Businessplan 2015 & Centre of Expertise Healthy Ageing OCW-project

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Businessplan 2015 & 2016. Centre of Expertise Healthy Ageing OCW-project"

Transcriptie

1 Businessplan 2015 & 2016 Centre of Expertise Healthy Ageing OCW-project 1 mei

2 Inhoudsopgave 1 Samenvatting Inleiding Centre of Expertise Healthy Ageing Positionering Waar staan we op dit moment? SWOT en midterm review Healthy Ageing Hanzehogeschool en het CoE HA Missie, visie en doelen Aanleiding voor totstandkoming CoE HA Missie en visie Doel Doelstellingen en prestatie indicatoren Inhoudelijke thema s Functies Producten en diensten Producten en diensten van het CoE HA voor partners Producten en diensten uit de innovatiewerkplaatsen Producten en diensten onderwijs PR en communicatie Organisatie en governance Organisatie en besturing Sturingsplatform Healthy Ageing Adviesraad en beoordelingscommissie Besturing innovatiewerkplaatsen Partnerorganisaties Ondersteunende faciliteiten CoE HA Business development Onderwijs, Leven lang leren en arbeid ICT & Technologie Finance en control Kosten & baten (Co)Financiering Risico-analyse Actieplannen 2015 &

3 1 Samenvatting Voor u ligt een geactualiseerd businessplan van het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA). Het CoE HA is in januari 2013 van start gegaan. In de afgelopen twee jaar is het aantal partners gegroeid van 35 naar ruim 140 en heeft het CoE HA zich verder ontwikkeld als innovatieplatform. In samenspraak met de partners zijn een aantal keuzes gemaakt waardoor het oorspronkelijke businessplan niet meer actueel is. In verschillende documenten, waaronder de twee managementreviews (2013 en 2014) staan deze keuzes beschreven. De actualisering van het businessplan ondersteunt de ambitie om het CoE HA door te ontwikkelen tot duurzame Publiek- Private samenwerking. Dit businessplan beschrijft de actuele situatie en de plannen voor de komende twee jaar. Het ministerie van OCW heeft vier miljoen euro subsidie toegekend aan het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA), voor duurzame publiek private samenwerking gericht op innovaties op het gebied van gezond opgroeien en gezond ouder worden. Het gaat daarbij niet alleen over ouderen en ziekte, maar vooral ook over gezond opgroeien, maatschappelijke participatie en kwaliteit van leven. Het CoE HA heeft als doel om samen met het werkveld praktijkgerichte zorginnovaties te realiseren, door de opzet van circa vijfentwintig innovatiewerkplaatsen in Noord-Nederland. De vernieuwende structuur van een innovatiewerkplaats biedt werkveld, onderwijs en bedrijven vanuit allerlei vakgebieden de mogelijkheid samen aan de slag te gaan. Dat kan in de vorm van een netwerk, maar het kan ook een fysieke plek zijn: bij een bedrijf, een zorginstelling, op een laboratorium of een werkplek op een school. Op 1 januari 2013 is het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA) van start gegaan. Daarbij werkt de Hanzehogeschool Groningen (HG) samen met inmiddels ruim 140 partners. Dit betreft 18 kennisinstellingen/onderwijsinstellingen, waaronder het UMCG, NHL Hogeschool, Van Hall Larenstein, Stenden en de noordelijke ROC s; 48 zorg- en welzijnsinstellingen (o.a. ziekenhuizen, Timpaan Groep, Tinten Welzijnsgroep, ZuidOostZorg Friesland, GGD/GGZ); 54 bedrijven (o.a. Ordina, Lode, VitalinQ); 9 netwerkorganisaties (o.a. HANNN en ZIF) en 13 regionale overheden. De Hanzehogeschool is penvoerder van het CoE HA en daarmee eindverantwoordelijk. Het CoE HA maakt onderdeel uit van de prestatieafspraken die de Hanzehogeschool Groningen heeft gemaakt met het ministerie van OCW. In totaal gaat het om 16 miljoen euro, inclusief de 4 miljoen subsidie van OCW. Het doel is dat er na de subsidieperiode een financieel en inhoudelijk duurzame publiek-private samenwerking is gerealiseerd. De organisatie van het CoE-HA bestaat uit een managementteam met ondersteuning en een netwerk van innovatiewerkplaatsen. Het management is verantwoordelijk voor het opzetten en onderhouden van een kwalitatief goed netwerk van innovatiewerkplaatsen en het sturen en bewaken van de resultaten en pi s zoals die in het businessplan beschreven staan. Het management valt onder verantwoordelijkheid van de HG en de activiteiten in het CoE HA zijn nauw verbonden aan de overige HG activiteiten op HA op onderwijs, onderzoek en ondernemerschap. Per 1 september 2014 zijn alle aan Healthy Ageing gerelateerde activiteiten binnen de Hanzehogeschool ondergebracht bij het Hanzehogeschool Centre of Expertise Healthy Ageing. Op deze manier kan de veelheid aan Healthy Ageing activiteiten beter met elkaar worden verbonden op de driehoek onderzoek-onderwijs-ondernemerschap, zodat Healthy Ageing binnen de HG nog meer een geheel wordt, waarin publiek-private samenwerking centraal staat. Het al bestaande Centre of Expertise Healthy Ageing is opgenomen in dit geheel en wordt aangeduid als OCW project CoE HA. Om coördinatie en verbinding in het HG CoE HA te borgen zijn portefeuillehouders benoemd, op de kernprocessen onderzoek, onderwijs en ondernemerschap. Daarmee zijn er duidelijke aanspreekpunten voor kenniscentra, lectoraten en schools binnen de HG. Deze portefeuillehouders vormen, samen met de directeur van het OCW project CoE HA en samen met de leading dean Healthy Ageing, het sturingsplatform van het HG CoE HA. In het versterken van ondernemerschap/business development zit nog de grootste uitdaging en dit is de belangrijkste prioriteit voor het OCW-project CoE HA en de portefeuillehouder onder- 2

4 nemerschap, maar ook voor ontwikkelingen binnen het onderwijs en het onderzoek. De HG positioneert ondernemerschap (o.a. in de zin van business development) als ondersteunende benadering van het strategisch zwaartepunt Healthy Ageing HG CoE HA. 1. In het voorjaar van 2014 is, evenals het jaar ervoor, een sterkte-zwakte analyse gemaakt van het CoE HA, met interne en externe stakeholders, onder voorzitterschap van het landelijke Platform Bèta Techniek, dat alle CoE s begeleidt. In het analyserapport van het Platform Bèta techniek (mei 2014) staat onder meer: Het centrum heeft in een zeer korte tijd veel van de grond weten te krijgen en een goed netwerk opgebouwd. Verschillende IWP s hebben zeker de potentie om uit te groeien tot financieel zelfstandige publiek-private samenwerking. De overall conclusie is dat dit centrum (ook in vergelijking met andere centra) heel veel heeft weten te bereiken in korte tijd. Een indrukwekkend aantal IWP s is gestart en een aantal van de IWP s heeft al flinke stappen gezet. De uitdagingen voor de komende jaren zijn: sterkere positionering en profilering (inclusief duidelijke innovatievisie); focus op thema s, cluster IWP s; en versterken van ondernemerschap en business development We konden ons vinden in de conclusies van het Platform Bèta Techniek en zijn trots op het vele dat in weinig tijd is bereikt. De verbeterpunten waren heel logisch en in de afgelopen maanden hebben we een aantal ontwikkelpunten opgepakt. Deze zijn beschreven in de Management Review van 26 juni 2014 die tot stand gekomen is in overleg met interne en externe stakeholders. In september 2014 heeft de Reviewcommissie Hoger Onderwijs en Onderzoek de voortgang van het CoE HA beoordeeld. In haar advies aan de minister van OCW staat dat het Centre of Expertise Healthy Ageing een solide basis heeft gelegd die voldoende vertrouwen biedt voor een duurzame financiële en inhoudelijk zelfstandige publiek-private(-publieke) samenwerking in 2016 en verder. En: De commissie constateert dat er sprake is van een goede publiek-private samenwerking, met een organisatie die staat en is ingebed in een actief netwerk van gecommitteerde partners. De cofinanciering van partners ligt besloten in de uitvoering van activiteiten binnen de IWP s en is aanzienlijk. Uit gesprekken en uit analyses van o.a. Turner, die het CoE afgelopen maanden heeft geadviseerd, blijkt dat het succes van het CoE HA vooral het succes is van de IWP s. Doel van het CoE is het realiseren van Publiek-Private Samenwerking. De innovatiewerkplaatsen spelen hierin een belangrijke rol en we zullen deze komende tijd verder optimaliseren. Succesfactoren van de IWP s zijn: - Versnelde coalitievorming tussen onderzoek, onderwijs en ondernemerschap/bedrijven - De drive om snel tot tastbare innovatieresultaten te komen (ook op de markt lanceerbare producten en diensten) - Netwerkpartners mede aan het stuur; zij zijn dus mede-eigenaars van de koers van de IWP s waar zij bij betrokken zijn. Natuurlijk zijn er ook nog ontwikkelpunten en uitdagingen. De belangrijkste zijn: verdere versterking van de inbreng van bedrijven en van business development; het realiseren van een duurzame Publiek-Private Samenwerking door een realistisch verdienmodel voor na de subsidieperiode; het sturen op concrete resultaten en producten. 1 Het in dit businessplan genoemde CoE HA wordt sindsdien binnen de Hanzehogeschool zelf het OCW-project CoE HA genoemd. In dit businessplan wordt echter gesproken van het CoE HA. Dit betreft dus het OCW project CoE HA en niet alle HG activiteiten die vallen onder het HG CoE HA. Er is voor gekozen om de naam CoE HA te handhaven in dit document omdat dit de oorspronkelijke naam is waaronder het CoE HA bekend is bij zowel de subsidiegever als de partners. Opdracht van OCW is dat er na afloop van de subsidieperiode een duurzame Publiek-private Samenwerking ontstaat. 3

5 In de komende twee jaar richt het CoE zich op het realiseren van een duurzame Publiek-Private Samenwerking. Belangrijkste actiepunten daarbij zijn: 1. Versterken ondernemerschap en business development 2. Kosten en baten en verdienmodel 3. Sterker sturen op resultaten 4. Continu ongeveer 25 innovatiewerkplaatsen actief 5. Kennisdeling 6. Positionering en profilering 7. Sterkere verbinding HG 8. Netwerk van actieve partners 4

6 2 Inleiding Voor u ligt een geactualiseerd businessplan van het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA). Het CoE HA is in januari 2013 van start gegaan. In de afgelopen twee jaar is het aantal partners gegroeid van 35 naar 140 en heeft het CoE HA zich verder ontwikkeld als innovatieplatform. In samenspraak met de partners zijn een aantal keuzes gemaakt waardoor het oorspronkelijke businessplan niet meer actueel is. In verschillende documenten, waaronder de twee managementreviews (2013 en 2014) staan deze keuzes beschreven. De actualisering van het businessplan ondersteunt de ambitie om het CoE HA door te ontwikkelen tot duurzame Publiek- Private samenwerking. Dit businessplan beschrijft de actuele situatie en de plannen voor de komende twee jaar. In de eerste hoofdstukken is de actuele situatie beschreven, inclusief de aangescherpte missie en visie, en een uitgebreidere beschrijving van producten en diensten en van ondersteunende faciliteiten. In het laatste hoofdstuk zijn de plannen voor de komende twee jaar kort beschreven. Deze zullen verder worden uitgewerkt in het jaarplan Het businessplan is bedoeld voor de partners van het CoE HA, de subsidieverstrekker en overige belangstellenden. Het businessplan is geschreven vanuit de Hanzehogeschool als penvoerder en eindverantwoordelijke van het CoE HA. In een aantal teksten ligt daardoor een relatief groot accent op de inbreng vanuit de Hanzehogeschool, echter in het ontwikkelen van concrete activiteiten en het maken van inhoudelijke keuzes hebben alle partners een rol. De conceptversie is op 28 november in de Adviesraad van het CoE HA besproken en in december in het sturingsplatform HG CoE HA. Tevens is het concept voorgelegd aan de beoordelingscommissie en een aantal van de betrokken deans, lectoren en trekkers van IWP s. Tevens wordt het businessplan naast de roadmaps gelegd die binnen de HG geschreven worden voor Healthy Ageing onderwijs, onderzoek en ondernemerschap en wordt gekeken waar beide elkaar kunnen versterken. 2.1 Centre of Expertise Healthy Ageing Het Centre of Expertise Healthy Ageing is één van ruim twintig Centres of Expertise die zijn ingericht in Nederland rond thema's die gelden als belangrijke (inter)nationale speerpunten. Het CoE HA richt zich op de maatschappelijke en economische uitdagingen in de zorg- en welzijnssector. Deze sector heeft te maken met vergrijzing, ontgroening, individualisering en technologische innovaties. Door o.a. de vergrijzing stijgen de zorgkosten enorm. Voor Noord-Nederland geldt daarnaast dat in de krimpgebieden de kwaliteit van zorg nog extra onder druk staat. In Nederland is het CoE HA het enige Centre of Expertise dat zich richt op Zorg en Welzijn. In de voorbereidingsfase van het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA) is in nauwe samenwerking met bedrijven, zorg- en welzijnsinstellingen en onderwijs- en kennisinstellingen een businessplan geschreven. Dit businessplan is in juni 2012 ingediend bij OCW. Eind 2012 heeft het ministerie van OCW besloten vier miljoen euro subsidie toe te kennen aan het nieuwe CoE HA, voor duurzame publiek-private samenwerking gericht op innovaties op het gebied van gezond opgroeien en gezond ouder worden. Op 1 januari 2013 is het CoE HA van start gegaan. Daarbij werkt de Hanzehogeschool Groningen (HG) inmiddels samen met ruim 140 partners, waarvan er 131 actief betrokken zijn in de innovatiewerkplaatsen. Tot de partners behoren de vier noordelijke hogescholen, vijf ROC s, RUG en UMCG, en ruim 45 zorg- & welzijnsinstellingen, 49 bedrijven, 9 netwerkorganisaties en 13 regionale overheden (provincies en gemeenten en gerelateerde organisaties). 2 De Hanzehogeschool is penvoerder van het CoE HA en daarmee eindverantwoordelijk. In totaal gaat het om 16 miljoen euro, inclusief de 4 miljoen subsidie. Het CoE HA maakt onderdeel uit van de prestatieafspraken die de Hanzehogeschool Groningen heeft gemaakt met het Ministerie van OCW. Binnen de Hanzehogeschool Groningen is Healthy 2 We spreken van bedrijven als we organisaties in de commerciële private sector bedoelen. Daarnaast zijn er zorg- en welzijnsinstellingen en kennisinstellingen betrokken als partner bij het CoE HA. 5

7 Ageing een van de zwaartepunten. Dit wordt meer en meer zichtbaar in het onderwijs, onderzoek en ondernemerschap bij de HG. 2.2 Positionering In Noord-Nederland zijn meerdere netwerken actief op het terrein van Healthy Ageing. Door het HANNN, ZIF, UMCG en andere organisaties wordt het CoE HA beschouwd als een waardevolle toevoeging aan het netwerk. Het CoE HA is een duidelijk herkenbare organisatie die zich van andere initiatieven in Noord- Nederland onderscheidt door de samenwerking tussen onderzoek, onderwijs, bedrijven en instellingen met de nadruk op praktijkgerichte innovaties. Het CoE HA kenmerkt zich onder meer door het grote aandeel praktijkgericht onderzoek en de sterke betrokkenheid van studenten. Door de gekozen opzet met innovatiewerkplaatsen met een grote in kind bijdrage van de partners heeft het CoE HA een grote uitvoeringscapaciteit. Bovendien is er door de aanwezigheid van de onderwijsinstellingen een directe lijn naar het opleiden van professionals. Tijdens de sterkte-zwakte analyse in april 2014 is door de partners aangegeven dat het CoE HA inmiddels goed bekend staat in het werkveld. Partners zien duidelijk de meerwaarde van de innovatiewerkplaatsen. Dit blijkt onder meer uit de grote belangstelling voor deelname aan de innovatiewerkplaatsen en het aantal aanvragen. Ook wordt het CoE HA steeds vaker benaderd met vragen van andere geïnteresseerden, zowel op nationaal als op internationaal niveau. Het CoE HA draagt door de gekozen opzet bij aan verdere versterking van het noordelijke speerpunt Healthy Ageing, het sluit aan bij de Top sector Life Sciences and Health (LSH) en het biedt kansen voor vergroten van de economische bedrijvigheid. Noord-Nederland onderscheidt zich door de focus op preventie, participatie en een gezonde leefstijl van jong tot oud. Op 1 juli 2013 is Noord-Nederland in Brussel door het European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing uitgeroepen tot een van de top drie voorbeeldregio s in Europa op het gebied van Active & Healthy Ageing. De Human Capital Agenda van de topsector Life Sciences & Health vraagt om nieuwe opleidingen voor specialismen in de gezondheidstechnologie, een goede inbedding van gezondheidstechnologie in de curricula van de overige opleidingen, intensieve samenwerking tussen moderne gezondheidszorgpraktijken, bedrijfsleven en opleidingen en het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de sector, de opleidingen en het werken in de zorg. Het CoE HA is betrokken bij het actualiseren van deze Human Capital Agenda. Ook is er een sterke verbinding met Europa. De Europese Unie heeft Healthy Ageing benoemd als een van de grand societal challenges van de komende periode, en de noordelijke partners sluiten daarom aan op het European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing. De prioriteiten die door het EIP AHA zijn vastgesteld gaan doorwerken in de onderzoeksprogramma s onder Horizon Daar speelt het CoE HA op in. Diverse partners van het HANNN hebben al veel ervaring met Europese onderzoek- en innovatieprojecten op dit terrein en door de bundeling van expertise en menskracht zal dit CoE Zorg HA nog beter in staat zijn om zorg te innoveren in de dagelijkse praktijk en de oplossingen te implementeren en op te schalen naar Nederlandse en Europese toepassing. Het CoE HA zal binnen Noord-Nederland haar positie komende jaren verder versterken. Ook op landelijk en internationaal niveau wil het CoE HA een belangrijkere rol gaan vervullen op het terrein van Healthy Ageing. Waar mogelijk haken we aan bij Europese ontwikkelingen. Om de positie te versterken zal verbinding gezocht worden met relevante spelers op zowel het nationale als het internationale veld. Een nationaal en een internationaal netwerk helpt bij het bevorderen van de naamsbekendheid van het CoE HA en bij het realiseren van informatieuitwisseling en samenwerking met andere organisaties. Dit is van belang voor het realiseren van de doelstellingen van het CoE HA en helpt bij de verdere opschaling van innovatieve CoE HA ideeën en projecten. 2.3 Waar staan we op dit moment? SWOT en midterm review In 2014 heeft het management van het CoE HA ervoor gekozen om ter voorbereiding op de midterm review een sterkte-zwakte analyse te maken van de actuele stand van zaken bij het CoE HA, in samenwerking met het Platform Bèta Techniek. In het voorjaar van 2014 hebben, ter 6

8 voorbereiding hiervan, experts van het Platform 9 telefonische interviews afgenomen bij vertegenwoordigers van de onderwijspartners, de zorgpartners, de bedrijfspartners en bij de directeur van het CoE. Op basis hiervan is een conceptanalyse gemaakt door het Platform. Deze analyse is op 22 april besproken tijdens een bijeenkomst met elf externe partners en een aantal vertegenwoordigers van de Hanzehogeschool. In het analyserapport van het Platform Bèta techniek (mei 2014) staat onder meer: Het centrum heeft in een zeer korte tijd veel van de grond weten te krijgen en een goed netwerk opgebouwd. Verschillende IWP s hebben zeker de potentie om uit te groeien tot financieel zelfstandige publiek-private samenwerking. De overall conclusie is dat dit centrum (ook in vergelijking met andere centra) heel veel heeft weten te bereiken in korte tijd. Een indrukwekkend aantal IWP s is gestart en een aantal van de IWP s heeft al flinke stappen gezet. De uitdagingen voor de komende jaren zijn: sterkere positionering en profilering (inclusief duidelijke innovatievisie); focus op thema s, cluster IWP s; en versterken van ondernemerschap en business development We konden ons vinden in de conclusies van het Platform Bèta Techniek en zijn trots op het vele dat in weinig tijd is bereikt. De verbeterpunten waren heel logisch en in de afgelopen maanden hebben we een aantal ontwikkelpunten opgepakt. Deze zijn beschreven in de Management Review van 26 juni 2014, die tot stand gekomen is in overleg met interne en externe stakeholders. In september 2014 heeft de Reviewcommissie Hoger Onderwijs en Onderzoek de voortgang van het CoE HA beoordeeld. In haar advies aan de minister van OCW staat dat het Centre of Expertise Healthy Ageing een solide basis heeft gelegd die voldoende vertrouwen biedt voor een duurzame financiële en inhoudelijk zelfstandige publiek-private(-publieke) samenwerking in 2016 en verder. En: De commissie constateert dat er sprake is van een goede publiek-private samenwerking, met een organisatie die staat en is ingebed in een actief netwerk van gecommitteerde partners. De cofinanciering van partners ligt besloten in de uitvoering van activiteiten binnen de IWP s en is aanzienlijk. Uit gesprekken en uit analyses van o.a. Turner die het CoE afgelopen maanden heeft geadviseerd, blijkt dat het succes van het CoE HA vooral het succes is van de IWP s. Doel van het CoE is het realiseren van Publiek-Private Samenwerking. De innovatiewerkplaatsen spelen hierin een belangrijke rol en we zullen deze komende tijd verder optimaliseren. Succesfactoren van de IWP s zijn: - Versnelde coalitievorming tussen onderzoek, onderwijs en ondernemerschap/bedrijven - De drive om snel tot tastbare innovatieresultaten te komen (ook op de markt lanceerbare producten en diensten) - Netwerkpartners mede aan het stuur; zij zijn dus mede-eigenaars van de IWP s waar zij bij betrokken zijn. In par werken we dit verder uit. 2.4 Healthy Ageing Hanzehogeschool en het CoE HA De HG is penvoerder van het CoE HA en daarmee eindverantwoordelijk. De activiteiten in het CoE HA zijn nauw verbonden aan de overige HG activiteiten op HA. Vanaf september 2014 maken alle HA activiteiten van de HG deel uit van het Hanzehogeschool Centre of Expertise Healthy Ageing (HG CoE HA). Het in dit businessplan genoemde CoE HA wordt sindsdien binnen de Hanzehogeschool zelf het OCW-project CoE HA genoemd. In dit businessplan wordt echter gesproken van het CoE HA. Dit betreft dus het OCW project CoE HA en niet alle HG activiteiten die vallen onder het HG CoE HA. Er is voor gekozen om de naam CoE HA te handhaven in dit document, omdat dit de oorspronkelijke naam is waaronder het CoE HA bekend is bij zowel de subsidiegever als de partners. Per 1 september 2014 zijn alle aan Healthy Ageing gerelateerde activiteiten binnen de Hanzehogeschool ondergebracht bij het Hanzehogeschool Centre of Expertise Healthy Ageing. Op deze manier kan de veelheid aan Healthy Ageing activiteiten beter met elkaar worden verbonden op de driehoek onderzoek-onderwijs-ondernemerschap, zodat Healthy Ageing binnen de HG nog 7

9 meer een geheel wordt waarin publiek-private samenwerking centraal staat. Het al bestaande Centre of Expertise Healthy Ageing is opgenomen in dit geheel en wordt aangeduid als OCW project CoE HA. Om coördinatie en verbinding in het HG CoE HA te borgen zijn portefeuillehouders benoemd, op de kernprocessen onderzoek, onderwijs en ondernemerschap. Daarmee zijn er duidelijke aanspreekpunten voor kenniscentra, lectoraten en schools binnen de HG. Deze portefeuillehouders vormen, samen met de directeur van het OCW project CoE HA en samen met de leading dean Healthy Ageing, het sturingsplatform van het HG CoE HA. In het versterken van ondernemerschap/business development zit nog de grootste uitdaging en dit is de belangrijkste prioriteit voor het OCW-project CoE HA en de portefeuillehouder ondernemerschap, maar ook voor ontwikkelingen binnen het onderwijs en het onderzoek. De HG positioneert ondernemerschap (o.a. in de zin van business development) als ondersteunende benadering van het strategisch zwaartepunt Healthy Ageing HG CoE HA, ook op onderzoek omdat de bedrijvenkant in de regionale en internationale subsidies steeds belangrijker wordt. Door deze sterkere sturing op HA kan de HG zich nog sterker verbinden met de regio en een grotere rol spelen op het Europese toneel, dat alles in overleg en nauwe samenwerking met externe partners. 3 Missie, visie en doelen 3.1 Aanleiding voor totstandkoming CoE HA In het oorspronkelijke businessplan van het CoE HA wordt verwezen naar de Beleidsagenda 2012 van VWS. Daar staat de maatschappelijke opgave om de zorg anders, beter en toekomstbestendig te organiseren, zodat de zorg ook in de toekomst gezond en betaalbaar blijft. Door vergrijzing en technologische ontwikkelingen neemt de vraag naar zorg de komende jaren verder toe. We leven langer en we kunnen meer ziektes of afwijkingen eerder diagnosticeren en behandelen. Er is een toename van het aantal chronisch zieken en er zijn steeds meer kwetsbare groepen die behoefte hebben aan zorg. Voorbeelden hiervan zijn mensen die door een ongezonde leefstijl fysieke én psychische beperkingen krijgen en ouderen die door fysieke problemen meer en meer geïsoleerd raken en daardoor psychische problemen krijgen. Zeker voor ouderen geldt dat hun mate van zelfstandig kunnen functioneren en de wijze waarop zij deel uitmaken van een sociale omgeving, bijdraagt aan hun welzijn. Niet alleen ouderen hebben meer zorg nodig. Dit geldt ook voor de jeugd. De gezondheidsproblematiek van jongeren neemt door hun ongezonde leefstijl steeds meer toe, met name bij kwetsbare groepen met een lage Sociaal Economische Status (SES). Investeren in Healthy Ageing gezond en actief ouder worden - levert aanzienlijke maatschappelijke en economische baten op. De huidige zorg- en welzijnsaanpak wordt te duur en leidt tot maatschappelijke en economische schade 3. Er moeten oplossingen gevonden worden die tegemoet komen aan het beheersen van de zorguitgaven. Oplossingen moeten bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van leven en zorg. Ze moeten de zorg toegankelijker maken, rekening houdend met het feit dat de burger zich meer manifesteert als een kritische zorgconsument die op basis van informatie eigen keuzes maakt. De burger als afnemer maakt o.a. via patiëntenorganisaties duidelijk hoe ze de toekomstige zorg ziet. De burger is daarmee een actieve participant in dit proces. Er ontstaan nieuwe burgerinitiatieven en zorgcoöperaties. Zorg- en welzijnsinstellingen, welzijnsinstellingen en bedrijven zijn hier al heel actief mee bezig. Ze stellen zich de vraag hoe de toekomstige zorg er uitziet. Met hen zal de burger als (zorg)gebruiker, als mondige deelnemer in het proces, meedenken, meepraten en vormgeven aan de zorg van de toekomst. Hoe verbeteren we toekomstige zorgprocessen, wat zijn de kenmerken van de nieuwe zorgpraktijk en de nieuwe zorgprofessional, hoe komen we tot een meer vraag 3 Gezond en actief ouder worden, Marc Pomp, UMCG, november

10 gestuurde en beter geïntegreerde zorgverlening, op welke wijze kunnen we gebruik maken van nieuwe technologieën? Daarnaast leven er vragen over het wonen (van ouderen) in de toekomst. Wat zijn de kenmerken van het nieuwe woon- en zorgconcept? Hoe verloopt het monitoren van chronisch zieken die thuis wonen, hoe kunnen mensen thuis meer aan zelfdiagnostiek doen, welke technische hulpmiddelen zijn nodig en hoe kunnen die het beste worden gebruikt? Op welke wijze wordt de oudere ondersteund door activiteiten ingezet vanuit de welzijnsorganisaties die de eenzaamheid van deze leeftijdsgroep beperken? Hoe kunnen ouderen gezond blijven eten, welke sociale leefvormen helpen hierbij? Cruciaal daarbij is hoe we (aspirant) professionals in zorg en welzijn, het welzijn, de educatie en de sport zo kunnen toerusten, dat zij optimaal bijdragen aan gezondheid en participatie in de hele levenscyclus van mensen. Allemaal vragen waar het CoE HA een belangrijke rol bij kan vervullen door de zorginnovatie in de praktijk te laten plaatsvinden, de kennis daaruit te oogsten voor nieuw en beter onderwijs in wo, mbo en hbo en voor nieuwe praktische toepassingen en nieuwe commerciële producten en diensten. 3.2 Missie en visie Missie en visie zijn in 2014 aangescherpt. Ze kunnen worden samengevat in de slogan: Gezond actief ouder worden doen we samen. Missie: Het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA) is een netwerkorganisatie van bedrijven, zorg- en welzijnsinstellingen, onderwijs- en kennisinstellingen, die gezamenlijk praktische innovatie van zorg en welzijn bewerkstelligen en kennis daarover ontwikkelen voor nieuw en beter onderwijs. Het CoE HA draagt door nieuwe producten en nieuwe markttoepassingen van bestaande producten, dienstverlening aan bedrijven en instellingen bij aan vergroting van gezondheid en welzijn en participatie van burgers (jong en oud) de verbetering van de beroepspraktijk, en aan versterking van de economie. Visie: Het CoE HA is in 2016 een duurzaam en toekomstbestendig netwerk waarin partijen samenwerken aan praktijkgerichte vragen en innovaties in zorg en welzijn. Het CoE HA is financieel gezond en draait vanaf 2016 zonder subsidie. In het CoE HA is sprake van publiek-private samenwerking op het terrein van active and healthy ageing. Ondernemers, wetenschappers, docenten en studenten werken in multidisciplinair verband samen aan onderzoek, innovatie en het bevorderen van de kwaliteit van onderwijs. Het CoE HA initieert nieuwe activiteiten, verbindt partners, biedt ondersteuning en borgt de kwaliteit. Om innovaties met maatschappelijke en/of economische meerwaarde succesvol op de markt te brengen biedt het CoE HA ondersteuning op business development, ehealth/technologie en onderwijs/opleiden van professionals. (Top)onderwijs, toegepast onderzoek, innovaties in zorg en welzijn en om-, bij- en nascholing zijn nauw aan elkaar gelieerd. Op deze wijze bieden de beroepspraktijk van zorg en welzijn, bedrijven en onderwijsinstellingen samen toegevoegde waarde aan onderwijs, onderzoek, business en human capital op het gebied van healthy ageing. Het CoE HA richt zich op het realiseren van praktijkgerichte innovatie. Dit betreft het verbeteren en doorontwikkelen van bestaande producten, diensten en onderwijs en het implementeren van innovaties in de praktijk. We sturen op innovaties die zodanig worden ontwikkeld, dat ze reproduceerbaar en opschaalbaar zijn. Er is een relatief grote kans van slagen door het optimaal benutten van bestaande expertise. Daarnaast wil het CoE HA enkele disruptieve innovaties realiseren, met geheel nieuwe diensten en producten. Innovatie vindt plaats vanuit de innovatiewerkplaatsen, dicht bij de zorg- en welzijnsinstellingen, de bedrijven, de professionals èn dicht bij en met de burger. Het CoE start met bestaande vragen en initiatieven van onze partners, deelnemende bedrijven, zorg- en welzijnsinstellingen. Deze initiatieven zijn nu nog vaak kleinschalig en hebben nog niet de kracht om tot een grootschalige oplossing uit te groeien. Dat blijkt uit evaluatie van eerdere innovatieprojecten. Ook succesvolle pilots bloeden vaak dood omdat geen van de betrokken partijen de massa heeft om de pilotresultaten op te schalen en te implementeren. In de innovatieketen van kennisontwikke- 9

11 ling tot en met succesvolle marktintroductie hapert de overdracht en samenwerking tussen de verschillende spelers. Bedrijven kunnen de vereiste nieuwe kennis niet vinden, onderzoek- en onderwijsinstellingen kunnen de weg naar de markt niet vinden. Zorginstellingen kunnen elkaar niet vinden waar het gaat om de vernieuwing van de werkvormen. Mede daardoor is er te weinig multidisciplinaire samenwerking tussen zorg en welzijnsinstellingen, bedrijven, onderzoekers en onderwijs. Daardoor zijn de resultaten niet alleen te kleinschalig, maar ook te disciplinegebonden en te weinig integraal. Hierin maakt het CoE HA het verschil. Het CoE HA vult deze lacune op door deze lokale initiatieven te laten groeien en op te schalen naar een implementatie op regionaal en (inter)nationaal niveau. Daartoe is een netwerk van innovatiewerkplaatsen ingericht, waarbinnen de nu nog vaak ontbrekende focus, massa en synergie wél mogelijk is en resultaat geboekt kan worden met de innovatie van de zorg- en welzijnspraktijk. Een netwerk bovendien dat de snijvlakken van verschillende disciplines benut. Door deze werkwijze realiseert het CoE HA zowel economische opbrengsten als maatschappelijke opbrengsten. 3.3 Doel Op basis van de aangescherpte missie en visie is voor het CoE HA het volgende hoofddoel geformuleerd: Na vier jaar is het CoE HA een duurzaam ecosysteem voor publiek-private samenwerking. Het is een innovatieplatform met 25 innovatiewerkplaatsen, waar tientallen praktijkgerichte onderzoeken en implementaties van nieuwe zorg- en preventie-oplossingen plaatsvinden en waar op de markt lanceerbare producten worden ontwikkeld. Het CoE HA schaalt de resultaten op naar landelijke en eventueel internationale toepassing en zorgt voor inbedding in nieuw en verbeterd onderwijs. Zoals aangegeven in het oorspronkelijke businessplan (2012) levert het CoE HA met dit doel een bijdrage aan de nationale doelstellingen (VWS agenda): Reductie van het beroep op professionele zorgkosten door burgers langer gezond thuis te laten wonen Verhoging van de arbeidsparticipatie van burgers Verhoging van de maatschappelijke participatie van burgers Voldoende en goed opgeleid personeel Zorgverleners worden goed en op de juiste plek ingezet De bijdrage van het CoE-HA aan de realisatie van de bovengenoemde doelstellingen komt onder andere tot uiting in: Het ontwikkelen van een netwerk van innovatiewerkplaatsen; Het initiëren en uitvoeren van praktijkgerichte onderzoeksprojecten (multidisciplinair); Het stimuleren en ondersteunen van onderwijsontwikkeling; 10

12 Het, tezamen met bedrijven, kennis naar de markt brengen; Het geven van informatie en voorlichting aan professionals en burgers; Het vertalen van lokale oplossingen naar landelijke en internationale toepassingen. Dit doen we op thema s als: ouderen langer thuis laten wonen met inzet ICT; preventie; extramuralisering; langer gezond doorwerken; en leefstijl, voeding en bewegen. 3.4 Doelstellingen en prestatie indicatoren Het hoofddoel is uitgewerkt in subdoelstellingen en prestatie indicatoren voor de komende 4 jaar. Hieronder staat in tabelvorm de voortgang ten aanzien van de subdoelstellingen en prestatie indicatoren weergegeven. De pi s waarde jaar 1 en 2 en jaar 3 en 4 zijn afkomstig uit het oorspronkelijke businessplan. Uit onderstaande tabel blijkt dat we een groot aantal van de PI s al eerder hebben bereikt dan in het oorspronkelijke businessplan was voorzien, en dat we op enkele PI s zoals het aantal deelnemende partners al verder zijn gekomen dan de oorspronkelijke doelstellingen. Dat is iets om trots op te zijn. Tegelijk moeten we nog stevig verder aan de slag met de PI het aantal innovaties/toepassingen/producten die geschikt zijn voor de markt. Er worden in IWP s al veel innovatieve diensten ontwikkeld, maar we willen in de komende periode ook meer innovatieve vermarktbare producten realiseren. Ook op de PI financiële bijdrage van partners (cash inkomsten) moeten we nog meer voortgang boeken. 11

13 Subdoelstellingen Prestatie indicatoren Waarde jaar 1 en 2 Het CoE ontwikkelt Aantal innovatiewerk- 15 in de periode plaatsen tot 2017 een netwerk Aantal deelnemende 25 van innova- bedrijven/zorg- en wel- tiewerkplaatsen. zijnsinstellingen Aantal deelnemende onderwijsinstellingen/ 8 kennisinstellingen Waarde jaar 3 en Stand van zaken december (partners in totaal) In een periode van 4 jaar initieert en voert het CoE praktijkgericht onderzoek uit (4 grote en 15 kleinere projecten). Het CoE HA actualiseert onderwijs en ontwikkelt nieuw onderwijs ten behoeve van het hbo en het mbo (in samenwerking met mbo, hbo en zorg- en welzijnsinstellingen). Er zijn in de periode tot 2017 innovaties/ toepassingen/ producten die geschikt zijn voor de markt (valorisaties) Start ups (nieuw toevoegde pi) Het CoE HA is financieel gezond en de inkomsten dekken de kosten. Aantal hbo- en mbo-studenten in IWP s Aantal onderzoeksprogramma s met aandacht voor leren, voeding, bewegen (sport) Kleinere onderzoeksprojecten Aandacht voor ouderenzorg in de verpleegkundige, paramedische, welzijns- en aanverwante hbo- en mboopleidingen Aandacht voor technologie en e-health in bovengenoemde opleidingen Hoeveelheid ontwikkeld onderwijs op basis van input van de partners (zorg- en welzijnsinstellingen en bedrijven) Aantal innovaties Waarvan aantal regionaal toepasbare zorginnovaties Waarvan aantal nationaal toepasbare zorginnovaties Waarvan aantal Europees toepasbare zorginnovaties Aantal nieuwe bedrijven op het gebied van Healthy Ageing Financiële bijdrage van partners (cash inkomsten) binnen 4 jaar Verdubbeling aantal ects. Verdubbeling aantal ects. Verdubbeling aantal ects mbo stagiairs 100 hbo-stagiairs 21 onderzoeksprogramma s 71 projecten Nulmeting is bij een aantal partners uitgevoerd. O.a. HG start in credits nieuw ontwikkeld onderwijs (3 minoren); Alfacollege verschillende modulen en aanpassen competentieprofielen en kwalificatiedossiers ( ) 50K pm tot april 2014 is 136K aan cash toegezegd in de IWP s 12

14 4 Inhoudelijke thema s Al in de voorbereidingsfase van het CoE HA is met de partners gekozen voor een aantal cruciale onderwerpen waar het CoE-HA zich op richt. Dit zijn: De combinatie van preventie, zorg en welzijn. Uitgangspunt daarbij is om de burgers zo lang mogelijk uit de zorg te houden en hun maatschappelijke participatie en arbeidsparticipatie zo veel mogelijk te bevorderen. Burgers als doelgroep, met daarbij aandacht voor de volledige levensloop (van jeugd naar ouderen). Gezonde leefstijl in de jeugd is immers een essentiële voorwaarde voor gezond ouder worden van de ouderen. Bewegen en voeding en de context van leren, arbeid, wonen en maatschappelijke participatie. Centrale vraag daarbij is hoe een gezonde leefstijl bevorderd kan worden, welke leefstijlinterventies daarbij gewenst zijn en hoe die in de praktijk geïmplementeerd en geëvalueerd kunnen worden. Uitgangspunt daarbij is versterken van het vermogen tot zelfsturing en adaptatie van de sociaal-fysieke omgeving. Het bevorderen van sociale participatie en het voorkomen van eenzaamheid onder met name ouderen. Aandacht voor preventie van depressies, angsten, e.d. bij deze doelgroep, gericht op het langdurig behoud van de zelfstandigheid. Met aandacht voor technologie en ICT (e-health) ter verbetering van de zorg. Het gaat hierbij om technologie ter ondersteuning van zowel de professionals als de burgers. Kostenreductie van zorg door eerder genoemde preventie en procesverbetering in de bedrijfsvoering, t.b.v. kwaliteits- en productiviteitsverbetering in de zorg. Centraal hierin staat betere integratie (om de huidige versnippering in de zorg te adresseren) en betere vraagsturing (inspelend op de veranderende rol van burgers/cliënten). Versterking van het vakmanschap van professionals in het licht van alle hierboven genoemde punten. Centrale vraag daarbij is hoe het beroep, de welzijns- en zorgpraktijk en de competenties van de professionals zich ontwikkelen en hoe dat in de praktijk geimplementeerd en geëvalueerd wordt. Op basis hiervan zijn de volgende inhoudelijke thema s gekozen voor de clustering van de innovatiewerkplaatsen: 1. Bewegen en sport; 2. Voeding; 3. Wonen, vrije tijd en zorg; 4. Welzijn en zorg; 5. ehealth en technologie; 6. Jeugd en leefstijl; en 7. Arbeid en zorg. Onderwerpen als participatie, kostenreductie en versterken vakmanschap professionals lopen door de verschillende thema s heen. Hieronder volgt een korte beschrijving van de zeven thema s. Per thema is aangegeven welke lectoren hierbij betrokken zijn. De lectoraten zijn samen met de partners uit de beroepspraktijk verantwoordelijk voor het praktijkgerichte onderzoek en de kennisontwikkeling op dit thema. Meer informatie over de betreffende IWP s staat vermeld op de website van het CoE HA. 1. Bewegen & Sport Fysieke inspanning is een van de meest belangrijke voorwaarden voor een gezonde leefstijl. Bewegen en sporten heeft zowel direct als indirect een positief en preventief effect op de gezondheid, maar is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Binnen het thema Bewegen & Sport richten innovatiewerkplaatsen zich op het behalen van gezondheidswinst door een brede toepassing van fysieke inspanning. Bij gezonde mensen van alle leeftijden, en ook bij kwetsbare groepen in de samenleving zoals ouderen, chronisch zieken en verstandelijk beperkten. Betrokken lectoren: C. v.d. Schans, A. Waninge. 13

15 2. Voeding Voedsel en eetgewoonten spelen een belangrijke rol bij veroudering en (leeftijdgerelateerde) ziekten. Een uitgebalanceerd dieet en juiste voedselkeuzes kunnen belangrijke bijdragen leveren aan het verlengen van gezonde jaren bij het ouder worden. Hierbij speelt bijvoorbeeld ook het tijdig onderkennen en behandelen van ondervoeding een belangrijke rol. Binnen het thema Voeding richten de innovatiewerkplaatsen zich op het ontwikkelen van nieuwe voedingsmiddelen en een gezonde leefstijl in relatie tot voeding, voor zowel gezonde als zieke mensen. Betrokken lectoren: H. Jager, F. van der Leij. 3. Wonen, vrije tijd & Zorg Om de kwaliteit van de leefomgeving van ouderen te versterken zijn innovaties nodig die zorg en welzijn combineren met wonen en recreëren. Thuis, maar ook tijdens het recreëren willen ouderen gebruik kunnen maken van kwalitatief goede zorg en aandacht besteden aan een gezonde levensstijl. Een goede ruimtelijke omgeving draagt ook bij aan de gezondheid en het welzijn van mensen. Innovatieve aanpassingen aan gebouwen kunnen zorgen voor het beter functioneren van zorginstellingen, kwalitatief goede zorg en besparing van kosten. Binnen het thema Wonen, vrije tijd & Zorg richten innovatiewerkplaatsen zich op innovatieve diensten en producten, het kwalificeren van professionals en een optimale inrichting van een ruimtelijke omgeving. Betrokken lectoren: I. Delies, J. de Jong, M. Mobach, J. Veuger. 4. Welzijn & Zorg De zorgsector heeft te maken met ingrijpende ontwikkelingen. Zo neemt het aantal ouderen niet alleen toe, oudere mensen willen ook graag zo lang mogelijk thuis wonen en mee blijven doen in de samenleving. Ook gemeenten krijgen door de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) meer verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van de zelfstandigheid en participatie van burgers. In de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) vinden eveneens veranderingen plaats: vanwege bezuinigingen wordt een overstap gemaakt naar meer extramurale zorg (ambulantisering) van mensen met een psychiatrische aandoening. Deze ontwikkelingen maken de zorg complexer, inhoudelijk en organisatorisch; voor zorgaanbieders en -professionals betekent dit een andere manier van denken en werken. Binnen het thema Welzijn & Zorg richten de innovatiewerkplaatsen zich op de organisatie van het zorgaanbod, het kwalificeren van professionals en de ontwikkeling van producten en diensten om passende zorg te kunnen bieden. Betrokken lectoren: Ch. De Heer, L. Korevaar, E. Finnema, J. Christis, E. Bisschop Boele. 5. ehealth & Technologie Moderne informatie- en communicatietechnologie in de vorm van ehealth biedt de mogelijkheid oplossingen te vinden voor problemen in de zorgsector. Door gebruik van ICT, gaming, domotica en care-cure technologie kunnen ouderen langer zelfstandig blijven. ehealth toepassingen worden ook ingezet bij revalidatie van bijvoorbeeld kinderen met een motorische beperking. In vrijwel alle innovatiewerkplaatsen wordt (ook) gebruik gemaakt van technologie, maar binnen het thema ehealth & Technologie richten ze zich specifiek op hoe ehealth-innovaties kunnen bijdragen aan een gezonde levensstijl van mensen in alle leeftijden, ziek en gezond. Betrokken lectoren: A. Dijkstra, H. Velthuijsen. 6. Jeugd & Leefstijl Kinderen en jongeren hebben ook te maken met ontwikkelingen in zorg en welzijn, zoals bezuinigingen en veranderingen in de jeugdzorg. Daardoor is het bijvoorbeeld nodig de aanpak van wijkvoorzieningen voor kinderen te herzien, om de kwaliteit van jeugdgezondheidszorg en scholen, kinderopvang, sportvereniging, etc. op peil te houden. Daarnaast hebben kinderen met een aandoening, zoals dyslexie of een aandacht stoornis, extra aandacht nodig. Ze zijn erg kwetsbaar en hebben vaak problemen met het sociaal en emotioneel functioneren. Binnen het thema Jeugd & Leefstijl richten de innovatiewerkplaatsen zich op de zorg en welzijn van kinderen en jongeren. Door met alle betrokken partijen te werken aan innovaties in voorzieningen en behandelmethoden. Betrokken lectoren: J. Doornenbal, R. Mombarg, H. Steenbeek. 14

16 15

17 7. Arbeid & Zorg Door de vergrijzing van de bevolking en de verhoging van de pensioenleeftijd moeten werkenden langer inzetbaar blijven op de arbeidsmarkt. Dat vraagt om preventief handelen van de werkgever en de werknemer. Een ander arbeidsaspect is het op peil houden van het aantal gekwalificeerde zorgverleners voor de toekomstige zorgvraag. Om zorg- en servicediensten in de toekomst te kunnen blijven leveren, zullen de werkwijze, de cultuur en de personeelsinzet van zorgaanbieders moeten veranderen. Binnen het thema Arbeid & Healthy Ageing richten innovaties zich op werkgevers bij het toekomstbestendig faciliteren van hun werknemers. Andere innovaties hebben als doel organisaties en zorgprofessionals te ondersteunen bij een vernieuwingsslag in de relatie met hun patiënten/cliënten. Betrokken lectoraten: L. Beukema, L. Polstra. 5 Functies Het CoE HA heeft vijf samenhangende hoofdfuncties, te weten: praktijkgericht onderzoek, innovatie, onderwijsontwikkeling, business development en informatievoorziening en communicatie. De organisatie van het CoE HA kent twee niveaus. Ten eerste het CoE HA en daarbinnen de 25 innovatiewerkplaatsen. De activiteiten die horen bij de functies van praktijkgericht onderzoek en innovatie vinden met name plaats in de innovatiewerkplaatsen. Voor de overige 3 functies, onderwijsontwikkeling, business development en informatievoorziening en voorlichting zijn er zowel activiteiten, producten en diensten op het niveau van het CoE HA als geheel als op het niveau van de afzonderlijke innovatiewerkplaatsen. 1. Praktijkgericht onderzoek In de innovatiewerkplaatsen vindt praktijkgericht onderzoek plaats dat voldoet aan alle methodologische eisen voor wetenschappelijk onderzoek. Het Centre of Expertise Healthy Ageing zet hierbij sterk in op verbinding met belangrijke Healthy Ageing thema s en de vragen vanuit de markt. De innovatiewerkplaats onderzoekt het probleem/de vraag, ontwerpt en implementeert de innovatie en evalueert de resultaten. Er is nauwe samenwerking tussen onderzoekers, die toegang hebben tot de fundamentele kennis, en uitvoerders, die kennis hebben over de praktijk. Voor studenten is de innovatiewerkplaats een onderwijsomgeving waarin ervaring wordt opgedaan met onderzoek en implementatie van vernieuwingen in de beroepspraktijk. 2. Innovatie Doel van het Centre of Expertise Healthy Ageing is het realiseren van innovaties in zorg en welzijn, om een constructieve bijdrage te leveren aan maatschappelijke en economische uitdagingen rond vergrijzing, ontgroening, individualisering, technologische innovaties, stijging van zorgkosten en kwaliteit van de zorg in de krimpgebieden in Noord-Nederland. Het CoE HA biedt betrokken marktpartijen de gelegenheid onderzoek (te laten) uitvoeren met gebruikmaking van specifieke onderzoeks- en laboratoriumfaciliteiten, expertise en andere ondersteuning (bijv. op gebied van subsidies). De resultaten worden in de vorm van praktijkimplementaties beschikbaar gesteld aan partners en andere geïnteresseerde partijen. 3. Onderwijsontwikkeling Met de kennis van de innovaties in de zorgpraktijk (de markt) en de vernieuwingen die in de innovatiewerkplaatsen ontstaan geeft het Centre of Expertise Healthy Ageing een impuls aan (vraaggestuurde) vernieuwing en uitbreiding van het onderwijs, op het brede terrein van Healthy Ageing. Het CoE HA ondersteunt de ontwikkeling van bachelors, majors, minors, excellentieprogramma s en masters. Verder biedt CoE HA studenten, docenten, leerlingen en professionals (uit wo, hbo en mbo) de gelegenheid deel te nemen aan praktijkprojecten zoals die worden uitgevoerd in o.a. de innovatiewerkplaatsen. 4. Business development en contactcentrum marktpartijen Het Centre of Expertise Healthy Ageing voert - in samenwerking met bedrijven en adviseurs op het gebied van business development een professioneel business ontwikkelingstraject uit. Het omvat het hele business development traject, van ideevorming en het maken van businessplannen tot het opschalen en marktrijp maken van producten en diensten. Hiermee worden succes- 16

18 volle pilots van innovaties in zorg en welzijn op grotere schaal geïmplementeerd, uitgerold en in de markt geïntroduceerd. Het CoE HA fungeert als contactcentrum voor marktpartijen in de zorg- en welzijnssector, voor vragen en ondersteuning bij onderzoeks- en innovatieprojecten. 5. Informatievoorziening en voorlichting Het CoE HA communiceert de resultaten van de innovatiewerkplaatsen en het onderwijsaanbod naar betrokkenen: professionals in zorg & welzijn, ondernemers, beleidsmakers, docenten en studenten. Ook voorlichting aan burgers behoort tot de functies van het CoE HA. Met diverse middelen (website, advertenties, artikelen in dagbladen en vakbladen, radio en tv) informeert het CoE HA relevante doelgroepen over het belang van een gezonde en actieve leefstijl. Verder enthousiasmeert het jongeren voor opleidingen op het gebied van Healthy Ageing door te laten zien welke interessante ontwikkelingen er zijn in de verschillende sectoren (zorg en welzijn, maar ook in relatie tot economie en techniek). 6 Producten en diensten Om de functies van het CoE te realiseren biedt het CoE de volgende producten en diensten aan. 6.1 Producten en diensten van het CoE HA voor partners Het CoE HA biedt voor de partners de volgende diensten aan: - Een groot netwerk met veel expertise en kennisdeling. - Ondersteuning en advies: o bij het opzetten en inrichten van de innovatiewerkplaats, o o doorontwikkeling van de innovatiewerkplaats toetsing op haalbaarheid, bieden van ondersteuning bij halen resultaten, en stop zetten indien geen uitzicht is op succes. - Ondersteunende faciliteiten business development en onderwijs (zie ook paragraaf 7.3). - Ondersteuning ehealth/technologie: In meerdere innovatiewerkplaatsen zit een technologische component. Bij de partners ontbreekt echter vaak de kennis om dit goed uit te werken. Vanuit het CoE HA wordt dan de verbinding gezocht met een passend bedrijf. Dit kan bijvoorbeeld een ICT bedrijf zijn als het gaat om ehealth. - Projectleiding, met veel expertise op business development, van initiatief tot en met marktintroductie. - Informatieve bijeenkomsten en kennisdeling via themabijeenkomsten, voortgangsgesprekken met IWP s en een jaarlijks symposium. - Toegang tot kennis en onderzoek binnen HG en andere participerende onderwijs- en onderzoeksinstellingen - Toegang tot financiers van nieuwe start ups Het onderscheidend vermogen van het CoE HA ten opzichte van andere netwerken is met name de grote beschikbare expertise en menskracht en de praktische insteek. Tijdens de sterkte zwakte analyse in april 2014 werd dit bevestigd. Tevens werd aangegeven dat het CoE HA verbindingen tot stand brengt in de publiek-private samenwerking die anders niet waren gelegd. De partners zien duidelijk de meerwaarde van de innovatiewerkplaatsen. Dit blijkt onder meer uit de grote belangstelling voor deelname aan de innovatiewerkplaatsen en het aantal aanvragen, en uit SWOT, Management review 2014 en het advies van de review Commissie van november Met name het grote netwerk, de publiek-private samenwerking in de innovatiewerkplaatsen en de sturing op de concrete resultaten en ondersteuning op business development maakt dat men verwacht dat de innovatiewerkplaatsen waardevolle producten en diensten op zullen leveren. De eerste resultaten zijn al een feit (zie volgende paragraaf). De versterking op het gebied van business development komt verder aan de orde in hoofdstuk 9. 17

19 6.2 Producten en diensten uit de innovatiewerkplaatsen In de innovatiewerkplaatsen is sprake van co-creatie. Partners afkomstig uit bedrijven, zorg- en welzijnsinstellingen en kennisinstellingen werken veelal in samenspraak met klanten/gebruikers aan praktijkgericht onderzoek en de beoogde innovaties. Het praktijkgerichte onderzoek is tegen relatief lage kosten door de inbreng van de hogescholen (onderzoekers, lectoren, kennis en ervaring) en de betrokkenheid van studenten. Innovatiewerkplaatsen kunnen alleen starten als er innovatieve producten en diensten ontwikkeld worden met maatschappelijke en economische meerwaarde op de gekozen thema s. Dit staat in de voorwaarden voor het aanvragen van een innovatiewerkplaats. In de 25 innovatiewerkplaatsen vindt veel praktijkgericht onderzoek plaats. De ruim 20 onderzoeksprogramma s, de ruim 70 onderzoeksprojecten en de 5 promotietrajecten gaan de komende tijd veel resultaten opleveren. Het CoE zet sterk in op de verbinding tussen de iwp s op thema s en de vraagsturing vanuit de markt. Voorbeelden van producten en diensten die de innovatiewerkplaatsen zullen ontwikkelen zijn: toolkits, leefstijlprogramma s, gevalideerde app s, nascholingen voor professionals, zelfmonitoringdienst, serious games. Het CoE HA heeft een overzicht gemaakt van alle te verwachten resultaten per IWP. Vanuit de innovatiewerkplaatsen zijn nu al de eerste concrete en innovatieve producten en diensten opgeleverd. Een aantal voorbeelden van concrete resultaten tot nu toe (dec 2014): IWP Clinical Malnutrition : Ontwikkeling van een nieuwe app, de Pt-Global app. Met de Pt-Global app kan niet alleen worden gescreend op ondervoeding, maar juist ook ondervoeding worden vastgesteld en gemonitord. Het doel van de IWP Clinical Malnutrition is de kennis rondom voeding en beweging in relatie tot ondervoeding te vergroten, zowel bij de professional als bij de patiënt/cliënt. De beoogde innovaties dragen bij aan efficiëntie en effectiviteit binnen de zorg (o.a. diëtetiek en fysiotherapie) en daarmee aan een gezonde leefstijl van de patiënt. Partners van IWP Clinical Malnutrition zijn o.a. UMCG Kaakchirurgie (trekker), FrieslandCampina, Ordina, Hanzehogeschool Groningen, Mediq Tefa. De Pt-Global is als testversie gepresenteerd tijdens de Clinical Nutrition Week 2014 in Savannah, USA. IWP Active Ageing: ehealth platform 'leef gezond met diabetes' voor mensen met diabetes met interactieve informatie over diabetes, beweging en gezonde voeding. Het platform is geintegreerd met de activity tracker Fitbit Zip. Op onderwijs gebied: Scholingsdag voor zorgverleners over gebruik e-health platform, diabetes, psychosomatiek, Fitbit en motivational interviewing. Op het gebied van onderzoek: Set meetinstrumenten om verandering van gedrag (beweging, voeding en motivatie) te kunnen kwantificeren. IWP Kind in de Wijk: Analyse van de wijkplannen is gedaan, keuze van de speerpunten is gemaakt; uitvoeringsplan, voeding en bewegen. Nu wordt er concreet gewerkt aan analyse van de opbrengsten tot nu toe m.b.t. voeding en bewegen, validatiebijeenkomst is gepland met de belangrijkste stakeholders. IWP Health Space Design: Ontwerpvoorstellen ter verbetering van: de wayfinding voor ouderen in het UMCG; de wayfinding voor alle bezoekers in Martini Ziekenhuis Groningen; de positionering van Facility Management in het bouwkundig ontwerpproces (UMCG); organisatorisch-ruimtelijke thema s aangedragen door s Heerenloo. IWP Health Food & Technology: Gouden standaard aminozuurprofilering opgezet. Bedrijfskundige informatiestroom opgezet door Telson en Ordina. Start van product development met Medisch Centrum Leeuwarden en Koninklijke Koopmans om te komen tot gezonde voeding van voorheen waardeloze afvalstromen van garnalen en wei. IWP Maatschappelijke Participatie van mensen met een psychische beperking: Realisatie van rehabilitatieplan en wordt nu ingebouwd in EPD. De IRB gedachte is wijd verspreid en trainingen zijn gestart voor rehabiliteitsplan. Nu wordt er concreet gewerkt aan de Woonschool en herstelacademie. Deze zullen ervoor zorgen dat we een duurzame ambulantisering kunnen maken. 18

20 6.3 Producten en diensten onderwijs Op het gebied van onderwijsinnovatie zijn al de nodige resultaten bereikt en veel vernieuwingen zijn nog gaande. Met de kennis van de innovaties in de praktijk van zorg en welzijn en de vernieuwingen die in de innovatiewerkplaatsen ontstaan, geeft CoE HA een impuls aan (vraaggestuurde) vernieuwing en uitbreiding van het onderwijs op het brede terrein van Healthy Ageing. Het CoE HA ondersteunt de ontwikkeling van masters, bachelors, majors, minoren en excellentieprogramma s. Verder biedt CoE-HA studenten, docenten, leerlingen en professionals uit wo, hbo en mbo de gelegenheid deel te nemen aan praktijkprojecten zoals die worden uitgevoerd in o.a. de innovatiewerkplaatsen. In zijn 200 studenten met een substantiële omvang betrokken bij de IWP s. Ook biedt het CoE HA ondersteuning aan de IWP s op onderwijsontwikkeling en het opleiden van professionals. De onderwijsinstellingen die betrokken zijn bij het CoE HA hebben een aanbod van opleidingen die professionals opleiden voor de zorg en welzijnssector, zowel op mbo niveau als op hbo niveau. Het CoE HA heeft niet zozeer tot doel om het aantal studenten in deze sector te vergroten, dan wel om studenten beter voor te bereiden op de praktijk en de uitdagingen in de zorgen welzijnssector. Daarnaast is het doel om het aantal studenten uit andere sectoren, zoals studenten uit economische opleidingen en technische opleidingen te interesseren en op te leiden voor de uitdagingen in de zorg- en welzijnssector. Studenten werken regelmatig in multidisciplinaire opdrachten samen met studenten van verschillende opleidingen, bijvoorbeeld bij opdrachten rondom zorg en technologie. Het doel is om het aantal studenten uit deze nadere sectoren dat werkt aan Healthy Ageing gerelateerde opdrachten te vergroten. Vanaf september 2013 is het aantal studenten dat werkt en leert in de innovatiewerkplaatsen sterk toegenomen. In verschillende innovatiewerkplaatsen wordt ervaring opgedaan met het concept leerwerkplaatsen. In totaal zijn al ongeveer 200 studenten betrokken bij de innovatiewerkplaatsen. Met name de innovatiewerkplaats Welzijn en zorg ouderen: innoveren door leren werkt met grote groepen mbo en hbo studenten. Het aantal studenten dat betrokken is bij de innovatiewerkplaatsen zal verder stijgen. We verwachten komend jaar een verdubbeling. Het aantal studenten dat HA gerelateerd onderwijs volgt zal verder toenemen, onder andere door het aanbod van nieuw onderwijs op dit vlak. Voorbeelden van concrete activiteiten die in gang gezet zijn: Ontwikkeling 4 masteropleidingen: Master Healthy Ageing Professional, (Hanzehogeschool); Master Talentkracht en diversiteit (Hanzehogeschool); Master Sensortechnology and health (Hanzehogeschool); Master Zorgtechnologie, (NHL Hogeschool). Bij elke masteropleiding hoort een boegbeeld lector, die ook betrokken is bij IWP s en die masterstudenten zal inzetten bij onderzoek en innovatie binnen IWP s. Topminor Toekomst in Gezondheid (30 credits, start september 2014: samenwerking vier noordelijke hogescholen). Minor Financieel Management in de Zorg (30 credits, start september 2014, HG) Keuzevak Zorgmarketing (Hanzehogeschool, start februari 2015) Ontwikkeling modulen ouderen en aanpassen competentieprofielen en kwalificatiedossiers voor technische medewerkers en zorgverleners (Alfa College) Inrichten elektronische leeromgeving (Stichting ZON) met onderwijsmateriaal over veel ehealth/technologie thema s. 6.4 PR en communicatie Communicatie is belangrijk binnen het CoE HA. We onderscheiden interne en externe communicatie. Intern ligt de nadruk op kennisdeling met innovatiewerkplaatsen en partners. Middelen zijn o.a. netwerkbijeenkomsten, symposia, een digitaal platform en nieuwsbrieven. Over belangrijke ontwikkelingen worden betrokkenen ook rechtstreeks geïnformeerd. Een belangrijk aspect van de interne communicatie is het delen van ervaringen tussen innovatiewerkplaatsen, om te leren van good practices en gezamenlijk knelpunten op te lossen. 19

Centre of Expertise Healthy Ageing Actuele samenvatting businessplan en stand van zaken, september 2013

Centre of Expertise Healthy Ageing Actuele samenvatting businessplan en stand van zaken, september 2013 Centre of Expertise Healthy Ageing Actuele samenvatting businessplan en stand van zaken, september 2013 1 Inleiding In de voorbereidingsfase van het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA) is in nauwe

Nadere informatie

Innovatie in zorg en welzijn

Innovatie in zorg en welzijn Innovatie in zorg en welzijn Centre of Expertise Healthy Ageing van idee naar product of dienst criteria en werkwijze voor het opzetten van een innovatiewerkplaats Centre of Expertise Healthy Ageing Groningen,

Nadere informatie

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Symposium Healthy Ageing in mbo en hbo Joost Degenaar Directeur Centre of Expertise Healthy Ageing Centre of Expertise Healthy Ageing

Nadere informatie

Management review 2014 Centre of Expertise Healthy Ageing

Management review 2014 Centre of Expertise Healthy Ageing Management review 2014 Centre of Expertise Healthy Ageing 26 juni 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 1.1 Typering Centre of Expertise... 2 2 Visie en beleid... 4 2.1 Voortgang positionering... 4 2.2 Voortgang

Nadere informatie

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo

Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo www.healthyageing.net Centre of Expertise Healthy Ageing: Innovatie in zorg en welzijn en in onderwijs mbo en hbo Symposium CoE HA Docenten mbo en hbo Assen, 3 februari 2016 Healthy Ageing Active and Healthy

Nadere informatie

Eindrapportage Centre of Expertise Healthy Ageing 18 april 2016 1

Eindrapportage Centre of Expertise Healthy Ageing 18 april 2016 1 Eindrapportage Centre of Expertise Healthy Ageing 18 april 2016 1 1 Inleiding Het Centre of Expertise Healthy Ageing (CoE HA) is een toekomstbestendig netwerk waarin partijen samenwerken aan praktijkgerichte

Nadere informatie

Impressie Informatiebijeenkomst Zorgeconomie voor Friese gemeenten - 12 maart 2015

Impressie Informatiebijeenkomst Zorgeconomie voor Friese gemeenten - 12 maart 2015 Impressie Informatiebijeenkomst Zorgeconomie voor Friese gemeenten - 12 maart 2015 Aanleiding De informatiebijeenkomst is in samenwerking tussen de provincie en de VFG georganiseerd vanwege signalen dat

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Center of Expertise Zorg / Healthy Ageing 18 juni 2012

Center of Expertise Zorg / Healthy Ageing 18 juni 2012 Center of Expertise Zorg / Healthy Ageing 18 juni 2012 12_0301 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Missie, visie en doelen... 4 2.1 Aanleiding... 4 2.2 Het Concept... 5 2.3 Inhoudelijke focus... 7 2.4 Missie

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

10 Jaar Lectoraat Rehabilitatie. Welkom

10 Jaar Lectoraat Rehabilitatie. Welkom 10 Jaar Lectoraat Rehabilitatie Welkom Groningen 7 oktober 2013 Annemarie Zijlstra, Promens Care a.zijlstra@promens-care.nl In deze bijdrage Kenniscirculatie Partners 3 thema s: praktijk, onderzoek & innovatie,

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Infrastructuur landsdeel Noord. 4 Centres of expertise (penvoerders)

Infrastructuur landsdeel Noord. 4 Centres of expertise (penvoerders) LANDSDEEL NOORD Het landsdeel Noord, bestaande uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe, heeft het Techniekpact regionaal vertaald in de Techniekagenda Noord Nederland. In de noordelijke provincies

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Convenant Vitaal Vechtdal

Convenant Vitaal Vechtdal Convenant Vitaal Vechtdal Partijen komen door gezamenlijke regionale inspanning tot een verbetering van de vitaliteit van de individuele burger door o.a. individuele gezondheidszorg te koppelen aan een

Nadere informatie

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg

Auditrapportage 2014. Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel. Dynamiek onderweg Auditrapportage 2014 Bijlage 1 Typologieën en het fasemodel Dynamiek onderweg De vier geïdentificeerde typologieën van de Centra co-creator; incubator; transformator; facilitator - zijn hieronder kort

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Noord. Terugblik. Uitkomsten innovatie

Wmo-werkplaats Noord. Terugblik. Uitkomsten innovatie Wmo-werkplaats Noord Terugblik Terugblik en vooruitblik: van Wmo-werkplaats naar Werkplaats Sociaal Domein Lies Korevaar Groningen, 3 December 2015 2 Uitkomsten innovatie Midden Drenthe: Het Gesprek Opsterland:

Nadere informatie

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg HealthValley where health & innovation meet Succesvol innoveren in de zorg 1 Succesvol innoveren in de zorg Health Valley Health Valley is een netwerk van bedrijven, overheden, kennis- en zorginstellingen

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE STRATEGISCH BELEID 2013 2014 NAAR EEN EFFICIËNT EN ZICHTBAAR CENTRUM VOOR REVALIDATIE UMCG Centrum voor Revalidatie Strategisch beleidsplan 2013-2014 Vastgesteld op 1 november 2012 Vooraf Met het strategisch

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

De toekomst van onze. Essentie van het Academie Toekomst Plan. Academie voor Gezondheidsstudies

De toekomst van onze. Essentie van het Academie Toekomst Plan. Academie voor Gezondheidsstudies De toekomst van onze gezondheidsstudies Essentie van het Academie Toekomst Plan Academie voor Gezondheidsstudies Van beneden naar boven en van buiten naar binnen Dit document bevat het resultaat van het

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Advies Universiteit van Tilburg

Advies Universiteit van Tilburg Advies Universiteit van Tilburg De Reviewcommissie (hierna commissie) heeft kennisgenomen van het voorstel van de Universiteit van Tilburg (hierna UvT) dat het College van Bestuur met zijn brieven van

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M Zorginnovatie bij CZ D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M Durft u zich te onderscheiden? Dan zijn wij bijzonder geïnteresseerd in uw ideeën voor innovatie in de zorg! Het zijn woelige tijden

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

B&W besluit Publicatie

B&W besluit Publicatie B&W besluit Publicatie Onderwerp Samenwerkingsovereenkomst met opleiding Sport & Bewegen van Hogeschool Inholland Collegebesluit Besluitpunten college 1. Het college stelt de samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo

Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo Voor zowel studenten als werkgevers is het belangrijk dat een beroepsopleiding goed aansluit op de arbeidsmarkt. Daarom werken steeds meer scholen en bedrijven

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg

Ontwikkelingen in de jeugdzorg. Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Ontwikkelingen in de jeugdzorg g Deventer, 1 juni 2012 Jos Baecke, lector sturing in de jeugdzorg Presentatie ti Evaluatie Wet op de jeugdzorg (2009) Contouren nieuwe stelsel Marktanalyse in het kader

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g agenda 1. terugblik op het projectvoorstel 2. fase 1 in detail: activiteiten en afspraken 3. samenstelling stuurgroep en project mgt team 1. terugblik op het projectvoorstel het voorstel in vogelvlucht

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Datum: 22 april 2013 Betreft: Beleidsreactie op het advies "De

Nadere informatie

Profiel. Avans Hogeschool. Directeur Academie Gezondheidszorg

Profiel. Avans Hogeschool. Directeur Academie Gezondheidszorg Profiel Avans Hogeschool Directeur Academie Gezondheidszorg Avans Hogeschool Directeur Academie Gezondheidszorg Organisatie Avans Hogeschool is een brede hogeschool met ruim 54 hbo-opleidingen, 29.000

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

De Beleidshorizon vind je op Connect! Veranderen doen we samen!

De Beleidshorizon vind je op Connect! Veranderen doen we samen! De Beleidshorizon vind je op Connect! Veranderen doen we samen! voor medewerkers Bij Wilgaerden draait alles om het welzijn van ouderen met een zorgbehoefte of zorgindicatie die samenhangt met het ouder

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht 13.30 - Opening danielle@digitalestedenagenda.nl h.haveman@enschede.nl www.twitter.com/dezorgendestad 1 Digitale

Nadere informatie

Lang zullen we leven!

Lang zullen we leven! Talmalectoraat Wonen, Welzijn en Zorg op hoge leeftijd Lang zullen we leven! Inauguratie 16 februari 2011 Dr. Evelyn Finnema Welkom! Waar gaan we het over hebben? Onderwerpen Aanleiding De opgaven en de

Nadere informatie

HET GELDERS ONDERWIJS MODEL

HET GELDERS ONDERWIJS MODEL HET GELDERS ONDERWIJS MODEL In dialoog over samen investeren in kwalificeren voor de toekomst! WZW, de werkgeversvereniging voor zorg- en welzijnsorganisaties in Gelderland, wil samen met al haar betrokken

Nadere informatie

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019)

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Heerenveen, juli 2013 Bestuursopdracht beleidsplan Zorg voor jeugd gemeente Heerenveen 1.Aanleiding De zorg voor de jeugd valt vanaf 2015 onder

Nadere informatie

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Uitdagingen zorg Sterke vergrijzing Toename zorgvraag: chronisch zieken Arbeidsmarkt: zorgvraag overtreft aanbod Veranderende sociale en culturele

Nadere informatie

Betekenis voor beroepsonderwijs

Betekenis voor beroepsonderwijs Betekenis voor beroepsonderwijs Paul Vlaar Landelijk overleg Wmo-werkplaatsen Opbouw inleiding Transities sociale domein Wat zijn Wmo-werkplaatsen? Waar zitten werkplaatsen en wat doen zij? Urgentie van

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Presentatie Actieplan FoodValley

Presentatie Actieplan FoodValley Presentatie Actieplan FoodValley Doorontwikkeling FoodValley Ambitie 26 oktober 2012 FoodValley: kristallisatiepunt voor innovaties in agrofoodsector (1) Sense of urgency: wereldvoedselproblematiek en

Nadere informatie

Healthy Ageing. Onderwijs, Onderzoek en Ondernemerschap samen werken aan gezondheid en participatie

Healthy Ageing. Onderwijs, Onderzoek en Ondernemerschap samen werken aan gezondheid en participatie Onderwijs, Onderzoek en Ondernemerschap samen werken aan gezondheid en participatie Sport & Bewegen Bewegen en sporten is gezond, voor jong en oud! Regelmatig bewegen is een oplossing voor het steeds vaker

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren Leerwerkplaatsen in het ZZG Herstelhotel en Thermion

leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren Leerwerkplaatsen in het ZZG Herstelhotel en Thermion leerwerkplaatsen leerwerkplaatsen: leren is werken werken is leren HAN Centre of Expertise Sneller Herstel stimuleert en faciliteert de samenwerking tussen zorginstellingen, onderzoeksinstituten en de

Nadere informatie

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016 Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020 Workshop 18 februari 2016 Programma 9.30 uur Welkom Toelichting VTV 2014 en Kamerbrief VWS landelijk gezondheidsbeleid Concept Positieve Gezondheid Wat is integraal gezondheidsbeleid?

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR FEBRUARI 2014 Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van ruim 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Alle afstudeeropdrachten moeten voldoen aan de

Nadere informatie

Van denken naar doen bij A&F

Van denken naar doen bij A&F Van denken naar doen bij A&F Human Capital Agenda A&F (Regionale) economische clusters Behoeftes studenten en (potentiële) werknemers Behoeftes bedrijven A&F Aantrekkelijk werkgeverschap en imago sector

Nadere informatie

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010 januari 2010 Pagina: 2 Missie Het Medisch Applicatie Centrum (MAC) is een onafhankelijk Midden Brabants samenwerkingsverband van gezondheidszorginstellingen, verzekeraars, kennisinstellingen en bedrijven

Nadere informatie

Notitie Bevindingen na afloop van het beoordelingsproces

Notitie Bevindingen na afloop van het beoordelingsproces Notitie Bevindingen na afloop van het beoordelingsproces Geschreven door de commissie ICT doorbraak De zorg ontzorgd met ICT bestaande uit: Rien Meijerink (voorzitter), Claus Verbrugge, Jan Romme, Hans

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Zorg voor de Toekomst

Zorg voor de Toekomst Zorg voor de Toekomst Slimmer organiseren Resultaten van de actielijn slimmer organiseren in een notendop Februari 2013 Zorg voor de Toekomst Noord- en Oost-Groningen www.zorgvoordetoekomst.com Beste lezer,

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

Beleidsregels nieuw subsidiebeleid Gemeente Oude IJsselstreek concept 26 mei 2015 1. Inleiding. Op initiatief van de gemeenteraad en het college van burgemeesters en wethouders zijn op 3 maart en 25 maart

Nadere informatie

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1.1 V&V 2020 heeft op basis van: de rondetafelgesprekken met vele honderden beroepsbeoefenaren; de achtergrondstudies met een review van wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

Thema maatschappelijke participatie

Thema maatschappelijke participatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) LimburgPaviljoen 2. Korte omschrijving Jongeren hebben verfrissende ideeën en weten hoe ze andere jongeren kunnen enthousiasmeren.

Nadere informatie

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Creativiteit in zakelijkheid Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Welkom! Vandaag deel ik met jullie een reisverslag Langs 4 centra uit de eerste generatie 4 Met deze centra hadden wij een workshop over nieuwe

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant!

Mhealth-strategie. Bekijk het van de andere kant! Mhealth-strategie Bekijk het van de andere kant! Wie zijn wij? Marco Boonstra, Senior Communicatieadviseur Sjoerd van Dekken Communicatieadviseur Inhoud Wat is mhealth? Eerste ervaringen met mhealth Implementatierisico

Nadere informatie

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 1 PPS in de praktijk Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 2 Centrum voor Innovatief Vakmanschap (2 e generatie CIV) - Gestart op 1 maart 2013 - Financiering: - Ministerie OCW (Platform Bèta

Nadere informatie

Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties

Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties Deze opdracht beschrijft de rol van de transitiemanager voor de 3 grote locaties (Lauwershof, Oudtburgh en Zuyder Waert) in de implementatie van de strategie

Nadere informatie

Jaarplan 2014. Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant. Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant

Jaarplan 2014. Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant. Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant Jaarplan Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant 1 Aansluitend op de doelstellingen van het beleidsplan van het netwerk staan de volgende activiteiten

Nadere informatie

Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015

Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015 Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015 Waarom een PAR in Zinzia? De visie en strategie van Zinzia bieden een duidelijke koers aan de organisatie. Vanaf 2013 heeft - met het kompas Ziel

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie Een nieuw Fries programma voor innovatie Om innovatie in Fryslân een impuls te geven hebben de en de Europese Commissie het Regionaal Innovatie Programma Fryslân (RIPF) opgezet. Dit programma wil de in

Nadere informatie

10 jaar Lectoraat Rehabilitatie

10 jaar Lectoraat Rehabilitatie 10 jaar Lectoraat Rehabilitatie Overzicht Goede Tijden, Slechte Tijden Onderweg naar Morgen Goede Tijden Lectoraat Rehabilitatie, Hanzehogeschool Groningen Willem Marrie Jannie Ben Caroline Peter Hanny

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Doorpakken met het PGD

Doorpakken met het PGD Doorpakken met het PGD Juli 2015 Een persoonlijk gezondheidsdossier (PGD) is een persoonlijk gezondheidsinformatiesysteem dat informatie over gezondheid en zorg bundelt. Deze informatie kan uit allerlei

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014 Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie 22 september 2014 Inhoud 1. Inleiding en aanleiding 2. Strategische outline 3. De markt en de vereniging 4. Strategische domeinen 5. Beweging 1. Inleiding en

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Het project in fasen. Waarom dit project? Gebiedsgerichte Zorg. Resultaten fase 1 en 2. Dit Zorgbelang Fryslân project wil:

Het project in fasen. Waarom dit project? Gebiedsgerichte Zorg. Resultaten fase 1 en 2. Dit Zorgbelang Fryslân project wil: Waarom dit project? Dit Zorgbelang Fryslân project wil: Gebiedsgerichte Zorg Klaas de Jong & Trees Flapper Burgers meelaten denken in een pracht gebied met veel veranderingen (krimp, belangen e.d.) Hun

Nadere informatie

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen!

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen! Position Paper Samenwerking Noord Samenwerken door Samen te Doen! Mei 2015 Samenwerking Noord is een netwerkorganisatie van (semi)overheidsorganisaties gericht op een duurzame ontwikkeling van de ICT functie

Nadere informatie

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Welkom bij de Arbocatalogus Provincies Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Programma Achtergrond/totstandkoming Werkwijze Implementatie

Nadere informatie