Besturen met passie. Inspratie voor de moderne bestuurder

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Besturen met passie. Inspratie voor de moderne bestuurder"

Transcriptie

1 Inspratie voor de moderne bestuurder ondernemen doe je samen

2 Bel je organisatiecoach! Inhoudsopgave is een uitgave van de organisatiecoaches van LTO Noord. De organisatiecoaches willen jou en je bestuur ondersteunen als het gaat om de proceskant van jouw bestuurswerk. Dus geen belangenbehartiging op zich, maar hulp zodat jij je werk goed kunt doen. Denk aan advies, procesbegeleiding, training en coaching. Door dit boekje raak je ongetwijfeld geïnspireerd. Als je ergens mee aan de slag wilt, neem dan contact op met je organisatiecoach: Jasper Guldemond Drenthe en Gelderland T: E: Peter van der Hoeven Flevoland, Friesland en Noord Holland T: E: Willy Kempen Utrecht en Zuid-Holland T: E: Annet Murre Groningen en Overijssel T: E: 1. Voorwoord 5 2. De vitale afdeling 6 Inleiding 2.1 Missie Visie Jaarplan 7 Succesverhalen 2.4 Nieuwe bestuurders werven Functioneringsgesprekken Fusie Voordelen van een ambitieuze missie Assertiviteit, bestuurders op de bok! Blijven ontwikkelen (coaching en training) Over de grens van de afdeling kijken 13 3 Moderne belangenbehartiging 14 Inleiding 3.1 Klassiek versus modern 15 Succesverhalen 3.2 Assertieve belangenbehartiging Netwerken Omgaan met kennis 17 4 Leden werven en houden! 18 Inleiding 4.1 PR Direct contact Werven 19 Succesverhalen 4.4 Bezoekjes op de dam Ledenavonden; opkomst niet bepalend voor succes! Sociale activiteiten die binden Ambassadeurschap van de leden Huiskamerbijeenkomsten Studiegroepen Bellen

3 1. Voorwoord Jij als afdelingsbestuurder bent een bevlogen en betrokken lid dat zich maximaal inzet om de belangen van de agrarische sector te behartigen. Dat doe je naast jouw drukke bestaan als ondernemer. Daar ben ik ongelofelijk trots op en dankbaar voor. De afdelingsbesturen zijn voor de vereniging van levensbelang. Zij staan het dichtst bij onze leden. En een goed bestuur is de basis voor een actieve afdeling met betrokken leden. Als bestuurder ben je onderhandelaar, visionair, verbinder, regisseur, verkoper van de organisatie en van argumenten, netwerker en portefeuillehouder. En ik weet uit ervaring dat dat niet altijd makkelijk is. Daarom hebben wij in dit boekje allerlei tips en adviezen verzameld. Grotendeels bij jouw medebestuurders. Want van ervaringen van iemand die hetzelfde werk deed of doet, leer je het meest. Ik hoop dat je er inspiratie uit haalt om met passie te blijven besturen. Wanneer je nog wat extra hulp kan gebruiken, kijk dan eens naar het trainingsaanbod van onze organisatiecoaches op onze site, Siem Jan Schenk, voorzitter LTO Noord 5

4 2. De vitale afdeling Inleiding: missie, visie en jaarplan Een afdeling is een complex geheel. Daarmee vertellen we niks nieuws. Het bevat diverse typen ondernemers, diverse typen bedrijven, diverse typen belangen en ga zo maar door. En dat in een omgeving die constant, en steeds sneller, verandert. Hoe houd je dan een afdeling vitaal? Tja. Om te beginnen is een goed houvast noodzakelijk. Stel jezelf de vraag: is mijn bestuur een bestuur dat precies weet wat het wil? Dat zich niet laat leiden door anderen of door omstandigheden? Zo ja, dan hoef je niet verder te lezen. Maar als je het idee hebt dat het niet zo duidelijk is wat je bestuur wilt; dat er geen duidelijke focus is; en dat het zich wel laat leiden door anderen en door de actualiteit; dan is het een goed idee om juist wel verder te lezen. Want zonder houvast is een bestuur een ongeleide organisatie en is de vitaliteit ver te zoeken. In die organisatie kan het gebeuren dat bestuurders tegen elkaar worden uitgespeeld, en dat verschillende bestuurders elkaar ongewild tegenwerken. Om dat te voorkomen moet je weten wat je wilt. Waar wil je jezelf als bestuur voor inzetten? Een duidelijke missie, een visie en goede jaarplannen bieden dat houvast. Je bestuursleden gaan doelgericht aan de slag, raken enthousiast en versterken elkaars inzet. Oftewel: je hebt een vitaal afdelingsbestuur! 2.1 Missie De missie van een bestuur is de reden van bestaan. Het geeft antwoord op de vraag: waarom bestaan wij eigenlijk als bestuur? Het is verstandig om deze vraag als geheel bestuur te beantwoorden. Dat houdt de richting scherp. Als voorbeeld volgt hier de missie van LTO Noord als gehele vereniging: LTO Noord is de agrarische ondernemersorganisatie voor alle sectoren in de negen provincies boven de Maas, die een sterke economische en maatschappelijke positie bevordert van haar leden. Deze missie geeft een duidelijk kader. Alleen zegt het nog niet veel over wat je precies wilt bereiken. Daarvoor formuleer je jouw visie. 2.2 Visie Visie: heldere blik op de gewenste toekomst. Het geeft antwoord op de vraag: Hoe wil je dat jouw werkgebied er over X jaar uitziet. Dat is een heel brede vraag. Toch kun je niet in het wilde weg gaan dagdromen om de vraag te beantwoorden. Je hebt tenslotte al een missie geformuleerd. Die geeft het kader voor de brainstorm over de toekomst. Een duidelijke visie geeft niet alleen houvast voor het eigen bestuur. Het geeft ook houvast voor andere partijen. Ze weten wat ze aan je hebben. Daardoor is het met een duidelijke visie makkelijker om samen te werken met andere partijen. Om de visie te realiseren ga je activiteiten ontplooien. Die activiteiten geef je weer in je jaarplan. 2.3 Jaarplan Je visie is nog een dagdroom. Dat hoeft het niet te blijven. Je kunt je als bestuur gaan inzetten om dat schitterende droombeeld te bereiken. Daarvoor moet je het grote eindbeeld opknippen in haalbare tussenstappen. Dat doe je door duidelijke tussendoelen te formuleren. Per jaar maak je een planning van welke activiteiten je dat jaar wilt uitvoeren om de doelen te bereiken. Dat is je jaarplan. Wil je aan de slag met je missie visie en jaarplan? Neem contact op met je organisatiecoach. Die heeft uitgebreide informatie en handige formats die je helpen. En als je dat wilt, kan de organisatiecoach het traject, of delen daarvan, begeleiden. 6 7

5 Gerard Langebeeke Succesverhalen 2.4 Nieuwe bestuurders werven De afdeling Noordoostpolder heeft zich ten doel gesteld een aantal nieuwe bestuursleden te vinden. Gerard Langebeeke, voorzitter van de afdeling Noordoostpolder: Om goed te kunnen besturen heb je een bepaalde passie nodig. Om bestuursleden te werven moet je helder hebben wat je doet, welke doelen je als afdeling voor ogen hebt en welke resultaten je wilt bereiken. Je moet je ook kunnen en durven onderscheiden, want we zijn niet de enige partij die naast de agrarische ondernemer wil staan. Daarom proberen we minder versnipperd te werken, maar meer te focussen en die projecten vervolgens ook heel goed doen. Mijn tip aan andere bestuurders die ook nieuwe bestuursleden zoeken is: probeer eerst de passie in de afdeling te brengen door met elkaar scherp te krijgen waar je voor staat en wat je wilt bereiken. Ga daarna heel gericht potentiele bestuursleden benaderen via een goed voorbereid en persoonlijk gesprek. Ik heb gemerkt als je de zoekvraag naar nieuwe bestuursleden breed uitzet, dus aan iedereen stuurt, er weinig respons komt. Daarom kiezen wij voor een veel gerichtere aanpak. Dat geldt ook voor hoe we met vraagstukken uit ons werkgebied omgaan. We steken vooral energie in de problematieken die lokaal spelen en waarbij de kans groot is dat andere groeperingen achter ons zullen gaan staan. 2.5 Functioneringsgesprekken Afdeling De Hoeksche Waard heeft positieve ervaringen met het voeren van functioneringsgesprekken. Basjan Niemansverdriet, voorzitter afdeling De Hoeksche Waard: Eigenlijk waren het meer ambitiegesprekken. Deze gesprekken heb ik met alle bestuursleden gevoerd. Elk gesprek duurde ongeveer 45 minuten tot 1 uur. Ik had mij voorbereid door vooraf een aantal richtingen te bedenken hoe het gesprek zou kunnen verlopen en heb vragen die ik wilde stellen op papier gezet. Deze vragen kregen alle bestuursleden vooraf toegestuurd, zodat iedereen zich kon voorbereiden op het gesprek. Toen ik ongeveer een jaar voorzitter was, wilde ik graag weten of iedereen met mijn manier van besturen en vergaderen overweg kon. Dat was de aanleiding dat ik deze ambitiegesprekken wilde voeren. Verder was ik benieuwd of er problemen of andere zaken onder de bestuursleden leefden. Ik heb deze gesprekken vooraf aangekondigd in een bestuursvergadering door de vraag neer te leggen of men hier aan mee wilde werken. Die bereidheid was er. Het verschilde van: als jij dat wil doen we het tot ja goed, graag. Het werd niet als bedreigend ervaren, niemand vond het een probleem, hoewel de ene er wel iets enthousiaster over was dan de ander. Dankzij het voeren van deze gesprekken heb ik een beter inzicht gekregen hoe iedereen in het bestuur staat. Ook zijn er bij verschillende bestuursleden zaken naar voren gekomen waardoor ze nu beter functioneren. Ook gaf iemand een persoonlijk probleem aan, waar we nu rekening mee houden. Vooraf hebben we duidelijk gezegd dat de gesprekken vertrouwelijk zijn en dat we er ook zo mee omgaan. Ook is een aantal veranderingen doorgevoerd waardoor het bestuur dichter bij elkaar gekomen is. Als er over vier jaar een aantal nieuwe bestuursleden bij is gekomen, wil ik deze gesprekken opnieuw voeren. Ook om na te gaan of een ieder nog goed in zijn of haar vel zit, bestuurlijk en persoonlijk gezien. 8 Basjan Niemansverdriet

6 Henk Rougoor 2.6 Fusie Henk Rougoor, voorzitter van afdeling Oude IJsselstreek: Iedere afdeling behartigt zijn gemeentelijke belangen en organiseert zelf ledenavonden. De krimp in de agrarische sector was dusdanig groot dat we samen met drie andere afdelingen besloten meer met elkaar samen te werken. Samen met drie andere LTO Noord-afdelingen werken we inmiddels al een aantal jaren samen binnen de federatie Oost-Achterhoek. Om genoeg bezoekers te krijgen op ledenavonden, maar ook om voldoende bestuursleden te houden en het werk professioneel en effectief te doen. De vier afdelingen hebben ongeveer dezelfde structuur, draaien alle vier goed en zijn gelijkwaardig aan elkaar. We hebben toen een voorzitter gekozen, per afdeling een bestuurslid benoemd en gezamenlijk een federatie opgericht. We gingen vervolgens gezamenlijk activiteiten gestructureerd oppakken. Zoals zes keer per jaar een nieuwsbrief uitgeven, twee keer per jaar een ledenbijeenkomst organiseren, et cetera. We hebben inmiddels besloten om te fuseren en zijn nu druk aan het bouwen met de nieuwe afdeling. Punt van zorg was dat we niet te ver van de leden af willen komen te staan en ook de contacten plaatselijk goed willen onderhouden. Daar hebben we in de verschillende jaarvergaderingen en tijdens andere bijeenkomsten over gediscussieerd. Uitkomst is dat we voor de vier gemeenten een commissie hebben ingericht om de afstand tot de leden kort te houden. Zij organiseren regelmatig bijeenkomsten over de plaatselijke (politieke) problemen, zoals bestemmingsplannen, natuurplannen, verkeerszaken. Dankzij de opschaling en door zaken anders te organiseren, krijgen we hopelijk meer financiële middelen beschikbaar. Inmiddels kunnen we bestuursleden nu een goede vergoeding geven voor hun inzet en in de toekomst misschien zelfs externe adviseurs in huren voor bepaalde klussen waarmee we de slagkracht vergroten. Mijn tips aan andere bestuurders die er over na denken om op te schalen? Richt niet eerst een federatie als tussenvorm op, maar organiseer een paar activiteiten samen, waarbij een gezamenlijke nieuwsbrief een hele goed is. Doe dat bijvoorbeeld 1 jaar lang en hak dan de knoop door of je gaat fuseren of niet. Ik heb gemerkt dat je niet afwachtend moet zijn, maar zelf aan de bel moet trekken als je zaken anders georganiseerd wilt hebben. Ga op zoek naar bestuurders die net als jij ook de drive en ambitie hebben om te professionaliseren en die samen verder willen komen. 2.7 Voordelen van een ambitieuze missie Het formuleren van een ambitieuze visie heeft ons geholpen bij het voorwoorden van het nut en de noodzaak van onze provincie ten behoeve van het jaarplan. Dat stelt Dirk Siert Schoonman, voorzitter van LTO Noord provincie Gelderland. De aanleiding om ons als provinciaal bestuur te buigen over het formuleren van een toekomstvisie was tweeërlei. Enerzijds wilden we scherp hebben waar we voor staan en waar we draagvlak voor hebben van onze leden. Niet vanuit noodzaak, maar vanuit de ambities die we hebben. Anderzijds was de Provincie Gelderland bezig met een omgevingsvisie. Dat was voor ons bij uitstek het moment om input te leveren. Daarvoor moet je goed weten wat we als belangenbehartiger willen bereiken. Waarom het een ambitieuze visie te noemen is? We laten duidelijk zien wat het economisch belang van de agrarische sector is, wat het aan werkgelegenheid met zich mee brengt en hoe boeren en tuinders bijdragen aan de leefbaarheid van het platteland. Doordat we in onze toekomstvisie ook de uitdagingen in de sectoren benoemen en onderkennen, werd bij anderen een aantal angsten weggenomen. Met als resultaat dat de Provincie en gemeenten bereid waren mee te denken, in plaats van dat ze zaken proberen tegen te houden door middel van regelgeving. Daarom vind ik het van belang dat je vooraf een ambitieuze visie kunt voorleggen, zodat niet achteraf in een bestemmingsplan van een gemeente allerlei beperkingen staan voor de sector. Ik kom liever pro-actief voor onze belangen op dan dat we achteraf in de verdediging moeten. Mijn tip aan andere bestuurders is dat je de uitdagingen van de sectoren niet uit de weg moet gaan, maar deze juist moet benoemen en daar een goed verhaal bij moet hebben. 10 Dirk Siert Schoonman

7 Bert de Groot 2.8 Assertiviteit, bestuurders op de bok! Bert de Groot, voorzitter afdeling Woerden: Als afdeling Woerden vechten we ervoor om de proefboerderij Zegveld open te houden. We hebben veel inzet gepleegd om het kennis en innovatiecentrum voor het westelijke veenweide gebied te laten voortbestaan. De onderzoeksboerderij heeft voor ons meerwaarde vanwege de onderzoeken en innovaties op het gebied van onderwaterdrainage, de waterkwaliteit, de relatie stad en platteland en het fokken van speciale veerassen voor het veenweidegebied en de grondsoort veen. Een proefboerderij hebben is niet de corebusiness van een belangenbehartiger. Maar LTO Noord is wel de aanjager geweest, omdat het initiatief ons zeer aan het hart gaat. We hebben publiciteit gezocht om boeren en investeerders te vinden die de boerderij van Wageningen UR willen overnemen. Met als resultaat dat een groep ondernemers, waaronder agrariërs, nu volop bezig zijn om de proefboerderij met een goede financiële onderbouwing te kopen. 2.9 Blijven?ontwikkelen (coaching en training) Klaas de Lange, voorzitter afdeling Steenwijkerland: Als gepassioneerd agrarisch ondernemer heb ik vanuit verantwoordelijkheidsgevoel bestuurderstaken op me genomen, zonder dat ik daarin geschoold ben. Omdat ik van serieuze zaken de belangen behartig, wilde ik mijzelf graag verder ontwikkelen en zekerder voelen in mijn rol als voorzitter. Daarom heb ik een aantal cursussen gevolgd uit het trainingsaanbod van de organisatiecoaches. Onder andere op het gebied van communicatie, onderhandelen. Daarnaast heb ik een voorzitterstraining gedaan. Dankzij deze trainingen kreeg ik tools aangereikt om de spreekwoordelijke puntjes op de i te zetten. Ik vind het belangrijk om als belangenbehartiger richting gemeente en overheid een goede gesprekspartner te zijn. Je moet je professioneel kunnen opstellen en je goed kunnen uiten. Want ik heb gemerkt dat het vaak belangrijker is hoe je iets zegt dan wat je zegt. Het gaat niet alleen om inhoud, maar ook dat je je kunt inleven in de standpunten van anderen en daarbij de juiste toon hebt. Ik heb jarenlang in het bestuur gezeten van onze kerk, de school en een zuivelcoöperatie. Ik vind het leuk om me breder te oriënteren dan de landbouw en vind het belangrijk om de mening van mensen buiten de sector te kennen. Mijn tip aan andere bestuurders is om goed te luisteren naar de standpunten van anderen. Natuurlijk zijn er mensen die veel meer bedreven zijn in het lobbyen, maar dat weerhoudt mij er niet van dat ik ook mijn verantwoordelijkheid wil nemen. Hoewel ik niet gepokt en gemazeld ben, probeer ik me wel te onderleggen om die taak goed uit te voeren. Uiteindelijk voel ik me verantwoordelijk voor veel arbeidsplaatsen die de agrarische sector oplevert. Henk Wollerich 10 Over de grens van de afdeling kijken Henk Wollerich, afdeling Kanaalstreek: Wij werken samen met twee andere afdelingen. Reden daarvoor is dat we het belangrijk vinden dat wanneer je bijvoorbeeld een inleider van allure hebt, er voldoende belangstellenden in de zaal zitten. Want zo n inleider komt soms van ver weg en met een enkele afdeling loop je de kans dat er maar 15 mensen in de zaal zitten. Dat is mij veel te weinig. Zoals ik al zei, de zaalvulling, maar ook ruimtelijke ordeningsvraagstukken. Zoals nu, de provincie is bezig met de voorbereiding voor het verbreden van een snelweg, daar moet men gronden voor verwerven, zowel in het gebied van de afd Kanaalstreek, als Oude Veenkoloniën, daar is naast mij ook de voorzitter van deze club bij betrokken, dat doen we gezamenlijk. Dat bevalt goed, omdat wij elkaar vertrouwen. Samenwerking is belangrijk, omdat de belangenbehartiging niet ophoudt bij de grens van jouw afdeling. Als je gezamenlijk optrekt, is er gelijkgestemdheid. In dit soort trajecten is dat belangrijk, omdat je anders tegen elkaar wordt uitgespeeld. Mijn tip is: zorg dat je elkaar goed kent en vertrouwd, zodat er geen drempels zijn voor toenadering. Je bent elkaar bitter nodig in bepaalde situaties. 12 Klaas de Lange

8 Klassiek Modern 3 Moderne belangenbehartiging Je inventariseert zelf bij alle betrokkenen wat de wensen zijn en je komt zelf met een plan. Er zijn inmiddels voorbeelden van LTO Noord-besturen waarbij hun voorstel praktisch volledig is overgenomen door de overheid. Wat heb je hiervoor nodig als afdelingsbestuur? Voornamelijk een specifieke grondhouding. We zetten de klassieke tegenover de moderne belangenbehartiging: Inleiding: klassiek versus modern 3.1 Klassiek Modern Zenden en monoloog Echt luisteren en dialoog Sommige bestuurders zullen van de volgende constatering even schrikken: de tijd van de verdedigende belangenbehartiging is voorbij. Het is niet meer voldoende om aan te geven wat je niet wilt. Als je iets niet wilt, ben je door de partijen die het wel willen veel te makkelijk opzij te schuiven. De traditionele partners van de agrarische sector, zoals het CDA, zijn niet meer sterk genoeg om zo n beweging te keren. Moderne belangenbehartiging begint dan ook met wat je wel wilt. Met een duidelijk visie voor de toekomst. Daarmee bindt je partijen aan je die gemeenschappelijke belangen herkennen. Een praktisch voorbeeld is de gang van zaken rond een bestemmingsplan buitengebied. De klassieke gang van zaken was dat de overheid een voorstel doet voor een invulling van dit plan. Diverse belangenorganisaties geven aan wat ze er niet goed aan vinden en uiteindelijk trekt de overheid haar eigen plan. In de moderne belangenbehartiging ben je de overheid een stap voor. Verdedigend Hiërarchie en macht Verbinden en gelijkwaardigheid Blik op eigen sector Oren en ogen open in de samenleving Bestaande netwerken (ons kent ons) Nieuwe netwerken Sterk inhoudelijk Meer procesmatig Vooringenomen standpunten Kijken naar wederzijdse belangen Ingraven en verborgen agenda s Transparantie en heldere argumentatie Eendimensionale benadering Meerdere invalshoeken voor complexe vraagstukken Je organisatiecoach kan jou en jouw bestuur ondersteunen met advies en gesprekstrainingen. Proactief 14 15

9 Succesverhalen 3.2 Assertieve belangenbehartiging Coby van Boheemen, afdeling Rijn-en Vlietlanden: In onze regio vechten we al jaren tegen de ganzenoverlast. Vorig jaar organiseerden we een informatieavond over ganzen voor onze leden en diverse andere betrokken partijen. We discussieerden over stellingen en ondertussen maakte een kok heerlijke hapjes van de gans klaar en serveerde dit. Het idee daarachter was dat je met elk hapje een deel Coby van Boheemen van de oplossing presenteerde. Resultaat van deze informatieavond was dat we meer begrip kregen bij partijen, waaronder Partij van de Dieren. Wij zijn niet tegen ganzen, maar we willen een oplossing, bijvoorbeeld één legsel in plaats van twee of drie en dat stuit tegen bezwaren. Terreinbeherende instanties, zoals Natuurmonumenten, laten de toegang niet toe. Daarom is het zo belangrijk om met elkaar in gesprek te gaan en zo te discussiëren over elkaars standpunten. Wederzijds begrip is het startpunt om ergens te komen. Dankzij de publiciteit die de ganzenoverlast heeft gekregen, waar onze avond wellicht ook aan heeft bijgedragen, mogen ganzen nu weer geconsumeerd worden. Mijn tip aan andere bestuurders die graag een discussie willen aanzwengelen over een bepaald thema is: zet alle verschillende meningen bij elkaar. Laat voor- en tegenstanders met elkaar in gesprek gaan. Als je dat doet onder het genot van een hapje en een drankje maak je het minder beladen. 3.3 NetwerkeN Gerjan Blikker is aan de slag gegaan met het verbinden van netwerken uit de landbouw met die van burgers en politiek. Daarbij heeft hij zich gericht op de niet- traditionele partners van de landbouw, zoals Groen Links, Partij van de Dieren en PvdA. Ik heb ervaren dat het onderhouden van een breed netwerk belangrijk is. Traditioneel zijn onze banden met CDA prima. Als LTO Noord-afdeling Fivelingo hebben we afgelopen periode kleine, maar waardevolle stappen gemaakt in het verbreden van ons netwerk. Dankzij gesprekken met de wethouder en linkse lokale politieke partijen zoals Groen Links, PvdD en PvdA kregen we een open discussie waarin ruimte ontstond om te luisteren naar en inzicht te krijgen in elkaars standpunten. Ook over gepolariseerde landelijke thema s. Ik vind het belangrijk om Gerjan Blikker een breed netwerk te hebben. Daarin investeren we als afdeling en kijken we breder dan de bestaande kaders en stappen we over de traditionele barrières. Je moet bijvoorbeeld wel voor je mening op durven te komen, ook al spreek je daarmee de mening van bijvoorbeeld een lokale politieke partij tegen. Als belangrijkste uitdaging zie ik dat er meer vernieuwing moet komen. Daarvoor moet er meer aansluiting gezocht worden met de jongeren. 3.4 Omgaan met kennis Tine Welman, voorzitter van afdeling Losser: Ik heb gemerkt dat ik niet alles inhoudelijk hoef te weten over onderwerpen om toch de belangen te kunnen behartigen van de leden. Ik weet bijvoorbeeld niet het fijne van melkprijzen en mestwetgeving. Dan activeer ik mijn medebestuurders. Binnen onze afdeling hebben we mensen die veel kennis hebben over verschillende thema s. Ik weet wie waarover veel weet en het werkt voor iedereen motiverend dat we gebruik maken van elkaars kennis en kwaliteiten. Mijn rol is vooral delegeren: wie kan ik waar het beste voor in zetten. Bijvoorbeeld om iets te verwoorden tijdens een vergadering met de gemeente of tijdens een ledenbijeenkomst. Op die manier borg je ook dat vragen goed beantwoord worden. Als voorzitter moet je uiteraard ook aan je eigen inhoudelijk kennis blijven werken, maar ook een spin in het web zijn. Het komt bijvoorbeeld weleens voor dat ik als woordvoerder optreed en iemand anders inhoudsdeskundig is. Dan speel ik inhoudelijke vragen door. Maar weet ik wel de mening of het standpunt van onze achterban te verkondigen. Bijvoorbeeld over onderwerpen als Natura De combinatie van iemand met een helicopterview samen te laten werken met iemand met detailkennis is sterk. Dankzij het volgen van zowel een intervisie- als een voorzitterscursus bij een van de organisatiecoaches, heb ik geleerd om te kijken wat de belangen van anderen zijn. En met dat in mijn achterhoofd kan ik het gesprek op gang brengen. Mijn tip aan andere bestuurders: wees actief in het (mede-)organiseren van activiteiten voor leden. Dat kunnen zowel inhoudelijk bijeenkomsten rondom een bepaald thema zijn als sociale activiteiten zoals een fietstocht of familiedag. Of een combinatie van beide. Tine Welman Betrek ook nieuwe bestuursleden bij het organiseren van activiteiten. Tine Welman 16

10 4 Leden werven en houden! Inleiding: PR, direct contact en werven Ben je tevreden met het aantal leden in jouw werkgebied? Weet je zeker dat jouw achterban zich voldoende verbonden voelt met de organisatie? Mooi! Veel succes met het vasthouden van dit resultaat. Toch zijn lang niet alle bestuurders tevreden over het aantal leden en de verbondenheid van hun achterban. Hier kun je wat aan doen! Het belangrijkste is dat je de afstand tussen organisatie en de niet-leden en de leden zo klein mogelijk maakt. Om te beginnen kun je aandacht geven aan je public relations (PR). Daardoor kun je jouw achterban én de niet-leden informeren over wat je doet. 4.1 PR Veel besturen laten veel PR-kansen liggen. Een persbericht is voldoende om weer eens in de krant genoemd te worden. Een voordeel hiervan is dat je meer mensen bereikt dan je directe achterban. Je hebt niet veel meer nodig dan een aanleiding. Zo n aanleiding kan variëren van een plastic-inzamelingactie tot het organiseren van een inspraakavond over de eigen visie. Er is veel meer nieuws dan mensen vaak denken. Voor je directe achterban kun je ook denken aan andere media zoals een nieuwsbrief en sociale media. Je organisatiecoach heeft advies en handleidingen voor het schrijven van persberichten en nieuwsbrieven en omgaan met sociale media. 4.2 Direct contact Houd de afstand tot leden en niet-leden klein. Over het algemeen worden ledenavonden steeds minder goed bezocht. Dat betekent echter niet dat de leden geen belangstelling hebben voor de organisatie. Ze hebben alleen geen zin om naar de ledenavond te komen. In dit boekje lees je over de ervaringen van afdeling Veluwerand. Zij organiseerden bijeenkomsten voor kleine groepen, dicht bij huis. Dat was een groot succes. Een ander voorbeeld is het bellen van je achterban. Veel bestuurders zien daar tegenop. Dat is onterecht. De ervaring leert dat het telefonisch contact zeer wordt gewaardeerd door de leden; je hebt even écht contact met je bestuurder. Je organisatiecoach kan ondersteunen met telefoontrainingen en handvatten voor het structureren van het gesprek. 4.3 Werven Elk bestuur dat actief aan ledenwerving doet, doet dat op zijn eigen manier. Dat is maar goed ook, want geen enkel werkgebied en geen enkel bestuur is hetzelfde. Er is echter een belangrijke gemene deler. Dat is De Dienst die je levert; de collectieve belangenbehartiging. En dat is wel een lastige, want die dienst levert LTO Noord voor de gehele agrarische sector. Of je nou lid bent of niet, jouw belangen worden door LTO Noord behartigd. Daardoor is, kort door de bocht, het enige wat je te koop hebt; solidariteit! Jij maakt het mogelijk dat de niet-leden verantwoordelijkheid nemen voor het feit dat zij gebruik maken van een dienst die al wordt geleverd. En dat betekent: lid worden! Een veel gehoord argument om geen lid te worden is de 19

11 hoogte van de contributie. En laten we er niet omheen draaien; die is ook pittig. Maar stel je nou eens voor dat íedereen lid zou zijn. Wat zou dat voor effect op de contributie hebben? In elke ledenwerfcampagne probeer je de afstand tussen de organisatie en de niet-leden te verkleinen. Probeer in contact te komen met de niet-leden. En, heel belangrijk, ga in gesprek. Ga niet de discussie aan. Niet proberen je gelijk te halen, maar onderzoeken waar de gezamenlijke belangen zitten. Dat maakt dat niet-leden zich al snel verbonden voelen met de organisatie. En daar gaat hun verantwoordelijkheidsgevoel richting die organisatie van groeien... Je organisatiecoach wil samen met de afdeling marketing graag bijdragen aan je ledenwerfactie. Veel succes! Succesverhalen Albert Dankelman de naam van LTO Noord ook noemt en betrekt in de plannenmakerij. De jaarlijkse nieuwsbrief waarin de behaalde resultaten worden gecommuniceerd en waarin de portefeuillehouders vertellen wat ze hebben gedaan, geeft Albert ook af bij de niet-leden. Er zelf continu achteraan blijven gaan, dat is denk ik het belangrijkste om succes te oogsten. Maar ik kijk mensen er niet op aan als ze geen lid worden. Even goede vrienden. Ik wil niet dat mensen mij ontlopen. Verder gaat hij langs bij boeren die stoppen met hun werkzaamheden. Ik bedank ze dat ze altijd lid zijn geweest. Daar aandacht voor hebben wordt gewaardeerd, merk ik. Tot slot probeert Albert goed te communiceren met heb bestuur en de leden binnen de afdeling. Ik wil ze betrekken en heb daarom leden ook eens gevraagd wat ze vinden van wat we doen. Daarmee liep ik natuurlijk het risico veel bagger over me heen te halen, maar het is ook een kans om pijnpunten weg te nemen. Ik vind het belangrijk open te zijn naar je leden toe. In mijn voorwoord van onze afdelingsnieuwsbrief sluit ik daarom ook altijd af met de vraag of ze willen doorgeven als ze iets missen in de belangenbehartiging of ze suggesties hebben voor verbetering en of dat ze willen doorgeven als ze iemand kennen die geen lid is. informatie bij elkaar te halen. Ze gaven aan de afdelingsbijeenkomsten alleen bij te wonen als er echt een bijzonder thema of specifieke informatie gepresenteerd wordt. Bijvoorbeeld als de gemeente zelf een nieuw bestemmingsplan komt toelichten. Door de afname van de interesse voor ledenbijeenkomsten, stonden we voor een nieuwe uitdaging om toch goed contact te blijven houden met leden. Daarom hebben we mailadressen opgevraagd om leden via een nieuwsbrief te blijven informeren over actuele ontwikkelingen en successen die we boeken. Mijn tip aan andere bestuurders: als bestuurder moet je jezelf blijven en niet willen doen zoals een ander het doet. 4.4 Bezoekjes op de dam Laat zien wat je doet, ook richting de niet-leden ; dat is volgens Albert Dankelman, voorzitter van LTO Noord afdeling Ommen belangrijk als het gaat om ledenbehoud en het werven van niet-leden. Telkens als ik in de buurt was, ging ik even bij iemand aan om een praatje te maken. Deze bezoekjes hadden niet altijd effect, ik weet inmiddels dat je soms een lange adem moet hebben. De redenen waarom mensen geen lid willen worden, zijn heel divers. Ik zeg daarom dan ook tegen niet-leden dat je het niet altijd overal mee eens kunt zijn. Het gaat soms niet over het individu, maar om het grotere geheel. Albert vindt dat leden het gevoel moeten hebben dat ze voorrang hebben ten opzichte van niet-leden. We nemen onze niet-leden ook niet mee in de belangenbehartiging, zover we kunnen. Laatst waren we met vijf man in overleg bij de gemeente. Toen daarna een van onze leden tijdens een huwelijksreceptie naast een niet-lid zat, vroeg deze waarom hij niet gevraagd was mee te gaan. Een goed contact met de politiek vindt Albert heel belangrijk. Daar investeert hij ook in. Je moet je overal laten zien en dat kost veel tijd. Buiten de vergaderingen om, kost me dat zo n 500 uur per jaar, gemiddeld 1 uur per dag. Ik probeer de vragen die ik krijg van leden, maar ook van bijvoorbeeld de gemeente, ook direct dezelfde dag te beantwoorden. Wat ik plezierig vind, is dat we een actieve wethouder hebben, die 4.5 Ledenavonden; opkomst is niet bepalend voor het succes! Dat de opkomst bij een ledenavond niet bepalend is voor de mate waarin een afdeling succesvol is, bleek volgens Peter van Omme van LTO Noord afdeling Ede/Wageningen uit een belactie onder hun leden. Bij veel afdelingen leeft deze aanname, terwijl uit deze belronde bleek dat onze leden veel waardering hebben voor wat de afdeling bereikt. Uit de telefoongesprekken bleek dat ledenbijeenkomsten, met name door de wat jongere leden, niet meer zo belangrijk worden gevonden. De jongere generatie bewandelt andere wegen om de voor hen relevante 20 Peter van Omme

12 4.6 Sociale activiteiten die binden Samen met het Gronings Agrarisch Jongeren Kontakt organiseerde LTO Noord Groningen op provinciaal niveau een ledenbijeenkomst over het belang van communicatie bij bedrijfsovername. Omdat voor iedereen binnen het gezin de rollen veranderen na een bedrijfsovername en het dan juist heel moeilijk blijkt om gevoelens te kunnen uiten, aldus Alma den Hertog, lid PB Groningen en trekker van het project provincie van de Toekomst. Over belasting- of technische zaken zijn deskundigen genoeg te vinden, maar om het juist te hebben over het communicatieve aspect van een bedrijfsovername, bleek een schot in de roos. Misverstanden in families en problemen rondom bedrijfsovername blijken meestal te zijn ontstaan door onvoldoende communicatie onderling. Meer dan 100 opvolgers, broers, zussen, schoonzussen, vaders, moeders en ooms gingen deze avond, onder leiding van procesbegeleiders, in zeven workshops met elkaar in gesprek. Ze wisselden met elkaar ervaringen uit. Ik vind het moeilijk om mijn bedrijf los te laten. Hoe doe ik dat op een goede manier? Mijn vader wil alles bij het oude houden. Hoe krijg ik hem in beweging? We gaan met zijn tweeën overnemen. Hoe pakken we dat aan in de communicatie, rollen en taken? Talloze vragen passeerden de revue, waarop niet direct een antwoord te geven is, maar waar wel de problemen over communicatie benoemd werden. 115 mensen in gesprek betekent immers 115 mensen met eigen deskundigheid en invalshoeken aan tafel. Na deze workshops gingen de gesprekken verder bij de borrel en klonk overal de vraag om een vervolg. Dat dit onderwerp erg leeft, bleek uit de evaluatie. Ook andere afdelingen willen bijeenkomsten organiseren over dit onderwerp. Mijn tip voor hen is: zorg op zo n avond dat men zich voldoende veilig voelt om open te discussiëren. We zijn eerst plenaire gestart en daarna gingen we in workshops verder. We zorgden er voor dat niemand vanuit één gezin bij elkaar kwam te zitten. Alma den Hertog Verder hebben we geëxperimenteerd een nieuwe wervingsmethode. Speciaal voor die dag is een video gemaakt en op You-Tube gezet waarin jonge boeren uit noord- Groningen vertellen over hun eigen ervaring. Om genodigden warm te maken voor deze avond konden zij vooraf een aantal fragmenten bekijken uit de video. 4.7 Ambassadeurschap van de leden Afdeling Westland heeft positieve ervaringen met het inzetten van leden als ambassadeur voor LTO Noord Glaskracht. In principe is natuurlijk ieder lid een ambassadeur voor de organisatie, aldus Jos van der Knaap, voorzitter van afdeling Westland. Maar wij hebben als afdeling er voor gekozen om ook relatiebeheerders te benoemen die minimaal eenmaal per 2 jaar leden bezoeken. Deze relatiebeheerders opereren tussen leden onderling, de beleidsmedewerkers in Blijswijk en het afdelingsbestuur. Ze zijn niet alleen de ogen en oren voor het bestuur. Ze opereren ook namens het bestuur en werken binnen de kaders die het bestuur van te voren heeft vastgesteld. Deze intermediairsrol verlicht de lastendruk op het afdelingsbestuur. Waarom we hier voor gekozen hebben? We hebben gemerkt dat onze leden niet zitten te wachten op een prietpraatje, maar willen inhoudelijk over zaken discussiëren die hun bedrijf voort helpen. Bijvoorbeeld over onderwerpen als ruimtelijke ordening, water of emissie. Mijn tip aan andere bestuurders die een boost willen geven aan relatiebeheer is: breng samen met de ledenadministratie goed ik kaart waar je leden zitten, zorg dat de relatiebeheerder weet wat het dossier is van elk lid, wat de achtergrond en de bijzonderheden van het bedrijf zijn. Alleen dan kun je op professioneel niveau met een ondernemer meedenken en toegevoegde waarde bieden. Ik vind het belangrijk dat we keer op keer bewijzen waarom het lidmaatschap, inclusief de daaraan gekoppelde financiële verplichting, meerwaarde heeft. Het lidmaatschap bij een belangenorganisatie is geen vanzelfsprekendheid meer. Daarom hecht ik er aan dat we waarmaken wat we beloven. Be good and tell it, zeg ik wel eens. Het is mooi als leden vervolgens tegen niet-leden zeggen: dit is ook iets voor jou. 22 Jos van der Knaap

13 Fije Visscher 4.8 Huiskamerbijeenkomsten Fije Visscher, voorzitter afdeling Veluwerand, organiseerde informele bijeenkomsten met leden en aspirant leden. In het kader van ledenwerving organiseerden we op een aantal maandagavonden huiskamerbijeenkomsten. Voor ons was het doel hiervan om op informele wijze te proberen het bestaande wij-zij gevoel te doorbreken met aspirant leden. Misschien is de naam huiskamerbijeenkomst een wat stoffige naam, maar de bijeenkomsten verliepen perfect. Het droeg bij aan het wegnemen van drempels en creëerde wederzijds begrip. Na een voorstelrondje werd geïnventariseerd welke onderwerpen voor de aspirant leden actueel zijn. Daardoor konden we goed inspelen op wat er bij hen leeft en kwam de rol van LTO Noord op diverse landelijke en regionale onderwerpen en thema s aan de orde. Ik heb gemerkt dat het belangrijk is dat je transparant bent, bijvoorbeeld in procedures met de gemeente. Daardoor ontstond er meer wederzijds begrip. Ik verwacht dat we de helft van de aspirant leden binnen krijgen als nieuw lid. Mijn tips aan andere bestuurders die een soortgelijke actie willen opzetten zijn, hoewel het veel tijd kost, nodig aspiranten persoonlijk uit, houd het laagdrempelig met een hapje en een drankje en betrek je leden bij dit soort acties. En ik zou het liever een stamtafelgesprek noemen waaraan een thema is gekoppeld dan dat je spreekt over een huiskamerbijeenkomst. Theo Kemp 4.9 Studiegroepen Als afdeling hebben wij positieve ervaringen met het opzetten van een projectgroep rond een bepaald thema, vertelt Theo Kemp, voorzitter afdeling Bodegraven e.o. Met behulp van een projectgroep rond Natura 2000 hebben we succesvolle resultaten geboekt. De centrale vraag aan de projectgroep was wat kunnen agrariërs zelf voor de Natura 2000 richtlijn aan minder stikstof productie doen. Met als doel de Veenmosrietlanden te beschermen. Samen met belanghebbenden en belangenvertegenwoordigers hebben we onder leiding van een onafhankelijke voorzitter, die was aangesteld door de provincie, met elkaar om tafel gezeten. We hebben gekeken naar de kenmerken van stikstof, waar het neerkomt, wat de bronnen zijn, welke oplossingen en methoden er zijn om stikstof bij de grond te houden en niet te laten vervluchten. Er werd niet alleen gekeken naar het waardeoordeel van ecologen, maar werd ook stilgestaan bij het feit dat de stikstofuitstoot de laatste twintig jaar behoorlijk naar beneden is gegaan. Door op deze manier ervaringen te delen en samen te werken met de gemeente, het waterschap en de provincie, konden wij als belangenbehartiger voor de agrarische sector in gezamenlijkheid op zoek naar de beste oplossing. Onder andere op het gebied van vergunningverlening. Mijn tip aan andere bestuurders is: zorg dat je breed geïnformeerd raakt vanuit verschillende invalshoeken

14 4.10 Bellen In het traject voorafgaand aan de fusie van afdeling Salland wilde het bestuur de leden zo nauw mogelijk betrekken bij het samengaan van de drie afdelingen. Daarom namen ze het initiatief tot een belronde langs alle 800 leden. Volgens vicevoorzitter Jan Hein Nikkels werd het persoonlijke telefoontje erg gewaardeerd. Bovendien leverde het nuttige informatie op voor het bestuur. Je hoort over de dagelijkse problemen op het bedrijf en waar we ons als LTO Noord sterk voor moeten maken. Met alle informatie uit de telefoongesprekken legden we het fundament voor de fusie. Jan Hein Nikkels 26

15 LTO Noord T F E I LTO Noord Informatiecentrum T F Hoofdkantoor LTO Noord Zwolle Zwartewaterallee DX Zwolle Postbus AE Zwolle Regiokantoren Morra KH Drachten Postbus AD Drachten Fonteinlaan JG Haarlem Postbus RP Haarlem ondernemen doe je samen

Wat men moet leren doen, leert men door het te doen!

Wat men moet leren doen, leert men door het te doen! trainingen 2010/2011 Wat men moet leren doen, leert men door het te doen! WerKWiJZe trainingen SeiZOen 2010-2011 Voor wie zijn de trainingen > Voor bestuurders van afdelingen, vakgroepen, secties, > Voor

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen Jack van Eekelen Noordhoek, 40 melkkoeien en 40 ha akkerbouw Drie jonge mannen werken in VOF-verband op het bedrijf van hun ouders. Hun doel is bedrijfsovername. De een is wat verder dan de ander, maar

Nadere informatie

NOORD. Looienqa, Martina. Bericht onleesbaar? Kijk hier. Uitnodiging en programma ONDERNEMEN DOE JE SAMEN. Van:

NOORD. Looienqa, Martina. Bericht onleesbaar? Kijk hier. Uitnodiging en programma ONDERNEMEN DOE JE SAMEN. Van: naast in Looienqa, Martina Van: LTO Noord regio Noord Verzonden: woensdag 20januari 2016 21:07 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: UITNODIGING eerste Dag van LTO Noord in

Nadere informatie

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Inleiding Ondanks het feit dat iedereen weet dat netwerken van belang is - we zullen dan ook niet meer ingaan op het waarom - blijkt dat veel mensen

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

LTO Noord contributieregeling 2015

LTO Noord contributieregeling 2015 Land- en Tuinbouw Organisatie Noord LTO Noord contributieregeling 2015 LTO Noord is de vereniging van agrarische ondernemers. We behartigen de belangen van onze leden en bieden services en diensten aan.

Nadere informatie

10 tips over besluitvorming

10 tips over besluitvorming 10 tips over besluitvorming Meer weten? www.vergaderendoejezo.nl Bel of mail Carla: 06-20809676 of info@vergaderendoejezo.nl. 10 tips over besluitvorming Besluitvorming is noodzakelijk bij vergaderingen.

Nadere informatie

Visie GroenLinks Leiden in 2018

Visie GroenLinks Leiden in 2018 Visie GroenLinks Leiden in 2018 Inleiding GroenLinks afdeling Leiden staat stevig in haar schoenen. Afgelopen jaar is opnieuw bewezen dat wij, ondanks politieke tegenwind, als afdeling een goede verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen.

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen. Leidraad Consult over: het functioneringsgesprek Functioneringsgesprekken verlopen vaak problematisch. Zowel leidinggevenden als medewerkers zien er nogal eens tegenop en zijn achteraf teleurgesteld over

Nadere informatie

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK

LOBBYEN IN DE PRAKTIJK LOBBYEN IN DE PRAKTIJK Praktische handvatten om goed te lobbyen Aan de orde komen: Hoe krijg je een voet tussen de deur, Hoe stel je een lobbyplan op, Maak een lobbystrategie, Welke lobbyinstrumenten kun

Nadere informatie

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT

Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT Team:Sales en Marketing Datum: 21-04-2011 WICKED TEAMS RAPPORT 1. Inleiding Het Team Testing team heeft de WickedTeams Teamanalyse gedaan. Deze teamanalyse geeft inzicht in een aantal kenmerken die van

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Beïnvloeding Samen sta je sterker

Beïnvloeding Samen sta je sterker Beïnvloeding Samen sta je sterker Aan de slag Om uw doel te bereiken, moet u gericht aan de slag gaan. Het volgende stappenplan kan u hierbij helpen. 1. Analyseer het probleem en bepaal uw doel Als u een

Nadere informatie

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM 2013 Arnhem, juni 2014 Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van Stichting Geeferom 2013. Een Stichting opgericht vanuit een visie dat vele kleine beetjes een mooiere,

Nadere informatie

Bij alle stappen die je zet

Bij alle stappen die je zet Bij alle stappen die je zet Belofte maakt schuld en afspraak is afspraak. Twee veel gehoorde gezegden die je ervan moeten overtuigen dat alles wel goed komt. Zakelijk of privé. Bij Alsema Van Duin weten

Nadere informatie

Sessie 1 Workshop Bestuurlijke aspecten Workshopleidster: Mariska Vink-van Oostveen van de gemeente Amersfoort

Sessie 1 Workshop Bestuurlijke aspecten Workshopleidster: Mariska Vink-van Oostveen van de gemeente Amersfoort Bijeenkomst nieuwe Wet ruimtelijke ordening VNG afdeling Utrecht 12 december 2007 Sessie 1 Workshop Bestuurlijke aspecten Workshopleidster: Mariska Vink-van Oostveen van de gemeente Amersfoort - Voorstelronde

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Nieuwsbrief 6, maart 2011

Nieuwsbrief 6, maart 2011 Postbus 3364 3502 GJ Utrecht Telefoon: 030 22 99 922 Nieuwsbrief 6, maart 2011 Steeds beter op de kaart Na de presentatie van de glossy in september is er weer genoeg gebeurd. In de gemeente Lopik is in

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

Vaktijdschrift voor professionals van verenigingen, branche- en beroepsorganisaties - Nummer #1 - maart 2013. Nieuwe markten ontwikkelen

Vaktijdschrift voor professionals van verenigingen, branche- en beroepsorganisaties - Nummer #1 - maart 2013. Nieuwe markten ontwikkelen Vaktijdschrift voor professionals van verenigingen, branche- en beroepsorganisaties - Nummer #1 - maart 2013 Nieuwe markten ontwikkelen think Holland Leden helpen met kredieten? Spagaat tussen beleid en

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde middelen corporate story en woordmerk.

Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde middelen corporate story en woordmerk. Aan het dagelijks bestuur Datum: 11-02-2014 Onderwerp: Landelijke communicatiestrategie waterschappen Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde

Nadere informatie

Acquisitie & Zakelijk netwerken

Acquisitie & Zakelijk netwerken E-boek 3 bedrijfsblogs Acquisitie & Zakelijk netwerken Nu lezen. Praktische adviezen. Morgen toepassen. Nog succesvoller ondernemen! 1. Acquisitie is veel meer dan alleen gunnen 2. Alleen met glimlach

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES HR en decentralisaties: Help ons te leren Door: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten / Fotografie: Kees Winkelman Op 10 oktober 2014 vond de

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Help, ik zit in de OR! Meer dan 200 Gouden tips voor de ondernemingsraad

Help, ik zit in de OR! Meer dan 200 Gouden tips voor de ondernemingsraad Help, ik zit in de OR! Meer dan 200 Gouden tips voor de ondernemingsraad De Gouden tips serie is in 2014-2016 verschenen op www.schateiland.com, op OR TV (Youtube) en in OR Rendement. Walter Landwier Help,

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Beleidsdocument 2010 2014. voor de ITP Patiëntenvereniging Nederland (Immuun Trombocytopenie)

Beleidsdocument 2010 2014. voor de ITP Patiëntenvereniging Nederland (Immuun Trombocytopenie) ITP Patiëntenvereniging Nederland Beleidsdocument 2010 t/m 2014 Beleidsdocument 2010 2014 voor de ITP Patiëntenvereniging Nederland (Immuun Trombocytopenie) Colofon ITP Patiëntenvereniging Nederland Adres:

Nadere informatie

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties

Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Be good & sell it! 10 tips voor heldere communicatie over duurzame locaties Inleiding Be good & sell it! Goed dat je dit e-book hebt gedownload! Hoe belangrijk is het voor jou om helder te communiceren

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Een bewonerscommissie opzetten, iets voor u?

Een bewonerscommissie opzetten, iets voor u? Een bewonerscommissie opzetten, iets voor u? Meedenken en meedoen Portaal wil graag dat u tevreden bent over uw woning en woonomgeving. Om dit goed te organiseren, is informatie over uw woonomgeving erg

Nadere informatie

nformatie» Solidariteit» Geluk Ogen en oren amen» Collega's» Minder werkdruk Balans uisterend oor Hulp» Klaarstaan voor elkaar

nformatie» Solidariteit» Geluk Ogen en oren amen» Collega's» Minder werkdruk Balans uisterend oor Hulp» Klaarstaan voor elkaar Werkplezier» Samenwerken Samen Collega's choolcontactpersoon Tijd Gezelligheid» T isterend oor Hulp» Klaarstaan voor elkaar I st» Overzicht Steuntje in de rug Goed Prachtig vak» Geluk Betrokken Solidariteit

Nadere informatie

laat zien wie je bent

laat zien wie je bent laat zien wie je bent Wilhelminastraat 150 7573 AK Oldenzaal T 053 537 56 66 gereia@zorggroepsintmaarten.nl laat zien wie je bent Welkom. Laat zien wie je bent. 03 Welkom Gereia in Oldenzaal Gereia is

Nadere informatie

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden.

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden. 10 vaardigheden 3 Netwerken 7 Presenteren 1 Argumenteren 10 Verbinden Beïnvloeden 4 Onderhandelen Onderzoeken Oplossingen zoeken voor partijen wil betrekken bij het dat u over de juiste capaciteiten beschikt

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

BURGERPANEL CAPELLE OVER...

BURGERPANEL CAPELLE OVER... BURGERPANEL CAPELLE OVER... profiel nieuwe burgemeester Mei 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 15 e peiling met het burgerpanel van Gemeente Capelle aan den IJssel. Deze peiling

Nadere informatie

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een 4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL Dez e t r a i n i n g i s e c h t een a a n r a d er o m t e l ere n m e n s e n e c h t t e b e t re k k e n e n t e r a k e n m e t j o u w v er h a a l.

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

Buddy-plan Handreiking

Buddy-plan Handreiking Buddy-plan Handreiking Inleiding Het CDA staat naast onze ouderen: Wij zijn er voor u! Met die boodschap reiken we ouderen de helpende hand, als ze die nodig hebben. Door naar hun zorgen te luisteren,

Nadere informatie

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Zwaantina van der Veen / Dymphna Meijneken / Marieke Boekenoogen Stad met een hart Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Leeuwarden 15 oktober 2013 Aan: Ministerie van BZK, Postbus 20011, 2500 AE Den Haag Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Zienswijze Noordvleugelprovincie

Nadere informatie

Een goed leven voor.

Een goed leven voor. Een goed leven voor. Juultje Holla - Perspectief - maart 2013 Als onderdeel van het ZonMW project Zeggenschap en Inclusie Met dank aan Rob, die mij hierbij enorm geholpen heeft. Een goed leven voor. Een

Nadere informatie

LTO Noord, Afdeling Veluwerand

LTO Noord, Afdeling Veluwerand LTO Noord, Afdeling Veluwerand Agenda Jaarvergadering 1. Opening en mededelingen 2. Notulen 3. Jaarverslag 4. Jaarrekening 2015 5. Verkiezingen 6. Pauze 7. Fusie voorstel 8. Rondvraag 9. Sluiting Agenda

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013 Vraag het de patiënt En: Durf te luisteren Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach Zwolle 4 februari 2013 Instructie voor tafelbegeleiders bij de thema-avonden georganiseerd door de DVN in samenwerking

Nadere informatie

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling PAPI PAPI Coachingsrapport Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling Alle rechten voorbehouden Cubiks Intellectual Property Limited 2008. De inhoud van dit document is relevant op de afnamedatum en bevat

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Organisatiestructuur

Organisatiestructuur Organisatiestructuur AOb Organisatiestructuur 1. Inleiding Iedereen die bij de AOb actief is, in de werkorganisatie en in de vereniging, realiseert zich dat de AOb bestaat vanwege de leden. We zijn een

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

NOORD. Vestiging Zwolle. Doorkiesnummer: Faxnummer: Datum: 17juli2014 Referentie: 2014.0168.PB,bc 088-88866 34. Betreft:

NOORD. Vestiging Zwolle. Doorkiesnummer: Faxnummer: Datum: 17juli2014 Referentie: 2014.0168.PB,bc 088-88866 34. Betreft: NOORD Land- en Tuinbouw Organisatie Noord Vestiging Zwolle Doorkiesnummer: Faxnummer: 088-888 66 66 088-88866 34 Datum: 17juli2014 Referentie: 2014.0168.PB,bc Betreft: Nieuwe taakverdeling LTO Noord Beste

Nadere informatie

Verslag cursus Organiseer Jezelf

Verslag cursus Organiseer Jezelf Verslag cursus Organiseer Jezelf Cursusdag 1, 25 mei 2013 Hotel Augusta, IJmuiden (10.00 16.30) Het Jongerennetwerk Visserij heeft aan Stichting ProSea gevraagd een cursus op maat te maken, gericht op

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Tips voor Succesvolle Productlancering

Tips voor Succesvolle Productlancering Tips voor Succesvolle Productlancering Door Welmoet Babeliowsky 2015-2016 Hallo! Ben je zelfstandige, coach, trainer of adviseur? Dan heb ik gelijk een vraag aan je! Stel je eens voor: Dat je een nieuw

Nadere informatie

Gelderland Algemene Ledenvergadering

Gelderland Algemene Ledenvergadering Gelderland Algemene Ledenvergadering De volgende personen worden door het bestuur voorgedragen Voor de functie van vicevoorzitter Mevr. J.H.A (Anita) Sørensen uit Culemborg Beroep: Fractievoorzitter CDA

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

Netwerktips lid bereid te geven een tip Bereid je voor Onderhoud je contacten Schrijf Mis geen kansen positief niet al te moeilijk

Netwerktips lid bereid te geven een tip Bereid je voor Onderhoud je contacten Schrijf Mis geen kansen positief niet al te moeilijk Netwerktips Hieronder een aantal tips op een rijtje: niet uitputtend, maar gewoon een selectie van mogelijkheden om in contact te komen met potentiele nieuwe klanten. 1. Word lid van een club, een mailinglist,

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

DESKUNDIGEN. - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen

DESKUNDIGEN. - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen DESKUNDIGEN - profielschetsen deskundigen - Project Stimuleren huisverkoop & boerderijwinkels in Groningen Maria van Boxtel Graag werk ik samen met boeren en boerinnen aan directe verkoop van hun producten.

Nadere informatie

Beurstips. Naar de beurs?

Beurstips. Naar de beurs? Beurstips 1 Naar de beurs? 2 NL EXPO, laat zien wie U bent! Hollandse nuchterheid & creativiteit in combinatie met jarenlange ervaring in presentatieoplossingen. Met een frisse blik helpen wij u uw bedrijf

Nadere informatie

Reflectieverslag Master pedagogiek

Reflectieverslag Master pedagogiek Reflectieverslag Master pedagogiek Voor + achternaam: Jan- Hessel Boermans Studentnummer: 277827 Soort verslag: reflectieverslag Master Pedagogiek Cohortjaar: 2013 Opleiding: Master Pedagogiek, Leren en

Nadere informatie

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Het Netwerk Boek. Zakelijk Netwerken. Wie Wat Waar Waarom Hoe. Social Media Personal Branding Tips

Het Netwerk Boek. Zakelijk Netwerken. Wie Wat Waar Waarom Hoe. Social Media Personal Branding Tips Het Netwerk Boek Netwerk Boek Rob B. Tol Wie Wat Waar Waarom Hoe Zakelijk Netwerken Social Media Personal Branding Tips Success Stories Interviews Do s & Don ts Cases Voorbeelden Oefeningen Tests 3 Inhoud

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek 2015

Klanttevredenheidsonderzoek 2015 Klanttevredenheidsonderzoek 2015 Uitgevoerd door de Wetenschapswinkel van de Universiteit Twente Laura van Neck December 2015 1 Colofon Onderzoek uitgevoerd door: Wetenschapswinkel Universiteit Twente

Nadere informatie

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief

PCOB. Actief netwerk van en voor senioren. Gemeenschappelijk actief PCOB Actief netwerk van en voor senioren Gemeenschappelijk actief PCOB: gemeenschappelijk actief! Dynamisch, betrokken, professioneel en christelijk geïnspireerd; het zijn dé kenmerken van de PCOB. We

Nadere informatie

De informatietrechter. Kies hieronder het niveau dat bij jou past als het om jouw behoefte aan studiekeuze informatie gaat:

De informatietrechter. Kies hieronder het niveau dat bij jou past als het om jouw behoefte aan studiekeuze informatie gaat: ACT in LOB Werkbladen Toolkit De informatietrechter De informatietrechter Deze tool helpt je om de grote hoeveelheid informatie over studiekeuze voor jezelf behapbaar te maken. Je kunt op verschillende

Nadere informatie

Gelderland Waterschapsverkiezingen 2015

Gelderland Waterschapsverkiezingen 2015 Gelderland Waterschapsverkiezingen 2015 Profielschets Waterschapsbestuurder CDA Bureau Gelderland, Markt 14 te Arnhem 1. Wat is het waterschapsbestuur? In 2015 zullen de waterschapsverkiezingen voor het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding

Inhoudsopgave. Inleiding Handboek Inhoudsopgave Inleiding... 1 Thema... 2 1. Aan de slag... 3 2. Waar beginnen?... 4 2.1 WANNEER?... 4 2.2 AANMELDEN ALS ORGANISATOR... 5 2.3 SAMENSTELLEN VAN EEN TEAM... 5 2.4 WAARVOOR MOETEN WE

Nadere informatie

Doelgericht netwerken. Geven & Gunnen

Doelgericht netwerken. Geven & Gunnen Presentatie Doelgericht netwerken Geven & Gunnen Rob B. Tol Landelijk overleg Opleidingen CE, SBRM en IBL 31 januari 2013 Hogeschool Amersfoort Ondernemer & Netwerker Rob Tol Academie BK & Fotovakschool

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016

HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 HANDLEIDING FUNDRAISING Ride New York 2016 Inhoud 1. Aan de slag!...3 2. Stappenplan...4 3. Extra tips voor publiciteit...5 4. Jij & je enthousiasme...6 5. Succes!...6 1. Aan de slag! Geweldig dat je hebt

Nadere informatie

INNOVATING STAKEHOLDER RELATIONS

INNOVATING STAKEHOLDER RELATIONS INNOVATING STAKEHOLDER RELATIONS Trainingen 2011-2012 Wat wij doen Turacien helpt u bij de implementatie van stakeholder management in alle geledingen van uw organisatie waardoor de organisatie continu

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Marischka Setz DNHS

Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Marischka Setz DNHS Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Vragen uit Loopbaan gesprekken waarmee je meteen jouw voordeel kunt doen Marischka Setz DNHS Waar sta

Nadere informatie

Informatie Maatschappelijke Beursvloer Maastricht

Informatie Maatschappelijke Beursvloer Maastricht Wat is een beursvloer De Beursvloer is een lokaal evenement waar maatschappelijke behoeften worden verhandeld: vraag en aanbod van vrijwilligerswerk in de meest brede zin van het woord. Voorwaarde is dat

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

Communiceren met de achterban

Communiceren met de achterban 1 Communiceren met de achterban Je wilt weten hoe je het beste communiceert met de achterban. Je wilt direct aan de slag en snel resultaten. Je hebt een hoe-vraag. Zoals iedereen. Maar als je werkelijk

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Projectkosten ophalen met fondsenwerving

Projectkosten ophalen met fondsenwerving Projectkosten ophalen met fondsenwerving Het is soms ook best duur om vrijwilligerswerk te doen in het buitenland, of stage te lopen over de grens. Voor Local Dreamers, en voor onze Ecuadoriaanse partnerorganisaties,

Nadere informatie

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING

ONLINE MARKETING ANGELCOACHING ONLINE MARKETING ANGELCOACHING MARCA VAN DEN BROEK Met mijn bedrijf AngelCoaching zet ik me in voor succesvol ondernemen als kunstenaar//creatief. WAAR GAAT HET OM? Zichtbaarheid Onderscheidend (en authentiek)

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie