Parkmanagement: Mismatch tussen vraag en aanbod? Grontmij: Het bedrijventerrein als onderneming. SIEA: Inkoopcombinatie voor energie in de praktijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Parkmanagement: Mismatch tussen vraag en aanbod? Grontmij: Het bedrijventerrein als onderneming. SIEA: Inkoopcombinatie voor energie in de praktijk"

Transcriptie

1 BPm :13 Pagina 1 jaargang 2, september Magazine over duurzaam beheer van bedrijventerreinen Parkmanagement: Mismatch tussen vraag en aanbod? Grontmij: Het bedrijventerrein als onderneming SIEA: Inkoopcombinatie voor energie in de praktijk

2 BPm :13 Pagina 2 In dit nummer 4 Parkmanagement: De mismatch tussen vraag en aanbod? 6 Parkmanagement volgens Drs. K.F.J. Soeters, voorzitter Vereniging Beheer Forepark 8 Advies- en Ingenieursbureau Grontmij: Het bedrijventerrein als onderneming 10 Lokaal Verhaal Business Park Management vanuit de basis 12 AccoN 15 Gemeente Accountants en Adviseurs Sociaal en juridisch kader van parkmanagement Zwijndrecht Parkmanagement Bakestein te Zwijndrecht 16 SIEA: Inkoopcombinatie voor energie in de praktijk 18 Column P en P : Burgemeester De Vet over wonen èn werken in Leusden 19 Stedelijke Werkgroep Dagindeling gaat voor parkmanagement

3 BPm :13 Pagina 3 Lokale samenwerking loont Het hoeft geen betoog dat ondernemend Nederland behoefte heeft aan een voldoende en gevarieerd aanbod van bedrijfslocaties. Er is ruimte nodig voor bedrijven om zich te kunnen vestigen of uit te breiden. Ruimte is echter schaars in Nederland, het tekort aan bedrijventerreinen is nog steeds groot en het aantal bedrijventerreinen dat geherstructureerd moet worden, bedraagt meer dan hectare. Tel daar de almaar slinkende overheidsfinanciën bij op, en de opgave voor de overheid om de noodzakelijke hectaren nieuwe bedrijfslocaties aan te leggen, is zeer lastig en wellicht onmogelijk om te halen. Verduurzaming van bedrijventerreinen en parkmanagement zijn middelen om het tekort aan ruimte niet groter te laten worden. De maatregelen verlengen immers de levensduur van bedrijventerreinen met behoud van het kwaliteitsniveau. Om deze maatregelen in te voeren, is voldoende draagvlak nodig bij de ondernemers. Ondernemers die in gezamenlijkheid opereren, vergroten de kans dat de eventuele problemen in de directe omgeving gezamenlijk kunnen worden aangepakt. Zaken als onveiligheid, bereikbaarheid en overlast kun je als individuele ondernemer moeilijk effectief bestrijden. Dit vergt inzet van meerdere partijen. Bij het introduceren van duurzaam beheer op een bedrijvenpark is het van cruciaal belang dat het gemeentebestuur en de betrokken ondernemersvereniging elkaar zien als natuurlijke partners. Beide partijen zijn onmisbaar wil parkmanagement een succes worden. Niets doen, is geen optie. Van de lokale overheid wordt verwacht dat deze een voorwaardenscheppende rol speelt. Ondernemers mogen worden aangesproken op het realiseren van een goed functionerende ondernemersvereniging die draagvlak heeft en in staat is om een krachtige partner te zijn bij het voorbereiden en uitvoeren van parkmanagement. Helaas moet ik constateren dat te veel ondernemersverenigingen die te maken krijgen met duurzaam beheer nog lang niet klaar zijn voor een dergelijke operatie en geen idee hebben van de impact van parkmanagement voor hun bedrijfsomgeving. Ik roep ondernemers op om samen te werken met elkaar en met de overheid om serieus werk te maken om van het duurzaam beheer van bedrijvenparken een succes te maken. Drs. Ton Sels, Directeur Sels Advies & Secretariaat B.V. Redactie BusinessPark magazine BusinessPark magazine verschijnt viermaal per jaar als platform van ontwikkelingen op het gebied van parkmanagement en duurzaam beheer van bedrijventerreinen. Doelgroep: BusinessPark magazine wordt in controlled circulation verzonden aan gemeente- en provinciebesturen en gemeentelijke en provinciale diensten EZ en RO en aan besturen van lokale bedrijvenkringen. Oplage: exemplaren Uitgave en management Sels Advies & Secretariaat B.V. Redactie Drs. M.E.H. Koop Drs. A.A. Sels Drs. L.J. van de Wal Drs. J.N.W. Zoet Eindredactie en coördinatie Bureau Koop & Koot Delft Vormgeving en productie Santbergen Grafische Vormgeving & DTP, Den Haag Fotografie Marcel Cornelissen Druk en handling De Tekstarchitect, Amsterdam Aan dit magazine werkten mee M. Berding Drs. M.E.H. Koop Drs. H. Timmermans Drs. C.J.G.M. de Vet Drs. L.J. van de Wal Redactiesecretariaat Sels Advies & Secretariaat B.V. Postbus AH Rotterdam Tel.: Fax: september 2003 BusinessPark magazine 3

4 BPm :13 Pagina 4 Parkmanagement: De mismatch tussen vraag e Menig ontwikkelaar en gemeente gebruiken de term parkmanagement als PR-middel om bedrijfslocaties aan te bieden. In vele handreikingen voor parkmanagement worden generieke stappenplannen gepresenteerd voor een succesvolle implementatie hiervan. Er zijn echter vele vormen waardoor de meerwaarde van parkmanagement voor een belangrijk deel zal afhangen van de specifieke situatie, de doelgroep, alsmede het draagvlak bij gebruikers. Dit artikel gaat in op de knelpunten waarmee we te maken krijgen wanneer we de gebruikers willen betrekken in het planproces. Hype rond parkmanagement De snelle opmars van parkmanagement is deels te verklaren uit de ontwikkelingen op het gebied van facilitymanagement of corporate real estate management. Huisvesting en facilities worden in toenemende mate gezien als een belangrijk productiemiddel. Zo gaan bedrijven professioneler om met hun inkoopbeleid en locatiekeuze en zien we dat bedrijven hun huisvesting en faciliteiten uitbesteden. Veelal worden hiervoor strategische allianties aangegaan met externe dienstverleners. In het verleden hadden facility managers vooral hun toegevoegde waarde te danken aan het feit dat zij als enige beschikten over schaarse kennis en gekwalificeerde personen voor het beheer en onderhoud. Kennis en personen kunnen echter ook geleverd worden door externe dienstverleners. Het accent komt te liggen op toegang tot diensten en voorzieningen in plaats van het zelf regelen. Vele gezichten Parkmanagement kent vele gezichten. Het kan verwijzen naar de ruimtelijke inrichting, het voorzieningenniveau alsmede de wijze waarop het park beheerd wordt. Parkmanagement is volgens het Ministerie van Economische Zaken een middel om de kwaliteit van een locatie af te stemmen op de wensen van betrokkenen en om het bereikte kwaliteitsniveau ook op lange termijn vast te houden. Parkmanagement waarborgt de kwaliteit van het park. Bij ruimtelijke kwaliteit gaat het niet alleen om groen- en waterpartijen maar ook om zaken als dichtheid en functiemenging. Milieukwaliteit wordt veelal geassocieerd met de term duurzaamheid. Het gaat hierbij om het benutten van zonne-energie, aandacht voor duurzaam waterbeheer en dergelijke. Parkmanagement kan ook verwijzen naar economische kwaliteit. Door te zorgen voor het meest optimale cluster van bedrijvigheid en voorzieningen wordt de economische positie van de regio versterkt. Een vaak gehanteerd middel om te komen tot de meest optimale cluster is een ballotagecommissie voor de toelating van bedrijven op een park. Door gevestigde bedrijven inspraak te geven in de samenstelling van het park kan optimaal ingespeeld worden op hun wensen en eisen. Zo kunnen aan nieuwe bedrijven toelatingseisen worden gesteld. Maatwerk Een standaard concept voor parkmanagement bestaat niet. Vanwege het belang van specifieke succes- en faalfactoren is locale kennis essentieel en zal er een beroep gedaan moeten worden op kennis die aanwezig is bij de locale partijen en de (toekomstige) gebruikers van het bedrijventerrein. De gebruikers zijn belangrijk geworden en worden als potentiële actieve procesdeelnemers die de beste kenners zijn van hun eigen wensen. Het gezamenlijk conceptualiseren, onderhandelen, uitvoeren en evalueren van parkmanagement (-plannen) zijn kernvoorwaarden voor succes. Dit vereist dat de gebruikers reeds in de planfase worden betrokken. De gedachte achter het vroegtijdig betrekken van de gebruikers is dat het daardoor mogelijk wordt om oplossingen op maat te realiseren en om draagvlak en commitment te verkrijgen. De praktijk is echter weerbarstiger. Veel gemeenten, ontwikkelaars of parkmanagers zien zich dan ook geconfronteerd met de vraag hóe die bedrijven betrokken kunnen worden en hóe commitment en draagvlak is te verkrijgen. Knelpunten In twee door ons uitgevoerde casestudies het Kennispark Enschede en het BioScience Park Leiden kwamen de knelpunten om te komen tot draagvlak en commitment duidelijk naar voren. Beide parken mikken op kennisintensieve bedrijvigheid en in beide wordt parkmanagement overwogen. Op basis van workshops met locale partijen is getracht te achterhalen welke beelden er zijn over parkmanagement en hoe partijen hun rol in het proces zien. Tijdens de workshops kwamen knelpunten aan het licht die te maken hebben met het betrekken van bedrijven in het proces en knelpunten die gaan over wat parkmanagement nu precies is en welke beelden en verwachtingen men erbij heeft. 4 BusinessPark magazine september 2003

5 BPm :13 Pagina 5 en aanbod? Geert Dewulf, Universiteit vantwente Robin de Graaf, Universiteit vantwente De aspecten van parkmanagement volgens Economische Zaken: Kwaliteitsaspect Omschrijving Aanknopingspunten Vorm Voorzieningen Beheer Inrichting van private en openbare ruimten en kwaliteit van gebouwen Diensten en regelingen waar bedrijven en hun medewerkers gebruik van kunnen maken etc. Onderhoud van private en openbare ruimten en gebouwen; beheer in enge zin Procesmatige knelpunten Het blijkt moeilijk bedrijven in de planvormingfase te interesseren voor parkmanagement. Het was de bedoeling om met het locale bedrijfsleven te discussieren, maar het waren met name adviesbureaus die op de workshop afkwamen. Het gebrek aan interesse van het bedrijfsleven is te wijten aan een aantal redenen. Ten eerste komt dat doordat de parkmanagement concepten in de planvormingfase veelal nog vaag en abstract zijn. Een tweede oorzaak is het gebrek aan een echte trigger om actief met het parkmanagementproces mee te doen. In de planvormingfase ervaren bedrijven nog geen problemen en knelpunten en ook is er vaak geen direct (financieel) voordeel aan te geven van de effecten van parkmanagement. Het voordeel laat zich pas zien wanneer het bedrijventerrein gerealiseerd is. Daarnaast is het verkrijgen van commitment problematisch. Tijdens de Stedenbouwkundige, architectonische en landschappelijke vormgeving, duurzaam bouwen, zorgvuldig ruimtegebruik, profilering en karakterisering van het bedrijventerrein Bedrijfsgerelateerd: energie-, water-, vervoeren afvalmanagement, logistieke optimalisatie, terrein- en pandbeveiliging, vergaderfaciliteiten, horeca... Personeelsgerelateerd: sport, horeca, kinderopvang, arbodienst, arbeidspools, winkels Onderhoud en schoonmaken van groenvoorzieningen, wegen, straatmeubilair, verlichting workshops kwam aan de orde dat bij grote bedrijven die vaak onderdeel zijn van een groot concern, vaak vaste facilitymanagement en vastgoed structuren aanwezig zijn. Vanuit een centraal punt in het topmanagement worden facilitymanagement zaken voor alle separate onderdelen van het concern geregeld. Afspraken of contracten laten weinig mogelijkheden over voor de locale facilitymanagers om zelfstandig zaken te regelen en commitments aan te gaan. Een tweede probleem dat commitment bemoeilijkt, is de lange periode tussen planvorming en uiteindelijke realisatie. De onzekerheid die dit met zich meebrengt, is voor veel bedrijven aanleiding geen investeringen of toezeggingen te doen in de planvormingfase. Een veelgehoord argument is dan ook: Als het in de toekomst slecht gaat met de economie, hoe financieren we parkmanagement dan? Tot slot is het moeilijk om commitment te krijgen door het bekende free-rider probleem. Inhoudelijke knelpunten Behalve procesmatige knelpunten zijn er in de planvormingfase ook knelpunten die betrekking hebben op parkmanagement zelf. Het blijkt moeilijk om te komen tot een gezamenlijk en eenduidig beeld. Ten eerste komt dit doordat vaak in de plan- en conceptfase nog niet duidelijk is hoe het profiel van het bedrijventerrein er uit zal gaan zien. In de conceptfase worden de eerste ideeën daarover vaak nog gevormd. Zonder een duidelijk beeld van het bedrijventerrein is het moeilijk om concepten te ontwikkelen die daarbij aansluiten. Ten tweede is het vaak onduidelijk welke bedrijven zich willen vestigen en wat die toekomstige bedrijven uiteindelijk willen. Je kunt het terrein wel inrichten op de wensen en behoeften van het huidige bedrijfsleven, maar het is maar de vraag in hoeverre dat een goede afspiegeling is van de wensen en behoeften van de toekomstige bedrijven. Ten derde is er nog onvoldoende bekend over parkmanagement om te kunnen zeggen welke vormen van parkmanagement geschikt zijn voor welk type terrein en ook is weinig bekend wat het op de lange termijn betekent. Ook binnen gemeenten zijn nog veel onduidelijkheden hoe om te gaan met parkmanagement. Tot slot hebben veel bedrijven vaak erg verschillende beelden over parkmanagement, zelfs binnen één en hetzelfde bedrijf. Het topmanagement heeft vaak heel andere ideeën over beheer en parkmanagement dan de facility manager die met de alledaagse gang van zaken te maken heeft. vervolg op pagina 7 september 2003 BusinessPark magazine 5

6 BPm :13 Pagina 6 Drs. K.F.J. Soeters BusinessPark magazine nodigt in elke uitgave een voorzitter van een lokale ondernemersvereniging, of een deskundige, uit zijn of haar mening te geven over duurzaam beheer van bedrijvenparken. Daarbij wordt gevraagd deze ontwikkeling te beschrijven vanuit de ervaring in de eigen omgeving. P A R K M A N A G E M E N T V O L G E N S Drs. K.F.J. Soeters, voorzitter Vereniging Beheer Forepark Nut en noodzaak; parkmanagement op het Forepark Het lijkt wel een toverwoord: parkmanagement. Het stijgt met stip op de agenda van bestuurders en bedrijvenvereningingen. Het lijkt ook een panacea voor bestaande en toekomstige problemen op bedrijvenparken. Op het Forepark in Den Haag hebben we sinds mei 2000 ervaring met een vorm van parkmanagement. In tegenstelling tot menig artikel dat over parkmanagement is geschreven is parkmanangement op het Forepark door ondernemers en het MKB geïnitieerd. Een aantal zaken die onze parkmanagementorganisatie onder haar hoede heeft, heeft een dermate publiek karakter dat ook de gemeente Den Haag zich inmiddels verbonden heeft aan ons parkmanagement. Vereniging Beheer Forepark Het bedrijventerrein Forepark ligt in Den Haag in de Noord Oost oksel van het Prins Clausplein (kruising A4/A13 en A12). Op ons terrein zijn 175 ondernemers actief, voornamelijk MKB ers maar er is ook een aantal grotere ondernemers als TPG, Wegener Sijthoff, EDS en Kone. Het terrein is circa veertien jaar oud. Als vestigingsvereiste is door het Bedrijvenschap Forepark bedongen dat de ondernemers zich verplichten bij te dragen in collectieve zaken als beveiliging, bewegwijzering, vertegenwoordiging naar gemeente en andere instanties, toezicht op inrichtingsvereisten etc. Om deze collectieve zaken uit te voeren is de Vereniging Beheer Forepark (VBF) opgericht. Ondernemers zijn verplicht lid van de VBF en betalen hiervoor contributie. Dit lidmaatschap is een meesterlijke zet geweest van het Bedrijvenschap omdat dit het draagvlak en de financiële basis heeft gecreëerd voor wat later parkmanagement is gaan heten. Haalbaarheid Parkmanagment De startsituatie van het bedrijventerrein valt enigszins te vergelijken met de startsituatie van een nieuwe woonwijk. Gelijk aan nieuwe bewoners zochten ook de nieuwe ondernemers elkaar op. In de daartoe gehouden ledenvergaderingen werd al snel de wens uitgesproken dat de VBF meer toegevoegde waarde zou moeten leveren dan alleen het (laten) uitvoeren van de collectieve verplichtingen. Eind jaren negentig is in samenwerking met Ernst & Young, ING, Start, het MKB en de VBF een haalbaarheidsstudie verricht naar parkmanagement op het Forepark. Er zijn weinig haalbaarheidsstudies verricht die aantonen dat iets niet haalbaar is, en ook deze vormde hier geen uitzondering op. De hierboven genoemde private organisaties hebben (ook in financiële zin) hun nek uitgestoken om te bewerkstellingen dat in mei 2000 onze parkmanager van het Facility Point Forepark van start kon gaan. Activiteiten van parkmanagement In de afgelopen drie jaar is een veelheid van activiteiten ondernomen. Uit onderstaande opsomming van de belangrijkste zaken blijkt dat een aantal activiteiten betrekking hebben op publieke dan wel overheidstaken. De gemeente Den Haag heeft daarom in 2002 besloten deel te nemen aan parkmanagement op het Forepark. De belangrijkste activiteiten zijn Vervoersmanagement. In overleg met Stadsgewest Haaglanden, Gemeente Den Haag wordt regelmatig bekeken hoe het gebruik van fiets en openbaar vervoer bevorderd kan worden. Vervoersmanagement biedt een oplossing voor gebrek aan parkeerplaatsen op het Forepark. Een goede bereikbaarheid bespaart kosten voor zowel ondernemer als werknemer. Beveiliging. Er is regelmatig overleg tussen parkmanagement, politie en brandweer. Daarnaast werkt VBF samen met de Gemeente Den Haag aan het Keurmerk Veilig Ondernemen. Arbeidsmarkt. Het parkmanagement heeft een (virtuele) arbeidsmarkt georganiseerd. Op deze website (www.forepark.net) kunnen ondernemers en (toekomstige) werknemers hun vacatures respectievelijk CV s kwijt. Voor potentiële werknemers die nog geen internet hebben, worden inloopdagen georganiseerd. Koppeling werknemer / vacature gebeurt door parkmanagement. 6 BusinessPark magazine september 2003

7 BPm :13 Pagina 7 Kinderopvang. Het parkmanagement heeft de behoefte naar kinderopvang onderzocht. Aangetoond is dat kinderopvang rendabel kan plaatsvinden op het Forepark. Kinderopvang realiseren staat op de agenda maar heeft lange adem nodig. Communicatie. De overheid is voor onze ondernemers snel bereikbaar via onze parkmanager en vice versa. Via de Forepost (3 keer per jaar) en diverse nieuwsbrieven wordt een ieder op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen op ons Forepark. Inkoopcontracten. Parkmanagement heeft acht raamovereenkomsten afgesloten op het gebied van kantoorartikelen, energie, telefonie, schoonmaak, catering, autolease- en verhuur, gladheidbestrijding en verzekeringen. Deze contracten zijn zeer interessant voor het MKB bedrijf. Veelal hebben deze ondernemers geen eigen inkoopafdeling. De prijzen worden steeds scherper daar (middel)grote ondernemers het parkmanagement informeren dat hun leveranciers nog goedkoper zijn. Informatie. Door het houden van diverse lunchbijeenkomsten is informatie gebracht over wijziging belastingstelsel, de euro, arbeidsvoorwaarden, de komst van het ADO Den Haag stadion, en raamcontracten Organisatie. Een onderschatte activiteit! Ledenvergaderingen, lunchbijeenkomsten, overleg met B&W etc moeten allemaal georganiseerd en genotuleerd worden. Organisatie van en controle op parkmanagement Uit bovenstaande opsomming moge blijken dat al deze activiteiten niet in 1 persoon te verenigen zijn. Daartoe is het functiegebied veel te divers. Eén jaar na de start van parkmanagement hebben de partners besloten om parkmanagement uit te besteden aan een deskundige organisatie, ARCADIS. Gezien de toenemende financiële, commerciële en juridische belangen van alle commerciële partners en gemeente Den Haag is de parkmanagementorganisatie georganiseerd in de Stichting Facility Point Forepark. Deze stichting heeft twee directeuren, namelijk de voorzitter van de VBF en de parkmanager (ARCADIS). Daarnaast functioneert een Raad van Toezicht waarin de commerciële partners, de VBF en het MKB zitting hebben. Vier keer per jaar wordt door de Stichting verantwoording afgelegd aan deze Raad van Toezicht en wordt daarbij het beleid en strategie voor de komende periode besproken. Financiële verantwoording wordt afgelegd in een door Ernst & Young opgestelde jaarrekening. Nut en noodzaak; leermomenten De belangrijkste leermomenten over de afgelopen drie jaar zijn de volgende: Business to Business. Parkmanagement zorgt voor binding tussen ondernemers. Op de ledenvergaderingen en lunchbijeenkomsten ontstaan veel zakelijke transacties. Lange adem. We zien dat ondernemers niet snel overstappen naar de leveranciers die een raamcontract met parkmanagement hebben afgesloten. Veel informatie is nodig omtrent kwaliteit van leverancier, product, prijs en procedures. Uitbesteding. Ofschoon op het Forepark nog maar EEN beperkte vorm van parkmanagement (het is meer facility management) wordt uitgeoefend, blijkt nu al dat al deze taken niet te verenigen zijn in één natuurlijk persoon. Interesse. We zien duidelijk interesse bij andere Haagse bedrijventerreinen om een soortgelijk parkmanagement in te voeren, dan wel om zich aan te sluiten bij het Forepark. Niets gaat vanzelf, parkmanagement = mensenwerk. De parkmanager moet blijven initiëren, opvolgen en beheersen. Of het nu om kopij voor de Forepost gaat, het verkrijgen van het Keurmerk Veilig ondernemen of het organiseren van themabijeenkomsten; er moet altijd veel gebeld en g d en overlegd worden. Parkmanagement is (dus) gewoon een bedrijf! Toekomst Meerdere omringende bedrijventerreinen hebben inmiddels interesse getoond in parkmanagement bij de Stichting Facility Point Forepark. Uitbreiding van de dienstverlening naar andere bedrijventerreinen is dan ook in volle gang. De raamcontracten zullen uitgebreid worden met de zogenaamde facilities als schoonmaak, catering, drukwerk, onderhoud en bewaking. Een logische en natuurlijke weg is dat ondernemers aan het parkmanagement zullen verzoeken om verantwoording te nemen voor hun gebouw en terrein. In plaats van gebruik te maken van raamcontracten, waarbij de ondernemer zelf klant is van de raamcontractor, zal de ondernemer het facility management uitbesteden. De parkmanager wordt dan klant van de raamcontractor. Drs. K.F.J. Soeters Voorzitter Vereniging Beheer Forepark vervolg van pagina 5 Conclusie Uit de praktijkvoorbeelden blijkt dat het moeilijk is om parkmanagement al in de planvormingfase integraal mee te nemen. Er zijn geen vastomlijnde procedures voor het introduceren en conceptualiseren van parkmanagement. Handreikingen zijn vaak van algemene aard en houden niet voldoende rekening met specifieke problemen, knelpunten en behoeften van de locale situatie. Daarom is het van belang om locale partijen te betrekken in het proces. Echter, er zijn vele knelpunten bij het betrekken van bedrijven in het proces, het verkrijgen van draagvlak en uiteindelijk het verkrijgen van commitment. Om die op te lossen is meer inzicht nodig in de specifieke succes en faalfactoren voor oplossingen op maat. Daarnaast is de rol van de bedrijven/gebruikers bij de ontwikkeling en invoering van parkmanagement van groot belang voor het succes ervan. De vorm en inhoud van parkmanagement zal afhangen van een groot aantal kenmerken: de mate van diversiteit aan bedrijvigheid, de grootte van de bedrijven, de huur/eigendom situatie, de dynamiek van de bedrijven en dergelijke. Geert Dewulf en Robin de Graaf september 2003 BusinessPark magazine 7

8 BPm :13 Pagina 8 Erik de Rijk Parkmanagement heeft onder meer te maken met gebouwen, met openbare ruimte, met landschappelijke inrichting, met milieu en met afvalinzameling. Stuk voor stuk werkterreinen waarop advies- en ingenieursbureau Grontmij al geruime tijd actief is. Het bureau hoefde de aanwezige expertise maar te bundelen om uit te groeien tot een betrouwbare speler op deze markt. Het bedrijventerrein als onderneming Dat parkmanagement de ondernemer op een bedrijven- of kantorenterrein veel voordelen biedt, is inmiddels genoegzaam bekend. Geen geklaag meer over rommelige groenstroken, onveilige hoekjes of zwerfvuil. Beveiliging, afvalverwerking, soms zelfs kinderopvang; de parkmanager neemt het uit handen. Natuurlijk moet parkmanagement wel door alle partijen worden gedragen: het bedrijventerrein als onderneming. Een ideaal platform waarop zaken die vroeger onoplosbaar leken, nu wel aan te pakken zijn. Om deze groeiende markt te bedienen, heeft Grontmij enkele bedrijfsonderdelen samengebracht in een aparte bv. "We hebben de vastgoedmanagementkennis van het gereputeerde bureau Kats & Waalwijk (onderdeel van de Grontmij Groep) gekoppeld aan specifieke advies- en ingenieursexpertise," zegt Erik de Rijk namens de bv Parkmanagement. "We zijn een intern adviesbureau voor alle Grontmij-vestigingen in het land. Die vestigingen zitten dicht bij onze klanten. Een plaatselijk kantoor kent de regionale situatie immers het best. Elke vestiging heeft een aanspreekpunt over parkmanagement voor bedrijven, beleggers, ontwikkelaars, gemeenten en provincies. Onze bv verleent de specifieke kennis en ondersteuning." De trend voorbij? Volgens De Rijk is parkmanagement geen trendy onderwerp dat straks weer van de agenda zal verdwijnen. "Ik verwacht zelfs dat het alleen nog maar belangrijker wordt. Er zullen allerlei nieuwe vormen komen: beveiliging, inkoopcontracten, noem maar op." De teruglopende economie speelt ook een rol. Menig bedrijventerrein heeft met leegstand te kampen. De aanwezigheid van parkmanagement biedt dan kansen als selling point. Verschillende partijen zijn actief op deze markt: aannemers, vastgoedbeheerders, adviesbureaus. "Iedereen kiest voor een andere aanpak, waarin je het profiel van de onderneming terugziet", zegt De Rijk. "Het verschil tussen ons en anderen is dat wij jaren ervaring hebben met alle aspecten die bij parkmanagement een rol spelen. Beleid, proces- en vastgoedmanagement, 'Parkmanagement is vooral goed luisteren naar elkaar. Ondernemers geven hun zorgen uit handen, wij laten zien dat we dat serieus nemen.' financiële alternatieven, milieu, inrichting van terreinen, afval: die afzonderlijke dingen komen bij ons samen. We zien het bedrijventerrein als onderneming én beschikken over de ervaring: er staat een heel kennisarsenaal achter ons." Luisteren De klant ( de onderneming ) kijkt allereerst naar de meerwaarde: wat levert het op? Krijg ik waar voor mijn geld? De Rijk beseft dat. "We zorgen ervoor dat we intensief contact houden met onze klanten. Eigenlijk werken we dagelijks aan onze klantenrelaties én aan de relaties van onze klanten onderling. Parkmanagement is vooral goed luisteren naar elkaar. Ondernemers geven hun zorgen uit handen, wij laten zien dat we dat serieus nemen." Grontmij ziet zichzelf bij voorkeur als één van de betrokkenen. De Rijk: "Zo is parkmanagement begonnen: één ondernemer neemt het voortouw." Grontmij voert onder meer parkmanagement in Leidsche Rijn Utrecht, de Haarlemmermeer en Waalwijk (zie kader). De managers van die projecten spreken elkaar regelmatig. De Rijk: "Ik probeer interessante combinaties te maken, een netwerk te vormen, kennis uit te wisselen. Zo assisteert de parkmanager van Papendorp Leidsche Rijn zijn collega in Waalwijk bij energiestructuren." Denken in opbrengsten Tot slot: parkmanagement hoeft niet duur te zijn. De Rijk: "Het hangt er maar vanaf. Vergelijk het met de servicekosten van een gebouw. Als dat pluspunten biedt, is de ondernemer bereid daarvoor een redelijke prijs te betalen. Als je er maar iets voor terugkrijgt. Sommige inkoopcontracten of beveiligingsvoorzieningen kunnen zelfs aanzienlijke besparingen opleveren." Juist daarom is het van belang goed te 8 BusinessPark magazine september 2003

9 BPm :13 Pagina 9 communiceren dat het soms op nieuwe bedrijventerreinen wel even kan duren voordat parkmanagement optimaal functioneert. De Rijk: "Dat is vaak een probleem: er worden hoge verwachtingen gewekt, zonder te vermelden dat die pas worden ingelost als alle bouwactiviteiten zijn afgerond. Wij zijn daar heel nuchter en eerlijk in: het duurt soms even, maar op termijn profiteert u er dubbel en dwars van." Daarnaast zijn er op bestaande bedrijventerreinen kansen, bijvoorbeeld bij herontwikkeling. Erik de Rijk: "Grontmij is daarmee al bezig, door gezamenlijk op kleine schaal problemen op te lossen. Ook dát is parkmanagement." Meer weten? Erik de Rijk, Grontmij Manager Parkmanagement Eric J.M Schopman, Directeur Vastgoedmanagement Kats & Waalwijk Groep Advies- en ingenieursbureau Grontmij Grontmij heeft bouw, infrastructuur en milieu als kernactiviteiten. Het advies- en ingenieursbureau biedt zijn klanten oplossingen voor een duurzame woon-, werk- en leefomgeving. In elke fase van het project wordt waarde toegevoegd. Grontmij bedenkt concepten, geeft advies, regisseert, realiseert en exploiteert. Het bedrijf is een netwerkorganisatie die dicht bij de klant opereert. We zijn ons bewust van onze maatschappelijke rol en zijn doordrongen van het effect van ons werk op de omgeving. Projecten Parkmanagement, een selectie Leidsche Rijn Utrecht, kantorenlocatie Papendorp-Zuid en gemengd-bedrijventerrein De Wetering-Noord. Beheer en onderhoud van openbaar gebied en private kavels; afvalinzameling en verwerking; terreinbeveiliging; bedrijfsbewegwijzering; vervoermanagement. Businesspark Arnhem, parkmanagement voor 55 hectare gebouwen-, gebruikersfacilities en terreinen. Haarlemmermeer, pilotprojecten voor de invoering van parkmanagement op kantoren- en bedrijventerrein: vertaling van concept naar op maat gesneden pakketten. Bedrijventerrein Park Seyst in Zeist, parkmanagement van terreinen en coördinatie van Vereniging van Eigenaars. Waalwijk, parkmanagement op het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein Haven VII én de revitalisering van de bestaande bedrijventerreinen Haven I tot en met VI. Het parkmanagement wordt uitgebouwd naar het bestaande terrein. Oirschot, duurzame ontwikkeling van twee bedrijventerreinen. Middelburg, parkmanagement op bedrijventerrein Mortiere. advertentie Park management Het bedrijventerrein als onderneming hjgrontmij september 2003 BusinessPark magazine 9

10 BPm :13 Pagina 10 L O K A A L V E R H A A L Businessparkmanagement vanuit de basis Vertel uw lokaal verhaal. Deze rubriek in BusinessPark magazine is gereserveerd voor berichten en nieuws op het gebied van parkmanagement. Heeft uw ondernemersvereniging nieuws te melden of bent u als gemeentebestuur met interessante initiatieven bezig? Laat het ons weten. Uw lokaal verhaal is van harte welkom! U kunt het zenden aan: Redactie BusinessPark magazine Postbus 21328, 3001 AH en kan ook: Daniëlle Klijn van Arcadis Aantal aanvragen NRP groeit gestaag Een groeiend aantal parkmanagers dient bij de stichting Nederlands Register van Parkmanagers (NRP) een aanvraag in om toegelaten te worden tot het register van de stichting. De stichting NRP stelt zich ten doel de kwaliteit van businessparkmanagers in Nederland te toetsen en te bevorderen. Voor gemeentebesturen, ondernemersverenigingen en projectontwikkelaars betekent dit dat de kwaliteit van de in te zetten parkmanagers permanent wordt getoetst. Door het inzetten van geregistreerde parkmanagers hebben betrokkenen meer zekerheden bij de uitvoering van duurzaam beheer van bedrijvenparken dan tot nu toe het geval is. Over de toelating tot het register van parkmanagers beslist een onafhankelijke registercommissie. Deze commissie is samengesteld uit personen die zowel deskundigheid alsook ervaring hebben in functies in het bedrijfsleven en in het openbaar bestuur. De leden van de registercommissie (vlnr. Jan Bos, Jan Ernst, Richard Franken en Hans Bierens. Leendert-Jan Visser, ook lid van de commissie, ontbreekt op deze foto In de afgelopen periode zijn onderstaande personen geregistreerd in het Nederlands Register van Parkmanagers. De heer ing. P.W.F. Heeren, InSite Consult Mevrouw D. Klijn, Arcadis Nederland De heer ing. H. Wiermans, EAM Consultants De heer C.H.B. van der Walle, Dura Vermeer Parkmanagement Mevrouw A. Vergeer-Negenman, Ericis Projectmanagers De heer J. Hommerson, Dura Vermeer Parkmanagement Goed georganiseerd, tips voor ondernemende verenigingen MKB-Rotterdam en de Kamer van Koophandel Rotterdam hebben onlangs een ondernemershandboek met de titel Goed georganiseerd, tips voor ondernemende verenigingen uitgegeven. Het handboek biedt praktische adviezen, voorbeelden en modellen voor lokale ondernemersorganisaties. Veel instrumenten zijn al bedacht en kunnen op deze manier de bestuursleden van verenigingen tijd besparen. Het handboek bevat naast informatie ook zaken als modelstatuten, nieuws- 10 BusinessPark magazine september 2003

11 BPm :14 Pagina 11 brieven en tips op het gebied van communicatie, ledenwerving en belangenbehartiging. Het ondernemershandboek is bedoeld om ondernemers te helpen om hun vereniging verder te professionaliseren om op deze wijze het vestigingsklimaat voor hun bedrijven te verbeteren. Daarnaast is het handboek een uitstekend middel om daar waar nog geen ondernemersvereniging actief is er een op te richten. Informatie bij Jeffrey Zoet, ( ), MKB-Rotterdam. en Roeland Tameling ( ), KvK Rotterdam. Schaalvoordeel bij inkoop Als je samen diensten en voorzieningen op een bedrijventerrein inkoopt, bespaart dat geld. Door de samenwerking ontstaat schaalvoordeel en profiteren kleine en middelgrote bedrijven. Hieronder een overzicht van de opbrengsten per product bij gezamenlijke inkoop. Energie: 20 á 25 procent kostenreductie. Telecom: makkelijker shoppen, Internet en goedkoper. Bij elkaar 20 procent kostenreductie. Afvalverwijdering: efficiëntere verwerking en 10 procent kostenreductie. Beveiliging: bewaking van (toegangs) wegen en panden; minder inbraakschade en minstens 20 procent kostenreductie. Onderhoud/helpdesk: tijdwinst en 10 á 15 procent kostenreductie. Kantoorartikelen: sneller en efficiënter en 35 procent kostenreductie. Employeebenefits: minder verloop en ziekteverzuim en dus minder wervingkosten, tot euro per behouden persoon. Bron: Irene van Staveren, Stedelijke Werkgroep Dagindeling, Kostenbaten Wie wordt Business Parkmanager van het Jaar 2003 De stichting Nederlands Register van Parkmanagers (NRP) organiseert in samenwerking met MKB-Nederland de verkiezing parkmanager van het jaar. De verkiezing Parkmanager van het Jaar is in het leven geroepen omdat parkmanagement op bedrijventerreinen een steeds dominantere factor wordt. Om de verantwoordelijke voor dit managementonderdeel te profileren, om het beroep van parkmanager te professionaliseren en om de invoering van parkmanagement te stimuleren wordt een onderscheiding uitgereikt aan de beste Parkmanager van het Jaar. Bent u actief als parkmanager of wilt u als gemeente, ondernemersvereniging of parkmanagementorganisatie uw parkmanager voordragen voor deze titel, vraag dan een inschrijfformulier aan via het volgende adres: Een onafhankelijke jury van deskundigen beoordeelt de kandidaten en kiest daaruit de parkmanager van het jaar Voor nadere informatie of het aanvragen van een inschrijfformulier: Drs. J.N.W. Zoet Secretariaat stichting NRP, tel of Peter Pex, lid EP Peter Pex, voorzitter van de Stichting Businesspark Belangen (SBB), is op 4 juni jl. benoemd tot lid van het Europees Parlement. Pex zal het bestuurslidmaatschap van het Europees Parlement combineren met het voorzitterschap van de SBB. Routezuil verbetert de bereikbaarheid van bedrijven en instellingen Veel ondernemers klagen over de slechte bereikbaarheid van hun bedrijf of winkel op bedrijventerreinen en in centra van veel steden. De hiermee gepaard gaande economische schade is aanzienlijk. Via het plaatsen van plattegrondborden en bewegwijzering wordt door de locale overheid veelal in samenspraak met de ondernememersvereniging de bereikbaarheidsituatie in de gemeente verbeterd. Wegwerkzaamheden bemoeilijken dit systeem. In plaats van een plattegrond zijn in diverse gemeenten (Hilversum, Spaarnwoude) multifunctionele informatie- en communicatiepunten langs de belangrijkste invalswegen geplaatst. Via een aanraakscherm wordt de actuele adviesroute naar een locatie of parkeergelegenheid afgebeeld. De routebeschrijving kan worden geprint. september 2003 BusinessPark magazine 11

12 BPm :14 Pagina 12 C.M.H. Cohen In een serie van vier artikelen besteedt AccoN aandacht aan parkmanagement. In deze eerste bijdrage staan het sociale en juridische kader van parkmanagement centraal. Sociaal en juridisch kader Maatschappelijke achtergronden Risicobeheersing, kostenbesparing en optimalisatie van bedrijfsresultaten. Dit zijn termen die iedere ondernemer aan zullen spreken. Parkmanagement is daarbij een belangrijk hulpmiddel. Rendement, herstructurering en kwaliteitsbeheersing voor de toekomst, zijn belangrijk voor gemeente en projectontwikkelaar, maar ook voor het behoud van optimale bedrijfsresultaten voor de ondernemer. De rol van de gemeente vindt rechtvaardiging in de regiefunctie met betrekking tot gewenste ruimtelijke ontwikkelingen op het grondgebied van de gemeente. Van overheidswege wordt steeds meer waarde gehecht aan een goede balans tussen wonen, werken en natuur. Daarmee is de trend tot verduurzaming van bedrijventerreinen en het scheppen van een aantrekkelijk vestigingsklimaat verklaard. Dit heeft tot gevolg dat vanuit de overheid steeds meer aandacht zal bestaan voor enerzijds herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. Anderzijds zal de overheid bij realisatie van nieuwe bedrijventerreinen het beleid vorm kunnen geven door concrete afspraken te maken met de bedrijven die zich op het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein willen vestigen. De gemeente kan een actief beleid voeren en zelf een regierol vervullen door, bij het planologisch mogelijk maken van een nieuw kwalitatief hoogwaardig bedrijventerrein, in de planvoorschriften zoveel mogelijk aandacht te besteden aan de voorgenomen vormgeving, inrichting en het gebruik van het nieuw te ontwikkelen terrein. Dit geldt uiteraard ook bij bestaande terreinen die geherstructureerd moeten worden. Parkmanagement is geen doel op zich. Parkmanagement is een faciliterend middel voor enerzijds de uitvoering van beleidsdoelen op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en anderzijds het bereiken van een optimaal bedrijfsresultaat voor de betrokken ondernemers. Hoe moeten de rollen verdeeld worden om de hiervoor genoemde resultaten te bereiken? Menselijke factor is de motor van het proces Ziet men het parkmanagement als een spel, dan zijn de knikkers onroerend goed en geld. Het spel speelt zich echter af tussen mensen. De menselijke factor is de motor van het proces en daarom van vitaal belang. Samenwerking op bedrijventerreinen moet vanuit de ondernemers komen. Er moet draagvlak zijn omdat de ondernemers voordelen zien in een bepaalde organisatievorm. Zijn er geen voordelen dan zal de ondernemer geen aanleiding zien om kosten te maken voor faciliteiten die hij zelf kan regelen of waar geen behoefte aan is. Wanneer de ondernemer allerlei faciliteiten krijgt opgedrongen waar hij geen behoefte aan heeft, bestaat zelfs het risico dat hij zich niet zal vestigen op het desbetreffende bedrijventerrein of dat hij zal vertrekken. Juridische organisatievorm Om optimaal gebruik te maken van parkmanagement is het noodzakelijk de betrokkenheid bij de ondernemers te verankeren in een organisatievorm waardoor het mogelijk is waterdichte afspraken te maken. Ook voor de toekomst. Inmiddels is in de praktijk gebruik gemaakt van uiteenlopende juridische instrumenten: Koopovereenkomst met kettingbeding De gemeente kan een actief beleid voeren en zelf een regierol vervullen door bij de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein een beeldkwaliteitsplan te ontwikkelen. Dit beeldkwaliteitsplan speelt een beleidsmatige rol bij de vormgeving van de te realiseren bedrijfsgebouwen en de inrichting van het terrein. Daarnaast bestaat voor de gemeente de mogelijkheid de gronden zelf te verkavelen en te verkopen. Uiteraard kan daarbij ook een projectontwikkelaar een rol spelen. In de koopovereenkomst kunnen afspraken gemaakt worden met betrekking tot het gebruik van openbare ruimte, zoals parkeren, groenvoorzieningen en bewegwijzering. Ook kan het lidmaatschap van een vereniging van eigenaren worden bedongen. Om de duurzaamheid van de afspraken te garanderen kan een kettingbeding met een boeteclausule in de overeenkomst worden opgenomen. Dit heeft tot gevolg dat ook een volgende eigenaar gehouden zal zijn, zich aan de gemaakte afspraken te houden. Toch biedt dit geen waterdichte oplossing. De ketting kan namelijk worden doorbroken. De boete wordt betaald en de desbetreffende ondernemer is verschoond van zijn verplichtingen. Alleen wanneer de boete erg hoog is, zal de ondernemer die echt liever niet gehouden wil zijn aan de in de koopovereenkomst verankerde afspraken, niet zonder meer de ketting doorbreken. Dan bestaat echter nog steeds het risico dat een rechter de boete zal matigen, indien deze te hoog is gesteld ten opzichte van de belangen die worden gediend. 12 BusinessPark magazine september 2003

13 BPm :14 Pagina 13 Mandeligheid Bij de uitgifte van nieuwe bedrijventerreinen zou een gemeente er ook voor kunnen kiezen de openbare ruimten gemeenschappelijk eigendom bereiken ook de verplichting opgelegd aan de vereniging een beheerorganisatie op te richten, die conform de doelstellingen zoals die zijn verankerd in de statuten dient te opereren. van parkmanagement Erfpacht Een tweede mogelijkheid voor een gemeente die een actieve grondpolitiek bedrijft is het uitgeven van de grond in erfpacht. Erfpacht is een overdraagbaar zakelijk recht om een, aan een ander toebehorende onroerende zaak te houden en te gebruiken. Doorgaans wordt bij de vestiging van het erfpachtrecht aan de erfpachter de veplichting opgelegd om aan de eigenaar periodiek (meestal jaarlijks) een geldsom (de canon) te betalen. De inhoud van het erfpachtsrecht wordt enerzijds bepaald door de wettelijke bepalingen. In de akte van vestiging van het erfpachtsrecht kan echter ook ten aanzien van niet specifiek in de wet genoemde onderwerpen een regeling worden opgenomen. Specifieke erfpachtsvoorwaarden, bijvoorbeeld gericht op het faciliteren van parkmanagement, kunnen ook in zogenaamde algemene voorwaarden worden opgenomen. Deze voorwaarden moeten dan wel worden neergelegd in een notariële akte die in de openbare registers is ingeschreven. Ook moet in de akte waarmee het recht van erfpacht wordt gevestigd, naar deze algemene voorwaarden worden verwezen. Gebeurt dit niet, dan gelden de algemene voorwaarden niet. Een probleem bij de toepassing van deze constructie kan zijn dat de vrijheid om bedingen van allerlei aard in de erfpachtvoorwaarden op te nemen is begrensd. In de jurisprudentie is uitgemaakt dat de bedingen niet in strijd mogen komen met het wezen van de erfpacht. Wanneer tussen erfpachter en eigenaar bedongen rechten en verplichtingen in strijd zijn met het wezen van de erfpacht, zullen deze slechts persoonlijk tussen partijen gelden. Het gevolg daarvan is dat bij vervreemding van het erfpachtsrecht of van de eigendom, de rechten en plichten niet bindend zullen zijn voor de rechtsopvolgers. Ook deze constructie is dus niet waterdicht. te laten worden van de eigenaren van een bouwkavel. De gemeente zou kunnen kiezen voor mandeligheid van deze terreinen. Mandeligheid is aanwezig wanneer een onroerende zaak gemeenschappelijk eigendom is van de eigenaren van twee of meer erven en door hen tot gemeenschappelijk nut van die erven is bestemd. Mandeligheid ontstaat wanneer een onroerende zaak gemeenschappelijk eigendom is van de eigenaren van twee of meer erven en door hen tot gemeenschappelijk nut van die erven wordt bestemd bij notariële akte, gevolgd door inschrijving in de openbare registers. Tot nu toe heeft het notariaat enige schroom gehad voor toepassing van de rechtsfiguur van de mandeligheid buiten de in de wet genoemde gevallen. Men gaf steeds de voorkeur aan de oprichting van een vereniging of stichting, het toepassen van erfdienstbaarheden en kettingbedingen. Het is zonder meer een nadere studie waard of juist door toepassing van de rechtsfiguur van mandeligheid een basis kan worden gecreëerd om de menselijke motor van het parkmanagementproces juist voldoende brandstof te geven om te gaan draaien. Oprichting Vereniging Vaak wordt bij de realisatie van een nieuw bedrijventerrein gekozen voor een uitgifte in erfpacht, waaraan het lidmaatschap van een vereniging wordt gekoppeld. De vereniging heeft dan onder andere als doel de hoogwaardige en duurzame ontwikkeling van een kantorenlocatie of bedrijventerrein te bewerkstelligen. Ook heeft de vereniging vaak tot doel de samenwerking tussen de leden onderling en tussen de leden en derden te bevorderen. Dikwijls wordt om het doel te Buiten de situatie dat gronden worden uitgegeven in erfpacht berust deelname aan een vereniging volledig op vrijwilligheid. Wanneer de ondernemers niet willen, dan komt deze organisatievorm niet van de grond. Oprichting Stichting Tot slot is het mogelijk een stichting op te richten. De stichting kent geen leden en beoogt met behulp van een daartoe bestemd vermogen een in de statuten vermeld doel te verwezenlijken. Ook bij de oprichting van de stichting geldt dat dit op vrijwillige basis geschiedt. Juridisch instrumentarium schiet tekort Uit het hiervoor gestelde blijkt dat het juridisch instrumentarium eigenlijk tekort schiet. Onze wet kent een scala van juridische instrumenten die heel goed gebruikt kunnen worden bij realisatie van een nieuw bedrijventerrein. Bij herstructurering van bestaande bedrijventerreinen schiet het bestaande wettelijk instrumentarium ernstig te kort, omdat het niet mogelijk is deelname aan een organisatievorm juridisch af te dwingen. Dit kan tot gevolg hebben dat een of enkele ondernemers de herstructurering van een bestaand bedrijventerrein ernstig kunnen belemmeren of dat zij op zullen treden als free riders. In die situatie zal eerst getracht moeten worden voldoende draagvlak te creëren bij de betrokken ondernemers en is het aanzwengelen van de menselijke motor die de kern vormt voor de samenwerking een eerste vereiste. Of zal de wetgever binnenkort een handreiking doen? C.M.H. Cohen Juridisch Advies AccoN Accountants en Adviseurs september 2003 BusinessPark magazine 13

14 BPm :14 Pagina 14 De juiste krachten bundelen leidt tot succes Uw kracht als ondernemer schuilt in specifieke marktkennis, commerciële ervaring en een prima financieel inzicht. Kwaliteiten die de dagelijkse vitamines zijn om succesvolle zakelijke prestaties te kunnen en blijven leveren. Toenemende regelgeving binnen diverse marktsectoren vereist bedrijfskundige en specialistische ondersteuning om uw onderneming het juiste gewicht binnen uw branche mee te geven. Vanuit haar kantorennetwerk biedt AccoN Accountants & Adviseurs een uitgebreid dienstenpakket. Gecombineerd met uw kennis en ervaring zorgt dit er voor dat uw doelstellingen worden gehaald. AccoN is actief vanuit 22 kantoren in 5 provincies. AccoN biedt: Accountancy Belastingadvies Consultancy Agrarisch Advies Bedrijfsadvies Subsidieadvies Juridisch Advies Contactadres Meander ME Arnhem Tel Zicht op uw zaak 14 BusinessPark magazine september 2003

15 BPm :14 Pagina 15 Langeweg Bedijventerrein Bedrijventerrein 16,5 ha Ha netto uitgeefbaar voor circa kavels Bakestein Rijksweg A16 Munnikensteeg Sport en recreatie Rotterdam NS Dordrecht Parkmanagement Bakestein te Zwijndrecht De gemeente Zwijndrecht heeft in 1999 besloten een nieuw bedrijventerrein te ontwikkelen. Bij dit besluit is nadrukkelijk vastgesteld dat de opzet duurzaam moest zijn, met een hoog ambitieniveau en dat parkmanagement zal worden ingevoerd. Als parkmanager is InSite Consult geselecteerd die nu samen met de gemeente de ontwikkeling van het bedrijventerrein realiseert om daarna de daadwerkelijke parkmanagement te gaan uitvoeren. Onderscheidende stappen Duurzaamheid komt niet vanzelf. De visie en ambitie moet in het voortraject goed geborgd worden in de daarvoor geëigende documenten. Beeldkwaliteitplan De ambitie van de gemeente Zwijndrecht is vertaald naar een beeldkwaliteitplan waarin duurzaamheid heel duidelijk een onderdeel is. Concreet kunnen genoemd worden de strikte eisen op het gebied van bebouwingsgraad, intensief ruimtegebruik door hogere bouw, hoogrendement straatverlichting, natuurvriendelijke oevers, brede waterpartijen met bijbehorende beplanting, het aanbieden van een milieuscan aan bedrijven die zich willen vestigen en het borgen van de duurzame opzet door het aanstellen van een parkmanagementorganisatie met een basis- en een optioneel pakket. grondprijs hierdoor circa 0,5% hoger. Acquisitie De acquisitie is de verantwoordelijkheid van de gemeente. De parkmanager ondersteunt hierbij door inhoudelijk bedrijven duidelijk te maken wat ze kunnen verwachten na vestiging. Daarnaast wordt aangeboden tijdens de bouw te ondersteunen. Parkmanager vanuit het Beeldkwaliteitsplan Er is bij Bakestein bewust gekozen voor parkmanagement. Alle bedrijven worden verplicht lid van een coöperatieve vereniging. Deze vereniging vormt samen met de gemeente de Stichting Parkmanagement, die Gemeente Zwijndrecht opdrachtgever is aan de parkmanagementorganisatie voor het verplichte pakket. Het optionele pakket is een zaak tussen de Parkmanager en de individuele bedrijven. Als verplicht basispakket wordt de collectieve bewaking en beveiliging, het beheer en onderhoud van het openbaar groen en het beheer en onderhoud van de infrastructuur aangeboden. Daarnaast zal de parkmanager een optioneel pakket op maat aanbieden. De bedrijven worden verplicht lid van een coöperatieve vereniging en een vertegenwoordiging van deze vereniging in de Stichting Parkmanagement Bakestein, waarin ook de gemeente zit. De Stichting Parkmanagement is de opdrachtgever van de parkmanager, die in ieder geval het verplichte pakket beheert, dat bestaat uit het onderhoud en beheer van de infrastructuur en het openbaar groen en de collectieve bewaking en beveiliging. vervolg op pagina 16 Bedrijf Coöperatieve ver. bedrijven Algemene verkoopvoorwaarden Parkmanagement moet in het voortraject worden opgezet. De gemeente financiert dit voor. Deze kosten worden terugverdiend door in de grondprijs hiervoor een kleine vergoeding vast te leggen. Voor de bedrijven wordt de Contracten Basispakket Stichting Parkmanagement Bakestein Parkmanager Optioneel pakket Contracten september 2003 BusinessPark magazine 15

16 BPm :14 Pagina 16 vervolg van pagina 15 Wat is tot nu toe gerealiseerd Alternatief Bluswatersysteem Er is een uitgebreid onderzoek uitgevoerd om na te gaan wat het meest duurzame bluswater is voor dit terrein. In samenwerking met de brandweer en een deskundig bureau is vastgesteld dat drinkwater gebruikt gaat worden voor het bluswatersysteem en bij voldoende bedrijven met sprinklerinstallaties overgegaan wordt op een gecombineerde sprinklerinstallatie, gescheiden van het drinkwatersysteem. Bewaking aantal aanwezige personen In het bestemmingsplan staat de eis dat op het gehele terrein maximaal 800 werkenden gelijktijdig aanwezig mogen zijn in verband met het risicoprofiel van het nabijgelegen spoor. Het bewaken van dit aantal wordt een taak van de parkmanager. Milieuscan Tijdens de acquisitie komt een moment dat een bedrijf zich als serieus gegadigde aanmeldt. Op dat moment besluit de gemeente of dit bedrijf een energiescan en/of afvalscan wordt aangeboden. De resultaten worden meegenomen bij de bouwaanvraag. Nutsvoorzieningen Door de liberalisering van de energiemarkt zijn de energiebedrijven terughoudend met het doen van investeringen. De gemeente heeft gekozen voor een collectieve aanvraag naar de nutsbedrijven, waarbij de kosten verdeeld worden over alle toekomstige bedrijven. Hiermee wordt voorkomen dat het eerste bedrijf een grote rekening krijgt voor de infrastructuur van de nutsvoorzieningen, waarna de rest goedkoop in kan stappen. De parkmanager biedt tevens de collectieve inkoop van energie aan alle bedrijven aan. Voor nadere informatie kan contact worden opgenomen met: J.K. de Jong, Bedrijven Contactfunctionaris, Gemeente Zwijndrecht, telefoon Ing. P.W.F. Heeren, Projectleider Bakestein, telefoon Ir. A.G.M. Schuurmans, Parkmanager Bakestein, telefoon SIEA: een inkoopcombinatie De liberalisering van de energiesector heeft voor- en nadelen. In het verleden hoefden bedrijven niet erg na te denken over hun stroomvoorziening. Het energiebedrijf leverde de elektriciteit en ze betaalden iedere maand de rekening. Die was zo ingewikkeld dat ze geen idee hadden van de werkelijke prijs maar daar viel toch niet over te onderhandelen. Sedert enkele jaren is dat echter anders. Eerst de grote bedrijven, daarna de middelgrote en op 1 juli 2004 alle bedrijven moeten zelf hun leverancier uitkiezen. Dat betekent je inwerken in de problematiek, offertes vragen, een keuze maken, een contract tekenen en dan maar hopen dat je het goed hebt gedaan. Al gauw blijkt, dat de stroomprijs net als de aandelenkoers fluctueert. Dat betekent weliswaar lagere prijzen dan in het verleden maar alleen als je de markt volgt en op het juiste moment toeslaat. Welke ondernemer heeft daar de tijd voor? In Amsterdam bestond al jaren onvrede over de elektriciteitsprijzen. Vooral de industriële bedrijven vonden die veel te hoog. De hoofdstad werd daarbij vergeleken met de rest van het land. Het feit dat het gemeentelijke energiebedrijf elk jaar een forse winst maakte en daarom vele tientallen miljoenen guldens afdroeg aan de gemeente maakte het humeur van de Amsterdamse industriëlen er niet beter op. Er werd dan ook flink gelobbyd voor lagere tarieven maar dat hielp slechts marginaal. Met de komende liberalisering in zicht werd besloten een andere koers te varen. Begin 1999 werd op initiatief van de Amsterdamse Industrie Vereniging besloten de Stichting Inkoop Energie Amsterdam e.o. (SIEA) op te richten. De SIEA is een inkoopcombinatie voor grootverbruikers uit de Amsterdamse regio (en enkele daarbuiten), die met ingang van 1 januari 2000 vrij waren om zelf hun elektriciteitsleverancier te kiezen. De stichting kende bij aanvang zo n zestien deelnemers: bedrijven als de Luchthaven Schiphol, de Bloemenveilingen Aalsmeer, Shell 16 BusinessPark magazine september 2003

17 BPm :14 Pagina 17 mr. Pieter D. Hoogenraad, secretaris van de Stichting Inkoop Energie Amsterdam e.o. Amsterdam en De Telegraaf. De deelnemende bedrijven vormden het bestuur en de Industriemanager van de Amsterdamse Industrie Vereniging verzorgde het secretariaat. Na een tender onder alle bekende en onbekende energiebedrijven sloten de Amsterdammers een contract met het Rotterdamse Eneco voor een prijs deelnemers voor akkoord. De contractonderhandelingen worden verricht door de secretaris van de SIEA, zo nodig ondersteund door een advocaat. Wanneer het contract rond is, wordt dit door de leverancier ter tekening aan de verschillende bedrijven toegezonden. Daarmee is in beginsel de rol van de SIEA afgesloten, tenzij er zich problemen met het contract voordoen. Is het model van de SIEA ook in andere steden of op bedrijventerreinen toe te passen? In beginsel wel maar het vereist een goede, deskundige organisatie en sluitende afspraken. Het is daarom verstandig de dagelijkse werkzaamheden van de inkoopcombinatie onder te brengen bij een neutrale organisatie zoals een ondernemersvereniging. Het inroepen van professionele bijstand in de vorm van een energiedeskundige of jurist is zeker aan te bevelen. In Amsterdam is ook gekeken of er behoefte bestond aan een inkoopcombinatie voor kleinere verbruikers. Dat bleek niet het geval. Daarom is gekozen e voor energie in de praktijk waar zij in het verleden niet van hadden durven dromen. De SIEA is inmiddels uitgegroeid tot een inkoopcombinatie van ongeveer dertig deelnemers. Recentelijk kocht de combinatie elektriciteit in voor 2005 bij Nuon, de rechtsopvolger van het eens zo verguisde Amsterdamse energiebedrijf. Behalve elektriciteit koopt de SIEA ook gas. Het contract voor 2004 met het Duitse RWE is het derde dat de inkoopcombinatie tekende. Voor de SIEA is snel en professioneel opereren belangrijk. De secretaris is werkzaam bij de Ondernemersvereniging Regio Amsterdam (ORAM), de opvolger van de industrievereniging, en volgt dagelijks het verloop van de energieprijzen. Met die dertig deelnemers en een fors volume is de SIEA een aantrekkelijke klant voor de energiebedrijven. Immers in een klap kan een groot aantal contracten worden gesloten zonder dat telkens met de individuele ondernemers behoeft te worden onderhandeld. Bovendien weet de inkoopcombinatie waarover zij spreekt en dat scheelt veel tijd. Ook al volgt de SIEA de markt, steeds vaker wordt zij gebeld door energiebedrijven die een gunstige aanbieding hebben. De secretaris heeft dan als taak te beoordelen wat de realiteit daarvan is. Is de aanbieding werkelijk aantrekkelijk, dan worden de deelnemers benaderd, een tender uitgeschreven en offertes aan een aantal leveranciers gevraagd. De SIEA-bedrijven machtigen het onderhandelingsteam om namens hen tot een vooraf afgesproken maximale prijs stroom in te kopen. Ze zijn daaraan gebonden. Als de offerteprijzen daar boven blijven, gaat de deal niet door. Met de hele procedure is vaak niet meer dan een week of twee gemoeid. Veel gebeurt per en per telefoon. Als de deal gesloten is, tekenen de SIEA en zo snel mogelijk daarna de in een klap kan een groot aantal contracten worden gesloten voor een alternatief. Elk jaar biedt de Ondernemers Vereniging Regio Amsterdam (ORAM) haar leden een korting aan op het elektriciteitscontract. Bij verschillende leveranciers wordt daarvoor geïnformeerd wat hun prijscondities zijn. Met de aantrekkelijkste wordt in zee gegaan. Dat gebeurt op een moment dat de elektriciteitsmarkt daarvoor gunstig is. Dit jaar werden afspraken gemaakt met Nuon, die de ORAM-leden een korting aanbood van gemiddeld 5% op het contract voor 2004 al dan niet in combinatie met dat voor Vorig jaar werd een deal gemaakt met Eneco. Een dergelijke actie biedt een minder groot prijsvoordeel dan de SIEA maar is eenvoudiger te organiseren. mr. Pieter D. Hoogenraad, secretaris van de Stichting Inkoop Energie Amsterdam e.o. september 2003 BusinessPark magazine 17

18 BPm :14 Pagina 18 Column P en P Leusden: én én Kortgeleden toonde een extern onderzoek naar de economische incentives van de gemeente Leusden nog eens onomwonden aan dat we sterk zijn in kwalitatief hoogwaardige combinaties van wonen èn werken. Mensen die wonen èn werken in Leusden blijken meer dan gemiddeld betrokken bij en gehecht aan onze gemeente, zo stelden de onderzoekers vast. Wie kan er niet blij zijn met deze uitkomsten? Tegelijk zijn we er (nog) niet in geslaagd om aan àlle belangstellende ondernemers een goede vestigingsplaats aan te bieden. Daar werken we aan. En natuurlijk richten we ons daarbij ook weer op die zo gewenste combinatie van kleinschalige, hoogwaardige woon-werk combinaties. In voorbereiding is een nieuw bedrijventerrein: t Spieghel. In eerste instantie is die locatie bedoeld voor uitbreidingsplannen van ondernemers die al in onze gemeente gevestigd zijn. Daarmee bieden we nieuwe kansen voor de versterking van de locale economie. We denken aan combinaties van wonen èn werken op een en dezelfde locatie, naast andere vormen van hoogwaardige kantoorlocaties. Dat kan bijvoorbeeld interessant zijn voor kleinschalige bedrijven zoals administratieve dienstverlening, advocatuur en (para-) medische zorg. Op de langere termijn wordt de ruimte voor gemengde bedrijventerreinen vergroot tot 15 ha in Dat is ruimte voor kleinschalige kantoren naast (productie)bedrijven. In de komende jaren wordt meer ruimte gecreëerd voor specifieke kantorenlocaties: vierkante meter méér in Leusden telt inwoners en de beroepsbevolking bedraagt Meer dan 1600 bedrijven en instellingen zijn in onze gemeente gevestigd. Het aantal arbeidsplaatsen bedraagt bijna : 36% commerciële diensten, 24% niet-commerciële diensten en 29% handel en transport en een kleiner deel (11%) andere activiteiten. We zijn er in geslaagd om een zeer gevarieerde economische bedrijvigheid binnen de grenzen van onze gemeente te realiseren. Daarnaast is nu vastgesteld dat al die werknemers én ondernemers zich thuis voelen in Leusden. Het zal u niet verbazen dat de verdere uitbouw van onze economische voorzieningen en activiteiten is gericht op het versterken van wat we al hebben bereikt: de combinatie van een prettige woonlocatie met een hoog voorzieningenniveau én gevarieerde, kleinschalige werklocaties. En soms kan die combinatie ook nog op een en dezelfde plek worden gerealiseerd, bijvoorbeeld op het nieuwe bedrijventerrein t Spieghel. Drs. C.J.G.M. de Vet, Burgemeester van Leusden 18 BusinessPark magazine september 2003

19 BPm :14 Pagina 19 De Stedelijke Werkgroep Dagindeling Jan van Heest (ondernemer), lid van de werkgroep met interesseveld het midden- en kleinbedrijf, is van mening dat parkmanagement een onmisbaar instrument zal zijn voor de huidige en nieuw op te zetten bedrijfsterreinen. Ook ondernemers op bestaande industrieterreinen en waarschijnlijk ook in bedrijfsverzamelgebouwen zullen kostenbesparing een belangrijk argument vinden om aan parkmanagement deel te nemen. Ook medewerkers die taken moeten delen, en wellicht klanten, kunnen bij parkmanagement als gevolg van het brede aanbod aan diensten hun voordeel doen. gaat voor parkmanagement Parkmanagement is hot. Het biedt bedrijven en werknemers voordeel. Parkmanagement maakt het werken prettiger, zorgt voor behoud van vastgoedwaarde, optimaliseert het ondernemersklimaat en maakt een bedrijventerrein aantrekkelijk. Parkmanagement stimuleert de samenwerking in het bedrijfsleven, biedt het MKB de mogelijkheid tot het aanbieden van employee benefits, revitaliseert verouderde bedrijventerreinen en lost knelpunten in de Dagindeling op. Op een aantal bedrijventerreinen in Nederland, zoals het Forepark in Den Haag is parkmanagement al met succes ingevoerd. Het gemeentebestuur van Rotterdam wil Parkmanagement standaard invoeren op bedrijventerreinen. De Stedelijke Werkgroep Dagindeling ondersteunt de invoering van Parkmanagement bij de herstructurering op bedrijventerreinen in Rotterdam. Op bedrijventerrein Hordijkerveld start een pilot. De SWD besteedt op haar eindconferentie op 23 september 2003 natuurlijk ruimschoots aandacht aan Parkmanagement. Forepark Bedrijven kiezen natuurlijk voor de samenwerking in Parkmanagement omdat dit geld oplevert. Juist bedrijven in een verzamelgebouw of op een bedrijventerrein kunnen facilitaire Wethouder Economische Infrastructuur Wim van Sluis: Parkmanagement hoort bij een moderne geëmancipeerde maatschappij waarin we gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen. activiteiten bundelen en uitbesteden aan professionele bedrijven. Liftenbouwer Kone uit Den Haag doet mee aan parkmanagement op bedrijventerrein Forepark. Karel Soeters, de financieel directeur van Kone en voorzitter van de Vereniging Beheer Forepark zegt dat elk terrein natuurlijk zijn specifieke kenmerken heeft en dat parkmanagement maatwerk is. Op nieuwe terreinen is het veel makkelijker parkmanagement in te voeren dan op terreinen die aan herstructurering toe zijn. Voorwaarden voor het slagen van de samenwerking tussen bedrijven zijn op Forepark geweest een verplicht lidmaatschap van de vereniging en de commitment en visie van de organisaties die het initiatief namen voor parkmanagement. Herstructurering van bedrijventerreinen De gemeente Rotterdam gebruikt parkmanagement bij de herstructurering van bedrijventerreinen. Het college van burgemeester en wethouders heeft in haar collegeprogramma aangegeven parkmanagement op bedrijventerreinen standaard in te willen voeren. De wethouder Economische Infrastructuur Wim van Sluis is verantwoordelijk voor de herstructurering van bedrijventerreinen. Hij vindt parkmanagement een uitstekend initiatief. Het is dé oplossing voor de toekomst om te zorgen voor veilige, hele, schone en aantrekkelijke bedrijvenparken zowel voor ondernemers, werknemers als klanten van de daar gevestigde bedrijven. Door de samenwerking ontstaat er saamhorigheid tussen ondernemers, eigenaren en gemeenten. Bovendien biedt parkmanagement een platform om bedrijfsterreinen te behoeden voor verpaupering en verval. Het biedt veel nieuwe kansen aan ondernemers om ook op persoonlijk gebied zaken te regelen voor werknemers, zodat arbeidsparticipatie van alleenstaanden en zorgpartners wordt gestimuleerd. Denk aan kinderopvang, boodschappendienst, enzovoort. september 2003 BusinessPark magazine 19

20 BPm :14 Pagina 20

Parkmanagement in groei traject

Parkmanagement in groei traject Parkmanagement in groei traject Leergang PM 2014 Utrecht, 25 maart 2014 www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Auteur achter, voornaam Levenscyslus bedrijventerrein Programma

Nadere informatie

Coöperatief parkmanagement van bedrijventerreinen

Coöperatief parkmanagement van bedrijventerreinen Coöperatief parkmanagement van bedrijventerreinen Aad van Orden Acquisitiemanager Gemeente Apeldoorn Bestuurslid Coöperatief PM Ecofactorij Slotconferentie ACE 4 juni 2014 Oostende België 1 Inhoud Presentatie

Nadere informatie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie De Europese lobby van vno-ncw richt zich zowel op de Europese spelers in Brussel (Europese Commissie, Europees Parlement) als op de Nederlandse politiek (in Den Haag en via de Permanente Vertegenwoordiging

Nadere informatie

De IVW, daar heb je wat aan!

De IVW, daar heb je wat aan! De IVW, daar heb je wat aan! Samen In Weesp hebben we een unieke samenwerking, waarmee we zaken ook echt voor elkaar krijgen en onze ambities waarmaken. Samen staan we sterk. Cees van Vliet, voorzitter

Nadere informatie

Wie is Hanzevast? Wat is parkmanagement? Marktontwikkelingen. Parkmanagement verbetert de ruimtelijke kwaliteit; Samen sta je sterk 6-2-2009

Wie is Hanzevast? Wat is parkmanagement? Marktontwikkelingen. Parkmanagement verbetert de ruimtelijke kwaliteit; Samen sta je sterk 6-2-2009 Parkmanagement verbetert de ruimtelijke kwaliteit; Samen sta je sterk Gijze Stroboer Ineke de Ridder Hanzevast parkmanagement Wie is Hanzevast? Parkmanagement is commercieel platform 30 bedrijvenen / kantorenparken

Nadere informatie

HetGroenZicht. Enschede. Werkt u het liefst in het groen? Bouwkavels Euregioweg Enschede - Bedrijventerrien Euregio III Doet u mee?

HetGroenZicht. Enschede. Werkt u het liefst in het groen? Bouwkavels Euregioweg Enschede - Bedrijventerrien Euregio III Doet u mee? HetGroenZicht WWW.HETGROENZICHT.NL Enschede 'BEDRIJVENTERREIN VAN NU' Werkt u het liefst in het groen? Ve rk o o p b r o c hu r e Bouwkavels Euregioweg Enschede - Bedrijventerrien Euregio III Doet u mee?

Nadere informatie

Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen

Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen Kleine bedrijven, ondernemersverenigingen, leegstand kantoren en Bedrijfs Investerings Zone (BIZ) Contactpersonen gemeente Nieuwegein: Team

Nadere informatie

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Almere biedt ondernemers met ambitie in het centrum van Nederland alle ruimte zich te vestigen, te pionieren en te groeien. Ondernemen in Almere betekent ondernemen

Nadere informatie

Aan: - de voorzitter van provinciale staten - de leden van de Statencommissie Bestuur, Financiën en Economie. (i.a.a. de overige statenleden)

Aan: - de voorzitter van provinciale staten - de leden van de Statencommissie Bestuur, Financiën en Economie. (i.a.a. de overige statenleden) Aan: - de voorzitter van provinciale staten - de leden van de Statencommissie Bestuur, Financiën en Economie (i.a.a. de overige statenleden) Assen, 28 januari 2004 Ons kenmerk 5/6.15/2004001006 Behandeld

Nadere informatie

parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! parkmanagement

parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! ledenvergadering ROV - 10 november 2010 Wie is Ericis BV? Ericis BV is één van de voortrekkers geweest van de introductie

Nadere informatie

Inkoop en contractmanagement

Inkoop en contractmanagement Syllabus Inkoop en contractmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer Universiteit Twente, ING, provincie

Nadere informatie

Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen

Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen Onderzoek duurzame bedrijfsterreinen In de afgelopen maanden heeft de Stichting Groene Hart samen met IVAM en Grontmij hard gewerkt aan het verduurzamen van vier bedrijfsterreinen ITC, gemeente Alphen

Nadere informatie

Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen Emmen Ondernemen met elkaar

Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen Emmen Ondernemen met elkaar Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen Emmen Ondernemen met elkaar Emmen, 13 november 2009 Han Wiendels Thema s Van 100 naar 250 leden Van publieke naar private bekostiging Contributie: x3,5 Ledenaantal:

Nadere informatie

Duurzame bedrijventerreinen in zes stappen. Wegwijzer voor een kwaliteitsslag

Duurzame bedrijventerreinen in zes stappen. Wegwijzer voor een kwaliteitsslag Duurzame bedrijventerreinen in zes stappen Wegwijzer voor een kwaliteitsslag B E D R I J V E N Een bedrijventerrein als visitekaartje? Je denkt er niet zo snel aan, maar toch is dat wel het geval. Vaak

Nadere informatie

Stichting CLOK. Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie. www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK

Stichting CLOK. Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie. www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Stichting CLOK Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Indeling presentatie Gent 12-02-2015 Achtergrond CLOK

Nadere informatie

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht Rapportage Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, mei 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Populatie

Nadere informatie

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Versie definitief Datum 8 oktober 2010 1 (8) Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Kleine bedrijven, ondernemersverenigingen, leegstand kantoren, parkmanagement en Bedrijfs Investerings

Nadere informatie

Haalt u het maximale uit de directe omgeving van uw bedrijf?

Haalt u het maximale uit de directe omgeving van uw bedrijf? Haalt u het maximale uit de directe omgeving van uw bedrijf? Als ondernemer wil je dat het je bedrijf voor de wind gaat. Voldoende werk, lage kosten, goed personeel en een prima bedrijfslocatie zijn belangrijk.

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

Wonen.nl. 3 redenen om te verhuren via 123Wonen

Wonen.nl. 3 redenen om te verhuren via 123Wonen Wonen.nl 3 redenen om te verhuren via 123Wonen Ervaring en expertise scheelt u heel wat zorgen Uw Verhuurmakelaar Bij de keuze voor een goede vastgoedpartner gaat u weloverwogen te werk. U kiest voor

Nadere informatie

Appartementsrecht Feiten over uw positie in het appartementsrecht. Deze brochure is een uitgave van de advocaten Toon Kool en Paul Veerman

Appartementsrecht Feiten over uw positie in het appartementsrecht. Deze brochure is een uitgave van de advocaten Toon Kool en Paul Veerman Appartementsrecht Feiten over uw positie in het appartementsrecht Deze brochure is een uitgave van de advocaten Toon Kool en Paul Veerman 1087 CE AMSTERDAM T 020 398 01 50 E ERFRECHT@KBGADVOCATEN.NL WWW.

Nadere informatie

Opzet Participatiepool

Opzet Participatiepool Opzet Participatiepool Aanleiding In het sociaal akkoord zijn overheid en sociale partners overeengekomen om de komende jaren 100.00 mensen met een beperking in bedrijven en 25.000 mensen met een beperking

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Actieplan binnenstad Maassluis

Actieplan binnenstad Maassluis Actieplan binnenstad Maassluis 1 Inleiding De dynamiek in de detailhandel is bijzonder groot en kent vele trends en ontwikkelingen. Een aantal trends is al jaren zichtbaar, zoals schaalvergroting. Andere

Nadere informatie

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland Projectplan Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland Projectleiders: Opdrachtgever: Frederik Budding en Hester Baks Regionaal Platform Criminaliteitsbeheersing Amsterdam-Amstelland

Nadere informatie

Grondexploitatie, rekenen en tekenen

Grondexploitatie, rekenen en tekenen Grondexploitatie, rekenen en tekenen Inbo academie Marleen Sanders 17 september 2009 Onderwerpen Planproces en context van haalbaarheid Haalbaarheid gebiedsontwikkelingen Businesscase Grondexploitatie

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

Profiel. Strategisch HR adviseur. 8 december 2015. Opdrachtgever Stichting Openbaar Onderwijs Noord

Profiel. Strategisch HR adviseur. 8 december 2015. Opdrachtgever Stichting Openbaar Onderwijs Noord Profiel Strategisch HR adviseur 8 december 2015 Opdrachtgever Stichting Openbaar Onderwijs Noord Voor meer informatie over de functie Erik Frieling, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 evt. mobielnummer

Nadere informatie

NOTITIE COLLEGES BESLUITVORMING AFSPRAKEN KWALITEIT BEDRIJVENTERREINEN REGIO GRONINGEN-ASSEN

NOTITIE COLLEGES BESLUITVORMING AFSPRAKEN KWALITEIT BEDRIJVENTERREINEN REGIO GRONINGEN-ASSEN NOTITIE COLLEGES BESLUITVORMING AFSPRAKEN KWALITEIT BEDRIJVENTERREINEN REGIO GRONINGEN-ASSEN Notitie voor: Colleges van B&W van de deelnemers aan het regionaal programma Bedrijventerreinen van de Regio

Nadere informatie

POM en parkmanagement (bedrijventerreinmanagement) Geert Penneman 4 december 2012

POM en parkmanagement (bedrijventerreinmanagement) Geert Penneman 4 december 2012 POM en parkmanagement (bedrijventerreinmanagement) Geert Penneman 4 december 2012 1.Wat? 2. Waarom? 3. Wie/wat? praktijkvoorbeelden 4. Belangen 5. Aandachtspunten! 2 1.Wat is bedrijventerreinmanagement

Nadere informatie

Habilis Executive Search. Banking & Finance

Habilis Executive Search. Banking & Finance Habilis Executive Search Banking & Finance Oog voor mens en organisatie Habilis mens en organisatie BV is een brede dienstverlener op het gebied van HRM en arbeidsmarktvraagstukken. De activiteiten die

Nadere informatie

Projectbureau voor huisvesting & facility management

Projectbureau voor huisvesting & facility management Projectbureau voor huisvesting & facility management 2 Ondersteuning van huisvestingsprojecten Offace projectbegeleiding is een adviesbureau op het gebied van huisvesting en facility management. Wij ondersteunen

Nadere informatie

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen Het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) vergroot het vertrouwen in de Nederlandse rechtspraak door het waarborgen van een constante hoge

Nadere informatie

Presentatie Parkmanagement Tappersheul in de praktijk 2010. 2007 deparkmanager.nl is een concept van Creative Managers B.V.

Presentatie Parkmanagement Tappersheul in de praktijk 2010. 2007 deparkmanager.nl is een concept van Creative Managers B.V. Presentatie Parkmanagement Tappersheul in de praktijk 2010 Inleiding - Even voorstellen - Structuur parkmanagement - Concept - Voordelen voor ondernemers - Aanpak - Deelname kosten - Uw vragen! Wat is

Nadere informatie

Herstructurering. Ruimte voor de Brabantse economie. Brabantse Herstructureringsmaatschappij voor Bedrijventerreinen B.V.

Herstructurering. Ruimte voor de Brabantse economie. Brabantse Herstructureringsmaatschappij voor Bedrijventerreinen B.V. Herstructurering Ruimte voor de Brabantse economie Brabantse Herstructureringsmaatschappij voor Bedrijventerreinen B.V. Hoogwaardige, duurzame en voldoende vestigingsruimte voor bedrijven. Dat is een belangrijke

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

Samenvatting Plan van Aanpak Centrummanagement Grave. Ondernemersvereniging Graveon

Samenvatting Plan van Aanpak Centrummanagement Grave. Ondernemersvereniging Graveon Samenvatting Plan van Aanpak Centrummanagement Grave Ondernemersvereniging Graveon VOORWOORD Deze visie en plan van aanpak voor de start van Centrummanagement Grave is tot stand gekomen door samenwerking

Nadere informatie

Financieel jaarverslag 2011. Vereniging Beheer. Bedrijvenpark. Oostambacht

Financieel jaarverslag 2011. Vereniging Beheer. Bedrijvenpark. Oostambacht Financieel jaarverslag 2011 Vereniging Beheer Bedrijvenpark Oostambacht Inhoudsopgave Pagina Financieel jaarverslag 2011 Algemeen 1 Balans na resultaatverwerking 2 Staat van baten en lasten2010/ 2011 en

Nadere informatie

Toepassing van de ladder in Provincie Zuid-Holland

Toepassing van de ladder in Provincie Zuid-Holland Toepassing van de ladder in Provincie Zuid-Holland Seminar, Ladder voor duurzame verstedelijking: lessen uit de praktijk, 10 maart 2015 Willemien Croes Wat is de Ladder voor Provincie Zuid- Holland? Instrument

Nadere informatie

Congres 2013 Nieuw elan

Congres 2013 Nieuw elan Congres 2013 Nieuw elan Workshop Creëren van financiële betrokkenheid bij transformaties Eric Thelen, Ron Karssing Remco Jutstra Gemeente Amsterdam 14 november 2013 Creëren van financiële betrokkenheid

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Erkenningsschema centrum- en winkelgebiedmanagers

Erkenningsschema centrum- en winkelgebiedmanagers Erkenningsschema centrum- en winkelgebiedmanagers Datum: 21 juni 2011 Versie: 1 Secretariaat Stichting Erkenningsregeling centrum- en winkelgebiedmanagers Postbus 526 2400 AM Alphen aan den Rijn Tel: 0172

Nadere informatie

Leiden is een stad vol verrassingen. Naast een roemrijke geschiedenis van wetenschap, vernieuwing en cultuur, heeft het moderne Leiden aantrekkelijke

Leiden is een stad vol verrassingen. Naast een roemrijke geschiedenis van wetenschap, vernieuwing en cultuur, heeft het moderne Leiden aantrekkelijke Leiden is een stad vol verrassingen. Naast een roemrijke geschiedenis van wetenschap, vernieuwing en cultuur, heeft het moderne Leiden aantrekkelijke winkels en een bloeiende kenniseconomie. Met als decor:

Nadere informatie

Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht H.. ' '.. I .',, ...I ..'

Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht H.. ' '.. I .',, ...I ..' ..' H.. ' '.. %.',,...... Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht d Erfpacht is het recht op het 'vol genot. iet onroerend goed van iemand anders. Voor dat recht moet de erfpachter een vergoeding betalen

Nadere informatie

3 redenen om te verhuren via 123Wonen Verhuur & Vastgoedmanagement onder één dak

3 redenen om te verhuren via 123Wonen Verhuur & Vastgoedmanagement onder één dak 3 redenen om te verhuren via 123Wonen Verhuur & Vastgoedmanagement onder één dak Een eerste kennismaking met uw vastgoedpartner 123Wonen D u m la v Ne l n! Ervaring en expertise scheelt u heel wat zorgen

Nadere informatie

Gangmakers voor Bussum!

Gangmakers voor Bussum! Met de fusie tussen Bussum, Naarden en Muiden in het vizier en de op handen zijnde Raadsverkiezingen in maart 2014 geeft de Bussumse Ondernemers Vereniging (BOV) met dit pamflet haar visie op de economische

Nadere informatie

VBGW T.a.v. de heer drs. ing. S. Leijendekker Steenhouwerskade 7 9718 DA GRONINGEN. Geachte heer Leijendekker,

VBGW T.a.v. de heer drs. ing. S. Leijendekker Steenhouwerskade 7 9718 DA GRONINGEN. Geachte heer Leijendekker, VBGW T.a.v. de heer drs. ing. S. Leijendekker Steenhouwerskade 7 9718 DA GRONINGEN Project Kenmerk Groningen, Martini Trade Park propositie parkeren 12/EAN/so/cor/1.0-4-23-100179 Datum Groningen, 6 juli

Nadere informatie

Verkoopbrochure F-kavels Steenspil, bedrijventerrein Oude Molen te Halsteren 1

Verkoopbrochure F-kavels Steenspil, bedrijventerrein Oude Molen te Halsteren 1 Verkoopbrochure F-kavels Steenspil, bedrijventerrein Oude Molen te Halsteren 1 Inhoudsopgave 1. Omschrijving registergoed... 3 2. Verkoopprocedure... 5 3. Foto s... 7 BIJLAGEN... 10 VERKOOPTEKENING...

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Petra Habets Advies & Ontwikkeling

Petra Habets Advies & Ontwikkeling Dit is een printversie van de website van Petra Habets Advies & Ontwikkeling, accent bestuurskundig advies: www.petrahabets.nl Petra Habets Advies & Ontwikkeling, uw partner op het snijvlak van bestuur

Nadere informatie

Sneller naar betere bedrijfsruimte Oost NV bedrijfsomgeving

Sneller naar betere bedrijfsruimte Oost NV bedrijfsomgeving bedrij omg Sneller naar betere bedrijfsruimte Oost NV bedrijfsomgeving startnotities herstructurering onderzoek parkmanagement aanjagen breedband procesversneller ost bo Sneller naar betere bedrijfsruimte

Nadere informatie

Maastricht Airport Aviation Valley

Maastricht Airport Aviation Valley FIRST CLASS BUSINESS Wat is Aviation Valley? In het zuiden van Nederland spreidt Aviation Valley zijn vleugels. Binnen een dynamisch werkgebied, waarin economische activiteiten volledig in balans zijn

Nadere informatie

SALARISADMINISTRATIE

SALARISADMINISTRATIE SALARISADMINISTRATIE Zelf doen of uitbesteden? Leuk dat je ons partner kennisdocument hebt gedownload. In kennisdocumenten in samenwerking met horecabranche experts brengen wij je op de hoogte van de voor

Nadere informatie

advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE

advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE SAMENMEERWAARDE WPM Groep staat voor ruim 20 jaar visie, kennis en ervaring op het gebied van advies, ontwikkeling

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

Denk duurzaam, kies Revivre.

Denk duurzaam, kies Revivre. Initiëren Ontwikkelen en plannen Uitvoeringsbegeleiding Monitoring, beheersen en rapporteren Oplevering en rapportage Faciliteren Gemeentelijke instellingen Provinciale instellingen Lokale ondernemers

Nadere informatie

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland Masterclass Energie op bedrijventerreinen Provincie Zuid Holland 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling is een subsidie van de topsector Energie.

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

bedrijventerrein t58 tilburg Bedrijvenpark te midden van groen en water, aan de rand van de snelweg

bedrijventerrein t58 tilburg Bedrijvenpark te midden van groen en water, aan de rand van de snelweg bedrijventerrein t58 tilburg Bedrijvenpark te midden van groen en water, aan de rand van de snelweg Bedrijvenpark Noord Surfplas Bedrijvenpark zuid Bedrijventerrein T58 Bedrijvenpark te midden van groen

Nadere informatie

Architectuur, Organisatie en Business Cases

Architectuur, Organisatie en Business Cases Architectuur, Organisatie en Business Cases Ervaringen uit de praktijk Jan de Baat CMG Trade, Transport & Industry B.V. Inleiding In de Dynamiek track van LAC 2000 is de problematiek omtrent de alignment

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Businessplan Ondernemersfonds BedrijvenInvesteringsZone Wateringveldsche Polder 2016-2020. Businessplan BI-Zones S.O.

Businessplan Ondernemersfonds BedrijvenInvesteringsZone Wateringveldsche Polder 2016-2020. Businessplan BI-Zones S.O. 1 Businessplan Ondernemersfonds BedrijvenInvesteringsZone Wateringveldsche Polder 20162020 2 I Inleiding Op 2 juli 2014 is het wetsvoorstel op de Bedrijven InvesteringsZone (BIZ) aangenomen. De nieuwe

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement RBMV versie 3.0

Huishoudelijk Reglement RBMV versie 3.0 Huishoudelijk Reglement RBMV versie 3.0 Artikel 1 HUISHOUDELIJK REGLEMENT-VASTSTELLING-WIJZIGING 1) In dit reglement worden nadere regels gesteld betreffende een aantal aangelegenheden waarnaar in de verenigingsstatuten

Nadere informatie

memo : Martine de Groene (HVBM Vastgoed) : Peter Blokland (Corning) : Wiandy Balster (Mobycon) : Parkeernorm nieuwbouw Fogostraat

memo : Martine de Groene (HVBM Vastgoed) : Peter Blokland (Corning) : Wiandy Balster (Mobycon) : Parkeernorm nieuwbouw Fogostraat Hooikade 13 Postbus 2873 2601 CW Delft tel. 015 2147899 memo Aan C.c. Van Betreft : Martine de Groene (HVBM Vastgoed) : Peter Blokland (Corning) : Wiandy Balster (Mobycon) : Parkeernorm nieuwbouw Fogostraat

Nadere informatie

De transitie van een omvangrijk contract van KPN

De transitie van een omvangrijk contract van KPN De transitie van een omvangrijk contract van KPN Het is cruciaal dat het KPN-netwerk 24/7 in de lucht is, ook omdat vitale communicatiediensten ervan afhankelijk zijn. Onderhoud, schoonmaak en beveiliging

Nadere informatie

WERKEN MET FREELANCERS IN JOUW ORGANISATIE?

WERKEN MET FREELANCERS IN JOUW ORGANISATIE? WERKEN MET FREELANCERS IN JOUW ORGANISATIE? Freelancen, interimmen, contracting zijn allemaal verschillende benamingen voor een zeer sterk groeiend verschijnsel in de economie. Steeds meer industrieën

Nadere informatie

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief

Ons kenmerk L110/08.0029483. Datum uw brief Ingekomen stuk D3 (PA 17 december 2008) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus

Nadere informatie

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Gemeentelijke regie Het Rijk heeft kaders opgesteld

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Camerabewaking op bedrijventerreinen

Camerabewaking op bedrijventerreinen Camerabewaking op bedrijventerreinen EVEN VOORSTELLEN Ad van den Berg Van 1976 tot 2005 werkzaam bij politie: Verkeer en ongevallendienst Werken in de wijk Mediation Recherche (specialisatie verdovende

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

Bedrijfsverzamelgebouwen

Bedrijfsverzamelgebouwen Bedrijfsverzamelgebouwen Een onderzoek naar de toegevoegde waarde van bedrijfsverzamelgebouwen P5 presentatie 2 juli 2014 Student: Jeroen Ketting, 4168860 Faculteit TU Delft, Bouwkunde Afdeling: Real Estate

Nadere informatie

3 redenen om te verhuren via 123wonen. Verhuur & Vastgoedmanagement onder één dak

3 redenen om te verhuren via 123wonen. Verhuur & Vastgoedmanagement onder één dak 3 redenen om te verhuren via 123wonen Verhuur & Vastgoedmanagement onder één dak Ervaring en expertise scheelt u heel 123Vastgoedmanagement wat zorgen zorgeloze ver Uw Verhuurmakelaar Bij de keuze voor

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel SP & PvdA. Van groot belang voor de kleine ondernemer. Voorstellen ter ondersteuning van ZZP ers en kleine ondernemers

Initiatiefvoorstel SP & PvdA. Van groot belang voor de kleine ondernemer. Voorstellen ter ondersteuning van ZZP ers en kleine ondernemers Initiatiefvoorstel SP & PvdA Van groot belang voor de kleine ondernemer Voorstellen ter ondersteuning van ZZP ers en kleine ondernemers Inleiding Vandaag de dag komen er steeds meer ZZP ers (zelfstandige

Nadere informatie

Stationswerk Stationsweg 86, Den Haag info@stationswerk.nl www.stationswerk.nl

Stationswerk Stationsweg 86, Den Haag info@stationswerk.nl www.stationswerk.nl Vanavond Waarom Stationswerk? Waarom samen ondernemen? Wat gaan we doen? Agenda Actueel Stationswerk Gastsprekers Borrel en discussie Conclusies Sluiting Actueel in de Stations buurt (AD 18 feb 2014) Actueel

Nadere informatie

RFM Regulated Fund Management BV Registratiedocument (als bedoeld in artikel 4:48 lid 1 Wet op het financieel toezicht)

RFM Regulated Fund Management BV Registratiedocument (als bedoeld in artikel 4:48 lid 1 Wet op het financieel toezicht) RFM Regulated Fund Management BV Registratiedocument (als bedoeld in artikel 4:48 lid 1 Wet op het financieel toezicht) I Gegevens betreffende de werkzaamheden van de beheerder RFM Regulated Fund Management

Nadere informatie

Projectmanagement Interimmanagement Facilitymanagement Technische projecten Detachering

Projectmanagement Interimmanagement Facilitymanagement Technische projecten Detachering Projectmanagement Interimmanagement Facilitymanagement Technische projecten Detachering Zaandam (t) 075 6873455 (f) 075 6875002 www.detelec.nl Introductie Detelec bv is een onafhankelijke dienstverlener,

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Vacature Directeur en medewerkers

Vacature Directeur en medewerkers Vacature Directeur en medewerkers Voorjaar 2013 wil de vereniging Energie-U zich omvormen tot coöperatieve vereniging. Bovendien staan er een aantal grote en ambitieuze projecten op stapel. Daarom willen

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd

Specialisten. bedrijfsovernames. Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk. Specialist. Serieus en betrouwbaar. Resultaat georiënteerd Specialisten bedrijfsovernames Company Brokers, Bedrijfsopvolging, altijd maatwerk Al meer dan 15 jaar ondersteunt Company Brokers ondernemers bij de overdracht of aankoop van de onderneming en richt zich

Nadere informatie

Dit is MKB-Nederland. Aanbod lokaal partners

Dit is MKB-Nederland. Aanbod lokaal partners Dit is MKB-Nederland Aanbod lokaal partners Samen haar lokaal partners werkt MKB- Nederland aan krachtige en effectieve lobby op lokaal niveau. Dit document legt uit wat het lokaal partnerschap precies

Nadere informatie

Stichtingen. Verenigingen. www.offereinsnn.nl

Stichtingen. Verenigingen. www.offereinsnn.nl Verenigingen en Stichtingen Nederlanders maken veelvuldig gebruik van de vrijheid om verenigingen op te richten. Op elk denkbaar terrein zijn verenigingen aanwezig in onze samenleving: politiek, geloof,

Nadere informatie

5 OPW website met links naar gemeente, politie en brandweer. X X 2014 2015 2016 Doel- stelling 4 Verhogen tevredenheid Onderhoud en Beheer

5 OPW website met links naar gemeente, politie en brandweer. X X 2014 2015 2016 Doel- stelling 4 Verhogen tevredenheid Onderhoud en Beheer Uitwerkingsschema geselecteerde maatregelen behorend bij de doelstelling 2 Half jaarlijkse terugkoppeling incidentencijfers naar KVO-B werkgroep en eventuele acties ondernemen in de KVO Werkgroep Nieuwsbrief/

Nadere informatie

Personenvennootschappen

Personenvennootschappen Personenvennootschappen mei 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden gesteld voor schade

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied RAADSVOORSTEL Nr.: 07-39 Onderwerp: Rapportage Bergwijkpark Noord Diemen, 1 mei 2007 Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

Keurmerk Veilig Ondernemen. Samenwerken aan de veiligheid van winkelgebieden en bedrijventerreinen

Keurmerk Veilig Ondernemen. Samenwerken aan de veiligheid van winkelgebieden en bedrijventerreinen Keurmerk Veilig Ondernemen Samenwerken aan de veiligheid van winkelgebieden en bedrijventerreinen centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid keurmerk veilig ondernemen Iedere ondernemer is wel

Nadere informatie

Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen SAMEN TEGEN CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID

Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen SAMEN TEGEN CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen SAMEN TEGEN CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID CRIMINALITEIT EN ONVEILIGHEID Het bedrijfsleven in Nederland is sinds jaar en dag slachtoffer van criminaliteit.

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

RIA 15 juli 2014. Hier komt tekst Volle eigendom i.p.v. Erfpacht Hier komt ook tekst. Utrecht.nl

RIA 15 juli 2014. Hier komt tekst Volle eigendom i.p.v. Erfpacht Hier komt ook tekst. Utrecht.nl RIA 15 juli 2014 Hier komt tekst Volle eigendom i.p.v. Erfpacht Hier komt ook tekst Coalitieakkoord Utrecht stopt met de gronduitgifte in erfpacht voor projecten en nieuwbouw waarin wonen de hoofdfunctie

Nadere informatie

Beschikbaarstelling van een krediet voor de aankoop van gronden in diverse plangebieden in de gemeente Heusden

Beschikbaarstelling van een krediet voor de aankoop van gronden in diverse plangebieden in de gemeente Heusden Raadsvoorstel Inleiding: Volgens het duale stelsel zijn wij bevoegd tot het aangaan van privaatrechtelijke rechtshandelingen. Als die rechtshandelingen van ingrijpende aard zijn, vragen wij uw raad vóóraf

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Te koop. A18 Bedrijvenpark, Wehl. Kavels op maat Zichtlocatie aan de A18 Bedrijven t/m milieucat. 4.2 toegestaan. www.dtz.nl

Te koop. A18 Bedrijvenpark, Wehl. Kavels op maat Zichtlocatie aan de A18 Bedrijven t/m milieucat. 4.2 toegestaan. www.dtz.nl A18 Bedrijvenpark, Wehl Kavels op maat Zichtlocatie aan de A18 Bedrijven t/m milieucat. 4.2 toegestaan www.dtz.nl Het A18 Bedrijvenpark is een modern duurzaam bedrijventerrein met unieke mogelijkheden

Nadere informatie

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet

Exact Online. Uw financiële cockpit op internet Exact Online Uw financiële cockpit op internet Eenvoudig online boekhouden Een onderneming staat of valt met haar financiële beleid. Met inzicht in de omzet, winst en cashflow nu en in de toekomst. Een

Nadere informatie

Even voorstellen: Historie

Even voorstellen: Historie Postbus 33 5160 AA Sprang-Capelle T 0416 280 880 F 0416 273 322 E info@vanscholladvies.nl I www.vanscholladvies.nl BTW-nr NL8057.27.826.B.01 K.v.K. Tilburg nr. 18047302 Rabobank 33.42.24.578 Even voorstellen:

Nadere informatie