WERKBOEK Maatschappijleer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WERKBOEK Maatschappijleer"

Transcriptie

1 Niet voor de school, maar voor het leven leren wij WERKBOEK Maatschappijleer VMBO E.L. Schra, M.C. Veldman en A.A.J. Olgers Seneca AR Download via Download via Download via Download via

2 2 Seneca

3 Inleiding Opdrachten inleiding - uitleg AR - verwijzing apps van Seneca Opdrachten inleiding - opdracht Happy Planet, met AR- code Legenda - soorten opdrachten - differentiatie vmbo B, K, G en T. Iedere laatste vraag van elke opdracht is wat moeilijker dan de eerste vragen. Licentiegegevens - Dit werkboek is ontwikkeld voor gebruik door het XYZ College in schooljaar 2015/2016. Zie licentieovereenkomst op Seneca 3

4 1. Jouw geluk OPDRACHTEN 1.1 Opdracht 1.1 Beantwoord de volgende vragen. 1. Waar word jij gelukkig van? 5. Wat is een verschil tussen een waarde en een belang? 2. Vergelijk je antwoord met dat van je buurman/- vrouw. Wat valt je op? 6. Noem drie waarden van jou (noem andere dan die in de tekst van 1.1 staan). 3. Waarom is geluk voor elk mens anders? 7. Leg uit of eerlijkheid een waarde of een belang is. 4. Wat is een belang? 8. Leg uit dat gezondheid een waarde EN een belang kan zijn. 4 Seneca

5 Opdracht 1.2 Geef van de volgende tekst en plaatjes aan welk belang erbij hoort Scholieren hebben vaak een bijbaantje. 5. Supermarkten lokken klanten naar hun winkels met aanbiedingen. 6. Hoe hoger je diploma, hoe meer kans op een baan Als veel mensen op een politicus stemmen, heeft deze Het is fijn als je heel goed kan sporten, dan kijken mensen tegen je op Na de eindexamens begint de vakantie eerder dan in klas Een Bekende Nederlander (BNer) moet zijn of haar best doen om beroemd te blijven. Seneca 5

6 Opdracht 1.3 Geef het belang aan van de volgende mensen. 1. Sophie wil meer kleedgeld van haar ouders. Opdracht 1.4 Geef van de volgende tekst en plaatjes aan welke waarde erbij hoort Lukas hackt de computer van school om zijn cijfer te veranderen. 3. Mustapha wil de nieuwste smartphone kopen Jason wil graag bij zijn vrienden zijn, omdat hij dat gezellig vindt. 5. Julia wil dat haar baas haar meer vrije dagen geeft Mark wil heel graag de baas van Nederland zijn. 7. Marco wil graag een Bekende Nederlander blijven. 4. Tijdens een sporttoernooi is er een beker voor het team dat de minste overtredingen maakt. 5. In Nederland moeten fietsers in het donker hun lampen aan hebben. 6 Seneca

7 Opdracht 1.5 Geef de waarde aan van de volgende mensen. 1. De ouders van Anna willen niet dat Anna liegt. Opdracht 1.6 Welke waarde of belang hebben volgende personen? Geef steeds ook aan of het een waarde (w) of belang (b) is. 1. Esmee wil zelf bepalen hoe laat ze s avonds thuiskomt. 2. Ruben vindt dat mensen mogen zeggen wat ze willen. 2. Politieke partijen maken veel reclame tijdens verkiezingen. 3. Lieke vindt het vervelend dat er camera s op straat hangen die haar filmen. 3. Bram staat altijd klaar voor zijn vrienden om hen te helpen. 4. Maria gaat in de zomervakantie naar het buitenland om een weeshuis te bouwen. 4. Autobedrijven maken steeds betere en schone auto s die minder CO2 uitstoten. 5. De ouders van Floris kopen alleen biologisch vlees. 6. Jasper demonstreert voor vrede in Oekraïne. 5. Jasmine gaat na het behalen van haar vmbo- diploma meteen werken, omdat ze daar gelukkiger van wordt. 7. Soekhaina heeft een hekel aan racisme en discriminatie. 6. Sjaak wil niet dat de politie alle berichten op internet leest. 7. Cally wil dat we meer belasting moeten betalen voor gezondheidszorg. Seneca 7

8 OPDRACHTEN 1.2 Opdracht 1.7 Beantwoord de volgende vragen. 1. Leg uit waarom jongeren in arme landen andere dingen belangrijk dan jongeren in Nederland. 6. Bedenk twee verschillende voorbeelden van socialisatie uit jouw leven. Gebruik twee verschillende socialisatoren. 2. Wat wordt bedoeld met nature? 3. En wat wordt bedoeld met nurture? 4. Wat is socialisatie? 5. Wat zijn socialisatoren? 8 Seneca

9 Opdracht 1.8 Gaat het in de volgende teksten over nature of nurture? Het gaat over het schuingedrukte gedeelte. Licht je antwoord toe. 1. Janise woont in Maastricht en is geadopteerd uit China. Zij spreekt Nederlands met een Limburgs accent. 5. Noa en haar vriendinnen houden ervan om samen te winkelen en kleding te kopen die in de mode is. 2. Stijn zit op een speciale school, zodat hij meer tijd voor hockey heeft. Hij is een toptalent. 3. Max wil graag topvoetballer worden. Daarom bekijkt hij filmpjes van Lionel Messi en doet hij zijn trucs na. 4. Thomas lijkt op zijn vader, ze zijn allebei heel snel boos. Seneca 9

10 Opdracht 1.9 Beantwoord de volgende vragen. 1. Massamedia (radio, TV, kranten, internet) zijn nu belangrijker als socialisator dan 100 jaar geleden. Leg uit hoe dat komt. 4. Zou haar vader een belangrijke socialisator zijn geweest voor Laura? Licht je antwoord toe. 2. Massamedia zijn belangrijker geworden als socialisator. Welke socialisatoren zijn minder belangrijk dan vroeger? In 2009 wilde de 13-jarige Laura Dekker in haar eentje de wereld rond zeilen. Eerst ging haar vader een deel met haar mee omdat ze de boot niet alleen mocht besturen. Later ging ze alleen verder, met toestemming van haar vader. Bureau Jeugdzorg (de overheid) vond het niet goed dat Laura alleen verder ging en vond dat Laura in Nederland naar school moest. 5. Komt de wens van Laura om in haar eentje de wereld rond te zeilen eerder voort uit nature of nurture? Licht je antwoord toe. 3. Wat vond Bureau Jeugdzorg van de socialisatie door haar vader? 10 Seneca

11 6. De reis van Laura kreeg veel aandacht in de media, bijv. op het Jeugdjournaal. Leg uit hoe het Jeugdjournaal hiermee kijkers kan socialiseren. 7. Ben jij het eens of oneens met het willen tegenhouden van Laura Dekker door de overheid? Geef een goede reden met een waarde of een belang. Leg ook uit of het bij jou om een waarde of om een belang gaat. Seneca 11

12 Verdieping opdracht 1.10 De volgende teksten gaan over de oorzaak van criminaliteit. Heeft die verklaring te maken nature of nurture? 1. Arts Lombroso ontdekte in de 19e eeuw dat criminelen er anders uitzien dan niet- criminelen. Ze hebben een achteroverhellend voorhoofd, vooruitstaande jukbeenderen en een asymmetrische gelaatsuitdrukking. Ook hebben ze een lage gevoelsdrempel voor pijn en zijn ze wispelturig. 2. Friedrich Engels legt in een boek in 1844 een verband tussen de slechte economische omstandigheden van de arbeidersklasse en criminaliteit. 3. Kriminalbiologie: bepaalde groepen uit de bevolking zijn meer misdadig dan andere groepen (onderzoeken in Duitsland in ). Wie is de echte crimineel? Volgens Lombroso kon je dat aan de schedel zien. Later bleek dat er niets van zijn onderzoek klopte. 4. Anomie- theorie (tegen de wet leven): iemand die niet genoeg geld verdient om een BMW tekopen, gaat een BMW stelen om zo toch zijn doel te behalen. 12 Seneca

13 OPDRACHTEN 1.3 Opdracht 1.11 Beantwoord de volgende vragen. 1. Waarom zoeken mensen contact met andere mensen? 7. Wat is een dominante cultuur? 2. Wat is cultuur? 8. Wat is een subcultuur? 3. Wat is een norm? 9. Noem twee subculturen waar jij bij hoort. 4. Wat heeft een norm te maken met een cultuur? 5. Wat is voor jou een belangrijke norm? Noem ook de waarde erbij. 6. Geef een voorbeeld van een norm in Nederland. Noem ook de waarde erbij. Seneca 13

14 Opdracht 1.12 Gaat het in de volgende teksten over de dominante cultuur of een subcultuur? Het gaat over het schuingedrukte gedeelte. 1. In Rusland zijn veel mensen gewend om bij een verjaardag de jarige aan de oren te trekken. 5. De meeste Nederlanders geven aan niet tot een bepaalde religie te behoren. 6. Voor Amerikanen is het normaal om de vlag te groeten. 2. De meeste Nederlanders vieren hun verjaardag. 3. Het Wachttorengenootschap (Jehovah s Getuigen) is een groep mensen die geen verjaardagen vieren. 4. Op het pieperfestival in Emmeloord wordt een voor Nederlandse begrippen uniek feest gevierd waar onder andere gratis patat wordt uitgedeeld. 14 Seneca

15 Opdracht 1.13 In Nederland zijn er verschillende culturen, maar wereldwijd zijn de verschillen nog groter. De volgende bron is gedeelte uit een boek van Joris Luyendijk. Hij heeft in 1995 een jaar in Egypte gestudeerd en geprobeerd om te wennen aan het leven in Egypte. Hij sprak veel met jongeren. In Egypte slaan mannen hun vrouw en daarover ging hij in gesprek met Egyptische vriendinnen van hem. 3. Zou je liever in de dominante Egyptische of dominante Nederlandse cultuur willen wonen? Ondersteun je mening met een belang of een waarde. Bij de tekst horen drie vragen. 1. Noem een belangrijke norm voor de dominante Egyptische cultuur. 2. Noem een belangrijke norm voor de dominante Nederlandse cultuur (volgens de bron). Welke waarde past daar bij? Natuurlijk is het niet leuk, zegt Dalya (een Egyptische vriendin van Luyendijk) half serieus, half guitig, maar het is onvermijdelijk als de man echt van je houdt. Een vriendin vult aan: Mannen zijn emotionele wezens. Als hij stapelgek op mij is, en mij dan ziet praten met een ander wordt hij jaloers. Soms zo erg dat hij zijn zelfbeheersing verliest. Wie echt van zijn vrouw houdt, wil haar exclusief voor hemzelf. Een man die zijn vrouw nooit slaat, kan geen goede man zijn. Dalya knikt: Een goede man slaat je alleen als je het verdient. Helaas zijn er ook veel slechte echtgenoten, die er zonder reden op los slaan. Dat is een groot probleem in Egypte. Wat vinden ze van buitenshuis werken? Kijk zegt Dalya, mannen en vrouwen zijn gelijk, maar niet hetzelfde. Het zit in de mannelijke natuur om geld te verdienen. Dat is zijn taak. Vrouwen willen alles verzorgen. Ik moet hem thuis zo verwennen, dat hij geen moment aan andere vrouwen denkt. Ik vertel dat volgens nogal wat Nederlanders de Arabische vrouw wordt onderdrukt. Weer die bevrijdende lach. Onderdrukt? Door wie? Ze willen gewoon een goede man. Dalya: Nederlanders worden zelf onderdrukt. Het is tegennatuurlijk als vrouwen buitenshuis werken. Kijk maar naar die zelfmoorden, onwettige kinderen, alcoholici, drugsverslaafden, abortussen, enzovoorts in het Westen. Komt ervan. Die Nederlandse vrouwen denken dat ze niet worden onderdrukt omdat ze niet beter weten. Luyendijk, J. Een goede man slaat soms zijn vrouw, (2007) p Seneca 15

16 Verdieping opdracht 14 Hieronder staat een tekst over de maffia in Italië. Beantwoord de volgende vragen. 1. Leg uit dat de maffia een tegencultuur zijn. Geef een voorbeeld uit de tekst. Roberto Saviano werd beroemd met zijn boek Gomorra en de verfilming ervan. Het laat van binnenuit de keiharde cultuur zien van de Napolitaanse maffia. Maar de prijs voor het succes is hoog, want hij leeft al drie jaar onder permanente politiebewaking. Hij zegt daar zelf over: Gomorra heeft mijn leven verwoest. 2. Bedenk een waarde voor de maffia, met een norm die daarbij hoort. Saviano infiltreerde in de maffia om zijn boek te kunnen schrijven. Het geeft een ontluisterend beeld van de macht van de Camorra, binnen en buiten Italië. De Camorra vergeet nooit, zegt Vreede in het interview tegen Saviano. Dat weet ik heel goed. Ze komen als de schijnwerpers zijn gedoofd. Dat hebben ze altijd gedaan, reageert de schrijver. Voordat de kogels komen, word je altijd eerst belasterd. Altijd, zegt Saviano. In dit land kun je nooit ongestraft de waarheid vertellen. Dat is ondenkbaar. Hij gaat er dan ook van uit dat er pogingen zullen worden ondernomen hem zwart te maken. De maffia in Italië is net zo machtig als multinationals, zoals General Motors, BMW, Mercedes of Nike, zegt Saviano. Volgens hem kan de politiek niet zonder het misdaadkartel. Hij is niet onder de indruk van de vele arrestaties die nu plaatsvinden in Italië. Het is een erg naïeve gedachte dat de staat met arrestaties de maffia kan verslaan. 16 Seneca

17 2. Geluk van een land OPDRACHTEN 2.1 Opdracht 2.1 Beantwoord de volgende vragen. 1. Wat is een dilemma? 4. Waar is een AWB-schema nuttig voor? 5. Waar staan de A, de W en de B voor in het AWB-schema? 2. Schrijf een dilemma op dat jijzelf wel eens hebt meegemaakt. 3. Wat zijn actoren? Seneca 17

18 Opdracht 2.2 Wie zijn de actoren in de volgende situaties? 1. Greenpeace komt op voor het milieu. Soms varen rubberbootjes met Greenpeace aanhangers expres dicht langs walvisvaarders zodat die geen walvissen kunnen jagen. Opdracht 2.3 Max heeft een dilemma: hij kan een game computer kopen met zijn spaargeld, maar zijn ouders vinden dat hij moet doorsparen voor zijn rijbewijs, ook al duurt dat nog jaren. Geef aan welk AWB-schema het beste past bij het dilemma van Max. 2. Sommige mensen vinden abortus onwenselijk. Zo komt de organisatie Syriz op voor de belangen van het ongeboren kind. 1. A: Max A: Ouders Max W: game computer W: gehoorzaamheid B: - B: - 2. A: Max A: Max W: geld W: gehoorzaamheid B: game computer B: - 3. Stichting Wakker Dier is een actie begonnen om kiloknallers (goedkoop vlees) te stoppen, omdat dit betekent dat dieren slecht behandeld worden. Supermarkten bieden de kiloknallers aan om winst te maken. 4. Als het autorijden duurder wordt, zullen ANWB en VVD meestal hiertegen protesteren, terwijl GroenLinks dit niet erg vindt. 3. A: Max A: Max W: gehoorzaamheid W: - B: geld B: game computer Opdracht 2.4 De Nederlandse overheid heeft een dilemma: zij kan samenwerken met Europese landen om te zorgen dat het goed gaat met de economie van Nederland, maar dan geeft Nederland een stukje zelfstandigheid op. Geef aan welk AWB-schema het beste past bij het dilemma van de overheid. 1. A: overheid A: overheid W: W: B: geld B: economie 2. A: overheid A: overheid W: welvaart voor NL W: zelfstandigheid voor NL B: - B: - 3. A: overheid A: overheid W: - W: - B: geld B: macht 18 Seneca

19 Opdracht 2.5 Hieronder staan vier dilemma s. Geef bij elk dilemma aan waar de persoon tussen moet kiezen. Eén van de keuzes is al ingevuld. A. Felix heeft niet geleerd en ziet een kans om tijdens een toets te spieken, maar dat vindt hij niet kunnen. Hij moet kiezen tussen eerlijkheid en B. Mirjam ziet dat haar vriendin Sara tijdens een toets van haar het goede antwoord wil zien, maar ze vindt dat Sara gewoon had moeten leren. Ze moet kiezen tussen vriendschap en C. Harm kan makkelijk leren, maar als hij goede cijfers haalt vinden zijn vrienden hem stom. Hij moet kiezen tussen goede cijfers en Opdracht 2.6 Hieronder staan vier dilemma s. Geef bij elk dilemma aan waar de persoon tussen moet kiezen. Geef bij de keuzes aan of het over een waarde of over een belang gaat. A. Hassan staat met zijn voetbalteam met 2-1 voor in de finale. Dan gaat er een tegenstander alleen op de keeper af en Hassan kan hem alleen nog van achteren onderuit halen B. In de pauze rookt Emma. Het is duur en slecht voor haar longen, maar wel lekker. C. Marije is blut, maar wil wel graag dat leuke shirtje bij H&M. De verkoper kijkt niet, dus ze kan het zo in haar tas stoppen. D. Ton heeft met zijn vrienden een werkstuk gemaakt. Maar eigenlijk heeft alleen hij iets gedaan en daardoor is het werkstuk onvoldoende. Hierdoor kan Ton blijven zitten... D. De president van de VS wil graag dat zijn land wordt beschermd tegen terroristen. Hij kan verdachten laten martelen om meer informatie te krijgen. Hij moet kiezen tussen mensenrechten en Kies uit: eigen verantwoordelijkheid vriendschap goede cijfers veiligheid Seneca 19

20 Opdracht 2.7 Maak van de volgende dilemma s van de schuingedrukte actoren een AWB-schema. Let op: bij een AWB-schema van een dilemma is de schuingedrukte actor twee keer de A. Een voorbeeld: Sonia vindt het belangrijk dat het overal veilig is, maar wil niet dat al haar telefoongesprekken worden afgeluisterd. A: Sonia A: Sonia W: veiligheid W: privacy B: - B: - 3. In Groot-Brittanië debatteerden de Britten over roken in de auto. Sommige Britten wilden dit verbieden omdat het slecht is voor de gezondheid van de mensen die in de auto zitten. Anderen zijn tegen zo n verbod omdat mensen dat zelf moeten weten. A: A: W: W: B: B: 1. Het parlement in Frankrijk heeft een wet aangenomen. Die wet geeft inlichtingendiensten meer mogelijkheden om mensen te volgen. Daarmee moet het veiliger worden in Frankrijk. Het nadeel is dat mensen minder privacy hebben. A: A: 4. Een 25-jarige piraat uit Somalië vertelt dat de mensen uit zijn dorp vroeger genoeg vis konden vangen in de oceaan en voldoende vis hadden om zelf te eten en om te verkopen. Maar grote buitenlandse vissersboten gingen illegaal vissen en gif dumpen. Toen bleef er voor ons niets over. Toen hoorde ik van iemand dat je als piraat veel geld verdient en toen moest ik kiezen W: W: B: B: A: A: W: W: 2. Er zijn studenten die een vals adres opgeven bij de overheid. Zij zeggen dat ze niet bij hun ouders wonen en willen op die manier meer studiefinanciering krijgen. A: A: W: W: B: B: 5. Iemand van de SP kreeg maandenlang s die niet voor hem bestemd waren, maar toch heeft hij ze gelezen. Ze waren bestemd voor iemand van het CDA. Dat kwam door een fout bij de provincie Limburg. B: B: A: A: W: W: B: B: 20 Seneca

21 6. In de Wolga zonk een cruise-schip. Daarbij kwamen meer dan 100 mensen om. Volgens de Russische minister was het schip overbeladen. Ook waren de veiligheidsmaatregelen niet voldoende toegepast en uitgevoerd door de eigenaar van het cruiseschip. A: A: W: W: Opdracht 2.8 Maak van de volgende situaties een AWB-schema. Let op: het gaat nu om botsingen (dus verschillende actoren) en niet om dilemma s (actor botst met zichzelf). Een deel van de AWB-schema s zijn al gegeven. 1. Autoproducenten hebben zeer teleurgesteld gereageerd op de plannen van de Europese Commissie. Die plannen moeten ervoor zorgen dat auto s minder CO2 produceren. De industrie vindt de plannen veel te streng en is bang dat die ten koste gaan van de autoverkoop. B: B: A: Autoproducenten A: Europese Commissie 7. In 2010 moest het CDA nadenken over de vraag of ze toen samen met de PVV van Geert Wilders in de regering wilden. Sommige CDA ers vinden dat de PVV niet opkomt voor godsdienstvrijheid en daarom willen zij dat het CDA niet gaat regeren met de PVV. Andere mensen in het CDA willen juist wel regeren, omdat zij dan meer macht hebben. Het maakt het hen dan minder uit dat het met Wilders erbij is. A: A: W: W: duurzaamheid (milieu) B: B: - 2. De Waddenvereniging wil dat de powerboatraces niet doorgaan. Dat is een evenement waarbij drie dagen lang tientallen motorboten met snelheden van meer dan 200 km/u op de Waddenzee tussen Texel en Den Helder scheuren. Dit zou volgens de vereniging schade voor de natuur en dieren opleveren. W: W: B: B: A: Waddenvereniging A: organisatie powerboatraces W: W: 8. Voor sommige zeldzame ziekten zijn wel medicijnen maar die zijn heel erg duur. Daarom wil het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) stoppen met het vergoeden van die dure medicijnen. B: B: ontspanning A: A: W: W: B: B: Seneca 21

22 3. De Stichting 1012 bestaat uit coffeeshophouders, kroeg- en seksbazen op de Amsterdamse Wallen is de plaatselijke postcode. Die stichting is het niet eens met de gemeente Amsterdam. De gemeente wil af van criminele ondernemers op de Wallen die verdacht worden van wit-wassen, vrouwenhandel en andere illegale praktijken. Kortom, de Wallen moeten af van hun drugs- en seksimago. Maar ondernemers zien hun broodwinning verdwijnen en gaan protesteren. Opdracht 2.9 Maak van de volgende situaties een AWB-schema. Let op: het gaat nu om botsingen (dus verschillende actoren) en niet om dilemma s (actor botst met zichzelf). Je moet nu zelf de AWB-schema s invullen. 1. De gemeente Utrecht wil de luchtkwaliteit verbeteren. Daarom mogen dieselauto s die voor 2001 zijn gemaakt niet in de binnenstad komen. Volgens automobielclub KNAC heeft zo n maatregel geen zin, omdat ze ook in Duitsland geprobeerd zijn en daar ook niet werkten. Volgens KNAC is Utrecht bezig met autootje pesten. A: Stichting 102 A: Gemeente Amsterdam W: W: B: B: A: A: W: W: B: B: 4. Sommige Duitse moslimmeisjes wilden niet meedoen met de zwemlessen op school, omdat ze niet met zwemkleding bij jongens in de buurt willen zijn. Op grond van hun godsdienst wilden ze dat niet. De Duitse rechter heeft gezegd dat godsdienstvrijheid belangrijk is, maar dat er genoeg bedekkende zwemkleding is voor de meisjes (boerkini s). De Duitse meisjes moeten van de rechter meedoen aan de samenleving en dus ook aan de gym- en zwemlessen. 2. Het Zweedse bedrijf Bisso bood in Nederland verzekeringen tegen verkeersboetes aan. Automobilisten konden zich verzekeren tegen boetes voor te hard rijden en fout parkeren. De Nederlandse minister vond deze verzekering ongepast. Verkeersboetes zijn er om de verkeersveiligheid te vergroten. A: A: A: Sommige moslima s A: Duitse rechter W: W: W: W: B: B: B: B: 22 Seneca

23 3. Vogels leven veel in draslanden, dat zijn meren en moerassen. Maar daar vindt steeds meer recreatie plaats en dat vormt een groeiende bedreiging voor die vogels. Dat blijkt uit het Wetland-rapport van de Vogelbescherming. Vooral de enorme toename van het aantal kitesurfers (met vliegers) leidt tot verstoring van de dieren. Zij surfen tegenwoordig het hele jaar door en houden zich niet aan gebiedsgrenzen. De Vogelbescherming pleit voor een scheiding tussen recreatie en natuur in de gebieden waar ook gerecreëerd wordt. A: A: W: W: B: B: 4. Een aantal jaren geleden werd in Nederland gediscussieerd over ritueel slachten. Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vond dat dat verboden moest worden, omdat dieren daarbij zonder verdoving worden geslacht. De christelijke politieke partijen waren hiertegen, omdat dit ten koste ging van de godsdienst vrijheid. In het debat zei het kabinet dat het nog niet weet welk recht zwaarder weegt, dat van het dier of van de godsdienstvrijheid. A: A: W: W: B: B: Seneca 23

24 OPDRACHTEN 2.2 Opdracht 2.10 Beantwoord de volgende vragen. 1. Denken actoren hetzelfde over het maatschappelijk geluk? 5. Wie bepaalt wie er in de overheid zit? 2. Noem de drie kenmerken van een maatschappelijk probleem. 6. Waarom zijn maatschappelijke problemen niet altijd hetzelfde? Geef een voorbeeld van iets dat nu wel een probleem is en vroeger niet en dat niet in het lesboek staat. 7. Waarom zijn maatschappelijke problemen niet overal hetzelfde? Geef een voorbeeld van iets dat in Nederland wel een probleem is en ergens anders in de wereld niet en dat niet in het lesboek staat. 3. Waar hebben maatschappelijke problemen vaak mee te maken? 4. Wat is de overheid en wat doet de overheid? 24 Seneca

25 Opdracht 2.11 Is er in de volgende situaties sprake van een maatschappelijk probleem? Zo nee, welk kenmerk past er niet bij? 1. De zomer in Nederland was heel erg regenachtig en er was weinig zon. 6. Aids is een enorm probleem in Afrika, omdat er veel mensen aan sterven. 7. Bijna iedereen ervaart vroeg of laat liefdesverdriet. 2. Lange Frans had een alcoholprobleem. 8. Vroeger waren echtscheidingen verboden in Nederland. 3. In Groningen zijn er regelmatig aardbevingen doordat er naar aardgas wordt geboord. Dat is slecht voor de kwaliteit van de huizen. 4. Er zijn vaak storingen bij bankieren via de smartphone. 5. Steeds vaker worden paarden of pony s s nachts mishandeld door onbekenden. Seneca 25

26 Opdracht 2.12 Hieronder staan enkele situaties beschreven. Gaat het hier nu wel of niet om een overheid bij de schuingedrukte actoren? Leg je antwoord uit door te verwijzen naar wat je in het lesboek hebt geleerd. 1. In Groningen heeft een groep mensen de onafhankelijkheid van de provincie uitgeroepen om aandacht te vragen voor de aardbevingen daar. 4. In Noord-Irak heeft IS (Islamitische Staat) de onafhankelijkheid uitgeroepen en een strengislamitische wet ingevoerd. Ze hebben een leger, een grondgebied en een leider. O.a. Nederland, de VS en de Iraakse regering bestrijden hen. 2. Een terroristische groep in Colombia (FARC) heeft de macht over een deel van het platteland en zegt de werkelijke regering te zijn van het land. 5. Nederland geeft stukjes macht aan de Europese Unie zodat Europese landen beter kunnen samenwerken om maatschappelijke problemen op te lossen. Nederland is verplicht om sommige Europese afspraken uit te voeren. 3. In Syrië zijn verschillende groepen die strijden om de macht, waaronder die van president Assad die vroeger de baas over het hele land was. 26 Seneca

27 Opdracht 2.13 Beantwoord de volgende vragen over het maatschappelijk probleem spijbelen. 1. Welke actoren kun je bedenken bij dit maatschappelijk probleem? Opdracht 2.14 Hieronder staat een tekst over belasting op verpakking. Beantwoord de volgende vragen. 1. Wat is het maatschappelijk probleem in deze tekst? 2. Noem bij alle actoren een waarde of belang bij dit maatschappelijk probleem. 2. Welke drie actoren staan in deze tekst? 3. Noem van elke actor een waarde of een belang. 3. Maak een AWB-schema van dit maatschappelijk probleem. A: A: W: W: B: B: 4. Maak twee AWB-schema s van botsingen bij deze tekst. A: A: W: W: B: B: De Nederlandse overheid bereikte een paar jaar geleden na twee jaar onderhandelingen een akkoord over de recycling van verpakkingsmateriaal. Zij maakte met de supermarkten afspraken over de recycling van kunststof verpakkingen. Maar dat betekende dat in de prijzen in sommige winkels met 1% werden verhoogd, omdat die verpakkingsbelasting was ingevoerd. Supermarkten moeten ruim 250 miljoen euro betalen en zullen dit doorberekenen aan de klanten. Seneca 27

28 Opdracht 2.15 Er zijn in Nederland verschillende maatschappelijke problemen. Voorbeelden zijn werkloosheid en de vraag of gewelddadige computer games leiden tot geweld. Kies één van deze problemen en beantwoord de volgende vragen. 1. Noem drie actoren die te maken hebben met dit probleem. 2. Noem voor elk van deze drie actoren een waarde of belang. 3. Maak twee AWB-schema s van botsingen bij deze tekst. A: A: W: W: B: B: A: A: W: W: B: B: 28 Seneca

29 OPDRACHTEN 2.3 Opdracht 2.16 Welk woord hoort niet in het rijtje thuis? moord ontvoering debat praten meningsverschil extreem Opdracht 2.17 Beantwoord de volgende vragen. 1. Actoren denken verschillend over hoe maatschappelijke problemen opgelost moeten worden. Welke twee verschillen zijn daarbij mogelijk? 3. terrorist politicus wet 4. Tweede Kamer rechter strijd 2. Waarom willen extreme actoren niet debatteren? 5. staatstelevisie vrijheid van meningsuiting gelijkheid 3. Hoe worden extreme actoren genoemd? Geef twee namen. 4. Noem drie verschillende manieren van strijd. 5. Noem twee verschillende manieren van strijd waarop een overheid kan kiezen voor strijd. Seneca 29

30 6. Waarom willen sommige actoren dat zo veel mogelijk verschillende mensen meepraten? Opdracht 2.18 Kiezen de volgende actoren voor strijd of debat? Het gaat om de schuingedrukte actoren. 1. IS onthoofde journalisten uit het westen in hun strijd voor een islamitische staat. 2. De SP en de VVD zijn het in de Tweede Kamer helemaal oneens over belastingverlaging. De SP vindt dat dat slecht gevolgen heeft voor arme mensen. 3. Op de Iraanse staatstelevisie wordt een filmpje getoond waarin te zien is hoe Iran raketten op Israël af kan vuren. 4. Mohammed B. vond Theo van Gogh een vijand van de islam. Daarom vermoordde hij hem. 5. Op de avond voor verkiezingen gaan politici heftig tegen elkaar tekeer in een lijsttrekkersdebat. Ze hopen daardoor nog meer stemmen te krijgen. 6. Bij een bijeenkomst over de vrijheid van meningsuiting in de Verenigde Staten zijn twee mannen door de politie doodgeschoten omdat zij begonnen te schieten bij die bijeenkomst. 30 Seneca

31 Verdieping opdracht Wat zijn de drie oplossingen om te voorkomen dat een debat te lang duurt? In Valkenswaard waren 44 vaten met drugsafval in een bos gevonden. Het gemeentebestuur wilde dat de eigenaar van dat stuk de kosten voor het opruimen zou betalen. Die wilde dat niet en ging naar de rechter. De rechter stelde de vrouw in het gelijk. 4. Leg uit dat deze situatie bij het midden past. 2. Leg van elk van de drie oplossingen (vraag 1) uit waarom die oplossing ervoor zorgt dat een debat niet te lang duurt. 3. In 2014 zei president Obama van de Verenigde Staten dat hij IS wilde bestrijden en vernietigen. Is Obama dan extreem? Seneca 31

32 OPDRACHTEN 2.4 Opdracht 2.20 Beantwoord de volgende vragen. 1. Wat is een mensbeeld? 6. Sommige actoren zijn meer voor kansen, anderen meer voor keuzes. Wat past meer bij linkse actoren, en wat meer bij rechtse actoren? 2. Over welke twee vragen gaat een mensbeeld? 7. Wat is een links-rechts-verdeling (p.22 lesboek)? 3. Wat houdt een links mensbeeld in? 4. Wat houdt een rechts mensbeeld in? 5. Sommige mensen zeggen dat linkse mensen positief zijn en rechtse mensen negatief. Leg uit dat dat niet klopt. 32 Seneca

33 Opdracht 2.21 Passen de volgende stellingen meer bij een links of een rechts mensbeeld? 1. Eigenbelang is slecht. LINKS RECHTS Opdracht 2.22 Wat zouden mensen met een links mensbeeld van de volgende onderwerpen vinden? En mensen met een rechts mensbeeld? links mensbeeld rechts mensbeeld Het bestraffen van criminaliteit. 2. Misdadigers worden niet geboren, maar verkeerd opgevoed. LINKS RECHTS 3. Criminelen moet je gewoon heel lang opsluiten. Het betalen van belastingen, rijkeren betalen meer dan arme. LINKS RECHTS 4. Mensen moeten hun eigen boontjes doppen. LINKS RECHTS 5. Wie niet werkt, zal ook niet eten. Hoe verschillende culturen in een land met elkaar om moeten gaan. LINKS RECHTS 6. Je moet de zwakkeren beschermen. LINKS RECHTS 7. Niemand heeft het recht om over een ander te heersen. Wie mag in een land meebeslissen? Veel of weinig mensen? LINKS RECHTS 8. Wie niet horen wil, moet maar voelen. LINKS RECHTS Seneca 33

34 Opdracht 2.23 Zijn de volgende actoren extreem-links of extreemrechts of kiezen ze voor debat? Het gaat om de schuingedrukte actoren. [Onder of achter elke situatie een keuze: EL / D / ER] 1. In 2002 werd Pim Fortuyn vlak voor de verkiezingen vermoord. Volkert van der G. uit Harderwijk schoot hem dood, omdat hij bang was dat Fortuyn aan de macht zou komen. Dat vond hij een gevaar voor asielzoekers en moslims. EXTREEM LINKS DEBAT EXTREEM RECHTS Opdracht 2.24 Hieronder staan standpunten van politieke partijen over criminaliteit. Zet ze in de goede volgorde van links naar rechts. Tip: maak een links-rechts-verdeling en zet daar de letters op de juiste plaats. A. De VVD wil dat criminaliteit hard wordt aangepakt. Daders moet zware straffen krijgen. B. GroenLinks wil jeugdcriminaliteit verminderen. Dat moet gebeuren door jongeren meer kansen te geven, bijv. op school. 2. De Noor Breivik schoot in de zomer van 2011 veel jongeren dood. Hij schreef dat hij tegen de islamitische kolonisatie van Europa was. EXTREEM LINKS DEBAT EXTREEM RECHTS C. De Partij voor de Dieren wil onderzoeken op welke manier straffen het meeste zin heeft. D. De SGP vindt dat criminaliteit beter bestraft moet worden. Veel daders komen er nu nog te makkelijk van af. 3. De oud-premier van Noorwegen Bondevik zei na de daad van Anders Breivik het volgende: Je Meest links Links Rechts Meest recht moet juist debat hebben, uiteindelijk schept dat duidelijkheid. EXTREEM LINKS DEBAT EXTREEM RECHTS 4. De FARC probeert met geweld de arme bevolking te bevrijden van onderdrukking door rijke mensen in Colombia. EXTREEM LINKS DEBAT EXTREEM RECHTS 5. IS voert oorlog om een islamitisch wereldrijk te krijgen. EXTREEM LINKS DEBAT EXTREEM RECHTS 34 Seneca

Docentenhandleiding Seneca vmbo Tweede Editie Versie 17 augustus 2015, webversie hoofdstuk 1.

Docentenhandleiding Seneca vmbo Tweede Editie Versie 17 augustus 2015, webversie hoofdstuk 1. Docentenhandleiding Seneca vmbo Tweede Editie Versie 17 augustus 2015, webversie hoofdstuk 1. opdrachten Hoofdstuk 1 - Jouw geluk 1.1 opdracht 1.1 Beantwoord de volgende vragen. 1. Waar word jij gelukkig

Nadere informatie

(c) 2015 Seneca. Dit is een beoordelingsexemplaar. Geen licentie om te printen. Maatschappijleer VMBO. E.L. Schra, M.C. Veldman en A.A.J.

(c) 2015 Seneca. Dit is een beoordelingsexemplaar. Geen licentie om te printen. Maatschappijleer VMBO. E.L. Schra, M.C. Veldman en A.A.J. Maatschappijleer VMBO E.L. Schra, M.C. Veldman en A.A.J. Olgers 2 Seneca Inhoudsopgave Inleiding 5 Jouw geluk 6 1.1 Geluk voor jou 6 1.2 Hoe word je wie je bent? 8 1.3 Cultuurgroepen 10 Samenvatting 12

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

13 37 38 39 43 100 EXMENVRGEN IJ HET FOTOOEK EN DE FILM NR NEDERLND Nummer Vraagtekst Correcte antwoord vb01 U ziet de Nederlandse vlag. Wat zijn de kleuren van de Nederlandse vlag? vb02 U ziet een foto.

Nadere informatie

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014 Mr. Muilder Maatschappij Voorwoord Omschrijving: Een dictatuur is dat een iemand de absolute macht heeft en dat er in dat land geen democratie heerst. Motivatie: Ik heb voor dit

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Doodstraf in Nederland

Doodstraf in Nederland Doodstraf in Nederland Naar aanleiding van een onderzoek in De Volkskrant van 5 april 2008 waar een vraag is gesteld over de doodstraf in relatie tot Trots op Nederland heeft een uitgebreid onderzoek plaatsgevonden

Nadere informatie

Belangen: Democraten versus Republikeinen

Belangen: Democraten versus Republikeinen Belangen: Democraten versus Republikeinen Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen lezen de tekst en proberen daarna met de opgedane kennis het standpunt te bepalen van de Democratische en de Republikeinse

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Verdrag over de rechten van het kind

Verdrag over de rechten van het kind Verdrag over de rechten van het kind Een verdrag is een afspraak tussen landen. Op 20 november 1989 is in New York het Verdrag over de Rechten van het Kind gesloten. Dit Verdrag is een afspraak tussen

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Tekst 1 Goede voornemens voor 2013 Vrouwen willen meer voor zichzelf opkomen, mannen willen vaker bij hun familie zijn.

Tekst 1 Goede voornemens voor 2013 Vrouwen willen meer voor zichzelf opkomen, mannen willen vaker bij hun familie zijn. Actuele opdracht leesvaardigheid Goede voornemens januari - 2013 2 vmbo Opdracht 1 Veel mensen maken goede voornemens aan het begin van een nieuw jaar. Ze bedenken dan wat ze in het nieuwe jaar anders

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 9 juni. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks ook

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

Lesbrief over Leerplicht

Lesbrief over Leerplicht Lesbrief over Leerplicht Donderdag 19 maart 2015: Dag van de Leerplicht! Leerplicht? Hoezo? Ik ga toch gewoon naar school!? Ja, voor de meeste kinderen in Nederland is het de gewoonste zaak van de wereld

Nadere informatie

Framing the Other. Opdrachtenblad

Framing the Other. Opdrachtenblad Framing the Other Ilja Kok & Willem Timmers 2013 25 minuten (film), 13 minuten (interview) http://framingtheother.wordpress.com/ 1 Kijkopdracht 1. Titel hoofdstuk Toeriste Nell maakt foto van Mursi Nadonge

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Ziek zijn in Kenia. Als ik ziek ben voel ik me rot. Dan raak ik achter met school en haal slechte cijfers. Faith, 14 jaar.

Ziek zijn in Kenia. Als ik ziek ben voel ik me rot. Dan raak ik achter met school en haal slechte cijfers. Faith, 14 jaar. Ziek zijn in Kenia Als ik ziek ben voel ik me rot. Dan raak ik achter met school en haal slechte cijfers. Faith, 14 jaar werkblad 04 ziek zijn in kenia In Kenia is het vaak ver lopen naar een ziekenhuis

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Beginnerslessen Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Wat leert u in deze les? Gesprekken over het inburgeringsexamen begrijpen. Welke examens bij het inburgeringsexamen horen. Waar u kunt oefenen met de

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam: Werkblad Ω Steden Ω Les : De middeleeuwse steden De middeleeuwse steden Aan het eind van de middeleeuwen is de adel de baas. De adel is rijk en heeft alle grond. De kasteelheer woont met zijn vrouw, kinderen

Nadere informatie

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur:

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur: Blood in the Mobile Frank Piasecki Poulsen 2010 52 minuten www.moviesthatmatter.nl Digibordles: www.spons.nl/moviesthatmatter 1 Kijkopdracht Waar gaat de film over? Documentairemaker Frank Poulsen komt

Nadere informatie

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie

Stem dan ChristenUnie. André Rouvoet ChristenUnie Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 22 november. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

OPDRACHTEN EXAMENPROGRAMMA FUNCTIE AFBEELDING

OPDRACHTEN EXAMENPROGRAMMA FUNCTIE AFBEELDING Werken met afbeeldingen in het examenprogramma maatschappijleer havo/vwo OPDRACHTEN EXAMENPROGRAMMA FUNCTIE AFBEELDING 1. De afbeelding als motivator Politieke besluitvorming, Massamedia, Criminaliteit

Nadere informatie

Platform Mensenrechteneducatie WERKBLADEN - 2

Platform Mensenrechteneducatie WERKBLADEN - 2 INTRODUCTIELES OP MIJN RECHTEN = JOUW RECHTEN De snelle mensenrechtenquiz Vul de vragen snel in zonder al te lang na te denken. Je krijgt er maar drie minuten voor! 1) Geef je eigen definitie van een mensenrecht.

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100%

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100% Verantwoording onderzoek "4 en 5 mei" Veldwerkperiode: woensdag 11 april tot woensdag 18 april. Aantal uitgenodigd: 15628 Aantal onbezorgbaar: 197 Netto verstuurd: 15431 Respons: 7597 49% Onvolledig ingevulde

Nadere informatie

Wijs Worden. werkboek. deel 1 DAMON

Wijs Worden. werkboek. deel 1 DAMON Wijs Worden werkboek deel 1 DAMON WW wb deel 1 mei2009.indd 1 5/25/09 10:33:45 AM Hoofdstuk 1 Over wat echt belangrijk is Paragraaf 1 Inleiding Opdracht 1, p.8 Hieronder staan twaalf standpunten over wat

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Toekomst. Ik wil niet altijd hier blijven. Het is geen fijn leven. Monicah, 19 jaar. werkblad 10

Toekomst. Ik wil niet altijd hier blijven. Het is geen fijn leven. Monicah, 19 jaar. werkblad 10 Toekomst Ik wil niet altijd hier blijven. Het is geen fijn leven. Monicah, 19 jaar werkblad 10 TOEKOMST Het zit er bijna op. Na een paar dagen logeren bij de familie Muthuku ga je straks weer naar huis.

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Vraag: Vraag: Vraag: Vraag: Aapjes, konijntjes en ander lieve beestjes zijn er om:

Vraag: Vraag: Vraag: Vraag: Aapjes, konijntjes en ander lieve beestjes zijn er om: Aapjes, konijntjes en ander lieve beestjes zijn er om: 1) Je cosmetica en medicijnen op uit te proberen. Je wil toch geen prikkende ogen of risico lopen bij de dokter? 2) Niet voor proeven. 3) Ze moeten

Nadere informatie

Koopkracht: de waarde van geld

Koopkracht: de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld 1. Leerlingenblad Inleiding Wat is het doel? Wat is het onderwerp? Wat is het middel? Inzicht krijgen in de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld Een presentatie

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk Verliefd, en dan... Leeftijd: 12-16 Soort bijeenkomst: club, catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Liefde, Seksualiteit Tijdsduur: 1 uur 40 min. Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

Kernwaarden van de Nederlandse samenleving

Kernwaarden van de Nederlandse samenleving Kernwaarden van de Nederlandse samenleving 20 februari 2014 Inhoud Inleiding 3 Vrijheid 6 Gelijkwaardigheid 9 Solidariteit en werk 11 2 Inleiding In dit boekje leest u over de waarden die de basis vormen

Nadere informatie

Die welle of de golf

Die welle of de golf Die welle of de golf naam: klas: schooljaar: - vak: GODSDIENST leerkracht: 1 Vooraleer we naar de film kijken, zijn er eerst een aantal dingen waar we het over moeten hebben. In dit eerste deeltje: Wat

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Twaalf jaar oud en afgeschreven

Twaalf jaar oud en afgeschreven NT2taal Journaal woensdag 5 maart Hoofdredaktie: Ed Kniesmeijer; Medewerkers: Nuran Ermis, Mariya de Nijs - Achbakou; Uitgave: Stichting Taalmenu. Losse nummers: gratis. Auto s steeds veiliger voor fietsers

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Dag tegen Racisme. Kijk eens naar jezelf! Kijk eens naar de anderen! Gudrun Peperstraete. hoe je eruitziet? Of is er meer? Is

Dag tegen Racisme. Kijk eens naar jezelf! Kijk eens naar de anderen! Gudrun Peperstraete. hoe je eruitziet? Of is er meer? Is Gudrun Peperstraete Kijk eens naar jezelf! hoe je eruitziet? Of is er meer? Is er nog iemand die er net zoals jij uitziet? Kijk eens naar de anderen! Kijk eens goed in de spiegel. Welke kleur hebben je

Nadere informatie

Ontwikkelingssamenwerking Palestijnse gebieden

Ontwikkelingssamenwerking Palestijnse gebieden www.survio.com 14-11-2014 10:32:45 Algemeen Enquête naam Ontwikkelingssamenwerking Palestijnse gebieden Auteur Gwen Bonnie Taal Nederlands Enquête URL http://www.survio.com/survey/d/f6n1b6i0x9a9e9w0f Eerste

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl. Ontdek welke politieke partij het best bij jou past. Woensdag 1 september

Nadere informatie

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen aan de Kinderraad. Ook als

Nadere informatie

Motivaties om op de PVV te stemmen

Motivaties om op de PVV te stemmen Motivaties om op de PVV te stemmen Voor: NPS/NOVA Mirjam Bartelsman Door: Kees Sanderse Research Executive Datum: 27 augustus 2009 Project: 90054 Copyright: Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog. Marte Jongbloed Roelof van der Schans

Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog. Marte Jongbloed Roelof van der Schans Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog Marte Jongbloed Roelof van der Schans Lees dit boek lekker rustig door. Beantwoord iedere keer als je een hoofdstuk uitgelezen hebt de vragen die bij dat hoofdstuk

Nadere informatie

Jeugdbarometer Mondiaal Burgerschap Juni 2012

Jeugdbarometer Mondiaal Burgerschap Juni 2012 Jeugdbarometer Mondiaal Burgerschap Juni 2012 1. Hieronder volgt een aantal stellingen over activiteiten in je dagelijks leven. Vul per stelling in of je een activiteit (bijna) nooit, soms, vaak, of (bijna)

Nadere informatie

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse en ook: wil ik werken, of door naar een (passende) hbo-opleiding? Optie 1: Een vraag die ieder mens zich vroeg of laat stelt: wat wil

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Wie stemt wat: de atlas van de kiezers

Wie stemt wat: de atlas van de kiezers Wie stemt wat: de atlas van de kiezers Het kiezerslandschap in beeld Politieke Barometer Extra / week 22, dinsdag 2010 Kiezers zijn er in alle soorten en maten. Er zijn gezellige kiezers, kiezers die van

Nadere informatie

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij?

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij? Nederland Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Waar? (vul in) Op de. in (plaats) Waarom zijn al die mensen daar?... Welke bekende persoon is er altijd bij?. Hoe heet het meisje rechts? Haar moeder viert

Nadere informatie

LESPAKKET KINDERRECHTEN

LESPAKKET KINDERRECHTEN LESPAKKET KINDERRECHTEN 1 schrijf op Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen

Nadere informatie

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander verwerkingsopdrachten Willem-Alexander Van kind tot koning Vragen bij Stamboom van het Koninklijk huis (bladzijde 6 en 7) 1 Als je goed kijkt, zie een schild met het wapen van Nederland. Op het schild

Nadere informatie

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken www.edusom.nl Opstartlessen Les 1. Kennismaken Wat leert u in deze les? Uzelf voorstellen Kennismaken Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag en DWI Amsterdam HET GESPREK

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie