De insolvente vennootschap

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De insolvente vennootschap"

Transcriptie

1 De insolvente vennootschap

2

3 De insolvente vennootschap Insolad Jaarboek 2010 Onder redactie van Mr. R.J. van Galen Mr. J.G. Princen Mr. drs. R. Mulder 2010 KLUWER DEVENTER

4 ISBN NUR , W.M.J. Bekkers, H. Ehlers, A. van Eijsden, A. Hendrikse, J.B. Huizink, J.T. Jol, W.A.H. Melissen, P.J. Omar, I. Spinath Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgeverij. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van art. 16h tot en met 16m Auteurswet 1912 jo. het Besluit van 27 november 2002, Stb. 2002, 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken dient men zich tot de uitgever te wenden. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

5 Inhoud Voorwoord VII 1. Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid?, mr. J.T. Jol 1 2. Toestemming verzocht, mr. W.A.H. Melissen Insolvente stichtingen en bestuurdersaansprakelijkheid, mr. A. Hendrikse Directors Liability in Insolvency: The Position in the United Kingdom, P.J. Omar Sanierung mit oder ohne Insolvenz, prof. dr. H. Ehlers Bestuurdersaansprakelijkheid bezien vanuit de fiscus, A. van Eijsden ABN-Amro/Van Dooren III (nog) geen happy end, mr. I. Spinath Insolventierecht en Enquêterecht, mr. W.M.J. Bekkers Concern, aansprakelijkheid en zorgplicht, prof. mr. J.B. Huizink 163 V

6

7 Voorwoord In onze Faillissementswet leidt de vennootschap een stiefmoederlijk bestaan. Er zijn nauwelijks bepalingen waarin aan rechtspersonen aandacht wordt besteed. Voorbeelden van zulke bepalingen zijn art. 106 waarin enkele bepalingen die gelden voor de schuldenaar van toepassing worden verklaard op bestuurders en commissarissen en art. 214 waarin de mogelijkheid om surseance te vragen voor natuurlijke personen wordt beperkt. De structuur van de Faillissementswet is nog steeds die van 1896 en de regeling van het faillissement is vooral toegeschreven op de schuldenaar-natuurlijk persoon. In het huidige tijdsgewricht is dat anachronistisch, omdat natuurlijke personen doorgaans in de schuldsaneringsregeling belanden en het faillissement tegenwoordig de typische insolventieprocedure is geworden voor rechtspersonen. Van de in 2009 uitgesproken faillissementen hadden er 6995 betrekking op rechtspersonen. Dat is ongeveer tweederde. Faillissementen van rechtspersonen brengen eigen vragen met zich die doorgaans geen beantwoording vinden in de Faillissementswet, maar in bijzondere regelingen en de rechtspraak. Te denken valt bijvoorbeeld aan de diverse regelingen met betrekking tot bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement, zorgplicht in vennootschappelijk verband, debt for equity swaps en de mogelijkheid om een enquête te houden.. In deze bundel en tijdens het congres van dit jaar komt een aantal van die onderwerpen aan de orde. De redactie is de auteurs zeer erkentelijk voor hun bijdragen. Robert van Galen Jeroen Princen Rocco Mulder VII

8

9 Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? MR. J.T. JOL 1 I. Inleiding Indien een onderneming in financiële moeilijkheden geraakt, is in sommige gevallen een financiële herstructurering gewenst waarbij een gedeelte van de uitstaande schuld van de onderneming wordt omgezet in eigen vermogen (de zogenaamde debt for equity swap, het omzetten van een vordering als crediteur op een onderneming in een belang als aandeelhouder in de onderneming). Bij de uitwerking van een dergelijke herstructurering komt men de vraag tegen of, en zo ja hoe een dwarsliggende obligatiehouder, lid van een syndicaatsfinanciering of aandeelhouder kan worden gedwongen in te stemmen met een dergelijke herstructurering. In dit artikel wordt deze vraag naar Nederlands recht beantwoord, nadat (achtereenvolgens) aandacht is besteed aan de huidige financiële en economische crisis, de noodzaak tot herstructurering door ondernemingen en de economische werkelijkheid van het financiële herstructureren. II. De crisis 1. Vanaf de tweede helft van 2007 is (eerst de financiële en vervolgens) de economische crisis over de wereld gaan razen. Wat begon met een probleem met subprime hypotheken in de Verenigde Staten, werd alras een financiële tsunami 2 die zich over de hele wereld verspreidde. Over de crisis is (en zal nog) 1. Johan Jol is onder de naam Legal Houdini werkzaam als zelfstandig jurist, voornamelijk in de herstructurering- en faillissementspraktijk. Hij was voorheen werkzaam als advocaat en als general counsel van een Nederlandse financiële instelling. Hij geeft onder de naam Legal Houdini Academy regelmatig cursus. Zie ook: alwaar ook te vinden een groot aantal links van bronnen gebruikt bij het opstellen van dit artikel. Dank aan Angelique Thiele, Christiaan Stokkermans, Rolf Verhoeven en Nico Tollenaar voor hun kritisch, doch altijd opbouwend commentaar op een eerdere versie van dit artikel. Alle onjuistheden zijn uitsluitend aan mij toe te schrijven. 2. Eliot Spitzer the New York State Governor gebruikte op 14 februari 2008 dit begrip in zijn verklaring voor de Committee on Financial Services Subcommittee on Capital Markets, Insurance, and Government Sponsored Enterprises United States House of Representatives (zie Een week daarvoor gebruikte de CEO van Deutsche Bank hetzelfde begrip, zie Financial Times 8 februari

10 J.T. Jol veel (worden) geschreven, ook in de Nederlandse juridische literatuur. 3 Ik beperk me tot een aantal elementen dat van belang is voor mijn verdere betoog De conjunctuurgolf van de economie is een gegeven en is in essentie niet meer dan het bioritme van de economie. Onderdeel van deze golfbeweging zijn de zogenaamde bubbels of zeepbellen door Geert Noels in zijn fraaie boek Econoshock aangeduid als periodes van collectieve waanzin. 5 Er is sprake van een (tijdelijke) toename in economische activiteit die gepaard gaat met financiële speculatie. Een bekend voorbeeld van zo n bubbel is de beroemde Tulpenmanie in de periode toen de prijs van de tulp astronomisch hoog werd. 6 Bubbels hebben een zichzelf versterkend effect door de zogenaamde positive feedback loop, veroorzaakt door het kuddegedrag van ons allemaal. Het zien van stijgingen van de waardes en het bemerken dat anderen van deze waardestijgingen profiteren, zorgt ervoor dat iedereen een graantje van deze waardestijgingen wil meepikken door zelf ook mee te doen. Robert Shiller spreekt in dit verband over naturally occuring Ponzi processes. 7 De vraag stijgt sneller dan het aanbod en dus stijgt de prijs. Overigens, deze positive feedback loop wordt ook gebruikt door de fraudeurs die de Ponzi schemes benutten om daar (uitsluitend althans in overwegende mate) zelf de vruchten van de plukken. Men belooft rendement dat te mooi is om waar te zijn, maar omdat men de inleg van een volgende investeerder steeds gebruikt om dat te mooie rendement aan een ander uit te betalen, gaat het zolang er maar nieuwe 3. Zie bijvoorbeeld Reinout Vriesendorp en Reinout Wibier in NJB 2009, afl. 1, p. 2 e.v. over de kredietcrisis en privaatrecht waarin zij de rol van securitisatie in de kredietcrisis bespreken. Zie ook Reinout Wibier in NJB 2009, afl. 19, p waarin hij naar aanleiding van de zogenaamde Tuner review van Lord Turner, de voorzitter van de Engelse Financial Services Authority (te vinden op: ), de lessen naar aanleiding van de kredietcrisis bespreekt. Zie ook het themanummer over de kredietcrisis van Ondernemingsrecht waarin vanuit verschillende hoeken de krediet crisis wordt belicht. Zie ook de bundel De Kredietcrisis in de Serie Onderneming en Recht, deel Vergelijk voor een aantal andere bronnen en vindplaatsen ook Degene die een eenvoudig leesbaar overzicht willen hebben van de crisis kan ik het boek Crisis Economics, a crash course in the future of finance van Nouriel Roubini en Stephen Miller (2010) aanraden. Dr Doom, zoals Roubini, een NY Stern professor, ook wel wordt genoemd, voorspelde ooit de kredietcrisis. 5. Geert Noels, Econoshock (2008), p. 22 e.v. 6. Anne Goldgar, Tulipmania: Money, Honor, and Knowledge in the Dutch Golden Age (2007). 7. Robert J. Shiller in Irrational Exhuberance (2 nd edition 2005), p

11 Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? investeerders worden gevonden goed. 8 De tot op dit moment grootste fraude waar gebruik werd gemaakt van deze techniek is de Madoff fraude 9. Deze Ponzi schemes moeten vanzelfsprekend goed worden onderscheiden van economische bubbels, bij een echte Ponzi scheme bestaat de waarde vrijwel uitsluitend uit lucht, bij een bubbel wordt de bestaande waarde opgeblazen tot een fictief (te) hoge waarde, maar er is wel een onderliggende waarde. Door een crisis loopt de lucht uit de bubbel en keert men weer terug naar de gewone waarde. Overigens, voordat men terugkeert tot de gewone waarde, zakt men doorgaans eerst daaronder. Net zoals de stijging in de bubbel een zichzelf versterkende proces is, gaat een daling van de waarde in de crisis gepaard met een zelfde effect maar dan in negatieve zin (de negative feedback loop) Hoe vertaalt men de theorie van de bubbels naar de huidige crisis? Het is anno 2010 een feit van algemene bekendheid dat de zogenaamde trigger van de huidige crisis gelegen in de barsten van de bubbel van de Amerikaanse huizenmarkt. Deze bubbel werd kort gezegd veroorzaakt door het in Amerika financieren van de aankoop van huizen aan partijen die onder normale omstandigheden deze leningen niet hadden moeten verkrijgen. Maar omdat de kopers en hun financiers wisten (in werkelijkheid: veronderstelden) dat de prijzen van de huizen zouden stijgen en aan het einde van de looptijd van deze lening er wel weer een nieuwe lening zou volgen die dan (omdat het huis inmiddels in waarde was gestegen) goedkoper zou zijn, maakte niemand zich zorgen. Sterker nog, de zogenaamde flippers kochten (vrijwel uitsluitend gefinancierd met vreemd vermogen) een huis niet om te wonen maar enkel met als doel het met hoge winst snel weer door te verkopen. De te lage rentestand en de zoektocht van investeerders naar producten met een beter rendement versterkten dit alles. Voor een beschrijving van de Amerikaanse toestanden verwijs ik naar de werken van Robert J. Shiller en Mark Zandi 11 waarin de weg van de individuele subprime mortgage naar de beleggers over de hele wereld wordt uiteengezet. In 2009 studeerde Anne Katherine Barnett-Hart af op Harvard met haar scriptie: the story of the CDO Market Meltdown. In deze scriptie wordt op overzichtelijke wijze beschreven hoe de subprime mortgages als ingrediënt werden gebruikt voor CDO s (samenstellingen van verschillende securitisaties) en CDO squared (securitisaties van securitisaties) 8. Zie voor een fraaie beschrijving van Ponzi zwendels, Frans Roest en Rogier Stijen in Beleggen in gebakken lucht (2009), p. 29 e.v. 9. Het Ponzi Scheme van Madoff is goed voor aan voortdurende stroom van meer en minder interessante publicaties, zie voor de bespreking van een aantal van deze publicaties www. legalhoudini.nl. 10. Robert J. Shiller in Irrational Exhuberance (2 nd edition 2005), p Robert J. Shiller in the Subprime solution (2008) en Mark Zandi in Financial Shock (2009) (zie pag 59 e.v. voor het begrip flippers). 3

12 J.T. Jol en later zelfs CDO-cubed. 12 Al deze producten vonden hun weg naar het schaduw banken systeem (Shadow banking system 13 ) dat zorgde voor ruime liquiditeit, niet alleen in Amerika, maar door de globalisering ook in Europa en het Verre Oosten. Vreemd vermogen was overal en goedkoop te verkrijgen voor bijna iedereen die het maar wilde hebben. 4. Dit goedkope vreemd vermogen vond ook zijn weg naar ondernemingen omdat dit gebruikmakend van het bekende financiële hefboom effect; een mogelijkheid gaf om de rentabiliteit van het eigen vermogen aanzienlijk te versterken. Bovendien, hoe meer vreemd vermogen er is, hoe groter die hefboom wordt. Het vreemd vermogen dat ondernemingen aantrokken werd niet alleen steeds groter, de structuren waarbij ondernemingen hun vreemd vermogen aantrokken werden ook steeds ingewikkelder. Waar vroeger een vreemd vermogen financiering doorgaans bestond uit door zekerheden gedekte bankschuld tezamen met ongedekte vorderingen van de andere crediteuren, is er nu sprake van ingewikkelde structuren en lagen van al dan niet door zekerheden gedekte vorderingen. Deze vorderingen zijn dan bovendien in handen van verschillende partijen. 5. Illustratief voor het op elkaar stapelen van vreemd vermogen zijn de uitwassen 14 die optraden bij een aantal van de zogenaamde leveraged finance deals die soms een aantal malen werden geherfinancierd tegen een steeds hogere prijs met steeds relatief meer vreemd vermogen. Charles Morris 12. Zie de online versie van de Wall Street Journal van 15 maart 2010, Michael Lewis s The Big Short? Read the Harvard Thesis Instead! met link naar de thesis. Michael Lewis schreef mede op basis van deze scriptie zijn boek The Big Short (2010). Zie over securitisaties ook Reinout Vriesendorp en Reinout Wibier in NJB 2009, afl. 1, p. 5 e.v. maar vooral ook de heldere uitleg van Mark Zandi in Financial Shock (2009), p. 117 e.v., the Financial Alphabet Soup. Zie voor een zeer uitgebreide en zeer technische uitleg van de begrippen, Gary Gorton in the Panic of 2007, (inmiddels als onderdeel van een boek uitgegeven) : Gary Gorton, Slapped by the invisible hand, the Panic of 2007 (2010). Overigens, voor zover de lezer op grond van het bovenstaande mocht denken dat ik tegen (alle vormen van) securitisaties ben, berust dit op een ernstig misverstand. Met securitisatie is, mits op juiste wijze gebruikt, dat wil zich helder en transparant, niets mis. Onder andere Vriesendorp en Wibier hebben dat naar mijn mening goed verwoord. 13. Zie voor een beschrijving van het shadow banking system bijvoorbeeld Gary Gorton in Slapped in the face by the invisible hand: Banking and the Panic of 2007, te vinden op papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id= (ook terug te vinden in het boek onder noot 12 genoemd). 14. Ook hier geldt dat met leveraged finance als zodanig niets mis hoeft te zijn, vgl. voor de positieve gevolgen van buyouts en het daarbij behorend vreemd vermogen bijvoorbeeld: Economische en sociale effecten van buyouts in Nederland, te vinden op feiten/economisch.php. 4

13 Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? beschrijft het in zijn boek: the Trillion Dollar Meltdown aldus: In effect, they ve built a huge Yertle the Tertle like unstable tower of debt by selling it back and forth among themselves, booking profits all the way. That is the definition of a Ponzi game. So long as free-money regime forestalled defaults, the tower might wobble, but stayed erect. But small disturbances can bring the whole tower down, and the seismic rumblings already in evidence portend disturbances that are very large En toen barstte de bubbel omdat het evenwicht verstoord werd door de stijging van de rente in de Verenigde Staten, het ontstaan van achterstanden op de betaling van de subprime leningen en de daling van de huizenprijzen. 16 Het kaartenhuis van krediet begon in de eerste helft van 2007 te wankelen en stortte ineen in de tweede helft van 2007, de Panic of Dit ineenstorten kwam tot een voorlopige climax na de val van Lehman in Het (her)financieren van de onderneming met vreemd vermogen werd moeilijker, kostbaarder en soms zelfs onmogelijk. 19 In plaats van een overschot aan beschikbaarheid van vreemd vermogen, kwam er een tekort. De economische crisis die op de kredietcrisis volgde, verslechterde de positie van de ondernemingen nog eens. Over de vraag wanneer we de echte bodem hebben bereikt, verschillen de meningen. In This Time is different beschrijven Reinhart en Rogoff acht eeuwen van financiële gekte en stellen vast dat na 15. Charles R. Morris, the Trillion Dollar Meltdown, p. 135 (2008), de tweede druk verscheen in 2009 en heet de Two Trillion Dollar Meltdown. Yertle the Tertle is een verhaal van Theodoor Geisel dat gaat over een schildpad koning die zijn onderdanen beveelt om onder hem een toren te bouwen die steeds maar hoger wordt en die bestaat uit schildpadden. Het evenwicht blijkt echter te wankel, de toren stort in en de koning schildpad valt in de modder 16. Zie voor twee handzame boekjes waarin respectievelijk in de vorm van vraag en antwoord en aan de hand van grafiekjes de oorzaken en gevolgen van de crisis in eenvoudig en heldere taal wordt uiteengezet: Hoe overleef ik de kredietcrisis, Willem Middelkoop (2009) en Uitgekleed, hoe onze welvaart verdween, Eduard Bomhoff (2009). 17. Zie wederom Gary Gorton (noot 12) die uitlegt hoe de problemen van de subprime uiteindelijk uitmonden in de crisis. 18. Over de ontwikkelingen die in 2008 tot de val van Lehman resulteerden schreef Andrew Ross Sorkin een toegankelijk boek in romanstijl, Too big to fail, inside the battle to save Wall Street (2009). Zie over de val van Lehman zelf het boek A colossal failure of common sense van Larry Mc Donald (2009). In dat laatste boek beschrijft Mc Donald van binnen uit de val van Lehman. 19. Zie Victoria Ivashina en David Scharfstein in Bank Lending during the Financial Crisis of 2008 voor een weergave van de stand van zaken in de Verenigde Staten met betrekking tot de beperkingen van krediet, te vinden op _id=

14 J.T. Jol een bankencrisis vaak ook een crisis van overheidsfinanciën volgt. 20 De huidige problemen in de Eurozone door de schulden van in het bijzonder Griekenland doen wat dat betreft het ergste vermoeden. Anders gezegd, het einde is misschien nog niet in zicht. 21 III. Noodzaak tot herstructurering van ondernemingen Ondernemingen die geconfronteerd worden met een (mogelijke) crisis als gevolg van financieringsproblemen en/of vraaguitval, worden genoodzaakt zich de vraag te stellen: Kunnen we de crisis overleven en zo ja, hoe? Om te bezien of er een overlevingskans is, moeten de bestaande problemen worden geanalyseerd. Daarbij moeten symptomen van de moeilijkheden worden onderscheiden van de oorzaken van de moeilijkheden. 23 De analyse moet gericht zijn op het achterhalen en oplossen van de oorzaken. De oorzaken worden daarbij wel onderscheiden in interne oorzaken en externe oorzaken. Voorbeelden van interne oorzaken zijn slecht management, inadequate financiële controle, slecht werk kapitaal management, hoge kosten, te weinig marketing inspanningen, te grote onbeheersbare projecten, mislukte overnames, financieel beleid en het niet functioneren van de organisatie zelf. Voorbeelden van externe oorzaken zijn: veranderingen in de markt waarin de onderneming zich begeeft (daaronder ook begrepen de kredietmarkt), de concurrentiepositie van een onderneming en plotselinge verandering van prijzen. IV. Economische werkelijkheid van het herstructureren 9. Indien de analyse door de onderneming is gemaakt, rijst vervolgens de vraag wat er kan c.q. moet worden gedaan. In sommige gevallen moet de conclusie zijn dat er geen uitweg meer mogelijk is. De onderneming heeft in zo n geval het einde van de economische levenscyclus bereikt en moet verdwijnen. Een liquidatie (al dan niet via een faillissement) is dan de geëigende oplossing. Aan de andere kant van het spectrum staat (soms) de mogelijkheid om helemaal 20. This Time is different, eight centuries of financial folly, Carmen M. Reinhart & Kenneth S. Rogoff (2009). 21. Voor de Frans lezende onder u, Flore Vasseur heeft een aardige roman geschreven met een theoretisch einde van het kapitalisme, comment j ai liquidé la siècle (2010) waarin ze beschrijft hoe het kapitalistisch stelsel door een bug in de computersystemen tot een einde komt. 22. Herstructurering van ondernemingen wordt ook wel turnaround management genoemd, vergelijk voor een inleidend werk in dit onderwerp deel 14 in de reeks Praktijkboek insolventierecht, Turnaround Management van J.A.A. Adriaanse (2006). 23. Zie Corporate Turnaround, Managing Companies in Distress door Stuart Slatter & David Lovett (1999), p. 13 e.v. 6

15 Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? geen onmiddellijke actie te ondernemen. In de recente literatuur wordt dat ook wel omschreven als Extend and pretend. 24 Er is geen acute liquiditeitsnood en we hopen op betere tijden. De financieringsstructuur van de onderneming blijft in tact, de lopende financieringen worden verlengd. Een dergelijke reactie is doorgaans alleen mogelijk indien de ondernemingswaarde van de relevante onderneming (going concern) tenminste gelijk is aan alle rentedragende schulden die een onderneming heeft. Maar, soms zullen sommige crediteuren zelfs bereid zijn de financiering te continueren indien dit niet het geval is. Deze crediteuren beseffen dat het alternatief een liquidatie van de onderneming is met een daarbij behorend extra waardeverlies. Zij weten in dat geval dat zij een groot deel van hun vorderingen moeten afschrijven. Er is immers doorgaans een groot verschil tussen de liquidatiewaarde en de going concern waarde van de activa van de onderneming. Daarom hebben de crediteuren er belang mee te werken aan het going concern houden van een onderneming (ervan uit gaande dat er wel een toekomst voor de onderneming bestaat). Maar, doorgaans eisen de crediteuren voor hun bereidheid om de financiering te continueren in zo n geval en al helemaal voor het continueren van financiering in een situatie dat de going concern waarde van de activa lager is dan het totaal van de schulden en er dus sprake is van een negatief eigen vermogen dat er een herschikking plaatsvindt van de bestaande aanspraken van bepaalde crediteuren en aandeelhouders door middel van het opgeven van een gedeelte van deze aanspraken en/ of omzetten vorderingen in aandelen. 10. Om te bezien wie, welk gedeelte van zijn juridische aanspraken moet opgeven, moet een inschatting worden gemaakt van wat economisch gezien hun relatieve aanspraken zijn ten opzichte van de waarde van de onderneming (rekening houdend met hun eventuele preferentie op (bepaalde) activa en eventuele achterstellingen 25 ). Daartoe wordt allereerst de zogenaamde enterprise value free of debt 26 bepaald. Vervolgens wordt bezien welke crediteuren op basis 24. Barney Whiter, Valuation Disputes in Restructuring, International Corporate Rescue, 2010, issue 1, p Zie over de klassen van crediteuren: A. van Hees in de Bewindvoerder, een Octopus, uitgave Serie Onderneming en Recht deel 44, p. 543 e.v. Ik merk daarbij op dat de moderne structured finance het spectrum van in het bijzonder de preferente crediteuren aanzienlijk heeft uitgebreid bijvoorbeeld door contractuele regelingen tot stand te brengen waarbij verschillende lagen van schuld tot stand zijn gebracht. Zie hierover Lachlan Edwards in IFLR April 2007, voor een illustratie van die verschillende lagen, zie S. Timmerman, Second Lien Loans in TOP 2007, nr. 5, p. 218 e.v. 26. Ook wel de ondernemingswaarde vrij van schuld, zie over waarderingen van ondernemingen in moeilijkheden, Alistair Beveridge, Paul Hemming en Graeme Smith, Valuation of distressed business, Restructuring and Workouts (2008), p. 75 e.v en Michael Crystal QC en Rizwaan Jameel Mokal, the Valuation of Distressed Companies: A Conceptual Framework, Part I en I in International Corporate Rescue, 2006, issue 2 en 3. 7

16 J.T. Jol van deze waardering (en hun eventuele preferente positie) hun geld (deels) nog terug zouden kunnen krijgen bij het verkopen van de onderneming going concern en welke niet (of althans niet geheel). De vraag daarbij is de vraag: where breaks the value, dat wil zeggen, waar ligt het omslagpunt, waarop aandeelhouders of crediteuren hun geld niet meer (geheel of ten dele) terug kunnen krijgen. Voor zover de crediteur zijn geld (geheel of ten dele) terug kan krijgen, wordt de crediteur beschouwd als (geheel of gedeeltelijk) in the money. Voor zover de crediteur op basis van de gemaakte waardering zijn vordering niet of niet volledig voldaan kan krijgen, is deze crediteur (geheel of gedeeltelijk) out the money. Zolang de going concern waardering van de onderneming lager is dan alle schulden, is de aandeelhouder ook volledig out the money. 27 Overigens, hieruit blijkt dat de economische werkelijkheid de juridische werkelijkheid vaak achterhaalt. In de situatie dat een bepaalde crediteur geen uitkering in het faillissement van zijn debiteur te verwachten heeft, is zijn positie hetzelfde als die van de aandeelhouder, beide hebben geen uitkering te verwachten. 11. Het vaststellen van de waarde van de onderneming is een bron van discussie. De verwachting is gerechtvaardigd dat deze discussie ook in volgende herstructureringen het scharnierpunt van de reorganisatie zal zijn. Waardering is een allesbehalve mathematisch exacte wetenschap en een waardering bevat veel zachte waardeoordelen en inschattingen van de toekomst 28. Bovendien, waardes zijn zoals hiervoor reeds uiteen gezet door de tijd heen allesbehalve stabiel. De waarderingsdiscussie zal dus steeds heftig en belangrijk zal zijn. Of zoals Whiter dat uitdrukt: With high stakes and with the volatility in asset prices, the question of where does the value break? will increasingly be subject to dispute either inside or outside of a court process. 29 En waar discussies zijn, worden juristen ingeschakeld om te trachten posities in de discussie te waarborgen Ik raakte vertrouwd met de begrippen in en out the money toen ik in aanraking kwam met opties, zie daarover 28. In de financiële wereld is het boek van Nassim Nicholas Taleb, the Black Swan (2007) alom bekend. Taleb beschrijft wat hoe groot de invloed van onwaarschijnlijke gebeurtenissen is op de toekomst. Anders gezegd: It is tough to make predictions, especially about the future, zie over deze quote bijvoorbeeld Paul Krugman (Nobelprijswinnaar Economie 2008) in New York Times van 1 december 2006, Economic Storm Signals. 29. Barney Whiter, Valuation Disputes in Restructurings: more to Come, International Corporate Rescue, 2010, issue 1, p Juristen kunnen dus gerust zijn: wat de stand van de economie ook is, voor hun beroepsgroep is er altijd werk. Om in bankierstermen te spreken: de flexibele jurist die zowel verstand heeft van (de financiering van) overnames van ondernemingen als van herstructureringen van de (financieringen van) ondernemingen heeft voor zichzelf een hedge gecreëerd tegen het risico van de op- of neergang van de economie. 8

17 Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? 12. Zodra de enterprise value free of debt van de onderneming is vastgesteld en is bepaald wat de relatieve economische positie is van alle crediteuren en aandeelhouders, kan nagedacht gaan worden over de juridische manier waarop de herverdeling van juridische aanspraken vorm kan worden gegeven. V. Herstructurering zonder surseance van betaling of faillissement 13. In theorie zou de herstructurering aldus moeten geschieden dat alleen diegenen die in the money zijn na de herstructurering nog juridische aanspraken op de onderneming hebben. Het moge duidelijk zijn dat de omstandigheden hier sterk kunnen verschillen. Het kan indien er sprake is van aandelen die bij liquidatie een bepaalde preferentie hebben dat sommige aandeelhouders de gewone aandeelhouders out the money zijn en de preferente aandeelhouders en de crediteuren nog niet. Het kan daarbij ook nog zo zijn dat de aandeelhouders nog steeds in the money zijn maar dat de crediteuren menen dat er nieuw eigen vermogen bij moet, willen ze bereid zijn hun financiering te continueren gelet op het door hen gepercipieerde risico van de onderneming. Het is ook mogelijk dat de aandeelhouders out the money zijn en alle crediteuren nog (net) in the money. Het is ook mogelijk dat bepaalde senior crediteuren wel in the money zijn, maar andere, de junior crediteuren, niet. 14. Voor een financiële herstructurering zonder rechterlijke tussenkomst is een bijzondere contractuele regeling daargelaten vereist dat alle belanghebbenden waar een offer van wordt gevraagd instemmen. Daartoe zijn intensieve onderhandelingen noodzakelijk waarbij het vaak geven en nemen is. Mijn ervaring is dat in veel gevallen eenvoudigweg gestreefd wordt naar 100% consensus tussen (uitsluitend) de (aandeelhouders van de) onderneming en de financial creditors (kort gezegd: obligatiehouders en lenders bij gesyndiceerde leningen) en dus niet met de overige crediteuren, die hun oorspronkelijke aanspraken behouden. Dit betekent dat er in voor de financial creditors negatieve zin afgeweken wordt van de exacte juridische rangorde. Op die manier kan dan een informele reorganisatie plaatsvinden zonder dat instemming van alle crediteuren van de onderneming nodig is. Indien de economische lasten van deze informele reorganisatie door de aandeelhouders en de financial creditors wordt gedragen, is daar helemaal niets tegen. 31 Let wel, de financial creditors nemen bij deze vorm van herstructurering dus vaak 31. Vergelijk voor de recente inzichten van (de juridische afdeling van) het IMF over herstructureringen: IMF Staff position paper, Approaches to Corporate Debt Restructuring in the Wake of Financial Crises, te vinden op spn1002.pdf; Ook Nederland heeft zijn invloed doen gelden op deze paper, zie de acknowledgments aan Sijmen de Ranitz, ex De Brauw, thans RESOR. 9

18 J.T. Jol voor lief dat andere crediteuren gewoon 100% van hun vordering behouden, terwijl (veel van) deze andere crediteuren vaak gewoon concurrent zijn en in een faillissementscenario niets zouden krijgen omdat de financial creditors preferent zijn op de opbrengst van de activa. De reden dat de financial creditors instemmen is hun verwachting dat zij in het herstructureringsscenario uiteindelijk beter af zijn dan in een faillissements- / liquidatiescenario Uit economisch wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat een informele reorganisatie, dat wil zeggen een reorganisatie buiten een formele insolventieprocedure, de voorkeur verdient boven een gerechtelijke insolventieprocedures. 33 Er is minder kapitaalvernietiging, er worden minder schulden onbetaald gelaten en er wordt meer werkgelegenheid behouden. 34 Bovendien, de kosten blijken vaak aanzienlijk lager zijn dan een formele juridische procedure. 35 Vooral in de Verenigde Staten is uitgebreid onderzoek verricht naar de kosten van adviseurs bij herstructureringen. Zo kwam Stuart Gilson op basis van onderzoek gedaan in 1991 al tot de conclusie dat de kosten van de adviseurs (financieel en juridisch) bij buitengerechtelijke organisaties aanmerkelijk lager waren dan bij formele insolventieprocedures. 36 Martin J. Whitman en Fernando Diz geven een mooi overzicht van een onderzoek naar kosten over de jaren 2003 en 2004 en komen ook tot de conclusie dat reorganiseren buiten een formele insolventieprocedure goedkoper is. Een manier om de kosten in een formele insolventieprocedure te drukken lijkt nog het zogenaamde pre-packen te zijn, dat wil zeggen een in een 32. Bij deze vormen van financiële reorganisatie gaat het vaak niet om het herstructureren van het personeelsbestand, daar speelt als bekend in Nederland het probleem van de voor een herstructurering buiten faillissement vaak prohibitieve kosten van ontslag van de werknemers. 33. Ik laat onbesproken het naar Nederlands recht bestaand probleem dat separatisten niet gebonden zijn aan een akkoord in een insolventieprocedure zodat dit naar Nederlands recht geen oplossing biedt, vgl. daarover F.M.J. Verstijlen, het insolventieakkoord in bundel het Voorontwerp Insolventiewet nader beschouwd (2008), p. 129 e.v. De Commissie Insolventierecht heeft dit in haar laatste brief ook ingezien, te vinden via het blog van Bob Wessels, vgl. punt 12 p Het economisch belang van een doorstart: een informele reorganisatie heeft verre de voorkeur, B.P.A. Santen en A. de Bos in Insolad bundel 2008 Doorstart, p. 1 e.v. 35. Zie bijvoorbeeld: J.A.A. Adriaanse en J.G. Kuijl, Informele Reorganisaties in Nederland in tijdschrift voor Insolventierecht 2004, afl. 6. vooral ook de verwijzingen naar literatuur in noot 22 van het artikel. 36. Stuart C. Gilson. Managing Default: Some evidence on how firms choose between workouts and chapter 11, ook te vinden in Corporate Bankruptcy, Economic and Legal Perspective, Edited by Jagdeep S. Bhandari en Lawrence A. Weiss, p. 308 (1996). 10

19 Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? informele sfeer voorbereide reorganisatie wordt via een korte insolventieprocedure gefinaliseerd Maar wat nu indien onverhoopt blijkt dat er geen 100% consensus te bereiken is tussen de debiteur en de financials creditors? Ik beperk me in dit artikel tot de situatie dat er wordt gestreefd naar een herstructurering van een onderneming die wordt uitgeoefend door middel van (onder andere) rechtspersonen in Nederland. Het gaat daarbij vaak om Nederlandse (tussen)houdster vennootschappen, die vervolgens aandelen beschikken in rechtspersonen in binnen- en buitenland. Het is de bedoeling dat bij (een van deze) deze rechtspersonen in Nederland een financiële herstructurering plaatsvindt van de aanspraken van uitsluitend de financial creditors zonder faillissement of surseance van betaling van deze rechtspersoon, en waarbij een gedeeltelijke omzetting van schuld in aandelen plaats moet vinden. De aandelen van de (tussen)houdster Nederlandse vennootschap zijn belast met een pandrecht ten gunste van de lenders van een syndicaatslening. Onderzocht wordt of, en zo ja hoe de aandeelhouders van de rechtspersoon, de obligatiehouders en de leden van een syndicaat kunnen worden gedwongen in te stemmen met de gewenste debt for equity swap. Ik bespreek daartoe eerst de positie van de obligatiehouders, daarna die van het bankensyndicaat en sluit af met die van de aandeelhouders. VI. Collective Action Clausules 17. Hoe kunnen we er voor zorgen dat een individuele crediteur tegen zijn zin in wordt gedwongen mee te werken aan de debt for equity swap? Daarvoor kunnen we aansluiten bij de regels van het spel voor crediteuren van nationale overheden. 38 Een land kan (juridisch gezien naar de huidige inzichten en in verband met de immuniteit van jurisdictie 39 ) niet failliet verklaard worden. 37. Martin J. Whitman en Fernando Diz, Distress Investing (2009), p. 53 e.v. Interessant en voor juristen een lesje in nederigheid is hun bevinding dat juristen daadwerkelijk waarde vernietigen (althans teveel kosten maken) in Chapter 11 procedures. Zij vonden namelijk een directe relatie tussen het aantal lawfirms dat betrokken is een Chapter 11 en de lengte van de procedures en de kosten (zie pagina 68). Ook ik maak regelmatig mee dat onze vakbroeders niet de smeerolie van een transactie zijn, maar juist voortdurend zand in de machine gooien. Dat geldt overigens zowel bij informele herstructureringen als ook bij formele. Bij de formele zijn het dan de curatoren die uit het oog verliezen dat zij uiteindelijk uitsluitend in het belang van de crediteuren moeten handelen en zoveel mogelijk waarde moeten behouden en deze op een juiste wijze en conform de faillissementswet moeten verdelen. 38. Cross-Border Debt Restructuring (2005), Esteban C. Buljevich, p Zie meer uitgebreid en kritisch: Bob Wessels in Wessels Insolventierecht I, par

20 J.T. Jol Economisch kan het land wel ophouden te betalen. 40 Het gevolg daarvan is dat de enige manier om te komen tot herstructurering van haar schulden een buitengerechtelijke akkoord is met instemming van alle crediteuren van wie een offer wordt gevraagd. Het IMF is al enige tijd bezig om te trachten oplossingen te verzinnen voor dit zogenaamde all lenders consent probleem. Zo lanceerde het IMF een sovereign debt restructuring mechanism. Het idee daarbij was om te komen tot wetgeving op internationaal niveau die het voor staten mogelijk maakten om tot herstructureringen te komen met meerderheidsbesluiten van crediteuren. 41 Gray meldt dat onder druk van marktpartijen het IMF dit idee verlaten heeft en nu vooral de oplossing zoekt in het stimuleren van contractuele regelingen, zogenaamde collective action clauses, in de door overheden uitgegeven obligaties. 42 In deze clausules wordt de afspraak tussen de crediteuren vastgelegd dat een eventueel besluit over een herstructurering niet de instemming behoeft van alle bij de afspraak betrokken crediteuren, doch slechts van een bepaalde (al dan niet gekwalificeerde) meerderheid van hen. 18. Indien en voor zover er collective action clausules zijn opgenomen in de contracten met alle financial creditors, is er informele reorganisatie mogelijk zonder toestemming van ieder van hen individueel. In dat geval zou een besluit met het vooraf met de crediteuren afgesproken quorum voldoende kunnen zijn om te komen tot een instemming van de financial creditors met een debt for equity swap. 43 VII. Obligaties en collective action clauses 19. In door Nederlands recht beheerste contracten met crediteuren van ondernemingen zijn dergelijke collective action afspraken zelden te vinden. Je vindt 40. Vergelijk bijvoorbeeld het door Rusland in 1998 zelf uitgevaardigde moratorium over de schulden van Rusland in roebels, dat uiteindelijke leidde tot de val van Long-Term Capital Management, als beschreven door Roger Lowenstein in When genius failed, the rise and fall of fall of Long-Term Capital Management (2000). 41. A new approach to sovereign debt restructuring, Anne O. Krueger (2002). 42. Collective Action Clauses, the way forward, Robert Gray (2004), zie ook: IMF Continues Discussion on Collective Action Clauses in Sovereign Bond Contracts, external/np/sec/pn/2003/pn0353.htm. 43. Nog verder voor financiële instellingen gaat het recente voorstel van de Bank voor International Settlements (BIS) waarbij bepaalde door een bank uitgegeven financiële instrumenten onder bepaalde voorwaarden automatisch worden omgezet in aandelen dan wel vervallen. Op deze manier wordt dus vooraf, dat wil zeggen bij het aangaan van de overeenkomst waarbij de crediteur het instrument verwerft, de instemming van de crediteuren voor deze omzetting verkregen, zie 12

Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? Johan Jol werkzaam als zelfstandig jurist onder de naam Legal Houdini.

Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? Johan Jol werkzaam als zelfstandig jurist onder de naam Legal Houdini. Gedwongen medewerking aan een debt for equity swap; een (on)mogelijkheid? Johan Jol werkzaam als zelfstandig jurist onder de naam Legal Houdini. 1 I. Inleiding Indien een onderneming in financiële moeilijkheden

Nadere informatie

Verandering van herstructureringsmogelijkheden

Verandering van herstructureringsmogelijkheden Verandering van herstructureringsmogelijkheden Wat gooien we weg met een Scheme, het Nederlandse kind of het badwater? Eyes On Insolvency 18 april 2013 Johan T. Jol Deze presentatie bevat het persoonlijk

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Kredietcrisis, Curator en Banken

Kredietcrisis, Curator en Banken Kredietcrisis, Curator en Banken lezing voor RWV Advocaten De Leidraad van de curator: Zolang er geld in de boedel zit, gaat hij door. HP De Tijd 19 maart 2010 Herstructureren in een economische en financiële

Nadere informatie

Leidraad inbrengwaarde

Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde drs. ing. F.H. de Bruijne RT ir. ing. T.A. te Winkel RT ISBN: 978-90-78066-47-7 NUR 820-823 2010, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Frank en Vrij. Thunnissen-bundel. onder redactie van. mr. J.F. de Groot / mr. H.M. Slaghekke

Frank en Vrij. Thunnissen-bundel. onder redactie van. mr. J.F. de Groot / mr. H.M. Slaghekke Frank en Vrij Frank en Vrij Thunnissen-bundel onder redactie van mr. J.F. de Groot / mr. H.M. Slaghekke ISBN 978-90-78066-26-2 NUR 820 Omslagontwerp en binnenwerk: Rob Kluitenberg 2009, Stichting Instituut

Nadere informatie

Dutch Corporate Finance Association

Dutch Corporate Finance Association Dutch Corporate Finance Association Themabijeenkomst Corporate Recovery 25 november 2010 Winnibald Moojen Corporate Restructuring Marxman Advocaten B.V. Onze visie Duurzame relatie Snel Kwalitatief uitstekend

Nadere informatie

Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw

Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw Praktijkboek verjarings- en vervaltermijnen in de bouw ISBN 978-90-78066-42-2 NUR 822 2010, S.J.H. Rutten, Stichting Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Onteigeningsrecht in de praktijk

Onteigeningsrecht in de praktijk Onteigeningsrecht in de praktijk Onteigeningsrecht in de praktijk Mr. J.A.M.A. Sluysmans Mr. J.J. van der Gouw Mr. W.J. Bosma ISBN: 978-90-78066-51-4 NUR 820-823 2011, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten

Nadere informatie

Pre-packs: theorie en praktijk. Nederlandse Orde van Advocaten 26 september 2014 Robert van Galen en Barbara Rumora-Scheltema

Pre-packs: theorie en praktijk. Nederlandse Orde van Advocaten 26 september 2014 Robert van Galen en Barbara Rumora-Scheltema Pre-packs: theorie en praktijk Nederlandse Orde van Advocaten 26 september 2014 Robert van Galen en Barbara Rumora-Scheltema Pre-packs De term Pre-pack heeft onder Amerikaans en Nederlands recht een geheel

Nadere informatie

Zesde openbare verslag ex artikel 73a Faillissementswet in het faillissement van de besloten vennootschap ROOS BOUW & VASTGOED B.V.

Zesde openbare verslag ex artikel 73a Faillissementswet in het faillissement van de besloten vennootschap ROOS BOUW & VASTGOED B.V. Het papieren verslag is identiek aan het digitale verslag. Zesde openbare verslag ex artikel 73a Faillissementswet in het faillissement van de besloten vennootschap ROOS BOUW & VASTGOED B.V. inzake : de

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Preadviezen voor de Vereniging voor Bouwrecht Nr. 38 Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet prof. mr. J.M.

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

DE KREDIETCRISIS. onder redactie van

DE KREDIETCRISIS. onder redactie van DE KREDIETCRISIS onder redactie van Prof. mr. N.E.D. Faber Prof. mr. drs. CM. Grundmann-van de Krol Prof. mr. drs. F.E.J. Beekhoven van den Boezem Mr. N.S.G.J. Vermunt Serie Onderneming en Recht deel 54

Nadere informatie

Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging

Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging Navigeren in krediet- en kapitaalmarkten in beweging Programma 18u30 18u40 Inleiding Luc Boelaert - directeur regio Oost- en West-Vlaanderen, Bank Degroof Hoe de balans strategisch versterken om financiële

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Praktische toelichting op de UAV-GC 2005

Praktische toelichting op de UAV-GC 2005 Praktische toelichting op de UAV-GC 2005 prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis mr. A.Z.R. Koning Eerste druk s-gravenhage - 2015 Omslagfoto: De foto op het omslag is van het 3M gebouw gelegen aan de rechterzijde

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Boekhouden - Rekenvaardigheid

Boekhouden - Rekenvaardigheid Boekhouden - Rekenvaardigheid Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Lockefeer, R. van Midde, A. Schouten Redactie: Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: J. Benneker, R. van Midde

Nadere informatie

Voorontwerp Insolventiewet vanuit het bancaire standpunt. Johan T. Jol

Voorontwerp Insolventiewet vanuit het bancaire standpunt. Johan T. Jol Voorontwerp Insolventiewet vanuit het bancaire standpunt Johan T. Jol Indeling Historie en toekomst van het Voorontwerp Principiële vraag: Noodzaak? Reactie op een aantal concrete voorstellen Historie

Nadere informatie

Het Akkoord Buiten Insolventie

Het Akkoord Buiten Insolventie 2013 2014 Het Akkoord Buiten Insolventie MASTERSCRIPTIE INSOLVENTIERECHT R.M.T. VAN BERLO TILBURG, 1 JUNI 2014 Rens van Berlo ANR: 337998 Begeleider: Prof. R.D. Vriesendorp Tweede lezer: Mr. M.W.T. Kampers

Nadere informatie

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG RECHTSPERSOPON EX ART. 73a FW. Nummer: 1 Datum: 10 maart 2015

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG RECHTSPERSOPON EX ART. 73a FW. Nummer: 1 Datum: 10 maart 2015 OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG RECHTSPERSOPON EX ART. 73a FW. Nummer: 1 Datum: 10 maart 2015 In dit verslag wordt de volgorde aangehouden uit het (eventuele) vorige verslag. Als er geen nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

De aansprakelijkheidsverzekering

De aansprakelijkheidsverzekering De aansprakelijkheidsverzekering Dit boek is het achtste deel van een boekenreeks van Uitgeverij Paris: de ACIS-serie. ACIS staat voor het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies. Dit multidisciplinaire

Nadere informatie

TWEEDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET

TWEEDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET TWEEDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET Naam gefailleerde : Argo Pantes Finance B.V. Faillissementsnummer : 06/362 F Datum uitspraak faillissement : 20 juni 2006 Curator : mr S.M. Postma

Nadere informatie

Workshop Insolventierecht FR&R. Deel 2: Tijdens faillissement

Workshop Insolventierecht FR&R. Deel 2: Tijdens faillissement Workshop Insolventierecht FR&R Deel 2: Tijdens faillissement Rolf Verhoeven / Johan Jol 3 september 2009 Onderwerpen Mogelijke procedures en hun gevolgen Spelers en hun bevoegdheden Verhaalsmogelijkheden

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/5 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders Tekstboek DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders P.J. Meijer A.G. Sciarone Tekstboek Herziene editie

Nadere informatie

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie.

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Nederlands in beeld Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Vervolgmogelijkheid: Basiscursus 1 ISBN 9789461057228 www.nt2.nl

Nadere informatie

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen

New rules New choices New opportunities. Flex BV en financieringen New rules New choices New opportunities Flex BV en financieringen Inleiding Op 1 oktober 2012 wordt de BV vervangen door de Flex BV. De Wet vereenvoudiging en flexibilisering van het BV-recht wordt dan

Nadere informatie

Deal or no deal. Het schuldeisersakkoord en de nieuwe Faillissementswet. Prof. dr. Jan Adriaanse

Deal or no deal. Het schuldeisersakkoord en de nieuwe Faillissementswet. Prof. dr. Jan Adriaanse Deal or no deal Het schuldeisersakkoord en de nieuwe Faillissementswet Prof. dr. Jan Adriaanse Wie ben ik Hoogleraar turnaround management aan de Universiteit Leiden Onderzoeksprogramma Turnarounds and

Nadere informatie

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS Wie financiert mijn overname? Trends en mogelijkheden in de leveraged finance markt Jeroen van Harten, ABN AMRO Leveraged Syndicate & Sales

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 7 Erfbelasting en schenkbelasting Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk AANSPRAKELIJKHEID VAN SCHOLEN mr.dr. b.m. paijmans Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk 134 Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor

Nadere informatie

Nummer: 1 Datum: 18 maart 2013

Nummer: 1 Datum: 18 maart 2013 Bijlage 1 Openbaar faillissementsverslag rechtspersoon (ex artikel 73a Fw) Nummer: 1 Datum: 18 maart 2013 Gegevens gefailleerde: Datum uitspraak: Surseance: 14 januari 2013 Faillissement: 8 februari 2013

Nadere informatie

TWEEDE OPENBARE VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET

TWEEDE OPENBARE VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET TWEEDE OPENBARE VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET Naam gefailleerde : City Cargo Amsterdam B.V. Faillissementsnummer : 08.618 F Datum uitspraak : 22 december 2008 Curator : mr J. Lensink Rechter-Commissaris

Nadere informatie

Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts

Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts Zorginstellingen in zwaar weer: de do s en don ts Ook zorginstellingen ondervinden last van de economische crisis en de bezuinigingsmaatregelen die daarvan het gevolg zijn. Van belang is daarom dat zij

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG NR. 3 EX ARTIKEL 73A FAILLISSEMENTSWET

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG NR. 3 EX ARTIKEL 73A FAILLISSEMENTSWET OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG NR. 3 EX ARTIKEL 73A FAILLISSEMENTSWET NAAM FAILLISSEMENT : De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Installatiebedrijf W.A. Kemkens B.V., tevens h.o.d.n.

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 1 ISBN: NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 1 ISBN: NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 1 ISBN: 978 90 3720 835 1 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Woord vooraf. Zoetermeer, augustus 2005

Woord vooraf. Zoetermeer, augustus 2005 i Woord vooraf Op basis van het aantal in omloop gebrachte varianten in fittersboekjes kan verondersteld worden, dat aan dergelijke boekjes een grote behoefte bestaat. Een aantal bij de VOMI, Branchevereniging

Nadere informatie

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen

Colofon. Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Colofon 1 Colofon Titel: Xact groen Wiskunde deel 2 ISBN: 978 90 3720 834 4 NUR: 124 Trefwoord: Wiskunde groen Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: E. Benthem, J. Broekhuizen, H. La Poutré, J. Bruinsma,

Nadere informatie

Mediation als alternatief

Mediation als alternatief Mediation als alternatief Mediation als alternatief Bemiddeling door hulp- en dienstverleners Bert la Poutré Michael Boelrijk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Wettelijk faciliteren van (financiële) herstructureringen: het dwangakkoord

Wettelijk faciliteren van (financiële) herstructureringen: het dwangakkoord Wettelijk faciliteren van (financiële) herstructureringen: het dwangakkoord Johan Jol 1 Inleiding 1. De rescue culture, die inmiddels is ontstaan om ondernemingen te (doen) redden, viert hoogtij, juist

Nadere informatie

Workshop voor NIBC Kredietcrisis & Kredietdocumentatie

Workshop voor NIBC Kredietcrisis & Kredietdocumentatie Workshop voor NIBC Kredietcrisis & Kredietdocumentatie Johan Jol en Angelique Thiele April 2009 Onderwerp van deze workshop Kort overzicht van verschillende (vermeende) oorzaken kredietcrisis Impact van

Nadere informatie

DERDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73 a FAILLISSEMENTSWET

DERDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73 a FAILLISSEMENTSWET DERDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73 a FAILLISSEMENTSWET In het faillissement van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Boat to Business Events B.V., ingeschreven bij de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Nummer: 1 Datum: 2 januari 2013. Hosting activiteiten en het ontwikkelen en produceren van maatwerk software

Nummer: 1 Datum: 2 januari 2013. Hosting activiteiten en het ontwikkelen en produceren van maatwerk software Bijlage 1 Openbaar faillissementsverslag rechtspersoon (ex artikel 73a Fw) Nummer: 1 Datum: 2 januari 2013 Gegevens gefailleerde: Datum uitspraak: 27 november 2012 Curator: mr. J.P. Davids R-C: De heer

Nadere informatie

OENOE WOENOE NOE WOENOE

OENOE WOENOE NOE WOENOE NOE WOENOE ENOE WOENOE OENOE WOENOE NOE WOENOE WOENOE WOE WOENOE WOENO WOENOE WO WOENOE IN WOENO DE OR Wel over eens, niet over eens Een luchtige inleiding in OR-land A. Maat Samensteller(s) en uitgever

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Inleiding Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 12 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Openbaar verslag 3 ex artikel 73a Faillissementswet

Openbaar verslag 3 ex artikel 73a Faillissementswet Openbaar verslag 3 ex artikel 73a Faillissementswet Inzake faillissement : Enron Power Services B.V. Rechter-Commissaris : mr. W.J. van Boven Curator : mr. M. Windt Faillissementsnummer : 03/97 F Datum

Nadere informatie

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG (EX ART. 73A FW)

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG (EX ART. 73A FW) OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG (EX ART. 73A FW) Nummer : 4 Datum : 31 januari 2013 Gegevens onderneming : Harp Financiële Diensten B.V. statutair gevestigd te Enkhuizen, kantoorhoudende aan de Alkmaarseweg

Nadere informatie

1e VERSLAG. EX ARTIKEL 73a FAILLISSEMENTSWET VAN DE BEVINDINGEN IN HET FAILLISSEMENT VAN ALTITUDE SOFTWARE B.V. (03.0074-F)

1e VERSLAG. EX ARTIKEL 73a FAILLISSEMENTSWET VAN DE BEVINDINGEN IN HET FAILLISSEMENT VAN ALTITUDE SOFTWARE B.V. (03.0074-F) 1e VERSLAG EX ARTIKEL 73a FAILLISSEMENTSWET VAN DE BEVINDINGEN IN HET FAILLISSEMENT VAN ALTITUDE SOFTWARE B.V. (03.0074-F) Datum uitspraak: : 18 februari 2003 Rechter-Commissaris : mevrouw Mr A. van Dijk

Nadere informatie

Dienstverlening voor Bijzonder Beheer Banken en haar cliënten

Dienstverlening voor Bijzonder Beheer Banken en haar cliënten Dienstverlening voor Bijzonder Beheer Banken en haar cliënten November 2015 Hermes Advisory is het adviesbureau in Nederland dat is gespecialiseerd in financiële (forensische) expertise ter ondersteuning

Nadere informatie

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn HOTEL HALLO Werkboek Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn, Amsterdam 2014, Uitgeverij Boom, Amsterdam, Kim Koelewijn Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar.

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar. Protection Equity Interest Other Euro Garant Note Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar Beleg in de 50 belangrijkste aandelen

Nadere informatie

BESCHIKKING RAAD VAN BEROEP VAN 27 april 1994

BESCHIKKING RAAD VAN BEROEP VAN 27 april 1994 BESCHIKKING RAAD VAN BEROEP VAN 27 april 1994 Vonnisnummer : 1993-040 (op CD rom Jurdoc 1994-040) Datum : 27 april 1994 Rechters : mrs. Warnink, Moltmaker en Ilsink Middel : winst Artikel : 6 Belastingjaar

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG (ex art. 73a Fw.) TEVENS EINDVERSLAG

FAILLISSEMENTSVERSLAG (ex art. 73a Fw.) TEVENS EINDVERSLAG FAILLISSEMENTSVERSLAG (ex art. 73a Fw.) TEVENS EINDVERSLAG Nummer: 1 Datum: 8 juli 2013 Gegevens onderneming : Manders Reizen B.V. Faillissementsnummer : 12/710 F Datum uitspraak : 20 november 2012 Curator

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Hans Erik-Jan Willem Bulthuis, Cortenraad, Productmanager directeur Digitale Diensten 22 april november 2013 2012 1 ABONNEMENTSMODELLEN BOOK DISCOVERY KORTERE E-BOOKS 2 Verticale

Nadere informatie

Het boek is opgedeeld in twee delen die achter elkaar doorgewerkt kunnen worden; het liefst met begeleiding van een leerkracht.

Het boek is opgedeeld in twee delen die achter elkaar doorgewerkt kunnen worden; het liefst met begeleiding van een leerkracht. De taaltrap De taaltrap bestaat uit: een lesboek; veel foto s en tekeningen; 20 lessen met veelgebruikte schooltaalwoorden en zinnen; eenvoudige grammaticale oefeningen; een audio cd. Het boek is opgedeeld

Nadere informatie

Het bouwteam model. Een studie naar de juridische vormgeving en het functioneren in de praktijk

Het bouwteam model. Een studie naar de juridische vormgeving en het functioneren in de praktijk Het bouwteam model. Een studie naar de juridische vormgeving en het functioneren in de praktijk ISBN 978-90-78066-70-5 ISSN 1574-1915 NUR 822 2012, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken 288 Analyse > De praktijk Ik heb geen enkel belang Kenmerken van een brugfiguur volgens Ilonka

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG

FAILLISSEMENTSVERSLAG Pagina 1 van 8 FAILLISSEMENTSVERSLAG FAILLISSEMENTSVERSLAG NR. 1 EX ARTIKEL 73A FAILLISSEMENTSWET Datum: 27 januari 2015 Naam: DE GROEN HOLDING B.V. Adres: Energieweg 13, 4691 SE Tholen Insolventienummer:

Nadere informatie

Sequo B.V. gevestigd te 9041 VG Berltsum, aan de Kleasterdyk 12

Sequo B.V. gevestigd te 9041 VG Berltsum, aan de Kleasterdyk 12 1 e openbaar verslag ex art. 73a Faillissementswet in het faillissement van Sequo B.V. gevestigd te 9041 VG Berltsum, aan de Kleasterdyk 12 Faillissementsnummer: C/08/13/1044 F Uitspraak faillissement:

Nadere informatie

Deze definities dienen ter interpretatie van begrippen in het Informatie Memorandum alsmede de aanvullende stukken.

Deze definities dienen ter interpretatie van begrippen in het Informatie Memorandum alsmede de aanvullende stukken. 9. Begrippenlijst Deze definities dienen ter interpretatie van begrippen in het Informatie Memorandum alsmede de aanvullende stukken. Aanbieder De entiteit die de Obligaties in Old Liquors Invest B.V.

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

VBI WINKELFONDS NV ANNEXUM. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam HALFJAARBERICHT 2014

VBI WINKELFONDS NV ANNEXUM. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam HALFJAARBERICHT 2014 1 Halfjaarbericht - 2014 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2014 Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam 2 Halfjaarbericht - 2014 INHOUDSOPGAVE a P Pagina

Nadere informatie

INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Versie : 2.0 Publicatiedatum : 1 september 2012 Ingangsdatum : VEILIGHEID DOOR SAMENWERKEN VOORWOORD Inspectie Brandbeveiliging Pagina 2/18 Het CCV is de beheerder van de CCV

Nadere informatie

Tweede openbare verslag ex artikel 73a Faillissementswet in het faillissement van VERMEER EEMHAVEN BEHEER B.V.

Tweede openbare verslag ex artikel 73a Faillissementswet in het faillissement van VERMEER EEMHAVEN BEHEER B.V. papieren versie is identiek aan digitale versie Tweede openbare verslag ex artikel 73a Faillissementswet in het faillissement van VERMEER EEMHAVEN BEHEER B.V. inzake : de besloten vennootschap met beperkte

Nadere informatie

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG Anyforum B.V. Nummer: 2 Datum: 21 september 2015

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG Anyforum B.V. Nummer: 2 Datum: 21 september 2015 Gegevens onderneming : de besloten vennootschap Anyforum B.V., statutair gevestigd en kantoorhoudende te Almere aan het adres (1339 KL) Almere aan de Curacaostraat 7, ingeschreven bij de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG EX ARTIKEL 73A FW

OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG EX ARTIKEL 73A FW OPENBAAR FAILLISSEMENTSVERSLAG EX ARTIKEL 73A FW Nummer : 1 Datum : 18 september 2015 Gegevens onderneming : de besloten vennootschap BIOGAST WESTPOORT B.V., statutair gevestigd te Haarlem, en aldaar kantoorhoudende

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG

FAILLISSEMENTSVERSLAG FAILLISSEMENTSVERSLAG Faillissementsverslag nummer 4 d.d. 11 augustus 2010 Gegevens onderneming Faillissementsnummer : Dexior Financial B.V. ("Dexior") : 09/485 F Datum uitspraak : Surseance van betaling:

Nadere informatie

Behoud van waarde in een distress- situatie. Context: de blik van de financier

Behoud van waarde in een distress- situatie. Context: de blik van de financier Behoud van waarde in een distress- situatie Context: de blik van de financier Voor RBS is het van belang om eerst uit te zoomen en vanuit het perspectief van een (mogelijk buitenlandse) investeerder te

Nadere informatie

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I Een Goed Feedbackgesprek Tussen kritiek en compliment Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017

Nadere informatie

1 Halfjaarbericht 2015 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2015. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam

1 Halfjaarbericht 2015 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2015. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam 1 Halfjaarbericht 2015 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2015 Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam 2 Halfjaarbericht 2015 INHOUDSOPGAVE a P Pagina 1.

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 4 (eind) Datum: 3 april 2015

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 4 (eind) Datum: 3 april 2015 Identiek aan het digitaal ingediende verslag FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 4 (eind) Datum: 3 april 2015 Gegevens onderneming: : de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Exquis B.V., statutair

Nadere informatie

De papieren versie van het verslag is identiek aan de digitale versie van het verslag.

De papieren versie van het verslag is identiek aan de digitale versie van het verslag. De papieren versie van het verslag is identiek aan de digitale versie van het verslag. FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 16 mei 2014 Gegevens onderneming Naam Adres Bestuurder Faillissementsnummer

Nadere informatie

EERSTE OPENBARE VERSLAG EX ARTIKEL 73A FAILLISSEMENTSWET IN HET FAILLISSEMENT VAN ZANDOKAN LTD.

EERSTE OPENBARE VERSLAG EX ARTIKEL 73A FAILLISSEMENTSWET IN HET FAILLISSEMENT VAN ZANDOKAN LTD. Het papieren verslag is identiek aan het digitale verslag. EERSTE OPENBARE VERSLAG EX ARTIKEL 73A FAILLISSEMENTSWET IN HET FAILLISSEMENT VAN ZANDOKAN LTD. inzake faillissementsnummer : private limited

Nadere informatie

VIERDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET. Datum uitspraak : 15 september 2009 : mr. E. Doornhein

VIERDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET. Datum uitspraak : 15 september 2009 : mr. E. Doornhein VIERDE OPENBAAR VERSLAG EX ART. 73A FAILLISSEMENTSWET Naam gefailleerde : Hobat Praktijk B.V. Faillissementsnummer : 09/716 F Datum uitspraak : 15 september 2009 Curator : mr. E. Doornhein Rechter-Commissaris

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 6. Datum: 4 april 2014

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 6. Datum: 4 april 2014 FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 6. Datum: 4 april 2014 In dit verslag worden de werkzaamheden en de stand van de boedel beschreven over de afgelopen periode. De curator baseert zich op aangetroffen gegevens

Nadere informatie

Openbaar verslag ex artikel 73a Faillissementswet

Openbaar verslag ex artikel 73a Faillissementswet Openbaar verslag ex artikel 73a Faillissementswet Nummer: 1 Datum: 14 oktober 2014 Gegevens onderneming : Schadehuis Nieuwegein B.V. Faillissementsnummer : C/16/14/855 F Datum uitspraak : 16 september

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

HET DIGITAAL GEDEPONEERDE VERSLAG IS IDENTIEK AAN HET AAN DE RECHTER-COMMISSARIS VERZONDEN VERSLAG

HET DIGITAAL GEDEPONEERDE VERSLAG IS IDENTIEK AAN HET AAN DE RECHTER-COMMISSARIS VERZONDEN VERSLAG FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 10 oktober 2012 HET DIGITAAL GEDEPONEERDE VERSLAG IS IDENTIEK AAN HET AAN DE RECHTER-COMMISSARIS VERZONDEN VERSLAG Gegevens onderneming : De besloten vennootschap

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 2 Datum: 12 december 2011

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 2 Datum: 12 december 2011 FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 2 Datum: 12 december 2011 Gegevens failliet : de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid BIEZE HOLDING B.V., statutair gevestigd te Voorst en kantoorhoudende

Nadere informatie