Beleidsplan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleidsplan 2012 2017"

Transcriptie

1 Beleidsplan Jo Beltman Wim van Midwoud

2 INHOUDSOPGAVE pagina 1 INLEIDING 4 2 DE VERENIGING De organisatie Ontstaan Leden Ledenbijeenkomsten Algemene ledenvergadering Regiobijeenkomsten Bedrijvendag Intervisiegroep Bestuur Bedrijfsbureau 9 3 STRATEGIE & BELEID Visie Missie Doelstelling Belangenbehartiging Vertegenwoordiging Kwaliteitszorg 11 4 HUIDIGE STAND VAN ZAKEN Resultaten Bestuur en bedrijfsbureau Vakblad de Begraafplaats Website Ledenschildje Grafkostenonderzoek Bedrijvendag Advies over wetgeving Publicaties Public Relations Kansen 15 5 TRENDS EN ONTWIKKELINGEN Sterftecijfer Begraven of cremeren Vraag en capaciteit Veranderende overheid Ontkerkelijking Begraven in de natuur Culturele veranderingen Digitale mogelijkheden Bedrijfsvoering 20 2

3 6 DOORONTWIKKELING LOB Lidmaatschap voor elke begraafplaats Landelijk meer bekendheid Regiobijeenkomsten Ontwikkeling kenniscentrum Intervisiegroep Kwaliteitszorg Website Financiële paragraaf 25 7 WERKPLAN 26 8 APPENDIX 27 3

4 1 INLEIDING De Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen (LOB) bestaat inmiddels 16 jaar. In 2005 verscheen het eerste Beleidsplan (2005) dat met veel enthousiasme werd ontvangen. Veel aandachtspunten uit dit plan zijn opgepakt. Bovendien zijn er vele nieuwe ontwikkelingen, zowel binnen de LOB als in de funeraire wereld in zijn algemeenheid. Het Bestuur van de LOB heeft daarom besloten om in 2011 dit Beleidsplan volledig te actualiseren. Tijd voor een update! Welke positie ambieert de LOB de komende jaren in te nemen? Wat zijn haar plannen? Waar liggen prioriteiten? Welke kwaliteitsslag moet er gemaakt worden? In dit plan wordt in enkele hoofdstukken, die onderstaand nader worden belicht, het beleid van de LOB voor de komende 5 jaar uitgezet: In hoofdstuk 2 wordt de vereniging, haar ontstaan en de organisatie besproken. Vervolgens de belangrijke gebeurtenissen en vaste activiteiten. In hoofdstuk 3 staan visie en doelstellingen van de LOB centraal. Hoe is de stand van zaken in begravend Nederland en welke rol en positie ziet de LOB daarin voor zichzelf weggelegd? Hoofdstuk 4 beschrijft de huidige stand van zaken: de behaalde resultaten en de kansen voor in de nabije toekomst. In hoofdstuk 5 wordt de blik naar de toekomst verder uitgewerkt. Welke belangrijke trends en ontwikkelingen kunnen we waarnemen en wat betekent dat voor het functioneren van de LOB. In hoofdstuk 6 worden de belangrijkste taken voor de komende jaren geformuleerd. Maar ook voor de LOB geldt dat niet alles tegelijk kan. Ten slotte vindt u in hoofdstuk 7 een planning waarin de genoemde taken zijn uitgezet in de tijd. Wij wensen u veel leesplezier en inspiratie. 2 DE VERENIGING 2.1 De organisatie De LOB is de enige brancheorganisatie op het gebied van begraven en begraafplaatsen. De vereniging bestaat uit leden, die een dagelijks en algemeen bestuur kiezen. Daarnaast bestaat de organisatie uit een bedrijfsbureau. 4

5 De doelstelling is vastgelegd in de statuten. Het is een vereniging van en voor bestuurders, beheerders en medewerkers van alle Nederlandse begraafplaatsen. Dit betekent dus ook dat het functioneren van de organisatie staat of valt met de inzet van de eigen leden. De leden vertegenwoordigen Gemeentelijke en Bijzondere begraafplaatsen. Het betreft zowel kleine, veelal kerkelijke, begraafplaatsen met slechts enkele bijzettingen per jaar, als grote stedelijke begraafplaatsen, soms in combinatie met crematoria met vele honderden en soms meer dan duizend plechtigheden per jaar. De variëteit is zeer groot. De meeste leden vertegenwoordigen begraafplaatsen met tussen de 30 en de 90 begrafenissen per jaar. 2.2 Ontstaan Het begraafplaatsenbeheer betreft een bijzondere en niet alledaagse ''tak van sport''. Het is een breed vakgebied met specifieke regelgeving, eigen vraagstukken en eigen werkprocessen waarbij vakkennis onontbeerlijk is. Begin jaren negentig ontstond bij steeds meer begraafplaatsbeheerders behoefte aan een eigen brancheorganisatie. Het lidmaatschap van de toenmalige werkgroep Begraafplaatsen en Crematoria van de Vereniging Stadswerk bood hiervoor geen goede oplossing. De feitelijke beheerders van begraafplaatsen bleven in deze werkgroep teveel buiten spel. Daarnaast was het van belang dat ook de kerkelijke en overige particuliere begraafplaatsen hierbij betrokken werden, al was het alleen maar omdat deze in aantal (niet in capaciteit) de gemeentelijke begraafplaatsen ver overtreffen. Zodoende staken op 13 september 1994 een twintigtal beheerders van begraafplaatsen voor het eerst de koppen bij elkaar op de gemeentelijke 5

6 begraafplaats in Apeldoorn. Deze bijeenkomst werd gevolgd door een oprichtingsvergadering op 19 januari 1995 in Bunnik. Hier werd vooral gediscussieerd over de rechtsvorm die de toekomstige Landelijke Organisatie Begraafplaatsen zou moeten krijgen. Gekozen werd voor een stichting met een participantenraad. De oprichting van de stichting Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen (LOB) was met ingang van 2 juni 1995 een feit! Het stichtingsbestuur ging zeer ambitieus van start, maar door zeer uiteenlopende meningen over taken en doelstellingen konden de beoogde doelstellingen niet gehaald worden. In 1998 werd de stichting alsnog omgevormd tot een vereniging, waarbij identiteit en doelstelling (een vereniging van houders van begraafplaatsen) werden aangescherpt. Hiermee brak een nieuwe fase aan in de geschiedenis van de LOB. 2.3 Leden De LOB had eind leden. Was er tot 2005 sprake van een constante groei, sindsdien is het ledental vrijwel stabiel. Nederland telt eind begraafplaatsen (bron: Leon Bok). Ongeveer 80 % van de begravingen vindt plaats op een begraafplaats van één van de LOB-leden. Dit betekent dus dat in 20 % van de gevallen dat niet zo is. Van een volledige dekking als belangenbehartiger en vertegenwoordiger van de Nederlandse begraafplaatsen is dus nog geen sprake, maar vastgesteld kan worden dat de LOB met deze 80% een substantieel gedeelte van de beheerders vertegenwoordigt. Om de middelen te genereren die nodig zijn voor een optimaal functionerende LOB is vergroting van het leden tal echter nog wel gewenst. Er ligt hier dus nog een taak die vervuld zou moeten worden in de komende jaren. De verdeling van gemeentelijke en bijzondere begraafplaatsen is als volgt: 31% 6% 38% gemeente joods protestants katholiek 24% 1% particulier 6

7 Verdeling van begraafplaatsen naar grootte (aantal begrafenissen per jaar): NB. Aantallen begravingen zijn gebaseerd op opgave bij aanmelding als lid Ledenbijeenkomsten Jaarlijks zijn er verscheidene ledenbijeenkomsten. De belangrijkste zijn de algemene ledenvergaderingen en de regiobijeenkomsten Algemene ledenvergadering De Algemene Ledenvergadering (ALV), is het besluitvormende orgaan van de vereniging en komt twee maal per jaar bij elkaar. De ALV stelt onder meer de begroting en de jaarrekening vast. Hier worden de hoofdlijnen van beleid vastgesteld. De ALV s zijn ook de plaats voor de meer beleidsmatige themadiscussies. De ALV kiest uit haar midden de leden van het bestuur en wijst de voorzitter aan. De ledenvergaderingen vinden meestal plaats op een centraal gelegen locatie in Nederland, veelal in Utrecht. Deze vergaderingen worden bezocht door gemiddeld 50 tot 100 leden Regiobijeenkomsten In kleiner verband ontmoeten de leden elkaar ergens in het land op regiobijeenkomsten 4 5 keer per jaar. Deze bijeenkomsten vervullen een belangrijke functie in het uitwisselen en bevorderen van kennis en ervaring en vinden plaats op locatie, dat wil zeggen op een begraafplaats van één van de leden. Centraal tijdens deze bijeenkomsten staat de bezichtiging van de begraafplaats van de gastheer van die bijeenkomst. De bijeenkomsten worden zo goed mogelijk verspreid over het land georganiseerd. Ze zijn zeer geschikt voor de behandeling van meer op de uitvoering en de dagelijkse praktijk gerichte thema s. In de praktijk is gebleken dat de indeling in rayons niet goed bruikbaar is. Inmiddels wordt het 7

8 systeem van indeling van leden naar provincie gehanteerd. Voor de bijeenkomsten wordt geëxperimenteerd met het uitnodigen van alle leden zodat ieder lid zelf kan kiezen welke bijeenkomsten hij/zij wil bezoeken. Uit organisatorische overwegingen wordt er wel een maximum gesteld aan het aantal deelnemers per bijeenkomst Bedrijvendag Inmiddels is er door de LOB twee maal een bedrijvendag georganiseerd. Op deze bedrijvendag tonen begraafplaats gerelateerde bedrijven en ideële instellingen hun (nieuwe) producten en zijn ontwikkelingen binnen de branche te zien. De workshops en lezingen zijn geschikt om deze toe te lichten en te bespreken. Dit evenement is dus ook bij uitstek geschikt om kennis en ervaring te delen met gelijkgestemden. Gelet op de gebleken behoefte en de behaalde successen is afgesproken dat de bedrijvendag twee jaarlijks georganiseerd zal blijven worden in Nieuwegein Intervisiegroep Omdat er vanuit de LOB de behoefte ontstond om onderwerpen aangaande begraven en begraafplaatsen verder uit te diepen, gebruikmakend van de kennis van de leden, is in 2011 de intervisiegroep opgericht. Wat is intervisie? Intervisie is een gespreksvorm waarbij collega s (al dan niet werkzaam voor dezelfde organisatie) meedenken over vraagstukken uit en knelpunten in de eigen werksituatie. Dit meedenken gebeurt niet door het aandragen van oplossingen, maar door het stellen van vragen om zo met behulp van eigen analyse de deskundigheid van de betrokkenen wordt vergroot en de kwaliteit van het werk verbetert. Het bestuur heeft de volgende taken geformuleerd: Onderling kennis en ervaring uitwisselen Kennis en ervaring inbrengen in Algemene Ledenvergaderingen en regionale bijeenkomsten Het voeden van de kennis van het bedrijfsbureau Functioneren van de LOB stimuleren (bijv. positieve publiciteit genereren) Een belangrijk aandachtspunt is, dat deze taken zowel voor de grotere, maar vooral voor de kleinere begraafplaatsen bestemd is. 2.4 Bestuur Het bestuur van de vereniging bestaat uit een dagelijks en algemeen bestuur. Het dagelijks bestuur wordt gevormd door de voorzitter, secretaris en de penningmeester. Het algemeen bestuur bestaat uit het dagelijks bestuur aangevuld met -op dit moment- vijf bestuursleden. Gestreefd wordt naar een evenwichtige vertegenwoordiging van gemeentelijke en bijzondere begraafplaatsen. Dat is ook statutair zo geregeld. Het Dagelijks Bestuur (DB) vertegenwoordigt het bestuur in praktische zin, behandelt de dagelijkse zaken die de LOB aangaan, is verantwoordelijk voor het secretariaat en is eerste aanspreekpunt voor externe contacten. Het wordt in haar taakuitoefening ondersteund door de medewerkers van het bedrijfsbureau. Het Algemeen Bestuur komt regelmatig bijeen om beleid te ontwikkelen en uit te voeren. Ze vertegenwoordigt de LOB in landelijke samenwerkingsverbanden. 8

9 2.5 Het bedrijfsbureau Het bedrijfsbureau bestaat inmiddels uit twee consulenten voor samen 0.6 fte en een organisatieassistent(e) voor 0.6 fte. De verdeling van de werkzaamheden over drie medewerkers werkt positief voor de continuïteit van de uitvoering en planning van de werkzaamheden. De LOB heeft geen eigen kantoor. Alle medewerkers werken voornamelijk digitaal vanuit hun eigen privéadres. Gelet op met name de kleine omvang van het bedrijfsbureau wordt deze werkvorm ervaren als doelmatig, efficiënt en goedkoop. De taken van het bedrijfsbureau zijn divers. Hieronder zijn de belangrijkste opgesomd. Ondersteuning van het bestuur in haar taakuitoefening en als werkgever (ledenadministratie, correspondentie, agenda, notulering, planning, etc.) Ondersteuning van de secretaris in zijn taakuitoefening (correspondentie, post, jaarverslag, etc.) Onderhouden van contacten met de leden Het organiseren van rayonbijeenkomsten en intervisiebijeenkomsten. De consulent heeft een belangrijke taak in het presenteren van de LOB, het stimuleren van onderlinge contacten, het agenderen van onderwerpen en initiëren van discussies. Beheren van de website Het verzamelen en verspreiden van kennis en informatie Het op verzoek geven van advies aan de leden in de breedste zin van het woord. De consulent heeft een belangrijke taak in het beantwoorden van de meest uiteenlopende vragen via de . Het antwoord is veelal inhoudelijk van aard, maar soms ook verwijzend naar informatiebronnen. Het is in toenemende mate de bedoeling te verwijzen naar informatie (kennisbank) op de eigen website en naar andere leden c.q. leden met elkaar in contact te brengen met het doel dat ze onderling kennis kunnen uitwisselen. Het produceren van voorlichtingsmateriaal (folders en handleidingen). Uitvoeren van het jaarlijks grafkostenonderzoek Organiseren van de 2 jaarlijkse bedrijvendag Participatie in de redactie van De Begraafplaats en het verzorgen van het abonnementenbestand Gezien het ambitieniveau van de LOB en de vele taken die de organisatie zich als vertegenwoordiger toe-eigent is de bezetting van het bedrijfsbureau door totaal 1,2 fte bepaald geen overbodige luxe en zal overwogen moeten worden of uitbreiding van menskracht haalbaar is. Voor de public relations en voor vormgeving van voorlichtingsmateriaal en boekwerken wordt, afhankelijk van de behoefte, gebruik gemaakt van gespecialiseerde externe bureaus. 9

10 3 STRATEGIE EN BELEID 3.1 Visie De LOB is de enige vakorganisatie op het gebied van begraven en begraafplaatsen, geniet binnen de branche als zodanig landelijke naamsbekendheid en fungeert als vertegenwoordiger ca. 80 % van de begravingen op de Nederlandse begraafplaatsen. Onder begraven wordt nadrukkelijk ook verstaan het bestemmen van crematie-as in de vorm van verstrooien, begraven of op enigerlei wijze het plaatsen van asbussen en/of urnen. Als belangenorganisatie biedt de LOB ondersteuning aan de leden middels het verzamelen en verspreiden van kennis, ervaring en advies. Als kwaliteitsbewaker fungeert de LOB tevens van de inhoudelijke (maatschappelijke en ethische) betekenis van het begraven, alsook van het praktische, technische, administratieve en bedrijfsmatige beheer en bestuur van de aangesloten begraafplaatsen. Als externe belangenbehartiger vormt de LOB de vertegenwoordiging van de aangesloten begraafplaatsen bij overheidsorganen en brancheorganisaties en treedt op als woordvoerder en voorlichter richting pers en publiek wanneer het collectieve belang dat vraagt. 3.2 Missie De LOB streeft naar een zorgvuldig en professioneel beheer en behoud van de Nederlandse begraafplaatsen. Met aandacht voor de onderlinge verscheidenheid en daarmee voor de specifieke identiteit van elke begraafplaats afzonderlijk, zetten de leden van de LOB zich in voor een verantwoorde wijze van begraven en asbestemmen in een mooie, respectvolle omgeving. Het leveren van een kwalitatief hoogwaardig product aan de klant in de breedste zin van het woord is daarbij prioriteit 3.3 Doelstelling De in haar missie beoogde positie als professionele brancheorganisatie heeft consequenties voor de doelstellingen van de LOB. We onderscheiden er drie Belangenbehartiging Als vereniging en als erkende brancheorganisatie is de LOB er primair van en voor de leden, maar zeker ook voor de geïnteresseerde buitenstaander.. De LOB geeft gelegenheid voor de onderlinge uitwisseling en bevordering van kennis en ervaring, verleent ondersteuning aan individuele leden en adviseert de aangesloten begraafplaatsen gevraagd en ongevraagd inzake het beheer en de bedrijfsvoering. De LOB komt op voor de gemeenschappelijke belangen van de leden en zal, daar waar het collectieve belang dit vereist, informatie bundelen, actie ondernemen, voorlichting geven, standpunten kenbaar maken en initiatieven ontplooien die een 10

11 zorgvuldige en professionele wijze van begraven en begraafplaatsbeheer ondersteunen. Belangenbehartiging betekent immers ook dat de LOB zich inzet voor: de betekenis van het begraven als specifieke vorm van lijkbezorging; de begraafplaatsen als cultuurhistorisch erfgoed enerzijds en als hedendaagse bedrijfsmatig georganiseerde grafvelden anderzijds; de erkenning van de begraafplaatsbeheerder als vakman en van het begraafplaatsenbeheer als specifieke deskundigheid Vertegenwoordiging Belangenbehartiging kan niet zonder vertegenwoordiging. Het LOB-bestuur treedt, namens de leden, naar buiten toe op en gaat samenwerkingsverbanden aan wanneer het collectieve belang daar om vraagt. Er zijn een aantal terreinen waarbij dit van groot belang is: overheidsbeleid, de landelijke wet- en regelgeving, het toezicht daarop en de naleving en evaluatie ervan ( Ministerie van BiZa / VNG); contacten met brancheorganisaties en andere instanties op het gebied van het uitvaartwezen (uitvaartbranche / LVC); contacten met culturele, historische, landschappelijke en andere instanties of belangenorganisaties die raakvlakken vertonen met het begraafplaatsenbeheer(de Terebinth) contacten met kerkelijke organisaties (bijv. PKN / RK / Joodse en Islamitische instellingen / ) contacten met uitvoerende instanties (gespecialiseerde bureaus, aannemers (BVOB) In de communicatie met pers en publiek opleidingsinstituten Profilering van de LOB als dè vertegenwoordiger van het begraafplaatsenwezen in Nederland draagt bij aan de belangenbehartiging en aan het imago van de leden. Dit kan echter niet zonder enig soort van garantie en kwaliteitsborging. Dus wie men vertegenwoordigt, is ook het vertegenwoordigen waard Kwaliteitszorg Als landelijke brancheorganisatie zal de LOB het professionaliseringsproces van haar leden initiëren, bevorderen en ondersteunen. Tegelijkertijd dienen de leden -met hun lidmaatschap- zich uit te spreken voor een uiteindelijk meetbare, collectief na te streven kwaliteit. Voor alles is het in het belang, vooral van de leden zelf, dat ze garant kunnen staan voor een zorgvuldige lijkbezorging en een deskundig begraafplaatsbeheer. Dit betekent ook dat aan elkaar kwaliteitseisen gesteld kunnen en moeten worden op het gebied van de bedrijfsvoering en de dienstverlening. Ook een ethische code zal deel moeten uitmaken van de kwaliteitswaarborg van de bij de LOB aangesloten begraafplaatsen. 11

12 4 HUIDIGE STAND VAN ZAKEN 4.1 Resultaten De ambities in het beleidsplan uit 2005 waren hoog. Ze zijn niet allemaal gerealiseerd maar er zijn in de afgelopen jaren belangrijke vorderingen gemaakt. De belangrijkste resultaten staan hieronder vermeld Bestuur en bedrijfsbureau Het bestuur wordt inmiddels ondersteund door een professioneel bedrijfsbureau. Het bestuur kan zich nu volledig richten op het besturen van de Vereniging terwijl de mensen van het bedrijfsbureau zich volledig kunnen concentreren op de uitvoering van de bestuursbesluiten. Dit werkt positief voor zowel het imago als ook voor de te vele bereiken doelen Vakblad de Begraafplaats Het vakblad de Begraafplaats is op het gebied van informatie en communicatie een van de kernactiviteiten van de organisatie. Het blad wordt vakkundig geleid door een onafhankelijke redactie en is inmiddels uitgegroeid tot een volwassen vakblad voor de begraafplaatsbeheerder en steeds meer ook voor andere geïnteresseerden. De oplage bedraagt in 2012 circa 1850 exemplaren. De redactie bestaat uit vier leden, waaronder een van de consulenten. De verschijningsfrequentie is in 2009 opgeschroefd van viermaal naar zesmaal per jaar, waardoor meer en vooral ook actueler nieuws kan worden gepubliceerd. Bovendien is de lay-out van het vakblad sterk aangepast en volledig van deze tijd. De insteek is -en daarin zijn nog steeds verbeterslagen te maken- om de inhoud van het blad zo dicht mogelijk te laten aansluiten bij de ervaringen en emoties van de leden. Er worden regelmatig artikelen geschreven over technische ontwikkelingen in de branche, over groenbeheer en dergelijke. Ook is de link tussen blad en website verbeterd. Inmiddels is het zo dat het vakblad door een goede advertentieacquisitie vrijwel kostendekkend werkt. Het is zondermeer een streven om deze kostendekkendheid te handhaven, zodat de publicatie niet hoeft te drukken op de contributies van de leden Website Naast de lay-out van de Begraafplaats is in 2009 eveneens de LOB-website opnieuw ontworpen en in gebruik genomen. Deze is nu mooier, overzichtelijker, vollediger en 12

13 gebruiksvriendelijker. Het overgrote deel van de suggesties en adviezen uit het vorige beleidsplan zijn in de nieuwe site verwerkt. De site is nu professioneel vormgegeven en oogt aantrekkelijk, zowel voor leden als voor geïnteresseerden. Er zijn nog voldoende aandachtspunten om gedurende de komende jaren aan te werken. Het beleid van de LOB is om meer naar buiten te treden. Om zodoende ook de geïnteresseerde buitenstaander van informatie te voorzien en daarmee begraven en begraafplaatsen laagdrempeliger te maken. Daarnaast dient juist ook de informatie voor de beheerder verder uitgewerkt te worden. Eén van de mogelijkheden is het regelmatig plaatsen van actuele informatie uit de begraafplaatswereld, verwijzingen naar sites van begraafplaatsen, naar andere interessante sites, het plaatsen van een agenda van activiteiten, et cetera. Voor de beheerder is vooral van belang dat hij op de site alle informatie kan vinden die betrekking heeft op een goede bedrijfsvoering. Beter contact met andere beheerders om allerlei vraagstukken te bespreken. Wat is er besproken tijdens vergaderingen en regiobijeenkomsten. De site moet gaan dienen als een digitale bibliotheek voor iedere beheerder Ledenschildje In 2008 is vanwege het tienjarig bestaan van de vereniging het LOB ledenschildje geïntroduceerd. Dit herkenningsteken kan op een in het oog springende plaats op de begraafplaats worden aangebracht, waardoor zichtbaar is dat de betreffende begraafplaats is aangesloten bij de LOB. Het schildje mag dan weliswaar (nog) geen kwaliteitsgarantie vertegenwoordigen, het is zeker wel een kwaliteitsindicatie en een opstapje naar een kwaliteitsgarantie. Tot nu toe is het beleid dat de leden jaarlijks een nieuw schildje aanschaffen. In het kader van het op te starten kwaliteitstraject is het gewenst de frequentie en het gebruik opnieuw te bezien Grafkostenonderzoek In 2008 werd het eerste grafkostenonderzoek uitgevoerd en on-line gezet. Sindsdien wordt dit zelfstandig onderzoek jaarlijks herhaald. Het onderwerp is zeer actueel want ieder jaar levert de uitkomst veel reacties op. Dat onderstreept nog eens het belang ervan. Dit onderzoek kan nog aanzienlijk verbeterd en uitgebreid worden. Te denken valt aan het jaarlijks vastleggen van trends bij de diverse typen begraafplaatsen, hoe ligt het laagste tarief ten opzichte van een crematie in een naburig crematorium. Welke bijzondere servicepakketten hanteren bepaalde begraafplaatsen. 13

14 De resultaten van het grafkostenonderzoek worden inmiddels doorverkocht aan enkele brancheorganisaties. Een verdere detaillering van het grafkostenonderzoek is gewenst Bedrijvendag Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de LOB in 2009 werd er in Nijmegen een eerste succesvolle bedrijvendag georganiseerd. Dat smaakte zo goed dat deze in 2011 in een uitgebreidere vorm met 40 standhouders in Nieuwegein is herhaald. Parallel aan de expositie worden er diverse lezingen gehouden. Deze LOB-bedrijvendag groeit uit tot een vaste traditie die in de oneven jaren in het voorjaar gehouden zal worden. Naast de aandacht voor de vele standhouders, zal de LOB zich op deze dag meer gaan toeleggen op lezingen, workshops, speeddating, et cetera. Door het uitbreiden van de mogelijkheden binnen een bedrijvendag wordt deze nog aantrekkelijker voor de leden van de LOB Advies over wetgeving. In samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) leverde de LOB een belangrijke inbreng voor de wijziging van de Wet op de lijkbezorging. Deze wijziging werd van kracht per 1 januari Vervolgens werd per 1 maart 2011 nog een Reparatiewet van kracht. Ook ten behoeve van de aanpassing van Besluit op de lijkbezorging werd de LOB geraadpleegd en leverde zij in samenspraak met de VNG haar inbreng Steeds wanneer daartoe aanleiding bestaat zal de LOB, gevraagd of ongevraagd en zo mogelijk samen met de VNG, de overheid van advies blijven dienen op het gebied van wet- en regelgeving Publicaties In het beleidsplan 2005 wordt melding gemaakt van het verschijnen van de volgende publicaties: Handleiding Opgraven en Ruimen 2002 Begraafplaatsen als cultuurbezit 2003 In de afgelopen jaren zijn de volgende publicaties (opnieuw) verschenen: Veilig en gezond werken op begraafplaatsen 2007 Handleiding Islamitisch begraven 2007 Handleiding Opgraven en Ruimen 2010 Handboek Begraven en Begraafplaatsen 2011 Publieksfolder: Als ik later dood ben

15 De publicaties zijn een belangrijk middel voor de vereniging om inhoud te geven aan haar visie om de kwaliteit van begraafplaatsen te optimaliseren middels het verzamelen en verspreiden van kennis onder de leden. Een belangrijke en veel naar gevraagde publicatie zal zijn de Handleiding Grafadministratie die in 2012 verschijnt. De publicatie Veilig en gezond werken op de begraafplaats is verouderd en zal worden geactualiseerd. Voor de overige uitgaven wordt bezien of herdruk nodig en wenselijk is. Bezien zal worden welke publicaties vervolgens opgesteld dan wel geactualiseerd zullen worden. Voortdurend zullen Handleidingen -bestemd voor de leden- en overige publicaties -bestemd voor het geïnteresseerde publiek- worden uitgebracht of geactualiseerd Public Relations Met ingang van 2011 wordt er gebruik gemaakt van de diensten van een PR-bureau. In opdracht van het bestuur zorgt dit bureau voor perscontacten en persberichten bij perswaardige gebeurtenissen zoals het verschijnen van publicaties, de presentatie van het grafkostenonderzoek en de bedrijvendag. Dit gebeurt nu nog low profile. Hier liggen nog kansen om de bekendheid van de LOB verder te vergroten. Van belang is daarom dat er ten behoeve van het PR-beleid een PR-plan zal worden opgesteld, waarin het toegankelijker maken van de begraafplaatswereld naar het grotepubliek toe voorop staat. 4.2 Kansen Er zijn nog volop kansen uit het beleidsplan 2005 (4.1. kansen en bedreigingen) die nog aandacht verdienen. Dit betreft voornamelijk: a b c d e Het imago van de LOB zou aanzienlijk kunnen groeien door het bestuur een duidelijker gezicht te geven naar zowel de eigen leden als naar buiten. Overigens zijn alle bestuursleden inmiddels wel in het vakblad de Begraafplaats aan de lezer voorgesteld door middel van een persoonlijk interview. De kracht van de LOB kan aanzienlijk toenemen als het besef bij de leden verder groeit zodat de vereniging er niet slechts is voor maar vooral ook door de leden. De LOB kan zich beter profileren als de enige vertegenwoordiger en gesprekspartner op het gebied van het begraven en de begraafplaatsen in Nederland. In plaats van een afwachtende houding aan te nemen kan zij meer het initiatief nemen. Een meer proactieve houding is wenselijk. De samenwerking met andere partners in het uitvaartwezen (kerkelijke koepels van begraafplaatsbeheer, LVC, uitvaartondernemers, verzekeraars, BVOB, de Terebinth) kan beter. Het werk van de consulent kenmerkt zich nog veel door het ad hoc verstrekken van informatie en advies, terwijl er van structurele kennis- en beleidsontwikkeling te weinig sprake is en de ontsluiting en / of publicatie van de binnen de LOB aanwezige vakkennis te wensen over laat. 15

16 5. TRENDS EN ONTWIKKELINGEN In het beleidsplan 2005 werd gesteld dat de begraafplaatsen in Nederland geconfronteerd worden met tal van veranderingen die van invloed zijn op de inrichting, het beheer en de exploitatie ervan. Anno 2011 zijn deze ontwikkelingen nog steeds actueel en zullen dat in de nabije toekomst ook blijven. Bovendien zullen nieuwe ontwikkelingen zich blijven aandienen. Demografische, sociaal-culturele, economische en bestuurlijke veranderingen vragen voortdurend om maatregelen en aanpassingen op verschillende niveaus. Voor de LOB is het dan ook van groot belang deze ontwikkelingen te kennen, er op te anticiperen en er kennis en informatie onder de leden over te verspreiden. 5.1 Sterftecijfer De Nederlandse bevolking (prognose CBS) zal van 16,2 miljoen inwoners in 2011 nog groeien tot 17,7 miljoen inwoners in Daarna zal de bevolking langzaam dalen tot Tegelijk met de groei is er ook sprake van een flinke vergrijzing van 22 % nu ( op elke 100 potentiële arbeidskrachten is 22 % ouder dan 65+ ) tot 43 % in Volgens de prognose van het CBS zal het sterftecijfer de komende decennia dan ook aanzienlijk stijgen. Vooral na 2010 wordt een jaarlijkse toename van 1,5 tot 2 % verwacht. Benadrukt wordt dat het hier wel om een gemiddeld cijfer gaat. Dat kan naar plaats en regio natuurlijk sterk verschillen. Overigens moet worden vastgesteld dat op het moment van het concipiëren van dit beleid de werkelijkheid duidelijk achter blijft bij de geprognosticeerde aantallen: de gemiddelde Nederlander bereikt een hogere leeftijd dan verwacht. 5.2 Begraven of cremeren Begraven stond en staat nog volop in de belangstelling; het hoort bij het leven. De vraag naar cremeren vertoont echter al jaren een langzame maar gestage opgaande lijn ( % cremeren t.o.v. begraven). Het aantal begraafplaatsen is in de afgelopen jaren vrijwel stabiel gebleven. Het is niet te verwachten dat dit echt zal veranderen. Het aantal crematoria is in de achter ons liggende jaren zeer sterk gegroeid tot 70 stuks (begin 2012). Er is inmiddels niet alleen een begraafplaats om de hoek, dat geldt bijna ook voor een crematorium. Hoe de verhouding begraven cremeren zich de komende jaren zal ontwikkelen is onzeker. Er is geen reden om aan te nemen dat deze trend veel zal afwijken van de afgelopen jaren. Blijvende belangstelling voor begraven heeft o.a. te maken met de toegenomen openheid over de dood en het maken van bewustere keuzes bij de uitvaart. Ook de behoefte aan vertrouwde rituelen, aan een natuurlijke omgeving en aan een laatste rustplaats waar de nabestaanden een plek hebben waar ze hun doden op persoonlijke wijze kunnen gedenken, speelt een belangrijke rol. Maar ook het aantrekkelijker maken van begraafplaatsen tezamen met een optimale dienstverlening en concurrerende tarieven zullen het begraafcijfer positief kunnen beïnvloeden. 16

17 5.3 Vraag en capaciteit Door de gewijzigde samenstelling is de bevolking, als gevolg van migratie de afgelopen decennia, sterk veranderd. Religieuze motieven om te kiezen voor begraven vinden we terug bij de moslims, die in de grote steden een groeiend percentage van de bevolking uitmaken. Inmiddels zal naar verwachting de 2 e en 3 e generatie van deze groep steeds meer voor een begraving in Nederland gaan kiezen. Hoe het ook zij, veel begraafplaatsen zijn al langere tijd geconfronteerd met een capaciteitsvraagstuk en zoeken naar bruikbare oplossingen. Specifieke wensen van specifieke bevolkingsgroepen, zoals bijvoorbeeld de moslims, nopen soms tot een herziening of herverdeling van de beschikbare begraafruimte. Wandgraven en keldergraven kennen een verhoogde belangstelling. Er worden plannen gemaakt voor renovatie en/of uitbreiding van oude en voor aanleg van nieuwe begraafplaatsen in Vinexwijken.. Maar het is van belang altijd eerst na te gaan of inbreiding en/of hergebruik mogelijk is. Vanwege het toegenomen percentage crematies, is de belangstelling voor een asbestemming op de begraafplaats aan het groeien. Deze trend drukt de behoefte aan extra oppervlakte: een urnengraf is veelal aanzienlijk kleiner dan een particulier graf. Bij beheerders en houders van begraafplaatsen bestaat grote behoefte aan kennis en informatie over hoe te voorzien in de benodigde capaciteit. De mogelijkheid om bestaande graflocaties voor hergebruik te kunnen laten vrijvallen,vereist het tijdig opstellen van beleid en plannen, juridische kennis en administratieve arbeid. De aanleg van nieuwe grafakkers vraagt naast technische en groene kennis (welke grondsoort is het meest geschikt?) vooral veel tijd voor het volgen van de wettelijke richtlijnen en de juiste planologische procedures. 5.4 Veranderende overheid Bij de burgerlijke overheid zijn al een aantal jaren belangrijke ontwikkelingen gaande die ook de komende jaren zullen doorgaan. Om te beginnen zien we de opschaling 17

18 van gemeentes. Herindeling van gemeentes naar grotere eenheden zijn al jaren aan de gang en dat zal in de komende jaren ook het geval zijn. Dat betekent bijvoorbeeld meerdere begraafplaatsen onder hetzelfde beleid brengen. Dit genereert kansen om de exploitatie en de kwaliteit te verbeteren. Te gemakkelijk is het -en bovendien risicovol- om de tarieven met grote sprongen te verhogen om kostendekkend te werken. In de huidige maatschappij met veel transparantie kan men zichzelf eenvoudigweg uit de markt prijzen. Nabestaanden worden steeds kostenbewuster, ook op het gebied van begraven. Ook het zelfstandig voortbestaan van begraafplaatsen kan ter discussie komen te staan. Te denken is dan aan overnames door particuliere bedrijven, wel of niet in combinatie met crematoria, maar ook het onderbrengen van een of meerdere begraafplaatsen in een stichtingsvorm. Voor zover het gemeentelijke begraafplaatsen betreft, kan dat het gevolg zijn van bezuinigingen maar ook van een terugtredende overheid. Partijen dienen goed voor ogen te houden dat een overname niet ten koste mag gaan van kwaliteit en dienstverlening. 5.5 Ontkerkelijking Ook binnen de kerken zullen in de komende decennia een aantal ontwikkelingen zich naar verwachting voortzetten, die gevolgen hebben voor het begraafplaatsbeheer. Kerken hebben al vele jaren te maken met terugloop van hun leden- en bezoekers aantallen. Deze trend zal zeker doorzetten. Protestantse kerken gaan samenwerken in PKN verband en R.K. parochies worden opgeschaald naar parochies nieuwe stijl op de schaalgrootte van een regio en bestaande uit meerdere kerken of geloofsgemeenschappen. Tevens zullen veel kerkgebouwen worden gesloten en worden afgestoten. Daar waar er een kerkhof rond een kerk ligt kan dat problemen opleveren. Voor de bedrijfsvoering kunnen deze wijzigingen niet alleen maar negatief uitwerken. Door samenwerking en schaalvergroting ontstaan ook vaak ruimere mogelijkheden om meer kennis en ervaring te verwerven; een nieuwe uitdaging. Eén en ander zou kunnen betekenen, dat er meer dan voorheen, behoefte is aan een geschikte ruimte voor een herdenkingsdienst op de begraafplaats. Maar ook rouwen in de kerk, zoals dat vroeger gebeurde, verandert. Er is reeds een toenemende behoefte om op de begraafplaats collectief herdenkingsdiensten te organiseren. Het is van groot belang dat begraafplaatsbeheerders deze ontwikkeling signaleren en er op inspelen door te voorzien in nieuw ontstane behoeftes. Een bijkomende factor is dat genoemde ontwikkelingen leiden tot terugloop van het ledental van de LOB. Minder leden kan betekenen minder inkomsten. Maar in de praktijk zal dit wel meevallen, omdat het aantal begravingen naar verwachting door dit aspect niet wordt beïnvloed. Het bestuur zal deze ontwikkelingen nauwkeurig volgen en daarop zo nodig anticiperen. 5.6 Begraven in de natuur Begraven worden in een natuurlijke omgeving is in Engeland al lang geen uitzondering meer. Dat is het in Nederland nog wel, maar toch is er een toenemende vraag naar dit type locaties. In Nederland kennen we momenteel enkele 18

19 natuurbegraafplaatsen en bestaan er plannen voor nog een aantal; een mogelijkheid die een groeiend aantal Nederlanders aanspreekt. Voor het vestigen van natuurbegraafplaatsen zal het niet altijd eenvoudig zijn om de benodigde planologische procedures met succes te doorlopen. Maar dat geldt voor elke nieuwe begraafplaats. De grote vraag is en blijft voorlopig of er voldoende belangstelling voor zal gaan ontstaan. Omdat natuurbegraafplaatsen of natuurlijk beheerde begraafplaatsen de bestaande mogelijkheden van begraven vergroten zal er zeker bestaansrecht ontstaan voor dit type begraafplaatsen. De LOB beschouwt het ontstaan van natuurbegraafplaatsen of natuurlijk beheerde begraafplaatsen daarom als een positieve ontwikkeling in de begraafplaatswereld. Ook een onderdeel van begraven in de natuur, maar op een ander vlak: reeds enige decennia geleden deed natuurlijk beheer in het openbaar groen zijn intrede. Inmiddels is natuurlijk beheer daar meer regel dan uitzondering. Ook op begraafplaatsen neemt deze vorm van beheer toe. Enerzijds noodgedwongen, vanwege een verbod op toepassing van chemische bestrijdingsmiddelen. Anderzijds is het een uitdaging voor sommige beheerders: hoe geef ik de begraafplaats een natuurlijker en daardoor veelal veelzijdiger uitstraling. 5.7 Culturele veranderingen De tijd van standaard uitvaartplechtigheden en begrafenissen ligt inmiddels achter ons. De inrichting van begraafplaatsen en grafvelden wijkt in toenemende mate af van wat decennialang traditie was. Begraven is geen vanzelfsprekend ritueel meer en de begraafplaats is niet alleen ''maar'' een eenvoudige laatste rustplaats, maar ook een publieke plaats voor geïndividualiseerde rouwverwerking, cultuurhistorische informatie en educatie, stilterecreatie en natuurbehoud. Individuele personen en ook groepen nabestaanden hebben in toenemende mate behoefte aan eigen inbreng. Steeds vaker zijn inrichting, beheer, ceremonies e.d. onderwerp van gesprek en overleg tussen vragende en aanbiedende partij. Om blijvend diensten te kunnen aanbieden welke tot tevredenheid leiden bij opdrachtgevers en nabestaanden zullen begraafplaatsmedewerkers moeten meebewegen met deze ontwikkelingen. Dit alles vereist nieuwe kennis en attitudes bij deze medewerkers. Openstaan voor andere culturen en gebruiken, aandacht voor individuele wensen en behoeften, maar 19

20 tegelijkertijd met duidelijke spelregels en een professionele identiteit: toegankelijk en informatief doch met de rechten en plichten van zowel de begraafplaats als de gebruikers ervan helder op een rij en de handhaving ervan goed georganiseerd. Een valkuil is namelijk dat het aanbieden van meerdere mogelijkheden van begraven, van monumenten en dergelijke, verrommeling van het authentieke beeld kan veroorzaken. Het is een goed streven dat veel kan. Maar niet overal! Een professionele begeleiding bij deze planvorming is van groot belang. Eenmaal een ongelukkig gekozen weg ingeslagen is niet op korte termijn te herstellen Digitale mogelijkheden De supersnelle ontwikkelingen op het gebied van digitale informatie en communicatie zullen aan de begraafplaatswereld niet voorbij kunnen en mogen gaan. Zij vormen wezenlijk onderdeel van hedendaagse en optimale dienstverlening. In de komende jaren zal digitale aangifte van begrafenissen, als onderdeel van de digitale administratie, zijn intrede doen. Dat geldt eveneens voor digitalisering van kaartmateriaal van begraafplaatsen. Begraafplaatsen van enige omvang zullen bezoekers de mogelijkheid willen bieden om via internet en/of een digitaal station op de begraafplaats dit kaartmateriaal te kunnen raadplegen om op die wijze snel wegwijs te worden op de begraafplaats en een graf met bijbehorende gegevens te kunnen opzoeken. Ook beheerders zullen zich willen bedienen van beschikbare middelen om graven op locatie te willen opzoeken. Dit zal ook gelden voor het raadplegen van gegevens over digitale beheersystemen van terreinen, groen en gebouwen. Kortom de computer in enigerlei vorm zal altijd aanwezig zijn op onze werkplek, of dat nu is op kantoor of op locatie bij een graf, een haag, een toegangspad of de fietsenstalling. We kunnen op elke locatie communiceren, raadplegen en muteren. Ook het opstellen en beheren van een eigen website is een positieve trend: dit vergroot de informatievoorziening en maakt de begraafplaats laagdrempeliger Bedrijfsvoering Een gezonde bedrijfsvoering is een van de kwaliteitsfactoren van een begraafplaats. Een sluitende exploitatie maakt daar onderdeel van uit en maakt een begraafplaats duurzaam en bestand tegen ongewenste ontwikkelingen op bestuurlijk en financieel gebied (bijv. bezuinigingen). Maar al te vaak is kostendekkendheid of het planmatig daar naar streven nog geen beleidsregel. Tarieven worden niet altijd tijdig gecorrigeerd en geïnd en het ontbreekt veelal aan reserves of voorzieningen om tijdig noodzakelijke investeringen te kunnen doen. Waar dat nu nog niet het geval is moet er de komende jaren zeker rekening worden gehouden met opgelegde bezuinigingen, schaalvergrotingen en verzelfstandigen van begraafplaatsen. De begraafplaats kan eenvoudig speelbal worden van genoemde ontwikkelingen met als resultaat uitkomsten die we niet willen. Teneinde deze ontwikkelingen in goede banen te kunnen leiden is het van belang dat de begraafplaatsorganisatie weerbaar is. Daar waar nog geen beleid wordt gevoerd waarvan een sluitende exploitatie onderdeel uitmaakt, is het gewenst daar wel naar toe te groeien. Daar waar dat vanwege bijvoorbeeld het kleine aantal begrafenissen niet haalbaar is kan mogelijk worden gekozen voor het inschakelen van vrijwilligers, 20

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats?

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer directeur DB Holding De cijfers (1) Cremeren is de laatste jaren enorm gestegen in verhouding met begraven Het begon in 1914 met

Nadere informatie

Optimalisering belevingswaarde begraafplaatsen

Optimalisering belevingswaarde begraafplaatsen begraafplaatsen LOB Bedrijvendag 2014 Gerhard Guliker Senior projectleider KYBYS Introductie Werkvelden KYBYS Natuur & Water Stedelijk Gebied Sport Project- en contractmanagement Begraafplaatsen Funerair

Nadere informatie

DISTRIBUTIE ONDERZOEK CREMATORIUM DE OMARMING PLANOLOGISCH

DISTRIBUTIE ONDERZOEK CREMATORIUM DE OMARMING PLANOLOGISCH DISTRIBUTIE PLANOLOGISCH ONDERZOEK CREMATORIUM DE OMARMING Responsum onderzoek en adviesbureau 3-8-2009 0 DISTRIBUTIE PLANOLOGISCH ONDERZOEK CREMATORIUM DE OMARMING Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 2 2.

Nadere informatie

Als ik later dood ben...

Als ik later dood ben... Als ik later dood ben... Veel mensen praten niet graag over de dood en over wat er daarna gaat gebeuren. Alleen het idee al vinden ze eng, griezelig of zelfs luguber. Maar waarom eigenlijk? De dood hoort

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Organisatie Januari 2012 nvt 18 Januari 2012 Zelfevaluatie Raad van Toezicht Organisatie/Zelfevaluatie Inhoudsopgave 1. PROCEDURE ZELFEVALUATIE RAAD

Nadere informatie

LANDELIJKE ORGANISATIE VAN BEGRAAFPLAATSEN jaarverslag 2012

LANDELIJKE ORGANISATIE VAN BEGRAAFPLAATSEN jaarverslag 2012 Pagina1 inhoudsopgave 1 algemeen 2 1.1 leden 2 1.2 bestuur 3 1.3 bedrijfsbureau 4 2 kennis, advies en informatie 5 2.1 vraag en antwoord rubriek 5 2.2 ledenvergaderingen 5 2.3 regionale ledenbijeenkomsten

Nadere informatie

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT werkveld datum Instemming/advies GMR Vaststelling RvT Vastgesteld CvB Organisatie 28-11-2012 n.v.t. 28-11-2012 n.v.t. Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT Inhoudsopgave 1. Procedure zelfevaluatie Raad van

Nadere informatie

Beleidsplan begraafplaatsen 2010 van de Parochie HH. Twaalf Apostelen.

Beleidsplan begraafplaatsen 2010 van de Parochie HH. Twaalf Apostelen. Beleidsplan begraafplaatsen 2010 van de Parochie HH. Twaalf Apostelen. 1. Inleiding De parochie HH. Twaalf Apostelen is per 1 januari 2010 ontstaan uit een samenvoeging van 12 parochies met 13 kerken in

Nadere informatie

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding

Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding Cremeren, bedreiging voor exploitatie van de begraafplaats? Aad den Boer, directeur DB Holding De cijfers (1) Cremeren laatste jaren enorm gestegen in verhouding met begraven Het begon in 1914 met 1 crematie

Nadere informatie

Toelichting besluit Indeling begraafplaats De Nieuwe Ooster

Toelichting besluit Indeling begraafplaats De Nieuwe Ooster Toelichting besluit Indeling begraafplaats De Nieuwe Ooster 1. Inleiding Sinds de interne verzelfstandiging in 2003 geldt als financieel uitgangspunt dat De Nieuwe Ooster een kostendekkende exploitatie

Nadere informatie

Conform artikel 20 van de Statuten Aangenomen op de Algemene Ledenvergadering d.d. 4 februari 2015

Conform artikel 20 van de Statuten Aangenomen op de Algemene Ledenvergadering d.d. 4 februari 2015 CONCEPT HUISHOUDELIJK REGLEMENT PHOENIX APELDOORN Conform artikel 20 van de Statuten Aangenomen op de Algemene Ledenvergadering d.d. 4 februari 2015 AANSLUITING EN SAMENWERKING ARTIKEL 1 Phoenix Apeldoorn

Nadere informatie

Beleidsdocument 2010 2014. voor de ITP Patiëntenvereniging Nederland (Immuun Trombocytopenie)

Beleidsdocument 2010 2014. voor de ITP Patiëntenvereniging Nederland (Immuun Trombocytopenie) ITP Patiëntenvereniging Nederland Beleidsdocument 2010 t/m 2014 Beleidsdocument 2010 2014 voor de ITP Patiëntenvereniging Nederland (Immuun Trombocytopenie) Colofon ITP Patiëntenvereniging Nederland Adres:

Nadere informatie

25 maart 2014 8 2014/26 24 februari 2014 wethouder C.M.A. van den Berg

25 maart 2014 8 2014/26 24 februari 2014 wethouder C.M.A. van den Berg Aan de raad van de gemeente Olst-Wijhe. Raadsvergadering d.d. Agendapunt Voorstelnummer Opiniërend besproken d.d. Portefeuillehouder 25 maart 2014 8 2014/26 24 februari 2014 wethouder C.M.A. van den Berg

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

Beleidsnotitie 2010-2015

Beleidsnotitie 2010-2015 Stichting Winstuitverlies Oosterlaan 108 8072 CA Nunspeet Opgesteld door : H.J. Koetsier Datum : September 2010 Inhoud Voorwoord/inleiding... 3 1. Strategie... 4 1.1 Kernprincipes en uitgangspunten...

Nadere informatie

Stichting Platform Gehandicaptenbeleid Mill Beleidsplan 2015 e.v.

Stichting Platform Gehandicaptenbeleid Mill Beleidsplan 2015 e.v. Stichting Platform Gehandicaptenbeleid Mill Beleidsplan 2015 e.v. Secretariaat: M.T.A. Peters, Brugse Berg 23, 5451 WP Mill Tel.: 0485-455477 Email: info@pgmill.nl Website: www.pgmill.nl Kamer van Koophandel

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Werkplan 2016. PCG Iedereen doet mee

Werkplan 2016. PCG Iedereen doet mee Werkplan 2016 PCG Iedereen doet mee Provinciale Chronisch zieken en Gehandicaptenraad Groningen September 2015 Inhoud 1 Inleiding 2 Bestuurlijke organisatie 3 Activiteiten 3.1 Opnieuw opbouwen en uitbouwen

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2014

Beleidsplan 2013-2014 Beleidsplan 2013-2014 Geachte lezer, Voor u ligt het beleidsplan van International Federation of Medical Students Associations The Netherlands (IFMSA-NL) voor het beleidsjaar 2013-2014. Hierin zijn de

Nadere informatie

Geachte lezer, Namens het Bestuur van IFMSA-NL, Hoogachtend, Roel van de Geer

Geachte lezer, Namens het Bestuur van IFMSA-NL, Hoogachtend, Roel van de Geer Geachte lezer, Voor u ligt het beleidsplan van de International Federation of Medical Students Associations The Netherlands (IFMSA-NL) voor het beleidsjaar 2013-2014. Hierin zijn de speerpunten voor het

Nadere informatie

Beleidsplan 2014-2015

Beleidsplan 2014-2015 Beleidsplan 2014-2015 Geachte lezer, Voor u ligt het beleidsplan van International Federation of Medical Students Associations The Netherlands (IFMSA-NL) voor het beleidsjaar 2014-2015. Hierin zijn de

Nadere informatie

Taakomschrijvingen ambtelijk secretaris van medezeggenschapsorganen

Taakomschrijvingen ambtelijk secretaris van medezeggenschapsorganen Taakomschrijvingen ambtelijk secretaris van medezeggenschapsorganen De VASMO (Vereniging voor Ambtelijk Secretarissen van Medezeggenschapsorganen) heeft een 3 deling in de niveaus voor ambtelijk secretarissen

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

Werkplan Osteoporose Vereniging 2017

Werkplan Osteoporose Vereniging 2017 AAN: VAN: Algemene Leden Vergadering (ALV) Bestuur ONDERWERP: Werkplan 2017 (behorende bij begroting 2016) Datum: 9 juni 2016 Agendapunt: 11 Vastgesteld door bestuur d.d. 8 april 2015 Werkplan Osteoporose

Nadere informatie

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR NARCOLEPSIE BELEIDSPLAN 2010-2013

NEDERLANDSE VERENIGING VOOR NARCOLEPSIE BELEIDSPLAN 2010-2013 NEDERLANDSE VERENIGING VOOR NARCOLEPSIE BELEIDSPLAN 2010-2013 Inhoudsopgave 1. Inleidining blz. 2 2. Missie blz. 2 3. Beleid blz. 2 4. Beleidsuitvoering blz. 5 5. Meetpunten blz. 7 6. Verantwoording blz.

Nadere informatie

Freya Beleidsplan 2015-2018

Freya Beleidsplan 2015-2018 Freya Beleidsplan 2015-2018 Freya is de enige landelijk werkende patiëntenorganisatie in Nederland op het gebied van vruchtbaarheidsproblemen. We hebben een grote achterban van mensen met vruchtbaarheidsproblemen,

Nadere informatie

1. Waarom dit beleidsplan? 3. 2. Missie 3. 3. Werkwijze 3. 4. Doelstellingen 4. 5. Financiering 4. 6. Organisatie 5. 7.

1. Waarom dit beleidsplan? 3. 2. Missie 3. 3. Werkwijze 3. 4. Doelstellingen 4. 5. Financiering 4. 6. Organisatie 5. 7. Beleidsplan 2013 2016 Inhoudsopgave Pagina 1. Waarom dit beleidsplan? 3 2. Missie 3 3. Werkwijze 3 4. Doelstellingen 4 5. Financiering 4 6. Organisatie 5 7. Verantwoording 6 8. Vrijwilligersbeleid 6 9.

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Video Journaal Schoorl 2015-2020

Beleidsplan Stichting Video Journaal Schoorl 2015-2020 VOORWOORD In dit beleidsplan geven wij u graag een helder beeld van de activiteiten van Stichting Video Journaal Schoorl. Ook informeren wij u over onze plannen voor de toekomst. Dit beleidsplan is geschreven

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

Uitwerking scenario Belangenbehartiging

Uitwerking scenario Belangenbehartiging Uitwerking scenario Belangenbehartiging Korte omschrijving Belangenbehartiging voor mensen met een verstandelijke / cognitieve beperking gebeurt op 3 niveaus. 1. Individueel doorgaans wordt dit gedaan

Nadere informatie

stichting Er Zijn Inhoudsopgave: ANBI verantwoording 2013

stichting Er Zijn Inhoudsopgave: ANBI verantwoording 2013 stichting Er Zijn ANBI verantwoording 2013 Inhoudsopgave: 1 De naam 2 2 RSIN/fiscaal nummer 2 3 Contactgegevens 2 4 Bestuurssamenstelling en namen bestuursleden 2 5 De doelstelling 2 6 Het beleidsplan

Nadere informatie

Reglement museumregistratie

Reglement museumregistratie Reglement museumregistratie Stichting Het Nederlands Museumregister 1. Inleiding 'Een museum is een permanente instelling ten dienste van de gemeenschap en haar ontwikkeling, toegankelijk voor het publiek,

Nadere informatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie In deze informatie-set vindt u voorbeelden van documenten en profielen die door Wmo Adviesraden zijn gebruikt in het Plan van aanpak bij de omvorming naar een brede Adviesraad Sociaal Domein of Participatieraad.

Nadere informatie

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN STICHTING OPEN 1 1. INLEIDING Voor u ligt het beleidsplan

Nadere informatie

Als de dood in het leven komt.. Een mooie locatie voor een waardig afscheid.

Als de dood in het leven komt.. Een mooie locatie voor een waardig afscheid. Begraafplaats Maastricht Als de dood in het leven komt.. Een mooie locatie voor een waardig afscheid. De gemeentelijke begraafplaats in Maastricht. In Maastricht kunnen overledenen begraven worden op een

Nadere informatie

Intentieverklaring Eén platform voor dansend Nederland

Intentieverklaring Eén platform voor dansend Nederland Intentieverklaring Eén platform voor dansend Nederland Het danslandschap in Nederland is zeer divers. Er is een grote verscheidenheid aan dansante vormen, waarbinnen vaak meerdere organisaties actief zijn.

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

F. Buijserd burgemeester

F. Buijserd burgemeester Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders raadsvoorstel portefeuillehouder opgesteld door Registratienummer collegebesluit 15.07289 vergaderdatum raad 21 mei 2015 jaar/nummer 2015-041 G.A.H.

Nadere informatie

Activiteitenplan Hestia 2015 Opgesteld 28 november 2014 Vastgesteld ALV 16 april 2015. Activiteitenplan 2015

Activiteitenplan Hestia 2015 Opgesteld 28 november 2014 Vastgesteld ALV 16 april 2015. Activiteitenplan 2015 Activiteitenplan Hestia 2015 Opgesteld 28 november 2014 Vastgesteld ALV 16 april 2015 Activiteitenplan 2015 Inleiding Doelstellingen van Hestia blijven ongewijzigd. Deze zijn: Het vergroten van de zichtbaarheid

Nadere informatie

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Begin 2014 zijn de vakgroepleden Dak- en Gevelbegroeners door het bestuur bezocht. De inhoud van deze ledenbezoeken is als volgt samen te vatten:

Nadere informatie

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Stade Advies BV Kwaliteit van samenleven Quickscan Instruerend Bestuur (0 = onbekend; 1 = slecht; 2 = onvoldoende; 3 = voldoende; 4 = goed; 5 = uitstekend) 1.

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut

van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen Directeur onderwijsinstituut Opleidingsmanager Doel Ontwikkelen van programma( s) van wetenschappenlijk onderwijs en (laten) uitvoeren en organiseren van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande van een faculteitsplan

Nadere informatie

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 Verenigd bekwaam Vereniging van Ziekenhuisinstrumentatietechnici Beleidsplan VZI versie 1.0 1 Inhoudsopgave Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Analyse pagina 4 Strategie

Nadere informatie

Algemeen 3. Contributies en niet-betalingen 3. Bestuur: taken, bevoegdheden op hoofdzaken 3. Commissies 4. Kascommissie 4.

Algemeen 3. Contributies en niet-betalingen 3. Bestuur: taken, bevoegdheden op hoofdzaken 3. Commissies 4. Kascommissie 4. HUISHOUDELIJK REGLEM ENT NEDERL ANDS -JAP ANSE VERENIGING versie: 21 januari 2015 INHOUDSOPGAVE blz. Algemeen 3 Contributies en niet-betalingen 3 Bestuur: taken, bevoegdheden op hoofdzaken 3 Commissies

Nadere informatie

Inzicht in de mogelijkheden die de gemeente Oud-Beijerland biedt op de algemene begraafplaats. BEGRAVEN

Inzicht in de mogelijkheden die de gemeente Oud-Beijerland biedt op de algemene begraafplaats. BEGRAVEN Inzicht in de mogelijkheden die de gemeente Oud-Beijerland biedt op de algemene begraafplaats. BEGRAVEN Inleiding Begraven, het is geen alledaags onderwerp. Toch kunt u er geheel onverwachts mee te maken

Nadere informatie

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden.

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden. Competentieprofiel Op het moment dat duidelijk is welke kant de organisatie op moet, is nog niet zonneklaar wat de wijziging gaat betekenen voor ieder afzonderlijk lid en groep van de betreffende organisatorische

Nadere informatie

De Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo vast te stellen

De Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo vast te stellen Raadsbesluit nr. 22 Betreft: Vaststellen Verordening Cliëntenparticipatie Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en Wet Investeren in Jongeren gemeente Tynaarlo De raad van de gemeente Tynaarlo;

Nadere informatie

Platform Maatschappelijke Ondersteuning Jaarverslag 2012

Platform Maatschappelijke Ondersteuning Jaarverslag 2012 Platform Maatschappelijke Ondersteuning Jaarverslag 2012 Jaar van 'oprichting' Wij behartigen uw belangen zodat ook u mee kunt doen! Platform Maatschappelijke Ondersteuning Opgericht: 20 juni 2012 Adres:

Nadere informatie

Stichting De Vrienden van Vincent Van Gogh & Nuenen Beleidsplan 2014-2015

Stichting De Vrienden van Vincent Van Gogh & Nuenen Beleidsplan 2014-2015 Secretariaat: Urban van Gils Tel. 06-23741315 Postbus 193 5670AD Nuenen Stichting De Vrienden van Vincent Van Gogh & Nuenen Beleidsplan 2014-2015 Doelstelling van onze stichting is: a. het verstrekken

Nadere informatie

A. De Stichting Natuurlijk Kind en Paard bestuurlijk I. Algemeen

A. De Stichting Natuurlijk Kind en Paard bestuurlijk I. Algemeen A. De bestuurlijk I. Algemeen Het huishoudelijk reglement mag geen bepalingen bevatten die in strijd zijn met de statuten. Het huishoudelijk reglement wordt samengesteld en goedgekeurd door het voltallige

Nadere informatie

Voorstel voor burgemeester en wethouders

Voorstel voor burgemeester en wethouders Voorstel voor burgemeester en wethouders Portefeuillehouder T.W.M. Peren Teams KCC, B&O en Financiën Opgesteld door M.M. van Randwijk 3 september 2015 Registratienummer 15INT01993 *15INT01993* Onderwerp

Nadere informatie

Stichting Geschiedenis Fysiotherapie

Stichting Geschiedenis Fysiotherapie Beleidsplan Stichting Geschiedenis Fysiotherapie 2014-2019 Opgesteld door het Bestuur van de SGF. Geaccordeerd per:2 juni 2014 Beleidsdocument 2014-2019 Stichting Geschiedenis Fysiotherapie Page 1 Inleiding

Nadere informatie

Bijlage Nieuwsbrief Samenwerking Geboden 2/9 oktober 2008 SECRETARIAAT OP MAAT. Werkinstrument voor de implementatie van een clustersecretariaat

Bijlage Nieuwsbrief Samenwerking Geboden 2/9 oktober 2008 SECRETARIAAT OP MAAT. Werkinstrument voor de implementatie van een clustersecretariaat Bijlage Nieuwsbrief Samenwerking Geboden 2/9 oktober 2008 SECRETARIAAT OP MAAT Werkinstrument voor de implementatie van een clustersecretariaat Inleiding De komende jaren zal het parochiële werk door steeds

Nadere informatie

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Bijlage 5 Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Aanbevelingen rapport Rekenkamer Breda 1. Geef als raad opdracht aan het college om samen met de raad een nieuwe Nota Verbonden

Nadere informatie

Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Groenalliantie Midden-Holland e.o.;

Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Groenalliantie Midden-Holland e.o.; GROENALLIANTIE MIDDEN-HOLLAND e.o. Instructie voor de secretaris voor de Groenalliantie Midden-Holland e.o. Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Groenalliantie Midden-Holland e.o.; in

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Toegepast in 2014. Principe 1. Het bestuur is verantwoordelijk voor het in acht nemen van de Governance Code Cultuur

Toegepast in 2014. Principe 1. Het bestuur is verantwoordelijk voor het in acht nemen van de Governance Code Cultuur Appendi 105 Het Nieuwe Instituut Jaarverslag Verantwoording Governance Code Cultuur Toegepast in Principe 1 Het bestuur is verantwoordelijk voor het in acht nemen van de Governance Code Cultuur De organisatie

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Cliëntenraad BJZ Groningen 1. Inleiding

Jaarverslag 2013. Cliëntenraad BJZ Groningen 1. Inleiding Inleiding In 2013 kon Cliëntenraad van Bureau Jeugdzorg Groningen uitbouwen wat in het jaar daarvoor was gestart. De raad groeide van vijf naar acht leden. Met een scholingsdag werd een goede basis gelegd

Nadere informatie

Best Practice-bepalingen 0.1 Met enige regelmaat wordt een zorgvuldige analyse gemaakt van het gewenste besturingsmodel.

Best Practice-bepalingen 0.1 Met enige regelmaat wordt een zorgvuldige analyse gemaakt van het gewenste besturingsmodel. Bijlage Code Cultural Goverance: Principes en uitwerkingen Nummer Principe De organen van de culturele instelling zijn verantwoordelijk voor de keuze van het besturingsmodel en de naleving van deze code.

Nadere informatie

Scholingsaanbod najaar 2013. voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsaanbod najaar 2013. voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsaanbod najaar 2013 voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Webmaster... 5 3.2 Workshop Beleidsbeïnvloeding Wmo... 6 3.3 Workshop

Nadere informatie

Nota. algemene. begraafplaatsen. gemeente. Dalfsen. 1 Paraaf griffier :

Nota. algemene. begraafplaatsen. gemeente. Dalfsen. 1 Paraaf griffier : Nota algemene begraafplaatsen gemeente Dalfsen 1 Inhoud 1 Algemeen 2 Begraafcapaciteit 3 Huidige situatie 3.1 Begraafplaats Ruitenborghstraat 3.2 Begraafplaats Welsum 3.3 Begraafplaats Nieuwleusen 3.4

Nadere informatie

Verordening. Participatieraad Sociaal Domein. (WMO, Participatiewet en Jeugdwet)

Verordening. Participatieraad Sociaal Domein. (WMO, Participatiewet en Jeugdwet) Verordening Participatieraad Sociaal Domein (WMO, Participatiewet en Jeugdwet) Aalten 2015 Verordening Participatieraad Sociaal Domein (WMO, Participatiewet en Jeugdwet) Aalten 2015. Artikel 1. Begripsbepalingen

Nadere informatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie Format werkplan maatschappelijke organisatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) In Veilige Handen 2. Korte omschrijving De zorg voor een veilige omgeving is essentieel

Nadere informatie

Beleidsplan Platform Dierenartsen in het Groene Onderwijs van de Koninklijke Maatschappij voor Diergeneeskunde

Beleidsplan Platform Dierenartsen in het Groene Onderwijs van de Koninklijke Maatschappij voor Diergeneeskunde Beleidsplan Platform Dierenartsen in het Groene Onderwijs van de Koninklijke Maatschappij voor Diergeneeskunde Periode 2014 2016 Datum: 15 maart 2014 Versie: Auteurs: definitief Bestuur Platform DIGO Beleidsplan

Nadere informatie

> voorstel Wij stellen u voor de Verordening begrafenisrechten 2011 en de bijbehorende tarieventabel 2011 vast te stellen.

> voorstel Wij stellen u voor de Verordening begrafenisrechten 2011 en de bijbehorende tarieventabel 2011 vast te stellen. VE R G A DE R ING G EMEEN TERA A D 201 0 Pre-adviesnr. 79 Agendapunt Onderwerp Vaststellen verordening begrafenisrechten 2011 Aan de raad Middenbeemster, 16 november 2010 > voorstel Wij stellen u voor

Nadere informatie

Gedragscode. Branchevereniging VvE Beheerders

Gedragscode. Branchevereniging VvE Beheerders Gedragscode Branchevereniging VvE Beheerders Inhoud 1. Inleiding... 3 2. BVVB Gedragscode 2.1 Communicatie. 3 2.1.1 Informatie.. 3 2.1.2 Geheimhouding 3 2.1.3 Acquisitie.. 3 2.1.4 BVVB. 4 2.2 Betrouwbaarheid

Nadere informatie

BELEIDSPLAN WENSSTICHTING SHAMAJO 2015

BELEIDSPLAN WENSSTICHTING SHAMAJO 2015 BELEIDSPLAN WENSSTICHTING SHAMAJO 2015 Contactgegevens: Fiep Westendorpplein 84 5302 TA ZALTBOMMEL W www.shamajo.nl E info@shamajo.nl Fiscaalnummer: 8168.09.203 Auteur(s): Jan Kregting (voorzitter), Hans

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Omroep Logos

Beleidsplan Stichting Omroep Logos Beleidsplan Stichting Omroep Logos Inleiding Voor u ligt het beleidsplan van Stichting Omroep Logos voor de komende drie jaar. Al geruime tijd wordt er binnen het bestuur van Omroep Logos nagedacht over

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602 Functieprofiel: Communicatie Functiecode: 0602 Doel Verzorgen van activiteiten op het gebied van communicatie en/of voorlichting voor Hogeschool Utrecht of onderdelen daarvan, aan verschillende in- en

Nadere informatie

FINANCIËN. voor sportverenigingen. Cursussen en workshops PARTNER IN BEWEGING

FINANCIËN. voor sportverenigingen. Cursussen en workshops PARTNER IN BEWEGING ACTIEF VOOR Sportorganisaties Maatschappelijke organisaties Onderwijs Overheden FINANCIËN Cursussen en workshops PARTNER IN BEWEGING voor sportverenigingen INTRODUCTIEWORKSHOP KASCOMMISSIE De Nederlandse

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan Coming Home!

Strategisch beleidsplan Coming Home! Strategisch beleidsplan Coming Home! 2 maart 2015 v1.2 defiitief pagina 1 1. Inleiding In dit document wordt het strategisch beleid van de stichting Coming Home! beschreven. In dit strategisch beleid beschrijven

Nadere informatie

Het Huishoudelijk Reglement van de Vereniging Borstvoeding Natuurlijk (VBN) heeft als doel het geven

Het Huishoudelijk Reglement van de Vereniging Borstvoeding Natuurlijk (VBN) heeft als doel het geven Huishoudelijk Reglement van de Vereniging Borstvoeding Natuurlijk (VBN) Het Huishoudelijk Reglement van de Vereniging Borstvoeding Natuurlijk (VBN) heeft als doel het geven van een beschrijving van de

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Historisch Vervoer Langs de Bello Lijn

Beleidsplan Stichting Historisch Vervoer Langs de Bello Lijn Beleidsplan Stichting Historisch Vervoer Langs de Bello Lijn Bergen 20-01-2015 1-13 Inhoud 1 Visie en Missie 3 1.1 Statement: 3 1.2 Visie 3 1.3 Missie 3 2 Ervaring 3 3 Evenement 2015 4 4 Toekomst. 4 5

Nadere informatie

BELEIDSPLAN. SchuldHulp Maatje Zeist. Beleidsplan SchuldHulpMaatje Zeist 2016-2020

BELEIDSPLAN. SchuldHulp Maatje Zeist. Beleidsplan SchuldHulpMaatje Zeist 2016-2020 BELEIDSPLAN SchuldHulp Maatje Zeist Beleidsplan SchuldHulpMaatje Zeist 2016-2020 Inhoud 1. Inleiding 2. Missie 3. Visie 4. Wat wil SHMZ bereiken 5. Voor wie is SHMZ 6. Met wie werkt SHMZ samen 7. De Organisatiestructuur

Nadere informatie

Beleidsplan 2009-2013. Inhoudsopgave. Inleiding Hoofdstuk 1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove

Beleidsplan 2009-2013. Inhoudsopgave. Inleiding Hoofdstuk 1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove Beleidsplan 2009-2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.2 Kernwaarden Volleybalclub BAVO Bavikhove Hoofdstuk 2 Structuur van de club

Nadere informatie

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Het jaarplan is opgebouwd aan de hand van een aantal onderdelen: Een reflectie op de activiteiten in 2014; De visie en doelstellingen binnen het jaarplan voor 2015;

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

PROACTIEF TOEZICHT VOBO

PROACTIEF TOEZICHT VOBO PROACTIEF TOEZICHT VOBO Concept Door: Raad van Toezicht Voortgezet Onderwijs Best Oirschot PROACTIEF TOEZICHT VOBO 2 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Toezichtvisie Vobo... 4 Doel van de Raad van Toezicht Vobo...

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille.

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 12BST02184 Beslisdatum B&W Dossiernummer RaadsvoorstelMeerjaren Investeringsprogramma 2013 na MKBA Inleiding De gemeente Eindhoven wil blijvend investeren in

Nadere informatie

Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg

Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Pagina 1 Begraafplaatsen in Leidschendam-Voorburg Als iemand overlijdt, dan hebben de nabestaanden meestal de emotionele

Nadere informatie

Resultaat Enquête Platform VG ZOB. Maart 2014 Marja Briels, Maarten Haasnoot, Lex Krzyzanowski

Resultaat Enquête Platform VG ZOB. Maart 2014 Marja Briels, Maarten Haasnoot, Lex Krzyzanowski Resultaat Enquête Platform VG ZOB Maart 2014 Marja Briels, Maarten Haasnoot, Lex Krzyzanowski Allereerst dank aan diegenen die hebben gereageerd op deze enquête Constateringen (1) Respons: Aantal respondenten

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn

Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn Communicatieplan Wmo-raad Hellendoorn 01. Communicatiemiddelen en wanneer en / of waarom. Communicatiemiddel Mondeling Bijeenkomst Wmo-raad Circa een keer per zes weken regulier overleg over zaken aangaande

Nadere informatie

PROGRAMMA BEGROTING UITBREIDING GEESTMERAMBACHT

PROGRAMMA BEGROTING UITBREIDING GEESTMERAMBACHT PROGRAMMA BEGROTING UITBREIDING GEESTMERAMBACHT 2015 Velsen-Zuid, 25-3-2014 Inhoudsopgave Blz. 1. FINANCIËLE ONDERBOUWING 1.1 Programmabegroting 2015 3 2. MEERJARENOVERZICHT 5 2.1 Meerjarenraming 3. BEGROTING

Nadere informatie

DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016

DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016 DECENTRALISATIE FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID PROTESTANTSE GEMEENTE ZWOLLE 2013 2016 Algemene Kerkenraad 23 september 2013 Inhoudsopgave Decentrale financiële Verantwoordelijkheid 3 Inleiding 3 Hoofdzaken

Nadere informatie

Leidraad voor het opstellen van een beleidsplan. Opzet van het beleidsplan

Leidraad voor het opstellen van een beleidsplan. Opzet van het beleidsplan Leidraad voor het opstellen van een beleidsplan Om te kunnen worden aangemerkt als een algemeen nut beogende instelling (hierna: ANBI) dient de instelling onder andere te beschikken over een actueel beleidsplan.

Nadere informatie

Beleidsplan. Voor de jaren 2008-2009

Beleidsplan. Voor de jaren 2008-2009 Beleidsplan Voor de jaren 2008-2009 Vooraf Voor u ligt het beleidsplan van de Stichting Doe Wat. Het plan omvat een overzicht van de doelstellingen en activiteiten en geeft inzicht in de werving en het

Nadere informatie

Het BEL-model werkt voor Blaricum, Eemnes en Laren 2011

Het BEL-model werkt voor Blaricum, Eemnes en Laren 2011 Het BEL-model werkt voor Blaricum, Eemnes en Laren 2011 27 juni 2011 De gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren zijn een vreemde eend in het huidige krachtenspel van fuserende gemeenten. Tegen de tijdsgeest

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie