van ieder van ons dat onze kinderen en jongeren zich ontplooien tot fijne mensen die in staat zijn later hun eigen weg te gaan. Daarbij

Nadere informatie

Wijsneuzen in de klas

Wijsneuzen in de klas Werkvorm 1 Wijsneuzen in de klas Algemene omschrijving In deze werkvorm staat het filosoferen met kinderen over levensbeschouwelijke onderwerpen aan de hand van het boek God Adonai Allah centraal. Het

Nadere informatie

Tweede overeenstemming over hermeneutische uitgangspunten

Tweede overeenstemming over hermeneutische uitgangspunten Tweede overeenstemming hermeneutische uitgangspunten Deze notitie, geschreven door deputaten (CCS en DKE) is aangeboden aan de LV Zeewolde 2013 van de NGK en de GS Ede 2014 van de GKv. De LV Zeewolde 2013

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2013 Nr. 132 BRIEF

Nadere informatie

Datum 2 april 2013 Betreft Beleidsreactie op de evaluatie van de islam- en imamopleidingen in Nederland

Datum 2 april 2013 Betreft Beleidsreactie op de evaluatie van de islam- en imamopleidingen in Nederland a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

De Islam en de omgeving

De Islam en de omgeving De Islam en de omgeving POSE-2 ISLAM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST Presenteer een actueel onderwerp aan de klas dat te maken heeft met de islam in de Nederlandse samenleving, en leg vervolgens een

Nadere informatie

DE OMGANG VAN MOSLIMS MET NIET-MOSLIMS. Vrije Universiteit Amsterdam 16 november 2016

DE OMGANG VAN MOSLIMS MET NIET-MOSLIMS. Vrije Universiteit Amsterdam 16 november 2016 DE OMGANG VAN MOSLIMS MET NIET-MOSLIMS Yvonne Moonen-Thompson Probus Lezing Vrije Universiteit Amsterdam 16 november 2016 Lao Zi: Zie anderen als jezelf Door dit te doen cultiveren we waardigheid, die

Nadere informatie

Gedragscode medewerkers en cliënten

Gedragscode medewerkers en cliënten Gedragscode medewerkers en cliënten 2014 1/9 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Samenvatting gedragscode... 4 4. Gedragscode medewerkers stichting Zorg Almere... 5 - clientgerichtheid....5

Nadere informatie

Beste ouder(s)/ verzorger(s) van leerlingen in de groepen 3 t/m 6 voor het komend schooljaar,

Beste ouder(s)/ verzorger(s) van leerlingen in de groepen 3 t/m 6 voor het komend schooljaar, de kunst van het leren Nieuwveen, 19 maart 2015 Aan : Ouder(s)/verzorger(s) met kinderen in de groepen 3 t/m 6 voor het komend schooljaar Betreft : Informatie en aanmeldingsformulier, schooljaar 2015-2016;

Nadere informatie

SECULIERE BOKITO S EN CHRISTELIJKE CALIMERO S

SECULIERE BOKITO S EN CHRISTELIJKE CALIMERO S SECULIERE BOKITO S EN CHRISTELIJKE CALIMERO S 112595 Seculiere bokito.indd 2 01-11-16 10:02 Cors Visser SECULIERE BOKITO S EN CHRISTELIJKE CALIMERO S De strijd om het grote gelijk Buijten & Schipperheijn

Nadere informatie

Persoonlijkheid, geloof, kerk

Persoonlijkheid, geloof, kerk Persoonlijkheid, geloof, kerk Stellingen. Mee eens of oneens? Als iemand bewust tot geloof komt, wordt hij / zij door de Heilige Geest een ander mens. Als iemand bewust tot geloof komt, krijgt hij / zij

Nadere informatie

1. (GELOOFS)BASIS VOOR EEN ECHTE BIJBELSE JONGERENWERKER

1. (GELOOFS)BASIS VOOR EEN ECHTE BIJBELSE JONGERENWERKER Bijbels jongerenwerk 1. (GELOOFS)BASIS VOOR EEN ECHTE BIJBELSE JONGERENWERKER Lezen: Johannes 15:1-6 Nadat Jezus met zijn discipelen was opgestaan van de gemeenschappelijke maaltijd, je kan dat lezen in

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Samenvatting en conclusies

Hoofdstuk 8 Samenvatting en conclusies Hoofdstuk 8 Samenvatting en conclusies 8.1 Het onderzoek Dit rapport beschrijft het onderzoek naar behoefte en aanbod betreffende geestelijke verzorging in detentie vanuit het perspectief van de gedetineerden.

Nadere informatie

1 maart Onderzoek: De Stelling van Nederland

1 maart Onderzoek: De Stelling van Nederland 1 maart 2017 Onderzoek: De Stelling van Nederland Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Profielbeschrijving Voorzitter College van Bestuur. Pagina 1

Profielbeschrijving Voorzitter College van Bestuur. Pagina 1 Profielbeschrijving Voorzitter College van Bestuur Pagina 1 Contactgegevens Stichting Hervormde Scholen De Drieslag Lange Voren 88 3773 AS Barneveld info@dedrieslag.nl www.dedrieslag.nl Datum 28-01-2015

Nadere informatie

Gedragscode voor ambtsdragers en kerkelijke werkers in de Nederlands Gereformeerde Kerken.

Gedragscode voor ambtsdragers en kerkelijke werkers in de Nederlands Gereformeerde Kerken. Gedragscode voor ambtsdragers en kerkelijke werkers in de Nederlands Gereformeerde Kerken. 1. Inleiding Deze gedragscode is opgesteld op verzoek van de Landelijke Vergadering van de Nederlands Gereformeerde

Nadere informatie

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten

1. Met andere ogen. Wetenschap en levensbeschouwing. De wereld achter de feiten 1. Met andere ogen Wetenschap en levensbeschouwing De wereld achter de feiten Dit boek gaat over economie. Dat is de wetenschap die mensen bestudeert in hun streven naar welvaart. Het lijkt wel of economie

Nadere informatie

Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog

Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog I. Preambule Levensbeschouwingen zijn waardevol in onze samenleving. Ze zijn een belangrijke zingever voor mensen en dragen bij aan de gemeenschapsvorming.

Nadere informatie

Wat is een evangelical? De ene evangelical is de andere niet 1

Wat is een evangelical? De ene evangelical is de andere niet 1 Wat is een evangelical? De ene evangelical is de andere niet 1 W.B. Kranendonk Zeg het eens: wat is een evangelical? Tien tegen een dat er een definitie wordt gegeven die de evangelische wereld niet volledig

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Brussel, SG-Greffe(2008)D/

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Brussel, SG-Greffe(2008)D/ COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN SECRETARIAAT-GENERAAL Brussel, SG-Greffe(2008)D/ Permanente Vertegenwoordiging van Nederland bij de Europese Unie Herrmann-Debrouxlaan 48 1160 Brussel Betreft:

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Rapportage Beproeving Dienstboek

Rapportage Beproeving Dienstboek Rapportage Beproeving Dienstboek Expertisecentrum van de Protestantse Kerk Bij deze rapportage hoort 1 bijlage: de inventarisatie van de reacties van de classicale vergaderingen 1. Inleiding Zoals is vastgelegd

Nadere informatie

4 Opvattingen over kerk en godsdienst 1

4 Opvattingen over kerk en godsdienst 1 4 Opvattingen over kerk en godsdienst 1 4.1 Het prestige van de kerken De kerken zijn niet meer de gezaghebbende instanties van vroeger. Dat is niet alleen zo in Nederland. Zelfs in uitgesproken godsdienstige

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. (Tekst geldend op: 27-06-2013) Wet van 2 maart 1994, houdende algemene regels ter bescherming tegen discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit,

Nadere informatie

12 RICHTLIJNEN VOOR INTERRELIGIEUZE DIALOOG OP LOKAAL NIVEAU

12 RICHTLIJNEN VOOR INTERRELIGIEUZE DIALOOG OP LOKAAL NIVEAU 12 RICHTLIJNEN VOOR INTERRELIGIEUZE DIALOOG OP LOKAAL NIVEAU DE LOKALE RELIGIEUZE SITUATIE IN KAART BRENGEN EN BEGRIJPEN 01 Lokale overheden wordt verzocht zich bewust te zijn van het toenemende belang

Nadere informatie

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld?

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? ARTIKEL - 30 OKTOBER 2015 Het Platform Eer en Vrijheid organiseerde op 8 oktober een landelijke bijeenkomst over eergerelateerd geweld. Hilde Bakker (Kennisplatform

Nadere informatie

Profiel missionair werker (M/V) Project Licht op Zuid. Protestantse gemeente te Rotterdam Zuid. Hervormde wijkgemeente Maranathakerk

Profiel missionair werker (M/V) Project Licht op Zuid. Protestantse gemeente te Rotterdam Zuid. Hervormde wijkgemeente Maranathakerk Profiel missionair werker (M/V) Project Licht op Zuid Protestantse gemeente te Rotterdam Zuid Hervormde wijkgemeente Maranathakerk 2013 2018 Protestantse gemeente te Rotterdam Zuid Hervormde wijkgemeente

Nadere informatie

WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp

WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp Waarom katholiek onderwijs, door: Frans Holtkamp (versie: 13-11-2009) 1 WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Deze bijlage bestaat uit twee delen: een leestekst en een

Nadere informatie

GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS

GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS GEZINSONDERSTEUNEND WERK ONDERZOEK NAAR COMPETENTIES BIJ VRIJWILLIGERS EN PROFESSIONALS Het doel van dit onderzoek is een vergelijking te maken tussen de aanwezige competenties bij professionals en vrijwilligers

Nadere informatie

Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting Donoren zijn van levensbelang

Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting  Donoren zijn van levensbelang Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.transplantatiestichting.nl Donoren zijn van levensbelang Donoren zijn van levensbelang Donororganen en donorweefsels zijn nodig om ernstig zieke mensen

Nadere informatie

toespraak CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de inwijding van de Sefer Thora in de Grote Synagoge Deventer

toespraak CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de inwijding van de Sefer Thora in de Grote Synagoge Deventer toespraak CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de inwijding van de Sefer Thora in de Grote Synagoge Deventer Deventer, 8 november 2014, rond 11.00 uur Geachte leden van de Joodse Gemeente Beth Shoshanna in Deventer,

Nadere informatie

"Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling

Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets meer Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 1 "Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 2 Aanleidingen en achtergronden 1 Aanleidingen en achtergronden 2 Aanleidingen

Nadere informatie

Paden die leiden naar Islamistische radicalisering

Paden die leiden naar Islamistische radicalisering Paden die leiden naar Islamistische radicalisering Wat is Islamisme? Politieke ideologie, streeft naar politieke overheersing Gaat uit van: een min of meer eenduidige interpretatie van geloof als politieke

Nadere informatie

Anders opvoeden. Opvoeden evolueert. Opvoeden in een multiculturele context.

Anders opvoeden. Opvoeden evolueert. Opvoeden in een multiculturele context. Kenniscentrum Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Anders opvoeden. Opvoeden evolueert. Opvoeden in een multiculturele context. Naïma Lafrarchi EXPOO Brussel 10 december 2015 1 OVERZICHT - Inleiding

Nadere informatie

Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen

Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen Inleiding De commissie identiteit, in opdracht van het bestuur en de directies van de Stichting St. Josephscholen, heeft de identiteit van de

Nadere informatie

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

Een verbindende schoolcultuur op multiculturele scholen. Presentatie ORD 6 juni 2007 Peter Gramberg, Onderwijsraad

Een verbindende schoolcultuur op multiculturele scholen. Presentatie ORD 6 juni 2007 Peter Gramberg, Onderwijsraad Een verbindende schoolcultuur op multiculturele scholen Presentatie ORD 6 juni 2007 Peter Gramberg, Onderwijsraad Hoofdvraag advies: Hoe kan op multiculturele scholen een schoolcultuur tot stand komen

Nadere informatie

Nr. 2006-067 Houten, 8 mei 2006

Nr. 2006-067 Houten, 8 mei 2006 Nr. 2006-067 Houten, 8 mei 2006 Aan de gemeenteraad Onderwerp: Discussienotitie inzake het ambtsgebed Aan de raad, Tijdens de bijeenkomst van het Seniorenconvent van 13 maart 2006 is van gedachten gewisseld

Nadere informatie

Achter islamisering zit een plan. Achter islamisering zit een plan.

Achter islamisering zit een plan. Achter islamisering zit een plan. Achter islamisering zit een plan Machteld Zee schreef een onderzoek over de shariaraden in Engeland en zegt nu : Achter islamisering zit een plan. Hoeveel vrijheid kunnen we geven aan het islamitisch fundamentalisme

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is een overbekend verhaal, dat verhaal over de 3 wijzen uit het oosten. Een verhaal dat tot de verbeelding spreekt: drie wijzen, magiërs of koningen:

Nadere informatie

Het begrip van heil, exclusiviteit, heilsnoodzaak van het apostelambt en navolging in de Nieuw-Apostolische Kerk

Het begrip van heil, exclusiviteit, heilsnoodzaak van het apostelambt en navolging in de Nieuw-Apostolische Kerk Het begrip van heil, exclusiviteit, heilsnoodzaak van het apostelambt en navolging in de Nieuw-Apostolische Kerk 1. Het heil 1.1. In de Heilige Schrift wordt het begrip heil gebruikt in de zin van redding,

Nadere informatie

Geestelijke verzorging

Geestelijke verzorging ALGEMEEN Geestelijke verzorging Op verhaal komen Geestelijke verzorging is er voor u als patiënt en uw naasten. In deze folder vindt u meer informatie over: Wat Geestelijke verzorging is Een persoonlijk

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015)

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) Woonzorgcentrum Leiehome is een woonplaats met ruime verzorgingsmogelijkheden voor ouderen. Wij verlenen een deskundige en actuele zorg op maat.

Nadere informatie

Handboek. voor ouderlingen en oudsten. Peter van de Kamp (red.) Ad Heystek Willem van der Horst Sake Stoppels

Handboek. voor ouderlingen en oudsten. Peter van de Kamp (red.) Ad Heystek Willem van der Horst Sake Stoppels Handboek voor ouderlingen en oudsten Peter van de Kamp (red.) Ad Heystek Willem van der Horst Sake Stoppels Buijten & Schipperheijn Motief - Amsterdam Inhoud Inleiding 7 Deel 1: De basis 1 Waarom eigenlijk

Nadere informatie

Functiefamilie Uitvoering, Functiegroep Geestelijk Verzorger

Functiefamilie Uitvoering, Functiegroep Geestelijk Verzorger Functiefamilie Uitvoering, Functiegroep Geestelijk Verzorger Versie: 10 januari 2014 Functiefamilie Uitvoering Het realiseren van producten en diensten binnen het vastgestelde beleid Functiegroep Geestelijk

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Maarten Luther 1483-1546

Maarten Luther 1483-1546 Maarten Luther 1483-1546 Eén van de belangrijkste ontdekkingen van Maarten Luther - (1483-1546) is het onderscheid tussen wet en evangelie. Voor Luther is de onderscheiding van wet en evangelie

Nadere informatie

Toelichting werd gehouden door Samira Azabar. Dé Islam bestaat niet.

Toelichting werd gehouden door Samira Azabar. Dé Islam bestaat niet. Toelichting werd gehouden door Samira Azabar. Dé Islam bestaat niet. Zowel binnen de mediawereld als in de hoofden van modale Vlaamse burgers zijn vooroordelen common sense: de botsing der beschavingen,

Nadere informatie

Hoe gaan we om met gemeenteleden die ongehuwd samenwonen? (Jongeren, bespreek dit eens met elkaar en met je ouders.)

Hoe gaan we om met gemeenteleden die ongehuwd samenwonen? (Jongeren, bespreek dit eens met elkaar en met je ouders.) Ongehuwd samenwonen? In 2010 heeft in de kerkenraad van de Hervormde gemeente De Hoeksteen een diepgaande bezinning plaatsgevonden over de vraag hoe we in Bijbels licht zorgvuldig om moeten gaan met mensen

Nadere informatie

Veel scholen stammen uit een tijd dat religie een belangrijke rol speelde. Ouders vinden de pedagogisch-didactische benadering echter steeds

Veel scholen stammen uit een tijd dat religie een belangrijke rol speelde. Ouders vinden de pedagogisch-didactische benadering echter steeds Veel scholen stammen uit een tijd dat religie een belangrijke rol speelde. Ouders vinden de pedagogisch-didactische benadering echter steeds belangrijker. De Onderwijsraad pleit voor ruimte om scholen

Nadere informatie

Een aantal belangrijke. Theologische Kaders. Deel #2. Philip Nunn De Bron 30 april 2017

Een aantal belangrijke. Theologische Kaders. Deel #2. Philip Nunn De Bron 30 april 2017 Een aantal belangrijke Theologische Kaders Deel #2 Philip Nunn De Bron 30 april 2017 1 Kaders? 2 A. Gemeentestructuur en dynamiek B. Geestelijke werkelijkheid C. Geslacht, huwelijk en seksualiteit D. Financiën

Nadere informatie

Examen HAVO. Nederlands

Examen HAVO. Nederlands Nederlands Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Dinsdag 20 juni 13.30 16.30 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen; het examen bestaat uit 22 vragen

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 3 Vreemder dan alles wat vreemd is 12 maximumscore 3 de twee manieren waarop je vanuit zingevingsvragen religies kunt analyseren: als waarden en als ervaring 2 een uitleg van de analyse van religie

Nadere informatie

STATUUT VAN DE PASTOR IN EEN CHRISTELIJK GEÏNSPIREERD ZIEKENHUIS

STATUUT VAN DE PASTOR IN EEN CHRISTELIJK GEÏNSPIREERD ZIEKENHUIS STATUUT VAN DE PASTOR IN EEN CHRISTELIJK GEÏNSPIREERD ZIEKENHUIS INLEIDING 1. De Belgische grondwet bevestigt het recht van alle burgers een beroep te kunnen doen op levensbeschouwelijke bijstand (art.

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2011 Opleidingsspecifiek deel: Bacheloropleiding: Islamitische Theologie Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel 7.13

Nadere informatie

Madarsa Anwaaroel Uloom Slijperweg 2 1032 KV Amsterdam Tel: 020-6360338 website: www.anwaaroeluloom.nl Email: info@anwaaroeluloom.nl rek. nr.

Madarsa Anwaaroel Uloom Slijperweg 2 1032 KV Amsterdam Tel: 020-6360338 website: www.anwaaroeluloom.nl Email: info@anwaaroeluloom.nl rek. nr. Inhoudsopgave 1. Wie zijn wij en wat doen wij 2. Het beleid van Islamitisch educatie Centrum Anwaaroel Uloom 3. Doelstellingen 4. Opstelling van het bestuur 5. Activiteiten van de stichting 6. De Stichting

Nadere informatie

OVERIGE METHODEN ETHIEK EN LEVENSBESCHOUWING MBO

OVERIGE METHODEN ETHIEK EN LEVENSBESCHOUWING MBO OVERIGE METHODEN ETHIEK EN LEVENSBESCHOUWING MBO Behalve de methoden, die elders in dit nummer worden gepresenteerd, is voor het mbo nog een aantal andere methoden beschikbaar. Deels gaat het hierbij om

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Ten geleide... xv Dankwoord... xvii Inleiding... xxi Lijst van gebruikte afkortingen... xxv

INHOUDSTAFEL. Ten geleide... xv Dankwoord... xvii Inleiding... xxi Lijst van gebruikte afkortingen... xxv Kerk-staatTOC.fm Page i Friday, November 8, 2002 3:35 PM I Ten geleide................................................. xv Dankwoord................................................ xvii Inleiding....................................................

Nadere informatie

NEEN JOS WOUTERS, directeur basisschool De Horizon in Beringen-Mijn.

NEEN JOS WOUTERS, directeur basisschool De Horizon in Beringen-Mijn. HollandseHoogte DE STANDAARD 14 BINNENLAND DONDERDAG 17 JUNI 2010 Kan De overste van de Broeders van Liefde, broeder René Stockman, pleit in Tertio voor lessen islamitische godsdienst in katholieke scholen

Nadere informatie

Voorwoord. Om belanghebbenden zoals medewerkers, cliënten en externe relaties hierover te informeren is dit Statuut Identiteit opgesteld.

Voorwoord. Om belanghebbenden zoals medewerkers, cliënten en externe relaties hierover te informeren is dit Statuut Identiteit opgesteld. Statuut Identiteit Dit statuut is door de Raad van Bestuur d.d. 22 november 2010 vastgesteld en is de leidraad voor het doen en laten binnen de organisatie. Voorwoord RST Zorgverleners laat zich bij al

Nadere informatie

Met hart en ziel. Groothuisbezoek 2014-2015 Verbinden en Vieren

Met hart en ziel. Groothuisbezoek 2014-2015 Verbinden en Vieren Met hart en ziel Groothuisbezoek 2014-2015 Verbinden en Vieren Welkom, opening en inleiding op het thema werkwijze: groepsgesprek groepsopstelling: kring tijd: maximaal 10 minuten Informatie voor de begeleiders

Nadere informatie

ECLI:NL:RBAMS:2014:970

ECLI:NL:RBAMS:2014:970 ECLI:NL:RBAMS:2014:970 Instantie Rechtbank Amsterdam Datum uitspraak 31-01-2014 Datum publicatie 16-09-2014 Zaaknummer AMS 14-61 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Bestuursrecht Voorlopige

Nadere informatie

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl)

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 19 mei 9.00 12.00 uur 20 03 Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Circulaire Ministerie van lustitie. r --- - hvan 131. Terminal Noord. inrichtingen; de directeuren van inrichtingen voor verpleging

Circulaire Ministerie van lustitie. r --- - hvan 131. Terminal Noord. inrichtingen; de directeuren van inrichtingen voor verpleging de directeuren van inrichtingen voor verpleging de directeuren van de justitiële jeugdinrichtingen van ter beschikking gestelderi; inrichtingen; Circulaire Ministerie van lustitie Ondewerp Onderdeel Contactpersoon

Nadere informatie