Rapport Proof of Concept Collaboration Infrastructure

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rapport Proof of Concept Collaboration Infrastructure"

Transcriptie

1 indi Rapport Proof of Concept Collaboration Infrastructure Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Frank Pinxt Auteur : Mark Versteegen Opleverdatum : Versie : 1.0 Samenvatting Dit rapport beschrijft de achtergrond, opzet, werkwijze, bevindingen en conclusies van de Proof of Concept Collaboration Infrastructure zoals vermeld in het SURFworks Jaarplan In deze Proof of Concept is het gelukt om de feitelijke samenwerkingsinfrastructuur (middleware) te realiseren waarover, via een gebruikersinterface op basis van open standaarden (OpenSocial), een SURFnet dienst en diensten van derden partijen zijn ontsloten. Voor deze publicatie geldt de Creative Commons Licentie Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Netherlands. Meer informatie over deze licentie is te vinden op

2 Colofon Programmalijn : Proof of Concept Onderdeel : Collaboration Infrastructure Activiteit : 5.2 Deliverable : Rapport Proof of Concept Collaboration Infrastructure Toegangsrechten : Publiek Externe partij : i.s.m. uitgevoerd met Everett Dit project is tot stand gekomen met steun van SURF, de organisatie die ICT vernieuwingen in het hoger onderwijs en onderzoek initieert, regisseert en stimuleert door onder meer het financieren van projecten. Meer informatie over SURF is te vinden op de website (www.surf.nl). 2

3 Context Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? Wat kan je ermee? Extra (Bijlagen, Thema, Gerelateerde thema s) 6 dingen die je moet weten over het Rapport PoC Collaboration Infrastructure Anno 2009 stelt de omgeving waarin SURFnet opereert zodanig veranderde eisen dat de bijdrage aan de verbetering van instellingsoverstijgende samenwerkingsmogelijkheden gevonden moet worden in de mogelijkheid om lokale instellingssystemen en -diensten te koppelen met diensten van SURFnet en van derde partijen. Daarbij spelen open standaarden en federatieve authenticatie en autorisatie een cruciale rol. Hiermee vindt een belangrijke verschuiving plaats van het aanbieden van diensten naar het federatief koppelen van diensten. Dit rapport beschrijft de achtergrond, opzet, werkwijze, bevindingen en conclusies van de Proof of Concept Collaboration Infrastructure zoals vermeld in het SURFworks Jaarplan In de Proof of Concept is geprobeerd om de feitelijke samenwerkingsinfrastructuur (middleware) te realiseren waarover, via een gebruikersinterface op basis van open standaarden (OpenSocial), een SURFnet dienst en diensten van derden partijen zijn ontsloten. De uitkomsten van dit rapport zijn enerzijds bedoeld voor SURFnet intern als advies om een goede afweging te maken om in 2010 een dienstontwikkeltraject te starten en anderzijds voor externe belangstellenden die zich willen informeren over de mogelijkheden van instellingsoverstijgende samenwerking binnen het hoger en wetenschappelijk onderwijs. De Collaboration Infrastructure is een nieuwe vorm van online multimediale samenwerking over instellingsgrenzen heen. Een diepgaande technische uiteenzetting is te vinden in een door de projectmedewerkers bijgehouden interne wiki van de PoC, welke op aanvraag is in te zien (neem hiervoor contact op met het rapport Collaboration Infrastructure en het rapport Widgets, Gadgets en Portaltechnologie. Met de uitkomsten van de PoC kan worden bepaald of het verstandig is in 2010 te starten met een dienstontwikkeltraject waaruit de eerste versie van de Collaboration Infrastructure zal resulteren. Het rapport Proof of Concept Collaboration Infrastructure Het rapport Technologyscouting Collaboration Infrastructure (English) Het rapport Widgets, Gadgets en Portal-technologie De presentatie slides en video s van de informatiebijeenkomst Collaboration Infrastructure van 14 december

4 Rapport Proof of Concept Collaboration Infrastructure 4

5 Inhoudsopgave Managementsamenvatting Inleiding Scope Leeswijzer Doel van de Proof of Concept Onderdelen van de Proof of Concept Werkwijze van de Proof of Concept SCRUM Bevindigen Proof of Concept Gebruikersinterface Middleware CoIn Ontsloten services Conclusies en Advies Dit project is tot stand gekomen met steun van SURF, de organisatie die ICT vernieuwingen in het hoger onderwijs en onderzoek initieert, regisseert en stimuleert door onder meer het financieren van projecten. Meer informatie over SURF is te vinden op de website (www.surf.nl). 5

6 Managementsamenvatting Dit rapport beschrijft de achtergrond, opzet, werkwijze, bevindingen en conclusies van de Proof of Concept Collaboration Infrastructure zoals vermeld in het SURFworks Jaarplan Anno 2009 stelt de omgeving waarin SURFnet opereert zodanig veranderde eisen dat de bijdrage aan de verbetering van instellingsoverstijgende samenwerkings-mogelijkheden gevonden moet worden in de mogelijkheid om lokale instellingssystemen en -diensten te koppelen met diensten van SURFnet en van derde partijen. Daarbij spelen open standaarden en federatieve authenticatie en autorisatie een cruciale rol. Hiermee vindt een belangrijke verschuiving plaats van het aanbieden van diensten naar het federatief koppelen van diensten. In hoofdstuk 3 van dit rapport worden de bevindingen van de Proof of Concept uiteengezet. Hierin wordt beschreven hoe de Collaboration Infrastructure in een testopstelling is beproefd en hoe diensten ontsloten zijn door middel van een grafische interface. Het is gelukt om de feitelijke samenwerkingsinfrastructuur (middleware) te realiseren waarover, via een gebruikersinterface op basis van open standaarden (OpenSocial), een SURFnet dienst en diensten van derden partijen zijn ontsloten. Op basis van de behaalde resultaten luidt het advies dan ook om in 2010 een dienstontwikkeltraject te starten. Het resultaat van dat traject moet een eerste werkende versie van de Collaboration Infrastructure opleveren. Daarvoor zullen er volgend jaar enkele marktverkenningen, meerdere technologieverkenningen en enkele proof of concepts uitgevoerd worden. 6

7 1 Inleiding Binnen het SURFworks meerjarenplan is vereenvoudiging van samenwerking over instellingsgrenzen heen één van de speerpunten. Om dit te realiseren is SURFnet gestart met SURFgroepen. In 2006 is er zoals bij veel innovaties gestart met een verticaal geïntegreerd systeem dat alle functionaliteit vanuit een bijna monolithisch systeem aanbiedt. SURFnet heeft daarvoor een pakket dat bedoeld was als intranet toepassing beschikbaar gemaakt als een webdienst. Dit heeft inherente nadelen op het gebied van uitbreidbaarheid, ondersteuning van standaarden en koppelbaarheid met andere systemen (bijvoorbeeld lokale systemen van instellingen en systemen van derden). Daarnaast heeft de markt zich sterk ontwikkeld. Anno 2009 is de beschikbaarheid van online samenwerking als een webdienst gemeengoed geworden. Bovendien heeft de eindgebruiker zich ontwikkeld tot een individu die zelf bepaald welke webdiensten hulpvol zijn en beperkt hij of zij zich niet tot het aanbod dat vanuit de instelling aangereikt wordt. In deze veranderende omgeving moet SURFnet zich bezinnen op de bijdrage die zij kan leveren aan de verbetering van instellingsoverstijgende samenwerkingsmogelijkheden. Deze bijdrage moet met name gevonden worden in de mogelijkheid om lokale instellingssystemen en -diensten te koppelen met diensten van SURFnet en van derde partijen. Daarbij spelen open standaarden en authenticatie en autorisatie een cruciale rol. Hiermee vindt een belangrijke verschuiving plaats van het aanbieden van diensten naar het federatief koppelen van diensten. Deze ambitie bewerkstelligt de opzet van een ambitieus project: Collaboration Infrastructure (CoIn). In de eerste helft van 2009 is een technologieverkenning Collaboration Infrastructure & Federated Collaboratories uitgevoerd waarbij onderzoek is gedaan naar de mogelijkheden voor een nieuwe open infrastructuur. Deze technologieverkenning heeft een rapport 1 opgeleverd met de resultaten van het onderzoek. Dit onderzoek is de tweede helft van 2009 voortgezet in een Proof of Concept (PoC) fase. In deze PoC is de theorie uit het onderzoek aan de praktijk getoetst. In dit document worden de bevindingen van de PoC uiteengezet. 1.1 Scope Uitgangspunten voor de uitvoering van de PoC zijn in beginsel een basisinfrastructuur met groepsrelaties en federatieve authenticatie. De infrastructuur moet de koppelingen met SURFnet services, services van derden (marktpartijen) en services van instellingen faciliteren en deze presenteren in een grafische gebruikers interface. 1.2 Leeswijzer Voor een overzicht op hoofdlijnen van de PoC kan worden volstaan met het lezen van hoofdstuk 3. Hoofdstuk 3 beschrijft de bevindingen en resultaten van de proof of concept. Een diepgaande technische uiteenzetting is te vinden in een door de projectmedewerkers bijgehouden interne wiki van de PoC, welke op aanvraag is in te zien (neem hiervoor contact op met Frank.Pinxt at surfnet.nl), het rapport Collaboration Infrastructure 2 en het rapport Widgets, Gadgets en Portal-technologie 3. 1 &

8 2 Doel van de Proof of Concept Het doel van dit project is tweeledig: 1. Het beproeven van de Collaboration Infrastructure in een testopstelling; 2. Het ontsluiten van diensten door middel van een grafische interface. 2.1 Onderdelen van de Proof of Concept In de Proof of Concept is naar de volgende onderdelen onderzoek gedaan (zie ook figuur 1): Collaboration Infrastructuur de feitelijke middleware waarover de diensten met de gebruikers kunnen communiceren; Gebruikersinterface een gebruikersinterface op basis van open standaarden; Ontsloten services in ieder geval 2 services zoals deze ontsloten zouden kunnen worden door de Collaboration infrastructuur. Omdat het delen van bestanden gezien wordt als onmisbare functionaliteit in een samenwerkingsplatform is deze functionaliteit opgenomen in de PoC; Figuur 1 Daarnaast zijn er voor deze Proof of Concept Requirements opgesteld in de vorm van user stories. 2.2 Werkwijze van de Proof of Concept Voor de uitvoering van de Proof of Concept is gekozen voor een samenwerking met ontwikkelpartner Everett. Everett is een Consultancy organisatie en Systeem Integrator. Deze PoC is uitgevoerd vanuit de conclusies van het rapport Collaboration Infrastructure, het rapport Widgets, Gadgets en Portaltechnologie en de bij SURFnet en Everett aanwezige kennis over koppelingen van services. 8

9 2.3 SCRUM In gezamenlijk overleg tussen SURFnet en Everett is de PoC iteratief gerealiseerd door een team van specialisten van zowel Everett als SURFnet. Daarbij is gewerkt met een hulpmiddel voor het managen van softwareontwikkeling, genaamd SCRUM. SCRUM is vooral geschikt voor projecten waarbij nauwe afstemming nodig is tussen vraag en hetgeen gebouwd/gerealiseerd moet worden. Hier volgt een korte uiteenzetting over deze ontwikkelmethodiek: SCRUM is een framework voor het agile 4 managen van softwareontwikkeling. Men werkt in multidisciplinaire teams die in korte sprints (iteraties) werkende software opleveren. Samenwerking, communicatie en teamspirit zijn hierbij sleutelwoorden. SCRUM is een term die afkomstig is uit de rugbysport, hierbij staan de spelers in een grote groep en proberen ze al duwend de bal naar de overkant van het veld te brengen[...] 5 Het raamwerk SCRUM kenmerkt zich verder door de grote mate van zelfsturendheid van het ontwikkelteam, de directe communicatielijnen, en de zeer efficiënte taakverdeling. Het is een eenvoudig model dat wordt gebruikt om teams te organiseren en meer productief werk met een hogere kwaliteit te realiseren. Het maakt het voor teams mogelijk om de hoeveelheid werk zelf te kiezen en vervolgens ook zelf te beslissen wat de beste manier is om het werk aan te pakken. Dit levert een meer plezierige en productieve werkomgeving op. SCRUM is ontworpen om zich aan te passen aan veranderende eisen tijdens het ontwikkelproces door middel van snel op elkaar volgende intervallen, ook wel Sprints genoemd. Het stelt teams in staat om de eisen van de klant te prioriseren en het product in real time aan te passen aan de wensen van de klant. Door dit te doen levert SCRUM wat de klant wil op het moment van levering, terwijl werk dat niet gewaardeerd wordt door de klant geëlimineerd kan worden SCRUM & Prince2 SURFnet werkt met een aan de organisatie aangepaste versie van de projectmanagementmethode Prince2. Voor de PoC hebben SURFnet en Everett gekozen om op programmaniveau Prince2, en op projectniveau SCRUM te gebruiken. Prince2 werkt heel goed in gecontroleerde omgevingen, met name bij goed gedefinieerd werk. Als er, zoals in deze PoC, sprake is van innovatie en een deels ongecontroleerde omgeving, dan s een hulpmiddel benodigd dat daar mee kan omgaan. Bij software-ontwikkeling gaat een hoeveelheid creativiteit zitten in het vastleggen van de eisen en vervolgens het vertalen van deze eisen naar werkende software. Met deze grote hoeveelheden creativiteit en de interpretatie ervan is er sprake van een grote mate van complexiteit. 4 Agile-software-ontwikkeling is een conceptueel raamwerk voor het uitvoeren van software-ontwikkelingsprojecten als alternatief voor traditionele starre praktijken. Het Engelse woord agile betekent: behendig, lenig. 5 9

10 2.3.2 Ervaringen met SCRUM Het werken met het SCRUM raamwerk bij de uitvoering van de PoC Collaboration Infrastructure is naast een aantal te benoemen kanttekeningen- door de vanuit SURFnet betrokken medewerkers uitstekend ontvangen. De technisch product managers die elkaar afwisselden als onderdeel van het SCRUM team voelden zich betrokken bij de totstandkoming van het resultaat. Door het dagelijks hands-on meewerken genereerden zij ideeën die verdere richting gaven aan de doelstellingen. Daarnaast waren de 2-wekelijkse demonstraties van de resultaten van de sprints telkens weer zeer informatief en inspirerend. Er zijn echter ook enkele kanttekeningen binnen het kader lijn- versus projectorganisatie die aandacht behoeven. Het vrijmaken van SURFnet medewerkers voor het werken in de sprints is één van de knelpunten. Er wordt van de SURFnet medewerkers verlangt dat zij tijdens een sprint 6 volle dagen per 2 weken fulltime meedraaien in het SCRUM team. Het combineren van de werkzaamheden tijdens een sprint en de werkzaamheden van de diverse andere projecten waar zij onderdeel van uitmaken vergt enige organisatie. Ook het vrijmaken van werkruimtes zorgde voor uitdagingen. Nu was deze PoC een relatief klein project, maar bij grote projecten kan het vrijmaken van werknemers en ruimte wel een echt een probleem vormen. 10

11 3 Bevindigen Proof of Concept In dit hoofdstuk worden de bevindingen van de Proof of Concept uiteengezet op basis van de volgende modules (zie ook hoofdstuk 2.1): Gebruikersinterface; Collaboration Infrastructure; Ontsloten services. Onderstaande schematische afbeelding (figuur 2) toont de Collaboration Infrastructure die uit drie componenten bestaat. Figuur 2 (Van boven naar beneden) De gebruikersinterface is de presentatielaag waar de gebruikers interactie mee hebben. Om een functionaliteit relatief eenvoudig te integreren in een omgeving naar eigen keuze, zoals bijvoorbeeld een eigen portal of een leeromgeving, maar ook de omgeving van een derde partij zoals een ander 'sociaal netwerk' is deze presentatielaag bij voorkeur platform onafhankelijk. Daarnaast zou de presentatielaag niet beperkt moeten zijn tot een specifiek medium. De gebruiker moet de mogelijkheid hebben om toegang tot content te hebben via de mobiele telefoon, een TV of offline- op de desktop. Het ontsluiten van federatieve widgets als desktopapplicatie blijkt niet eenvoudig te zijn. In de PoC is er door de beperkte tijd verder geen poging gedaan om de presentatielaag anders aan te bieden dan via een internet browser. 11

12 In de Middelware laag is een verdeling in twee componenten aangebracht. Aan de rechterkant staan de services die de samenwerkingsfunctionaliteit ondersteunen. Daaronder vallen Federatieve authenticatie, systemen waarin groepsrelaties zijn vastgelegd en systemen die berichtenverkeer tussen applicaties en gebruikers kunnen afhandelen. Aan de linkerkant bevindt zich slimme software die door systemen gebruikt kan worden en op die manier 'context' kan toevoegen aan de interactie van een gebruiker met een achtergelegen service. In de service laag staan drie soorten services: Diensten die door SURFnet aangeboden worden, hierbij moet met name gedacht worden aan generieke, instellingsoverstijgende samenwerkings-functionaliteit. Diensten die door instellingen aan eigen gebruikers en aan elkaar worden aangeboden. Ook het delen van informatiesystemen zoals opslaglocaties, wetenschappelijke datasets en bijvoorbeeld meetapparaten behoren tot deze categorie. Diensten van derden/ marktpartijen. Door de realisatie van de bovengenoemde infrastructuur is het volgende scenario toepasbaar binnen de Collaboration Infrastruture: Een eindgebruiker logt in op een portal omgeving in de presentatielaag. Wanneer de gebruiker vervolgens een service aan wil spreken verloopt dat via de middelware laag. Deze middelware weet al dat de gebruiker succesvol federatief is ingelogd, en kan nu bijvoorbeeld in het groepsrelatiesysteem de samenwerkingsgroepen van de gebruiker ophalen. Door deze nu beide aan een achterliggende applicatie aan te bieden kan de gebruiker via een single sign on door naar de achterliggende applicatie waarbij ook meteen de juiste rollen en rechten in de achterliggende dienst geregeld zijn. Voor de techniek die gebruikt wordt om tussen de verschillende componenten te communiceren, alsmede gerealiseerde User Stories is er gedetailleerde informatie beschikbaar in de interne wiki. 3.1 Gebruikersinterface Een belangrijk onderdeel van de PoC is de functionele wens om het in samenhang kunnen presenteren van diensten (services) van zowel SURFnet, instellingen, als ook diensten van derden. Om tot een keuze te komen voor de toe te passen technologie voor de gebruikersinterface is er in Q3 van 2009 onderzoek gedaan naar Widget- en portaltechnologie. De beschikbare technologieën zijn afgezet tegen de doelstellingen van de Collaboration Infrastructure. Hieruit is voortgekomen dat een omgeving op basis van OpenSocial gadgets het meest geschikt is. De representatie van de functionaliteiten van webdiensten aan eindgebruikers is in de CoIn PoC dan ook met succes gerealiseerd door het implementeren van OpenSocial gadgets die in staat zijn om binnen een scala van OpenSocial-conforme containers (zoals igoogle, Hyves, Netvibes, Partuza /Shindig) te opereren. 12

13 3.2 Middleware CoIn Voor de realisatie van de feitelijke middleware laag waarover de gebruikers met de diverse diensten kunnen communiceren is er tijdens de PoC naar een aantal zaken onderzoek gedaan: Single SignOn en Attribute enrichment Er is een zogenaamde Service Provider proxy gebruikt die voor alle gekoppelde diensten de federatieve authenticatie afhandelt. Op deze wijze is Single Sign On (SSO) tussen alle aangesloten applicaties mogelijk. Naast het verzorgen van SSO kan deze proxy gebruikt worden om zogenaamde 'attribute enrichment' uit te voeren. De attributen die de instellings Identity providers aanleveren, kunnen worden uitgebreid met attributen die binnen het dienstendomein van SURFnet bruikbaar zijn. Door gebruik te maken van de dienst SURFteams was het mogelijk om alle gekoppelde diensten van dezelfde groepsrelaties en bijbehorende rollen te voorzien. Figuur 3 toont schematisch de werking van zowel de SSO als attribute enrichment functionaliteit. Dienst A Dienst B Dienst C Figuur 3 Federatieve Toegang tot webservices Er is verder onderzoek gedaan naar methoden om webservices te ontsluiten, waarbij de authenticatie ervan namens een federatieve eindgebruiker verloopt. Een voorbeeld hiervan is de gerealiseerde koppeling tussen de OpenSocial Container en MyExperiment.org. Omdat de eindgebruiker federatief is ingelogd op de portal omgeving, kan vervolgens een OAuth authenticatie verzoek naar een achterliggende service gemaakt worden. OAuth is een open protocol waarmee gebruikers zonder tussenkomst van een gebruikersnaam en wachtwoord hun persoonlijke content (bijvoorbeeld foto s, video, contactlijsten) die zijn opgeslagen op een website kunnen delen via een andere website. Figuur 4 geeft schematisch het berichtenverkeer weer wat in OAuth termen, een 'OAuth 3- legged authentication' heet. 13

14 Figuur 4 Provisioning en deprovisioning van gedistibueerde diensten Als laatste is gekeken hoe federatieve authenticatie gebruik kan maken van groepsrelaties om applicaties automatisch aan te bieden. Tijdens de PoC zijn er diverse strategieën, zoals eerder beschreven in het rapport Provisioning and deprovisioning services in identity federations getest. De diverse scenario s zijn vaak complex, zoals blijkt uit het schematisch overzicht van hoe dit is geïmplementeerd voor OpenFire Messaging server (Figuur 5). 3.3 Ontsloten services Figuur 5 Een belangrijk voorwaarde om de proof of concept van de Collaboration Infrastructure te laten slagen was de wens om tenminste één SURFnet dienst en één externe dienst te koppelen aan de Collaboration Infrastructure. Omdat het delen van bestanden als een onmisbare functionaliteit in een samenwerkingsomgeving wordt gezien moest deze functionaliteit opgenomen worden in de PoC. Voor het delen van documenten is gebruik 14

15 gemaakt van het open source software system Alfresco. Alfresco is gebaseerd op open standaarden en sluit goed aan bij de visie mbt de Collaboration Infrastructure. Het koppelen van diensten aan de Collaboration Infrastructure en het representeren daarvan aan eindgebruikers is grotendeels succesvol verlopen. Er zijn meer diensten aan de Collaboration Infrastructure gekoppeld dan op voorhand was voorzien. De belangrijkste ontsloten diensten tijdens de PoC zijn: Alfresco (document sharing, lokaal) Partuza (social network, lokaal) Confluence (wiki, lokaal) Foodle (calendering, lokaal) Filesender (file sharing, lokaal) Adobe Connect (webconferencing, lokaal) My Experiment (virtual research environment, extern) Google Apps (samenwerkingsomgeving, extern) Randvoorwaarden voor ontsluiten van services In de PoC is bij de integratie van diensten in de Collaboration Infrastructure voornamelijk geconcentreerd op het configureren, wijzigen en aanpassen van de diensten om de volgende functionaliteiten te ondersteunen of te gebruiken: Authenticatie: inloggen door middel van de SURFfederatie; Groepen en groepslidmaatschappen van SURFteams; Portal integratie: Representatie aan eindgebruikers op een gestandaardiseerde wijze. Hieronder wordt beschreven met welke factoren er rekening gehouden moet worden bij het ontsluiten van diensten. De representatie en integratie van (externe) diensten en toepassingen via de Collaboration Infrastructure kan op verschillende manieren gerealiseerd worden. Hoe deze integratie gerealiseerd wordt is voor een groot deel afhankelijk van de gebruikte applicatie. De volgende opsomming beschrijft de kenmerken die bepalen hoe de integratie in CoIn gerealiseerd kan worden: De mate van controle op de implementatie Een applicatie of dienst die door SURFnet of een aangesloten instelling aangeboden wordt, is te modificeren zodat deze goed past in de CoIn infrastructuur. Moeilijk wordt het echter indien de toepassing of dienst buiten het SURFnet domein valt. De mate van controle op de implementatie wordt daardoor beperkt; Open source of closed source. Wanneer een toepassing of dienst één of meerdere CoIn integratie methoden (zoals een login afgehandeld door de SURFfederatie) niet ondersteund, zal dit moeten worden aangepast. Wanneer een toepassing of dienst Open Source is, zullen de wijzigingen om de benodigde CoIn integratie mogelijk te maken relatief eenvoudig zijn. Daarbij behoort wel de opmerking dat rekening gehouden moet worden de onderhoudbaarheid van Open Source software. Wanneer een toepassing of dienst closed source ontwikkeld is zijn de mogelijke integratiemethoden afhankelijk van wat de ontwikkelaar beschikbaar heeft. In dat geval kan de functionaliteit van de toepassing of dienst volstaan, maar er moet 15

16 zorgvuldig onderzocht worden of het daadwerkelijk binnen de Collaboration Infrastructure past. 16

17 De aangeboden webservices van de toepassing of dienst. Vaak is de bruikbaarheid van een toepassing of dienst in de CoIn afhankelijk van zijn zichtbare webservices. De volgende aspecten zijn in dit kader van belang: o o Een webservice is gebaseerd op SOAP of REST; De beveiliging en authenticatie wordt ondersteund door middel van WSS of OAuth. Ook zijn de functionaliteiten die worden aangeboden door de webservices van de toepassingen belangrijk. De technische implicaties van de volgende vragen bepalen het gemak van het aansluiting aan de Collaboration Infrastructure: o o o Is alleen niet-geauthenticeerde content beschikbaar of kunnen sommige aanvragen alleen worden gedaan na de juiste authenticatie? Ondersteunt de webservice alleen lees- of ook schrijfacties? Kunnen gebruikers of groepen worden voorzien van de juiste autorisaties? De API aangeboden door de toepassing of dienst. De API kan worden gebruikt als interface om door middel van een aangepaste code te communiceren met een toepassing of dienst. Hiermee kan de API vooraf gedefinieerde acties of verzoeken uitvoeren. De bruikbaarheid van deze API voor CoIn is grotendeels afhankelijk van de functionaliteit en in deze context zal het vooral worden gebruikt voor de provisioning van gebruikers en het opslaan van groepsgerelateerde gegevens van de toepassingen. 17

18 4 Conclusies en Advies Bij de start van het project is aangegeven dat de Proof of Concept geslaagd is als: a) De feitelijke samenwerkingsinfrastructuur is gerealiseerd; b) Een gebruikersinterface op basis van open standaarden is gerealiseerd; c) Minstens 2 services, waarvan één SURFnet dienst en één dienst van een derde partij in de CoIn ontsloten zouden kunnen worden. Hieronder wordt beschreven of deze doelstellingen zijn behaald. De resultaten voor bovengenoemde doelstellingen in de PoC zijn als volgt: a) Door aan de bestaande combinatie van de SURFfederatie en SURFnet s ESPEE (service provider) een externe groepsfunctionaliteit toe te voegen is de infrastructuur gereed gemaakt voor het (instellingsoverstijgend) koppelen van diensten. b) Het is gelukt om de functionaliteiten van webdiensten aan eindgebruikers te presenteren door het verstrekken van OpenSocial gadgets die in staat zijn om te draaien binnen een scala van OpenSocial-conforme containers. c) De document sharing toepassing Alfresco is met succes gekoppeld aan de Collaboration Infrastructure. Hiervoor is de SURFnet service provider ingebouwd in de applicatie. Daarnaast zijn diverse diensten met onder andere calendering-, content repository-, presence-, webconferencing- en mailinglist-functionaliteiten gekoppeld aan de Collaboration Infrastructure. Advies Op basis van de behaalde resultaten luidt het advies om in 2010 een dienst ontwikkeltraject te starten. Het resultaat van dat traject moet een eerste werkende versie van de Collaboration Infrastructure opleveren. Daarvoor zullen er volgend jaar enkele marktverkenningen, technologieverkenningen en enkele Poof of Concepts uitgevoerd worden. 18

Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent

Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent indi-2009-12-028 Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent Project : SURFworks Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent Projectjaar : 2009 Projectmanager : Sandra Passchier Auteur(s)

Nadere informatie

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Implementatiekosten en baten van SURFconext Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Dit document geeft een antwoord op de vraag hoeveel een aansluiting op SURFconext kost. Introductie... 1

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van Alfresco aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 8 december 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305

Nadere informatie

Dienstbeschrijving SURFconext

Dienstbeschrijving SURFconext Auteur(s): S. Veeke Versie: 1.0 Datum: 1 augustus 2015 Moreelsepark 48 3511 EP Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht +31 88 787 3000 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl ING Bank NL54INGB0005936709 KvK Utrecht

Nadere informatie

Strategisch omgaan met de cloud

Strategisch omgaan met de cloud http://www.flickr.com/photos/mseckington/ Strategisch omgaan met de cloud Floor Jas, Hoofd Advanced Services, SURFnet bv Floor.Jas@SURFnet.nl Issues met cloud Privacy Dataportabiliteit Beveiliging Koppelbaarheid

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Remote instrumentation

Remote instrumentation indi-2009-12-035 Remote instrumentation Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Walter van Dijk Auteur(s) : Hind Abdulaziz, Alexander ter Haar (Stratix) Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

GOOGLE APPS-AUTHENTICATIE VIA DE SURFFEDERATIE

GOOGLE APPS-AUTHENTICATIE VIA DE SURFFEDERATIE GOOGLE APPS-AUTHENTICATIE VIA DE SURFFEDERATIE versie 2.0, 14 april 2010 SURFNET BV, R ADBOUDKWARTIER 273, POSTBUS 19035, 3501 DA U TRECHT T +31 302 305 305, F +31 302 305 329, WWW.SURFNET. NL INHOUD 1.

Nadere informatie

Resultaten marktscan SURFfederatie

Resultaten marktscan SURFfederatie indi-9-- Resultaten marktscan SURFfederatie Project : SURFworks Projectjaar : 9 Projectmanager : Paulien Rinsema Auteur(s) : Eefje van der Harst, Elise Roders, Karianne Vermaas Opleverdatum : 9 Versie

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van BigBlueButton aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 1 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van BigBlueButton aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 1 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van BigBlueButton aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 1 december 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

Scrum. Een introductie

Scrum. Een introductie Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 10 Scrum Een introductie Almere 1999 Proud of it Pagina 1 van 10 Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Scrum... 4 3 Scrum rollen...

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Wordpress aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 7 november 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Wordpress aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 7 november 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van Wordpress aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 7 november 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305

Nadere informatie

Autorisatierollen beheren

Autorisatierollen beheren Handleiding en autorisatiemodel Auteur: SURFnet Versie: 3.2 Datum: Juli 2015 Moreelsepark 48 3511 EP Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 088 7873000 admin@surfnet.nl www.surf.nl ING Bank NL54INGB0005936709

Nadere informatie

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan:

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan: User Profile Repository Art Recommender Visie document Versie 2.0 1 juli 2011 Auteurs Hennie Brugman, technisch coordator CATCHPlus hennie.brugman@meertens.knaw.nl Doel is, dat dit document uiteindelijk

Nadere informatie

TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling. Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO

TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling. Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO TU/e DLWO: Concept voor interne en externe koppeling Frank Vercoulen Functioneel beheer TU/e DLWO Inhoud Historie DLWO Randvoorwaarden sourcing Ontwikkelingen DLWO Grensoverstijgende ICT uitdagingen Conclusies

Nadere informatie

Skype voor SURFcontact

Skype voor SURFcontact indi-2010-012-020 Skype voor SURFcontact Project : SURFworks Projectjaar : 2010 Projectmanager : Alexander van den Hil Auteur(s) : Erik Dobbelsteijn Opleverdatum : 09-12-2010 Versie : 1.0 Samenvatting

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van LimeSurvey aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 4 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van LimeSurvey aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 4 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van LimeSurvey aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 4 december 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305

Nadere informatie

Eindrapport Stimulering beveiliging

Eindrapport Stimulering beveiliging indi-2009-12-024 Eindrapport Stimulering beveiliging Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Identity as a Service: procesbeschrijvingen

Identity as a Service: procesbeschrijvingen Identity as a Service: procesbeschrijvingen Project : SURFworks Identity as a Service Projectjaar : 2009 Projectmanager : Remco Poortinga-van Wijnen, Roland van Rijswijk Auteur(s) : Arjo Duineveld (IGI)

Nadere informatie

Alfresco Document Management

Alfresco Document Management Pagina 1 van 6 Alfresco Document Management Efficiënter kunnen (samen)werken, altijd en overal kunnen beschikken over de benodigde informatie en geen zorgen hoeven maken over IT en back-up? Lagere kosten

Nadere informatie

Resultaten marktscan eduroam

Resultaten marktscan eduroam indi-9-- Resultaten marktscan eduroam Project : SURFworks Projectjaar : 9 Projectmanager : Paulien Rinsema Auteur(s) : Eefje van der Harst, Elise Roders, Karianne Vermaas Opleverdatum : 5 9 Versie :. Samenvatting

Nadere informatie

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Geachte heer, mevrouw, Gemeente Amersfoort is in 2010 gestart met het project AmersfoortBreed.

Nadere informatie

Verzamelde vragen en antwoorden Agile Applicatie ontwikkeling. Agile Methodiek en Technologie. Zest Application Professionals

Verzamelde vragen en antwoorden Agile Applicatie ontwikkeling. Agile Methodiek en Technologie. Zest Application Professionals Verzamelde vragen en antwoorden Agile Applicatie ontwikkeling Agile Methodiek en Technologie Zest Application Professionals Hoe is de aansluiting op ontwikkelmethoden voor Legacy-systemen? Out of the Box

Nadere informatie

Een Digitale Leer- en Werkomgeving uit de cloud Beat Nideröst Cloud vendor dagen 21 september 2011 Agenda DLWO case Hogeschool van Amsterdam Extended DLWO EduGroepen Demo Inzichten ICT Landschap Hogeschool

Nadere informatie

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING?

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Innervate: Januari 2011 WHITEPAPER CLOUD COMPUTING HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Lees hier in het kort hoe u zich het best kunt bewegen in de wereld van cloud computing

Nadere informatie

Enterprise SSO Manager (E-SSOM) Security Model

Enterprise SSO Manager (E-SSOM) Security Model Enterprise SSO Manager (E-SSOM) Security Model INHOUD Over Tools4ever...3 Enterprise Single Sign On Manager (E-SSOM)...3 Security Architectuur E-SSOM...4 OVER TOOLS4EVER Tools4ever biedt sinds 2004 een

Nadere informatie

Single sign on kan dé oplossing zijn

Single sign on kan dé oplossing zijn Whitepaper Single sign on kan dé oplossing zijn door Martijn Bellaard Martijn Bellaard is lead architect bij TriOpSys en expert op het gebied van security. De doorsnee ICT-omgeving is langzaam gegroeid

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

IP Businessmanager voor gevorderden

IP Businessmanager voor gevorderden IP Businessmanager voor gevorderden mobiel integratie total cost of ownership (tco) management rapportages netwerken en ict vm en hosted oplossingen business manager integratie bedrijfs applicaties voip

Nadere informatie

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Veel zorginstellingen geven aan informatievoorziening te willen verbeteren. Om bijvoorbeeld de cliënt meer centraal te stellen of Het

Nadere informatie

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008 Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project versie 1.0 juni 2008 Document informatie Versiebeheer Versie Datum Auteur Activiteiten 1.0 juni 2008 drs. E. Willemsen Initiële opzet Archivering

Nadere informatie

Campus Challenge 2013: HBO en MBO

Campus Challenge 2013: HBO en MBO Aankondiging Datum: 26 april 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl Deutsche Bank 46 57 33 506 KvK Utrecht 30090777 BTW NL

Nadere informatie

SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR -

SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR - SPTOOLS SHAREPOINT CONNECTOR - 1/6 Inhoudsopgave 1. SPTOOLS... 3 WAT KAN HET?... 3 Document Browser...3 Document Bundels...3 Consistente Data Quality...3 SharePoint workflows en document goedkeuring...3

Nadere informatie

Alfresco Document Management 100% Open Source

Alfresco Document Management 100% Open Source Alfresco Document Management 100% Open Source Alfresco Document Man agement Of u nu uw organisatie effectiever wilt maken, uw klanten beter wilt bedienen of intern een betere onderlinge samenwerking wilt

Nadere informatie

Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs

Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs Masterclass SharePoint 2013 in het onderwijs APS IT-diensten Utrecht Pagina 1 SharePoint 2013 in het onderwijs SharePoint 2013 biedt onderwijsorganisaties de unieke mogelijkheid om samenhang aan te brengen

Nadere informatie

owncloud centraliseren, synchroniseren & delen van bestanden

owncloud centraliseren, synchroniseren & delen van bestanden owncloud centraliseren, synchroniseren & delen van bestanden official Solution Partner of owncloud Jouw bestanden in de cloud Thuiswerken, mobiel werken en flexwerken neemt binnen organisaties steeds grotere

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Informatiearchitectuur

Informatiearchitectuur Informatiearchitectuur Onderwerpen Waarom is architectuur (nu) zo belangrijk? Wat is informatiearchitectuur? Ontwikkelingen in de tijd Structuur applicaties Applicatie-integratie Webservices Praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

Technology Scout Afgeschermde Live Streaming

Technology Scout Afgeschermde Live Streaming Technology Scout Afgeschermde Live Streaming Versie 1.2 Datum 3 februari 2010 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Inhoud Inhoud... 2 Samenvatting... 3 Opzet proof of concept... 5 User stories... 5 Uitgangspunten...

Nadere informatie

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties

Enabling Mobile. Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Enabling Mobile Een whitepaper over het ontsluiten van data en systemen voor gebruik met en door mobiele applicaties Door Rutger van Iperen Mobile Developer bij AMIS Services Introductie Het gebruik van

Nadere informatie

Factsheet Penetratietest Webapplicaties

Factsheet Penetratietest Webapplicaties Factsheet Penetratietest Webapplicaties Since the proof of the pudding is in the eating DUIJNBORGH - FORTIVISION Stadionstraat 1a 4815NC Breda +31 (0) 88 16 1780 www.db-fortivision.nl info@db-fortivision.nl

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Plan van Aanpak. project Tetris Packing

Plan van Aanpak. project Tetris Packing Plan van Aanpak project Tetris Packing Inleiding! 4 Projectomschrijving! 5 Producten! 5 Testplan! 5 Ontwerprapport! 5 Implementatierapport! 5 Testrapport! 5 Systeemdocumentatie! 5 Aanpak! 6 Projectmethodiek!

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

PRODUCT SHEET WHAT WE DO

PRODUCT SHEET WHAT WE DO ESDNOW, onderdeel van DISC BV, is dé Europese specialist als het gaat om het beheren, beveiligen, verkopen, toegang verschaffen tot, en distributie van digitale content. ESDNOW helpt uitgevers bij het

Nadere informatie

CatchPlus Workspaces. Patricia Alkhoven. CatchPlus. Gert-Jan van Dijk. Target Media BV. Datum: 27 april - 2011. Versie: 1.0

CatchPlus Workspaces. Patricia Alkhoven. CatchPlus. Gert-Jan van Dijk. Target Media BV. Datum: 27 april - 2011. Versie: 1.0 CatchPlus Workspaces Tav: Auteur: Patricia Alkhoven CatchPlus Gert-Jan van Dijk Target Media BV Datum: 27 april - 2011 Versie: 1.0 1. Inleiding Achtergrond Onder de projectnaam Scratch4all is er een samenwerking

Nadere informatie

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Masterclass Office 365 - SharePoint Online in het onderwijs APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Office 365 in het onderwijs Microsoft Office 365 biedt besturen en scholen de unieke mogelijkheid om samenhang

Nadere informatie

(Door)ontwikkeling van de applicatie en functionaliteiten

(Door)ontwikkeling van de applicatie en functionaliteiten Hieronder is een aantal belangrijke zaken uitgewerkt rondom het Saas/Cloudmodel op basis waarvan InCtrl haar internetsoftware-omgevingen aanbiedt. Dit document is bedoeld om een algemeen beeld te krijgen

Nadere informatie

LSSN seminar Amsterdam 01-11-2012 Edwin Kippers Master Black Belt. Project Management

LSSN seminar Amsterdam 01-11-2012 Edwin Kippers Master Black Belt. Project Management Lean Six Sigma Scrum Niet alleen voor software projecten LSSN seminar Amsterdam 01-11-2012 Edwin Kippers Master Black Belt Project Management Project succes survey The Standish Group's report: "CHAOS Summary

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat KENNISNET 1. Zijn er volgens u in deze toelichting aanvullingen of anderszins wijzigingen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken. NGI presentatie 16 februari 2010. Richard Groothuis (NIEUWS) PUBLICEREN WERK PROCESSEN KENNIS/ INFORMATIE TEAMSITES

Het Nieuwe Werken. NGI presentatie 16 februari 2010. Richard Groothuis (NIEUWS) PUBLICEREN WERK PROCESSEN KENNIS/ INFORMATIE TEAMSITES Het Nieuwe Werken (NIEUWS) PUBLICEREN KENNIS/ INFORMATIE WERK PROCESSEN TEAMSITES DOCUMENTEN & DOSSIERS INSTANT MESSAGING AUDIO & VIDEO CONFERENCING MOBILITEIT TELEFOON NGI presentatie 16 februari 2010

Nadere informatie

Internet-authenticatie management (A-select) Erik Flikkenschild e.flikkenschild@lumc.nl

Internet-authenticatie management (A-select) Erik Flikkenschild e.flikkenschild@lumc.nl Internet-authenticatie management (A-select) Erik Flikkenschild e.flikkenschild@lumc.nl Inhoud: Begrippenkader gezondheidszorg A-select scope A-select architectuur LUMC implementatie De uitdaging voor

Nadere informatie

ICT voorzieningen in de cloud; het UvT traject

ICT voorzieningen in de cloud; het UvT traject ICT voorzieningen in de cloud; het UvT traject Berthilde Boukema Projectleider de nieuwe werkplek 13-5-2011 1 Agenda Project achtergrond Beoogde situatie Doorlopen traject Demo Implementatie Vragen 12.000

Nadere informatie

Allévo. Op weg naar de ultieme BYOD organisatie met informatie op maat!

Allévo. Op weg naar de ultieme BYOD organisatie met informatie op maat! Op weg naar de ultieme BYOD organisatie met informatie op maat! In 2012 heeft Allévo met behulp van Involvit haar twee websites én het intranet vervangen. Daarnaast heeft Allévo ook de eerste verkennende

Nadere informatie

Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers

Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers Contact persoon: Thera Splinter: 020 6445160 team@webfysio.nl Contact persoon: Joost Nagelmaeker: 0642115336

Nadere informatie

De Kracht van Federatief Samenwerken

De Kracht van Federatief Samenwerken De Kracht van Federatief Samenwerken Entree en SURFfederatie verkleinen uw sleutelbos Ton Verschuren Productmanager Entree a.i. - Kennisnet Naam van de Auteur Remco Rutten Account Adviseur MBO - SURFnet

Nadere informatie

Grafisch ontwerp. Referenties. https://developers.google.com/webmasters/mobile-sites/ http://www.bluetrainmobile.com/mobile-showcase

Grafisch ontwerp. Referenties. https://developers.google.com/webmasters/mobile-sites/ http://www.bluetrainmobile.com/mobile-showcase Mobiel Datanose Op dit moment is mobiel datanose niet goed gedaan; je krijgt gewoon de site te zien zoals je het te zien krijgt op pc's of laptops. Maar vaak heb je het probleem dat je op je mobiel moet

Nadere informatie

REST Adapter in SAP PI/PO voor REST-based Web Services

REST Adapter in SAP PI/PO voor REST-based Web Services REST Adapter in SAP PI/PO voor REST-based Web Services Inleiding Eindelijk! SAP heeft officieel de REST Adapter voor SAP PI/PO uitgebracht. Deze is beschikbaar vanaf SAP NetWeaver 7.3 EHP1 SP14 of SAP

Nadere informatie

Business Analyse en User Experience

Business Analyse en User Experience Business Analyse en User Experience Een handreiking voor de Business Analyst Auteur: Marco Theunissen Versie: 1.0 Datum: Januari 2012 Copyright: Marco Theunissen, onder een licentie van Creative Commons

Nadere informatie

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES ONZE VISIE OP PROFESSIONEEL SOFTWARE ONTWIKKELEN Bij succesvolle softwareontwikkeling draait

Nadere informatie

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010

Praktijkcasus Identity management. Bert Dondertman 14 september 2010 Praktijkcasus Identity management Bert Dondertman 14 september 2010 Agenda Praktijkcasus: Waarom? Hoe? Score op de diverse dimensies OGh IAM presentatie juli 2010 2 Waarom? Centraal klantportaal waar mogelijkheden

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Optimaliseer de performance van uw dienst

Optimaliseer de performance van uw dienst Whitepaper Optimaliseer de performance van uw dienst Succes van uw online applicatie hangt mede af van de performance. Wat kunt u doen om de beste performance te behalen? INHOUD» Offline sites versus trage

Nadere informatie

ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM

ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM MEMO: ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM Boek.be 1 INHOUDSTAFEL 1 INHOUDSTAFEL... 2 2 ALGEMENE INFORMATIE... 3 2.1 DOCUMENT INFO... 3 2.2 NASCOM INFO... 3 2.3 KLANT INFO... 3 3 INTERPRETATIE

Nadere informatie

Evernote kan heel veel verschillende type bestanden opslaan. - gewone tekst - foto s - pdf s - websites (via Evernote webclipper

Evernote kan heel veel verschillende type bestanden opslaan. - gewone tekst - foto s - pdf s - websites (via Evernote webclipper ICT tools: Collaboratie tools in de cloud: Evernote: Werkt met een premium model. Gratis voor basis functies, uitgebreidere functies zijn betalend via een abonnement. Evernote is een samenwerkingstool

Nadere informatie

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1 eid Platform Programma eid www.eidstelsel.nl Contactpersoon Gerrit Jan van t Eind - Carlo Koch T 06-54 33 43 05 Contouren Launching Plan 1e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan`,

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1.JMS...2

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1.JMS...2 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1.JMS...2 1.1.Inleiding...2 1.2.Messaging architectuur...3 1.2.1.Point to point domein...3 1.2.2.Publish/Subscribe domein...4 1.2.3.Synchrone - asynchrone verwerking...4 1.2.4.De

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Single Sign On. voor. Residentie.net en Denhaag.nl

Single Sign On. voor. Residentie.net en Denhaag.nl Single Sign On voor Residentie.net en Denhaag.nl Omschrijving : -- Opgesteld door : Leon Kuunders Referentie : -- Datum : 30 augustus 2003 Versie : 0.31 (draft) Versiebeheer Versie Datum Auteur Wijziging

Nadere informatie

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening

Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Portal als infrastructuur voor gepersonaliseerde dienstverlening Onafhankelijke diensten......veilig, gebundeld en gepersonaliseerd voor.....alle doelgroepen... Klanten Informatie Communicatie Back-office

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches www.pwc.be Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches september 2013 1. Inleiding In dit deel van de studie rond het Digitaal Archief Vlaanderen bekijken we het technische stappenplan dat

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe.

Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Functionele beschrijving: scannen naar Exact Globe. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar Exact Globe beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar Exact Globe. Met deze oplossing

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

Gegevenskoppelingen. Bezint eer ge verbindt. Jasper Grannetia Trainer/Consultant

Gegevenskoppelingen. Bezint eer ge verbindt. Jasper Grannetia Trainer/Consultant Gegevenskoppelingen Bezint eer ge verbindt Jasper Grannetia Trainer/Consultant Top 3 Uitspraken over koppelingen Hebben jullie een koppeling met [product x]? (ja, bijna altijd bijna) We hebben een webservice,

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design

Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design Vanaf Planon Accelerator 6.0 en Planon Software Suite Release 2014 Een innovatieve specialist met dertig jaar ervaring in het IWMSdomein Een partner die

Nadere informatie

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Manual IAM-TDI-V2-Technologie en Interactie. Jaar 0809 blok 2 Oktober 2008 Fons van Kesteren 1/8 Inhoud Technologie en Interactie 3.2: software architectuur...

Nadere informatie

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011:

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Versie 1.0 Datum 29 maart 2011 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

Handleiding. Opslag Online voor Windows Phone 8. Versie augustus 2014

Handleiding. Opslag Online voor Windows Phone 8. Versie augustus 2014 Handleiding Opslag Online voor Windows Phone 8 Versie augustus 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 3 Hoofdstuk 2. Installatie 4 2.1 Downloaden van KPN Opslag Online QR Code 4 2.2 Downloaden van KPN

Nadere informatie

Rapport Vindbaarheid Rich Media Content

Rapport Vindbaarheid Rich Media Content Rapport Vindbaarheid Rich Media Content Versie 1.0 Datum 10 december 2009 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

Enterprise Architectuur PDOK

Enterprise Architectuur PDOK Enterprise Architectuur PDOK (Aanvulling op bestaande PSA) Auteurs Pieter Meijer (Programmamanager PDOK) Juan Guillen Scholten (Enterprise architect PDOK) Stephen Oostenbrink (Enterprise architect) Versie

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

COIN Marktverkenning onder instellingen

COIN Marktverkenning onder instellingen COIN Marktverkenning onder instellingen Project : SURFworks Projectjaar : 2010 Projectmanager : Roland Staring Auteur(s) : Roland Staring, Sabita Behari Opleverdatum : 06-07-2010 Versie : 1.1 Samenvatting

Nadere informatie

Eindrapport Stimulering SURFfederatie

Eindrapport Stimulering SURFfederatie indi-2009-12-025 Eindrapport Stimulering SURFfederatie Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud) en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en sambo-ict Bas Kruiswijk V1.0, [datum: 18 maart 2013] Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1.

Nadere informatie

Rotterdamse TerugMeld Faciliteit

Rotterdamse TerugMeld Faciliteit Presentatie NOIV congres, 24 maart 2011 Jaap Dekker CIO-office Rotterdamse TerugMeld Faciliteit 2 Agenda Waarom dit verhaal? Digimelding (voorheen TerugMeld Faciliteit). Rotterdamse TerugMeld Faciliteit

Nadere informatie

Simacan Connect verwerkt en harmoniseert verschillende databronnen, zodat deze te gebruiken zijn met eigen databronnen.

Simacan Connect verwerkt en harmoniseert verschillende databronnen, zodat deze te gebruiken zijn met eigen databronnen. Integratie van verkeersinformatie in logistieke processen Simacan, onderdeel van de OVSoftware Groep (www.ovsoftware.nl), richt zich op het verwerken, beschikbaar maken en inzichtelijk maken van grote

Nadere informatie

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil eagileagileagileagileagileagileagileagi leagileagileagileagileagileagileagileag

Nadere informatie

Ervaringen met API s rond onderwijsdata vanuit Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden

Ervaringen met API s rond onderwijsdata vanuit Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden Open Onderwijs API Ervaringen met API s rond onderwijsdata vanuit Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden Mark de Jong, als ICT architect verbonden aan Hogeschool Inholland en Hogeschool Leiden Wat komt

Nadere informatie

Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud

Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud Remco Rutten 20 september 2012 Naam Functie Cloud cloud cloud dat a explosion Mobile mobile mobile device explosion Go go go st udy + w ork + play

Nadere informatie

Applicaties voor de consument

Applicaties voor de consument Applicaties voor de consument Abstract Het maken van een applicatie voor grootschalige toepassingen voor niet getrainde gebruikers vergt een aanpak die niet gebruikelijk is voor standaard Unix ontwikkelaars.

Nadere informatie

WebCit. kruip in de huid van uw doelgroep! ?WebCit

WebCit. kruip in de huid van uw doelgroep! ?WebCit ?WebCit kruip in de huid van uw doelgroep! Inleiding De zorg in Nederland verandert. Aan de ene kant wordt dit veranderingsproces gedreven door financiële prikkels voortkomende uit een veranderend zorgstelsel.

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie