Betrokkenen Coördinerende functionaris / budgetverantwoordelijke leerlingbegeleiders

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Betrokkenen Coördinerende functionaris / budgetverantwoordelijke leerlingbegeleiders"

Transcriptie

1 protocol dyslexie 1.1 omschrijving Definitie dyslexie, zoals gehanteerd door de Stichting Dyslexie Nederland. Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en/of schriftbeeldvorming (spellen). Kenmerken: Dyslexie is niet te verhelpen, het is veel meer dan alleen het omdraaien van letters: Dyslectische leerlingen kunnen problemen hebben met: - woordherkenning (technisch lezen) - het onthouden van woordbeelden (spelling) - het onthouden van losse gegevens (jaartallen, rijtjes, woordjes, muzieknoten, topografische namen, formules) - twee dingen tegelijk doen, b.v. schrijven en luisteren. - mondeling formuleren. - de uitspraak in vreemde talen (ze proberen door een fonetische uitspraak de spelling te onthouden) - het herkennen van verschillen tussen de klanken in woorden. - concentratie: ze kunnen zich niet afsluiten van zaken die niet belangrijk zijn, ze merken veel (storingen) in de omgeving op. Deze moeilijkheden kunnen consequenties hebben voor vrijwel alle vakken; vooral die waarbij er veel informatie uit teksten moet worden verworven (zaakvakken, wiskunde, talen) 1.2 Beleid Picasso Lyceum Doel is om dit protocol te laten gelden voor de gehele school, het protocol is een beleidsstuk op zich. Zo gaan wij op het Picasso Lyceum om met dyslexie. Zie hieronder voor een verdere uitwerking van dit beleid. Beleid Algemeen Door de afspraken die wij op het Picasso Lyceum met elkaar hebben gemaakt houden we rekening met dyslectische leerlingen. De leerlingbegeleiders zijn daarnaast beschikbaar om dyslectische leerlingen adviezen en hulp op ad hoc basis te geven. Te allen tijde is een dyslexieverklaring voorwaarde om in aanmerking te komen voor de in dit protocol genoemde faciliteiten. Wanneer er vermoedens van Dyslexie bestaan en de leerling verder getest moet worden, dan krijgt deze leerling op voorhand ook recht op de faciliteiten, die gelden voor dyslectische leerlingen, zoals die hieronder nader worden uiteengezet. Mocht dan blijken dat deze leerling dyslectisch is dan behoudt hij/zij deze rechten. Vaak is het daarnaast nodig dat een dyslectische leerling individuele begeleiding krijgt van een externe deskundige. De rapportage van het dyslexieonderzoek geeft aan op welke gebieden een deskundige hulp kan bieden. Er zijn binnen onze locatie nog geen mogelijkheden om leerlingen individueel remedial teaching te bieden. Ouders zullen een remedial teacher buiten school moeten inschakelen. De leerlingbegeleiders hebben contacten met deze zogenaamde derdelijns-begeleiding. Betrokkenen Coördinerende functionaris / budgetverantwoordelijke leerlingbegeleiders Overige betrokkenen intern mentoren en vakdocenten Overige betrokkenen extern testbureau Het Picasso Lyceum heeft nauwe contacten met Aben en Pulles te Gouda en testbureau Groos in Den Haag. RT er Marion Klein Nagelvoort

2 Beschikbare budget en afspraken m.b.t. de besteding van het budget Er is een algemeen budget voor leerlingbegeleiding beschikbaar. De leerlingbegeleiders zijn de budgetverantwoordelijken. 1.3 Praktische uitwerking van het beleid Brugklas: hoe signaleren wij dyslexie? Wij willen de leerlingen met spel- en/of leesproblemen zo snel mogelijk opsporen en hulp bieden. Wij doorlopen daartoe in de brugklas het volgende traject: de leerlingbegeleiders onderbouw en de afdelingsleiders klas 1 bestuderen de informatie die ontvangen is bij aanmelding. De docenten Nederlands nemen in de maand september toetsen spelling en leesvaardigheid af. Deze toetsen worden nauwkeurig geanalyseerd en nabesproken met een RT-er, waar contacten mee zijn. We maken een groep van leerlingen met achterstanden en mogelijke dyslectische leerlingen. Vanaf de tweede periode bezoekt die groep een IBU-uur Nederlands per week om hulp bij spelling te krijgen zolang dat nodig is volgens de begeleidende docent. De leerlingbegeleiders doen nader onderzoek bij de leerlingen die uit de spelling en de leesvaardigheidstoets met de meest opvallend uitslag naar voren komen. (dossieronderzoek, gesprek met leerling, gesprek met ouders, luistertest, vervolgdictees, vervolgonderzoek). Als de leerlingbegeleiders dyslexie vermoeden, wordt de ouders aangeraden het kind te laten testen op dyslexie door een daartoe bevoegd psycholoog/orthopedagoog. De kosten van het onderzoek dienen voor een deel door de ouders/verzorgers betaald te worden. Hierboven is reeds vermeld met welke testbureaus wij als school samenwerken. In afwachting van de uitslag van dit onderzoek kan de leerling gebruik maken van de faciliteiten die gelden voor leerlingen die reeds in het bezit zijn van een dyslexieverklaring. Deze faciliteiten worden hierna in een bijlage beschreven Vrijstelling: Vrijstelling voor een vreemde taal kan door de school verleend worden. Deze optie wordt door de decaan en/of de leerlingbegeleider en/of de mentor besproken met de betreffende leerling en diens ouders/verzorgers. Als leerling en ouders/verzorgers van deze mogelijkheid gebruik willen maken, wordt dit doorgegeven aan de afdelingsleider. Deze verleent de vrijstelling en deelt dit schriftelijk mee aan de docenten en de examensecretaris. De examensecretaris registreert jaarlijks de vrijstellingen van bovenbouwleerlingen met het oog op eventuele vragen van de inspectie over onvolledige diploma s. De leerling besteedt de vrijkomende tijd aan de andere talen Bij de overgang van klas 3 naar 4 gelden de volgende afspraken: Van 3 naar 4 Havo: in 4 Havo moeten de dyslectische leerlingen in ieder geval Nederlands en Engels volgen. Een tweede vreemde taal is niet verplicht. Van 3 naar 4 VWO: in 4 Vwo mogen de dyslectische leerlingen Duits of Frans laten vallen als derde vreemde taal. Nederlands en Engels zijn verplicht. Tevens zal bij de overgang van klas 2 naar 3 rekening gehouden worden met dyslectische leerlingen bij de talen Duits en Frans. Overwogen wordt of de dyslectische leerlingen hier al een derde vreemde taal mogen laten vallen en in de vrijgekomen uren extra werken aan Nederlands en Engels Hulpmiddelen: In de protocollen dyslexie BO en VO wordt het actief inzetten van (computer)hulpmiddelen bij dyslexie sterk aan bevolen. Op dit moment beschikken wij over : 2 Leespennen 2 Daisy-spelers 2 Alpha Smart schrijfmachines 2 Stand-alone versies van het computerprogramma Kurzweil 3000

3 Tevens is het gebruik van een Laptop toegestaan. Deze dient zelf aangeschaft te worden. Met ingang van het Cursusjaar 2005/2006 kunnen leerlingen op grond van aanbevelingen in hun dyslexieverklaring dan wel op aanbeveling van de leerlingbegeleiders gebruik maken van bovenstaande hulpmiddelen. 1.4 Overig Dyslexie-strategie op het Picasso Lyceum: - Zeer vroegtijdige screening en zo nodig nadere diagnostiek door deskundigen, zodat alle brugklasleerlingen die dyslectisch zijn vóór aanvang van het eerste leerjaar in het bezit zijn van een dyslexieverklaring (overleg met de basisscholen). Leerlingen met een dyslexieverklaring kunnen aanspraak maken op overheidssubsidie voor remedial teaching in het eerste leerjaar. Aanvragen daarvoor moeten al in september worden gedaan (zie regeling dyslexie voortgezet onderwijs). - Een folder maken voor alle docenten over dyslexie kenmerken, consequenties voor de verschillende vakken, didactische aanpak, pedagogische klimaat (wat goed werkt voor dyslectici werkt ook goed voor de andere kinderen) etc. In deze folder staan duidelijk de schoolregels en afspraken i.v.m. dyslectische leerlingen ( zie volgende punt). - Schoolbreed bindende afspraken maken over welke regels wij hanteren en welke faciliteiten wij bieden. Wij denken hierbij aan het volgende: afspraken over de beoordeling van de proefwerken, welke soorten fouten worden aangerekend en welke niet? Voor Nederlands en de moderne vreemde talen wordt gewerkt met een correctiemodel (zie bijlage). Iedere docent wordt geacht zich aan deze afspraken te houden. - Een dyslectische leerling heeft altijd recht op een (mondelinge) herkansing. Het liefst niet meer dan één talentoets op een dag. De leerlingbegeleiders maken een lijst waarop alle leerlingen met extra faciliteiten vermeld staan en de betreffende leerlingen krijgen een rode kaart waarop staat waar hij/zij recht heeft. - Een dyslexie specialist aanstellen, het liefst een bevoegd RT-er (iemand die de ontwikkelingen volgt, vraagbaak voor docenten en ouders). De taak van deze specialist zou kunnen zijn: - Contacten leggen met een (vaste) remedial teacher, die de leerlingen individueel of in groepjes extra steun kan bieden. - De ouders van de dyslectische leerlingen met elkaar in contact brengen door het organiseren van een ouderavond per jaar, met als eerste oogmerk te profiteren van de kennis die veel ouders hebben door hun jarenlange inspanningen voor hun kind. En als ondersteuning van ouders van een kind bij wie dyslexie nog maar pas ontdekt is - Het verzamelen van informatie over: -remedial teaching -bijzondere leermiddelen (gesproken studieboeken) -laptops, leespennen, programma s met spraakherkenning waarmee werkstukken gedicteerd kunnen worden. 1.5 Afspraken m.b.t leerlingen die een officiële dyslexie verklaring hebben die afgeven is door een deskundige: Op dit moment werken we met een lijst met leerlingen, die recht hebben op extra faciliteiten zoals extra tijd bij toetsen, vergroot werk en in sommige gevallen mondeling afnemen van toetsen bij vreemde talen. Om ons dyslexiebeleid verder te concretiseren willen we ook graag zien, dat alle docenten in hoofdlijnen op dezelfde manier omgaan met dyslectische leerlingen en hun gemaakte toetsen. Hiervoor willen wij een correctiemodel gaan gebruiken waarin afspraken vastliggen, die gelden bij het corrigeren van toetsen Voor alle vakken geldt: 1. Extra tijd bij schriftelijk werk indien nodig/gewenst. 2. Bij veel spelfouten in de talen mondeling overhoren. 3. In andere vakken spelfouten niet meetellen, als het antwoord van de leerling herkenbaar is, wordt het goed gerekend. 4. Schriftelijk materiaal vergroten (A3 formaat, grote letters) indien nodig/gewenst.

4 5. Dictaten indien nodig/gewenst schriftelijk aanbieden. 6. Mogelijkheden bieden om leerprestaties te verhogen bijv.gebruik computer, RT-lessen, reading pen. 7. De dyslectische leerlingen niet met klasgenoten vergelijken. 8. Regelmatig werkboeken controleren op spelfouten om te voorkomen, dat de leerling het verkeerd gespelde woord gaat inprenten. 9. Indien mogelijk aparte werkruimte/apart lokaal tijdens gecoördineerde proefwerken. 10. Overzichtelijke lay-out aanbieden (Times New Roman 12 punten) Tevens wordt voor elke dyslectische leerling vergroot werk aangeleverd, zodat de leerling kan kiezen of hij/zijl hier al dan niet gebruik wil maken. 11. Indien de leerling dit wenst geen voorleesbeurten in de klas, maar individueel. 12. Mondeling overhoren wanneer blijkt dat een dyslectische leerling hierdoor wel een goed resultaat zou kunnen halen Voor schoolonderzoeken/schoolexamens en het Centraal Examen geldt: 1. De leerling heeft recht op maximaal 30 minuten extra examentijd. 2. Andere faciliteiten kunnen zijn: vergroot schrift, geluidsband etc. 3. Voor verstrekking van deze faciliteiten moet er een deskundigheidsverklaring zijn van een orthopedagoog of psycholoog. 4. Speciaal voor dyslectische leerlingen ontwikkeld toets materiaal bij het afleggen van de schoolexamens kijk/luistervaardigheid, of anders afzonderlijk afnemen op verzoek met langere pauzes etc Voor Nederlands geldt: 1. Als je bij het boekverslag normaal gesproken punten aftrekt voor onvoldoende spelling, dan verminder je bij dyslectische leerlingen het aantal aftrekpunten met 50%. 2. Bij dictees waar het om de woordspelling gaat, worden alleen fouten in de werkwoordspelling meegerekend. Je let dus alleen op de uitgang-d, -t, -dt, -te(n), -de(n) en dde(n). Bijv. verast i.p.v.verrast wordt goed gerekend, want het gaat hier om de uitgang t na de s en niet om de betekenis van het woord. 3. Fouten m.b.t. letterverdraaiingen in vaste lettercombinaties (duer) worden niet fout gerekend. 4. Fouten m.b.t. (mede)klinkerverdubbeling worden niet meegerekend (koopen,geeven). 5. Spelling is slechts een onderdeel van het vak Nederlands, dus een dyslectische leerling kan dit onderdeel compenseren met andere onderdelen. In de bovenbouw ligt er minder nadruk op de spelling. 6. Het overhoren van moeilijke woorden en de betekenis daarvan geschiedt mondeling, wanneer dit cijfer lager is dan 4 wordt het niet meegeteld. Leerlingen mogen ook gebruik maken van een leespen / daisyspeler om de uitspraak van de woorden te horen, wanneer ze het wel schriftelijk willen / kunnen doen. Wanneer het cijfer lager is dan een 4 wordt het niet meegetel 7. De leerling dient zelf tenminste 1 dag voor de toets aan te geven, dat de desbetreffende toets, dan wel delen uit de toets, mondeling wordt/worden gedaan. De docent bepaalt dan het tijdstip in overleg met de leerling, indien mogelijk. mondelinge toetsing altijd na schriftelijke toetsing Voor Frans geldt: 1. Als een woord fonetisch wordt geschreven, wordt dit goed gerekend % van de fouten m.b.t. accenten wordt niet meegerekend. 3. Fouten m.b.t. (mede)klinkerverdubbeling worden niet meegerekend. Bijv. comencer i.p.v.commencer of sooleil i.p.v. soleil wordt niet fout gerekend. 4. Fouten m.b.t. letterverdraaiingen in vaste lettercombinaties (puor,juene) worden niet fout gerekend. 5. Let op bekende valkuilen: 1.) niet uitspreken van de laatste letters kan er toe leiden dat deze leerlingen deze letters ook niet schrijven. 2.) iek i.p.v. ique 3.) s of k i.p.v. c. 6. Als een woord door verkeerde spelling een andere betekenis krijgt, gelden de bovenstaande regels niet. 7. De leerling dient zelf ten minste 1 dag voor de toets aan te geven, dat de betreffende toets, dan wel delen uit de toets, mondeling wordt/worden gedaan. De docent bepaalt dan het tijdstip in overleg met de leerling, indien mogelijk. Mondelinge toetsing altijd na schriftelijke toetsing.

5 1.5.5 Voor Engels geldt: 1. Als een woord fonetisch wordt geschreven, wordt dit goed gerekend (resieve is goed). Leerlingen mogen om de uitspraak van woorden te horen een leespen gebruiken % van de fouten m.b.t. accenten wordt niet meegerekend. 3. Fouten m.b.t. (mede)klinkerverdubbeling worden niet meegerekend. Bijv.: miror, flor, housses worden niet fout gerekend. 4. Fouten m.b.t. letterverdraaiingen in vaste lettercombinaties (huose) worden niet fout gerekend. 5. Let op bekende valkuilen: 1.) niet uitspreken van laatste letters kan er toe leiden dat deze leerlingen die letters ook niet schrijven. 2.) w i.p.v. wh 3.) ts i.pv. tch of ch. 6. Als een woord door verkeerde spelling een andere betekenis krijgt, gelden de bovenstaande regels niet! 7. De leerling dient zelf ten minste 1 dag voor de toets aan te geven, dat de desbetreffende toets, dan wel delen uit de toets, mondeling wordt/worden gedaan. De docent bepaalt het tijdstip in overleg met de leerling, indien mogelijk. Mondelinge toetsing altijd na schriftelijke toetsing Voor Duits geldt: 1. Als een woord fonetisch wordt geschreven, wordt dit goed gerekend % van de fouten m.b.t. accenten wordt niet meegerekend. 3. Fouten m.b.t. (mede)klinkerverdubbeling worden niet meegerekend. Bijv. Monaat of Monnat wordt niet fout gerekend. 4. Fouten m.b.t. letterverdraaiingen in vaste lettercombinaties (Truam) worden niet fout gerekend. 5. Let op bekende valkuilen: 1.) niet uitspreken van laatste letters kan er toe leiden dat deze leerlingen die letters ook niet schrijven. 2.) ou i.p.v. au, oi i.p.v. eu. 3.) s i.p.v.ss heist etc. 6. Als een woord door verkeerde spelling een andere betekenis krijgt, gelden de bovenstaande regels niet! 7. De leerling dient zelf ten minste 1 dag voor de toets aan te geven, dat de desbetreffende toets, dan wel delen uit de toets, mondeling wordt/worden gedaan. De docent bepaalt het tijdstip in overleg met de leerling, indien mogelijk Mondelinge toetsing altijd na schriftelijke toetsing. 1.6 Vrijstellingen Inleiding De wet- en regelgeving van de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) kent voorschriften voor álle schoolsoorten en daarboven regelingen voor specifieke schoolsoorten. Voor die laatste zijn de cognitieve niveaus bij de onderscheiden schoolsoorten doorslaggevend. De regelingen voor VMBO, HAVO en VWO verschillen dus. HAVO en VWO zijn een voorbereiding op hoger onderwijs: de eisen die aan deze leerlingen gesteld worden zijn hoger dan de cognitieve eisen die gesteld worden aan leerlingen uit het VMBO. In deze bijlage treft u informatie aan over vrijstellingen tijdens de schoolloopbaan. Informatie over aanpassingen en voorzieningen bij het centraal examen vindt u in paragraaf Onderbouw Algemeen Met ingang van 1 augustus 2001 zijn de bepalingen voor de basisvorming veranderd (Wet van 4 juli 2001, Stb. 340). Scholen kunnen vanaf genoemde datum een keuze maken uit de kerndoelen. De vrijstelling op grond van artikel 11 E, eerste lid, blijft gehandhaafd. Daarenboven is door het nieuwe artikel 11g, vierde lid, voor de leerlingen die de basisberoepsgerichte leerweg zullen volgen en voor leerlingen in het leerwegondersteunend onderwijs de vrijstellingsregeling in feite verruimd. De wijziging in de regelgeving zorgt ervoor dat scholen minder vaak een beroep hoeven doen op de vrijstellingsregeling. Voor de leerlingen in kwestie geldt namelijk geen minimale urenverplichting per vak. Daardoor kan de school zelf leerlingen vrijstellingen geven voor een of meer (delen van) vakken. De school bepaalt zelf volgens welke procedure dit gebeurt, maar blijft verplicht ook deze leerlingen over de eerste twee leerjaren tenminste 1920 lesuren basisvorming te bieden.

6 HAVO/VWO klas Voor de onderbouw HAVO/VWO is een specifieke bepaling opgenomen in het Inrichtingsbesluit WVO (artikel 21). Hierin is bepaald dat in de eerste drie leerjaren van HAVO en VWO zowel Engels, Frans als Duits worden gevolgd. Die bepaling kent géén vrijstellingsmogelijkheid. De meer specifieke bepaling voor de onderbouw HAVO/VWO heeft voorrang boven de algemene bepaling voor de basisvorming. De inhoudelijke achtergrond hiervan is dat de basisvormingsbepalingen gelden voor álle schoolsoorten. Zij geven het minimum aan dat álle leerlingen in principe moeten volgen. Is zelfs dat minimum niet haalbaar, dan is de vrijstellingsmogelijkheid van artikel 11 E, eerste lid, aan de orde. Leerlingen van HAVO/VWO moeten echter méér dan het minimum doen dat voor alle leerlingen geldt: laat staan dat zij voor een deel van dat minimum zouden kunnen worden vrijgesteld. VMBO Voor de basisvorming in het VMBO is het wettelijk niet verplicht om naast Engels ook Frans én Duits te volgen. Veel scholen voor VMBO-tl bepalen wel zelf dat beide talen gevolgd worden. Ze kunnen dus ook zelf bepalen of van een van beide vrijstelling wordt gegeven, want wettelijk is het niet verplicht. Daarenboven is het ook mogelijk vrijstelling te verlenen van de wettelijke verplichte taal: Frans of Duits (artikel 11 E WVO) tweede fase Bovenbouw HAVO/VWO Sinds 1 augustus 2002 mogen scholen zelf beslissen welke taalvaardigheden in Frans en Duits aan de orde komen. Scholen zijn vrij om bij de verplichte talen zelf te bepalen welke vaardigheden getoetst worden. Dit biedt in de praktijk voldoende ruimte voor leerlingen met een stoornis in het autistisch spectrum. Op basis van het Inrichtingsbesluit artikel 26 E, lid 5 en 6, kan de school in een bijzondere situatie een leerling vrijstelling geven voor Frans en/of Duits. De grond om dit toe te kennen is in meeste gevallen vervallen door de ruimte in de deeltalen. Het is echter de verantwoordelijkheid van de school om dit per geval te bekijken. Daarbij is geen toestemming meer vooraf van de inspectie noodzakelijk, wel moet de school zich bij de inspectie kunnen verantwoorden. De leerling dient een vervangend onderwijsprogramma te volgen. Ontheffing voor de tweede moderne vreemde taal op Het Picasso Lyceum afdeling vwo (atheneum). I Regelgeving van de overheid. Voor de leerlingen die na 1 augustus 2007 beginnen aan de tweede fase geldt: Havo - geen verplichting meer om een tweede moderne vreemde taal te doen naast Engels; Alleen in het CM profiel is dit nog wel verplicht. Vwo - atheneum: naast Engels één moderne vreemde taal in het gemeenschappelijke deel; gymnasium: naast Engels een klassieke taal in het gemeenschappelijke deel. Ontheffing van de verplichting een tweede moderne vreemde taal te doen op het atheneum is mogelijk als : een leerling een stoornis heeft die specifiek betrekking heeft op taal of een zintuiglijke stoornis die effect heeft op taal; een leerling een andere moedertaal heeft dan de Nederlandse taal of de Friese taal; een leerling onderwijs volgt in een natuurprofiel en door de tweede mvt naar verwachting geen diploma kan halen. Vrijstelling van de tweede moderne vreemde taal verplicht de leerling tot het kiezen van een ander vak met een studielast van minstens 440 uur. De school kan een vak opleggen. Het bevoegd gezag is niet verplicht vrijstellingen te verlenen.

7 II Voorstel voor het Picasso Lyceum afdeling atheneum A. Ontheffing van de verplichting een tweede moderne vreemde taal te volgen 1. Op grond van artikel 26 e lid 4a krijgen leerlingen met een zintuiglijke stoornis zoals doofheid of blindheid ontheffing. De afdelingsleider stelt dit vast na overleg met leerlingbegeleider, examensecretaris en leerling(ouders). 2. Op grond van artikel 26 e lid 4a krijgen leerlingen met een stoornis die specifiek betrekking heeft op taal ontheffing na overlegging van een deskundigenverklaring. Te denken valt hierbij aan dyslexie, dysfasie, dyspraxie en onderdelen van autisme. De afdelingsleider beslist hierover na overleg met leerlingbegeleider, examensecretaris en leerling(ouders). 3. Leerlingen met een andere moedertaal dan het Nederlands of Fries kunnen ontheffing krijgen. De afdelingsleider beslist hierover na overleg met decaan, examensecretaris en leerling(ouders). 4. Een leerling met een van de natuur-profielen die in het buitenland op een internationale school gezeten heeft, kan ontheffing krijgen als de tweede moderne vreemde taal het onmogelijk maakt een diploma te halen. De afdelingsleider beslist hierover na overleg met decaan, examensecretaris en leerling(ouders). In geval van vrijstelling volgt de leerling als alternatief een ander vak met een studielast van tenminste 440 uren, naar keuze binnen de door de school aangegeven kaders. De examensecretaris houdt een registratie bij van de vrijstellingen. B. Ontheffing bij opstroom: Bij opstroom is het niet mogelijk de leerling uit de Havo vrijstelling te geven. De leerling kan in de tijd die vrijkomt door vrijstellingen voor andere vakken extra aandacht besteden aan de tweede moderne vreemde taal en het 4 atheneum programma daarvan inhalen. De voorschriften voor de tweede fase HAVO/VWO maken een vrijstelling voor wiskunde niet mogelijk. Als een leerling doorstroomt naar de tweede fase van HAVO of VWO krijgt hij/zij te maken met vier profielen. Het vak wiskunde is in elk profiel verplicht. Hiervoor is bewust gekozen, aangezien HAVO en VWO opleiden voor doorstroom naar hoger onderwijs. De wet maakt geen uitzondering mogelijk. Elk profiel heeft wel een eigen vorm van wiskunde, waardoor de zwaarte en studielast van wiskunde per profiel verschilt. Bovenbouw VMBO-tl Leerlingen die in de basisvorming vrijstelling van de tweede moderne taal Frans of Duits hebben gehad op grond van artikel 11 E kunnen hiervoor tevens vrijstelling krijgen voor de periode waarin zij onderwijs in de sector economie van een van de leerwegen volgen. In plaats van het onderwijs waarvoor vrijstelling is verleend, moet echter wel vervangend onderwijs gegeven worden in een van de vakken Arabische, Turkse, Spaanse taal of maatschappijleer II, geschiedenis en staatsinrichting of aardrijkskunde. Deze goedkeuring kan slechts aan leerlingen worden verleend die: in de periode van de basisvorming onderwijs volgden in de taal van het land van oorsprong; voorheen buiten Nederland vergelijkbaar onderwijs hebben gevolgd en geen of te weinig onderwijs in het betreffende vak hebben genoten en vanuit een lager leerjaar voor de eerste maal toegelaten zijn tot school en een leerjaar hoger worden geplaatst; onderwijs gaan volgen in de beroepsgerichte leerweg en die in het schooljaar voorafgaand aan het betrokken leerjaar leerwegondersteunend onderwijs volgden. In het VMBO is in de sector Zorg en Welzijn en Economie het vak wiskunde een keuzevak en dus niet verplicht. In de overige sectoren is dit wel het geval. Op basis van artikel 26n, tweede lid, kan een zogenaamde cumi-leerling in de sector economie naast vrijstelling van de tweede moderne vreemde taal ook vrijstelling van wiskunde krijgen. Een leerling zonder vrijstellingen kan namelijk in de sector economie het vak wiskunde laten vallen en kiezen voor Frans of Duits. Dit is voor een cumi-leerling met vrijstelling voor deze vak(ken) niet mogelijk. Ook hier dient ter vervanging een van de eerder genoemde alternatieven te worden gekozen (Arabische, Turkse, Spaanse taal of maatschappijleer II, geschiedenis en staatsinrichting of aardrijkskunde). Doorstroming van 4 VMBO-tl/3 HAVO naar bovenbouw HAVO/VWO

8 Artikel 26 E, vierde lid onder c, van het Inrichtingsbesluit behelst een specifieke vrijstellingsmogelijkheid van een taal (ter beoordeling van het bevoegd gezag) voor een bepaalde groep leerlingen die doorstromen vanuit VMBO-tl. Het gaat hier om leerlingen die ook in het VMBO-tl niet een tweede moderne vreemde taal gevolgd hebben. In het VMBO-tl heeft een toetsing plaatsgehad van artikel 11 E, eerste lid van het WVO (vrijstelling vakken basisvorming). De leerling heeft dan iets gemist dat voor doorstroming naar HAVO eigenlijk nodig is, maar waarvoor het onredelijk is om alsnog te eisen dat aan die voorwaarde wordt voldaan. Bronnen: Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO): Artikel 11a (vakken en kerndoelen basisvorming) Artikel 11 E (vrijstellingen) Artikel 11g (tijdelijke afwijking bepalingen basisvorming: keuze bij kerndoelen; minimum urenverplichting; uitbreiding vrijstellingen) Inrichtingsbesluit WVO: Artikel 21 (vakken in de periode van de eerste drie leerjaren HAVO en VWO) Artikel 26 E (vrijstellingen in de periode voorbereidend hoger onderwijs HAVO en VWO)

protocol dyslexie zorgplan 2011-2012 23

protocol dyslexie zorgplan 2011-2012 23 3 protocol dyslexie 23 Hoofdstuk 3 Protocol dyslexie 3.1 omschrijving Definitie dyslexie, zoals gehanteerd door de Stichting Dyslexie Nederland. Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Roelof van Echten College m/h/v

Dyslexiebeleid Roelof van Echten College m/h/v Inhoudsopgave Inleiding 1. Dyslexie 1.1 Definitie 1.2 Kenmerken dyslectische leerlingen 2. Dyslexiebeleid 2.1 Signalering en begeleiding 2.2 Faciliteiten 2.3 Ontheffing tweede moderne vreemde taal atheneum

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Veurs Lyceum

Dyslexieprotocol Veurs Lyceum Dyslexieprotocol Veurs Lyceum Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat aanleren en/of het vlot toepassen (automatiseren) van het lezen

Nadere informatie

Handboek Dyslexie 2015-2016

Handboek Dyslexie 2015-2016 Handboek Dyslexie 2015-2016 INHOUD INHOUD... 2 1. KORTE OMSCHRIJVING EN TOELICHTING... 3 2. BELEID EN WERKWIJZE VESPUCCI COLLEGE... 3 3. FACILITEITEN DYSLECTISCHE LEERLINGEN... 4 4. EINDEXAMEN... 5 BIJLAGE

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Roelof van Echten College m/h/v

Dyslexiebeleid Roelof van Echten College m/h/v Inhoudsopgave Inleiding 1. Dyslexie 1.1 Definitie 1.2 Kenmerken dyslectische leerlingen 2. Dyslexiebeleid 2.1 Signalering en begeleiding 2.2 Rechten en plichten 2.3 Ontheffing tweede moderne vreemde taal

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg

Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexieprotocol Zwin College Oostburg Dyslexie is een leerstoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op

Nadere informatie

Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO?

Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO? Welke wettelijke regelingen zijn er voor leerlingen met dyslexie in het VO? Binnen het voortgezet onderwijs zijn er voor leerlingen die niet in staat zijn het volledige onderwijsprogramma te volgen, mogelijkheden

Nadere informatie

Handboek DYSLEXIE

Handboek DYSLEXIE Handboek DYSLEXIE 2016-2017 Handboek Leerlingbegeleiding onderdeel Dyslexie 2016-2017 LC INHOUD INHOUD... 2 1. KORTE OMSCHRIJVING EN TOELICHTING... 3 2. BELEID EN WERKWIJZE VESPUCCI COLLEGE... 4 3. FACILITEITEN

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014

Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014 Dyslexiebeleid Zaanlands Lyceum augustus 2014 1. Inleiding De meest geaccepteerde definitie van dyslexie is: Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren

Nadere informatie

Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013. A. Verhulst Remedial Teacher

Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013. A. Verhulst Remedial Teacher Protocol dyslexie Vechtstede College 1-5-2013 A. Verhulst Remedial Teacher INHOUDSOPGAVE Wat is dyslexie 3 Begeleiding van leerlingen met dyslexie 3 Faciliteiten voor leerlingen met dyslexie 4 Afspraken

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Beekdal Lyceum 2012-2013

Dyslexieprotocol. Beekdal Lyceum 2012-2013 Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum 2012-2013 versie november 2012 Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum 2012-2013 Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving leerlingen. Vandaar

Nadere informatie

Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE IJsselcollege, locatie Alkenlaan

Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE IJsselcollege, locatie Alkenlaan Informatie over DYSLEXIE EN DYSCALCULIE In dit overzicht staat informatie over twee veelvoorkomende leerproblemen: dyslexie en dyscalculie. Daarbij gaan we in op de volgende vragen. 1. Wat is het? 2. Hoe

Nadere informatie

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College

Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Protocol vrijstelling/aanpassing van onderwijs Frans/Duits op het Strabrecht College Inleiding Dit protocol geldt voor het Strabrecht College, met ingang van het schooljaar 2010/2011. Scholen zijn verplicht

Nadere informatie

Ouders van brugklasleerlingen met dyslexie worden in het begin van het schooljaar uitgenodigd voor een informatieavond Dyslexie op het UC H/V.

Ouders van brugklasleerlingen met dyslexie worden in het begin van het schooljaar uitgenodigd voor een informatieavond Dyslexie op het UC H/V. 1. Dyslexie 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling heeft. Dyslexie kan in meer of mindere

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Protocol Dyslexie Nehalennia versie 09012012 Afspraken en aanbevelingen ten behoeve van dyslectische leerlingen Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig

Nadere informatie

Zorgbeleid RML 2014 1

Zorgbeleid RML 2014 1 Dyslexie Voor dyslectische leerlingen worden de uitgangspunten uit het Protocol Dyslexie Voortgezet Onderwijs (KPC groep 2013) zoveel mogelijk nagestreefd. De reguliere exameneisen op het gebied van spelling,

Nadere informatie

Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum

Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum Dyslexiebeleid op Wolfert Lyceum Inleiding Volgens de meest gangbare definitie is dyslexie een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen)

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Cambium College

Dyslexieprotocol Cambium College Dyslexieprotocol Cambium College Inhoud: Wat is dyslexie? Diagnosetraject op het Cambium. De dyslexieverklaring. Overzicht dispenserende en compenserende maatregelen: o Dispenserende maatregelen. (Vrijstellingen)

Nadere informatie

Dyslexieprotocol JenaXL

Dyslexieprotocol JenaXL 1. Dyslexie 1.1 Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en / of vlot toepassen van het lezen en / of spellen

Nadere informatie

samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop

samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop DYSLEXIEBELEID op het STRABRECHT COLLEGE samenvatting november 2012 Strabrecht College, Geldrop 2012 De visie van het Strabrecht College Goede dyslexiebegeleiding is vooral een attitudekwestie Het Strabrecht

Nadere informatie

Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans

Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans Protocol vrijstelling van onderwijs in één der drie moderne vreemde talen Frans, Duits of Spaans 1. Inleiding Dit protocol geldt voor de Nijmeegse Scholengemeenschap Groenewoud, met ingang van het schooljaar

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef)

Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) Dyslexiebeleid Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) We spreken van dyslexie als er sprake is van een ontwikkelingsstoornis als gevolg waarvan bij een kind sprake is van een niet, onvolledig of zeer

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum

Dyslexieprotocol Beekdal Lyceum Dyslexieprotocol 2015-2016 Beekdal Lyceum Datum: augustus 2015 Auteur: Martin Jager Portefeuille: Caroline Herbermann Inleiding Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving

Nadere informatie

3. Gevolgen van dyslexie Veel voorkomende belemmeringen die als gevolg van dyslexie kunnen voorkomen zijn:

3. Gevolgen van dyslexie Veel voorkomende belemmeringen die als gevolg van dyslexie kunnen voorkomen zijn: Dyslexiebeleid Berlage Lyceum 1. Inleiding Het Berlage Lyceum is een school waar volop kansen worden geboden. Wij streven ernaar het maximale uit de leerlingen te halen zodat zij hun talenten ten volle

Nadere informatie

Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum

Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum Dyslexieprotocol 2016-2017 Beekdal Lyceum Datum: 26-05-2016 Auteur: Martin Jager Portefeuille: Caroline Herbermann Inleiding Het Beekdal Lyceum zet in op het zo optimaal mogelijk maken van de leeromgeving

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016

Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016 Dyslexieprotocol Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren (PVOW) januari 2016 Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en

Nadere informatie

2 Wettelijke kaders m.b.t. het verlenen van ontheffing voor één der twee moderne vreemde talen Frans of Duits in het tweede leerjaar

2 Wettelijke kaders m.b.t. het verlenen van ontheffing voor één der twee moderne vreemde talen Frans of Duits in het tweede leerjaar Protocol vrijstelling van onderwijs Frans of Duits in het tweede leerjaar 1 Inleiding Dit protocol geldt voor de Nijmeegse Scholengemeenschap Groenewoud, met ingang van het schooljaar 2014-2015 en maakt

Nadere informatie

Dyslexie op het Augustinianum

Dyslexie op het Augustinianum Dyslexie op het Augustinianum Wat is dyslexie? Dyslexie is een complex probleem op neurologische basis met als gevolg specifieke taalverwerkingsproblemen die zich vooral uiten in problemen met lezen en/of

Nadere informatie

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een handelingsplan op.

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een handelingsplan op. 1. Dyslexie 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling heeft. Dyslexie kan in meer of mindere

Nadere informatie

Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten:

Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten: Pakket van maatregelen bij Dyslexie en Dyscalculie Dyslexie Algemeen: Gedurende de gehele schoolperiode wordt door de docenten zoveel mogelijk aandacht gegeven aan de volgende punten: Stimuleren Schriftelijk

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Scala College AA P N OO T M I S. Dyslexieprotocol MR ingestemd op 9-7-13

Protocol Dyslexie Scala College AA P N OO T M I S. Dyslexieprotocol MR ingestemd op 9-7-13 AA P N OO T M I S Dyslexieprotocol MR ingestemd op 9-7-13 Meldpunt Dyslexie - 1-2013 Inleiding Dit dyslexieprotocol is samengesteld om ouders, leerlingen en docenten te informeren over het dyslexiebeleid

Nadere informatie

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een individueel handelingsplan op.

Leerlingen met dyslexie krijgen een dyslexiepasje. Voor elke leerling stelt de school een individueel handelingsplan op. Dyslexie-protocol Udens College sector havo/vwo 1.1 Wat is dyslexie? Dyslexie is een leerstoornis waarbij de leerling ernstige en hardnekkige problemen bij het automatiseren van het lezen en / of spelling

Nadere informatie

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede

Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen. Bonhoeffer College, Enschede Dyslexieprotocol compenserende en dispenserende maatregelen Bonhoeffer College, Enschede 1.Algemene faciliteiten: Alle leerlingen met een officiële dyslexieverklaring hebben recht op de onderstaande faciliteiten.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Michaël college

Dyslexieprotocol Michaël college Dyslexieprotocol Michaël college 2016-2017 Doelstelling Doel van dit protocol is de leerlingen, ouders en docenten te informeren over de vastgelegde procedures en afspraken met betrekking tot dyslexie

Nadere informatie

(Let op: onderstaande uitspraken over wetten en regels zijn in Nederland geldig! Voor België zullen andere regels gelden!)

(Let op: onderstaande uitspraken over wetten en regels zijn in Nederland geldig! Voor België zullen andere regels gelden!) De meeste problemen met dyslexie ondervind je op school. Gelukkig is er op de scholen over het algemeen steeds meer erkenning voor het probleem en wordt er ook steeds beter mee om te gaan. Wel geldt voor

Nadere informatie

Dyslexie protocol Oranje Nassau College (locatie Parkdreef)

Dyslexie protocol Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) Dyslexie protocol Oranje Nassau College (locatie Parkdreef) We spreken van dyslexie als er sprake is van een ontwikkelingsstoornis als gevolg waarvan bij een kind sprake is van een niet, onvolledig of

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 24022014

Protocol Dyslexie Nehalennia versie 24022014 Protocol Dyslexie Nehalennia versie 24022014 versie DFE140910 Afspraken en aanbevelingen ten behoeve van dyslectische leerlingen Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt

Nadere informatie

Protocol dyslexie en dyscalculie

Protocol dyslexie en dyscalculie Protocol dyslexie en dyscalculie A. Dyslexie Het Emmauscollege biedt begeleiding voor de dyslectische leerling, die eventueel aanvullend is op de begeleiding die een externe deskundige op dit gebied levert.

Nadere informatie

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT.

UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. UITTREKSEL DYSLEXIEPROTOCOL 2015-2016, VESTIGING KAGERSTRAAT. Het protocol bevat afspraken m.b.t. leerlingen met dyslexie en is onderdeel van het zorgplan. Doelgroep Dispenserende en compenserende maatregelen

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!)

DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!) DYSLEXIEPROTOCOL (wordt op dit moment geupdate!) Dyslexie wordt gedefinieerd als "een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en/of vlot toepassen van het lezen en/of

Nadere informatie

Dyslexiebeleid 2014-2015

Dyslexiebeleid 2014-2015 Dyslexiebeleid 2014-2015 Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. OSG Schoonoord. www.osgs.nl info@osgs.nl. Postbus 16 3700 AA Zeist. KvK 30250155. Mei 2012. Dyslexiebeleid

Dyslexiebeleid. OSG Schoonoord. www.osgs.nl info@osgs.nl. Postbus 16 3700 AA Zeist. KvK 30250155. Mei 2012. Dyslexiebeleid Bezoekadres Blikkenburgerlaan 2 3703 CV Zeist Postadres Postbus 16 3700 AA Zeist T 030 698 21 40 F 030 698 21 80 www.osgs.nl info@osgs.nl KvK 30250155 Datum Onderwerp Contactpersoon OSG Schoonoord 2 /

Nadere informatie

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016 REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2015-2016 Vastgesteld door de medezeggenschapsraad d.d. 27 mei 2015 ALGEMEEN In gevallen waarin deze

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College. oktober 2012

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College. oktober 2012 Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College oktober 2012 1 Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Inleiding Sinds een aantal jaren voert het Gerrit Rietveld College een beleid op het gebied van dyslexie.

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Cambium College

Dyslexieprotocol Cambium College Dyslexieprotocol Cambium College Inhoud: 1. Wat is dyslexie? 2. Diagnosetraject op het Cambium. 3. De dyslexieverklaring. 4. Overzicht dispenserende en compenserende maatregelen: Dispenserende maatregelen.

Nadere informatie

S L O E T S W E G H M H E N G E L O

S L O E T S W E G H M H E N G E L O DYSLEXIEPROTOCOL S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O Inhoud Inleiding... 3 Beleid aangepast programma Frans/Duits MAVO.. 4 Onderbouw (klas 1 en 2)... 4 Bovenbouw (klas 3 en 4)... 4 Beleid

Nadere informatie

Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie.

Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie. 1. Inleiding Dit protocol beschrijft hoe we op het Vellesan College en de Duin en Kruidbergmavo omgaan met dyslexie. De volgende punten komen aan de orde: Wat is dyslexie? Signaleringsprocedure dyslexie

Nadere informatie

toelichting voor leerlingen en ouders / verzorgers dyslexie dyscalculie andere beperkingen

toelichting voor leerlingen en ouders / verzorgers dyslexie dyscalculie andere beperkingen toelichting voor leerlingen en ouders / verzorgers dyslexie dyscalculie andere beperkingen September 2012 Inleiding In deze toelichting, die wordt uitgereikt tegelijk met de groene kaart, wordt uitgelegd

Nadere informatie

Protocol dyslexie. De Rietlanden

Protocol dyslexie. De Rietlanden Protocol dyslexie De Rietlanden september 2014 Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

Probleem bij: Komt tot uiting bij: Consequentie: Fonetische uitspraak (= een woord uitspreken zoals het klinkt)

Probleem bij: Komt tot uiting bij: Consequentie: Fonetische uitspraak (= een woord uitspreken zoals het klinkt) DYSLEXIEPROTOCOL Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische)leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op De RSG Tromp Meesters. Dyslexie Het woord

Nadere informatie

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003:

1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: Dyslexiebeleid op de SSGN (versie januari 2015) 1. Inleiding Definitie dyslexie volgens de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) herziene versie 2003: "Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een

Nadere informatie

Dyslexieprotocol

Dyslexieprotocol Dyslexieprotocol 2016-2107 1 Inhoudsopgave blz. 1. Inleiding 3. 2. Wat is dyslexie? 4. 2.1 Verklarende dyslexieverklaring 4. 2.2 Onderkennende dyslexieverklaring 4. 3. Procedure 5. 4. Signaleren 5. 4.1

Nadere informatie

minimaal een half jaar lang een aangepast programma is gevolgd.

minimaal een half jaar lang een aangepast programma is gevolgd. Dyslexie Protocol Montessori College Twente In het dyslexieprotocol wordt een onderscheid gemaakt tussen de verschillende niveaus en onderbouw/bovenbouw. Voor de bovenbouw mavo, havo en VWO verwijzen we

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie Signaleringstoetsen klas 1 De werkwijze is als volgt De dyslexieverklaring

DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Wat is dyslexie? Dyslexie Signaleringstoetsen klas 1 De werkwijze is als volgt De dyslexieverklaring DYSLEXIEPROTOCOL Het dyslexieprotocol Dit document is voor leerlingen, ouders, leerkrachten en belanghebbenden in het kader van het dyslexieprotocol op het Comenius College Nieuwerkerk. Het beschrijft

Nadere informatie

Het dyslexiebeleid van het Wolfert Lyceum is vastgesteld door het MT in overleg met de dyslexiecoach.

Het dyslexiebeleid van het Wolfert Lyceum is vastgesteld door het MT in overleg met de dyslexiecoach. Dyslexiebeleid Inleiding Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie (lezen) en/of schriftbeeldvorming (spellen). Dit betekent

Nadere informatie

S L O E T S W E G H M H E N G E L O

S L O E T S W E G H M H E N G E L O DYSLEXIEBELEID S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O Inhoud INLEIDING... 3 FACILITEITEN... 4 1.Extra tijd... 4 2. Aangepaste normering spelling bij Nederlands en de Moderne Vreemde talen 4

Nadere informatie

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek. 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek. 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek In dit protocol dyslexie schetsen we voor ouders, docenten en leerlingen een duidelijk beeld wat van Groevenbeek verwacht mag worden wanneer een leerling met

Nadere informatie

Beleidsnotitie Dyslexie. Driestar College

Beleidsnotitie Dyslexie. Driestar College Beleidsnotitie Dyslexie Driestar College Gouda, oktober 2014 Inhoudsopgave 1 Visie... 3 2 Algemene afspraken... 5 3 Nederlands... 6 4 Engels... 6 5 Frans... 7 6 Duits... 7 7 Slot... Fout! Bladwijzer niet

Nadere informatie

Het geldende dyslexiebeleid is aangepast op een aantal gebieden. Tijdens de MR-vergadering wordt een toelichting gegeven op de wijzigingen.

Het geldende dyslexiebeleid is aangepast op een aantal gebieden. Tijdens de MR-vergadering wordt een toelichting gegeven op de wijzigingen. MR van Schoolleiding datum 1 oktober 2013 vergadering 8 oktober 2013 betreft Dyslexiebeleid Het geldende dyslexiebeleid is aangepast op een aantal gebieden. Tijdens de MR-vergadering wordt een toelichting

Nadere informatie

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar

REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN. Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar REGELING CIJFERGEVING/BEOORDELING EN BEVORDERINGSNORMEN Stedelijk Dalton College Alkmaar schooljaar 2016-2017 Vastgesteld door de medezeggenschapsraad d.d. 1 juni 2016 ALGEMEEN In gevallen waarin deze

Nadere informatie

4. In de bevorderingsnormen komt regelmatig het begrip kernvakken voor. Het gaat hierbij om de vakken Nederlands, Engels en wiskunde.

4. In de bevorderingsnormen komt regelmatig het begrip kernvakken voor. Het gaat hierbij om de vakken Nederlands, Engels en wiskunde. Versie Schooljaar 2016-2017 Definitief vastgesteld sept. 2016 Bevorderingsnormen Inclusief: - Herkansingsregeling 4 havo, 4 vwo en 5 vwo - Protocol doorstroom 4 mavo naar 5 havo - Protocol doorstroom 5

Nadere informatie

DYSLEXIEPROTOCOL Bonaventuracollege Mariënpoelstraat

DYSLEXIEPROTOCOL Bonaventuracollege Mariënpoelstraat DYSLEXIEPROTOCOL Bonaventuracollege Mariënpoelstraat Onderstaande afspraken zijn van toepassing gedurende de onderbouwperiode, de leerjaren 1, 2 en 3 van havo en vwo. Leerlingen die een officiële dyslexieverklaring

Nadere informatie

Vrijstellingen. Wijzigingen opleiding, profiel, stroom. havo 4 vwo 4 en 5

Vrijstellingen. Wijzigingen opleiding, profiel, stroom. havo 4 vwo 4 en 5 Vrijstellingen Wijzigingen opleiding, profiel, stroom havo 4 vwo 4 en 5 VRIJSTELLINGEN 1. VRIJSTELLINGSREGELING TWEEDE MODERNE VREEMDE TAAL VOOR ATHENEUMLEERLINGEN De wet biedt scholen onder bepaalde omstandigheden

Nadere informatie

Dyslexiebeleid HNL 2012/2013

Dyslexiebeleid HNL 2012/2013 Dyslexiebeleid HNL 2012/2013 Inhoud Doel van deze brochure 3 Wat is dyslexie? 3 Dyslexie en HNL 3 Screening 3 Remedial teaching 4 Compensatie 5 Dispensatie 7 Naast rechten ook plichten 8 Relevante websites

Nadere informatie

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Coevorden, mei 2014 Wat is dyslexie? De definitie voor dyslexie is: "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen of spellen

Nadere informatie

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen?

Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Hoe begeleiden wij op de Stichtse Vrije School dyslectische leerlingen? Een veel voorkomende vraag van ouders bij het zoeken naar een geschikte vorm van voortgezet onderwijs, betreft de begeleiding van

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie

Protocol Dyslexie Nehalennia versie Protocol Dyslexie Nehalennia versie 20150706 Afspraken en aanbevelingen ten behoeve van dyslectische leerlingen Definitie Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Pallas Athene College

Dyslexieprotocol Pallas Athene College Dyslexieprotocol Pallas Athene College 1. Inleiding Doel en uitgangspunten Het Pallas Athene College wil alle leerlingen met dyslexie die ondersteuning en begeleiding bieden die zij nodig hebben om de

Nadere informatie

Dyslexiebeleid. Scholengemeenschap Sint Ursula. Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen. Schooljaar 2015-2016

Dyslexiebeleid. Scholengemeenschap Sint Ursula. Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen. Schooljaar 2015-2016 Dyslexiebeleid Scholengemeenschap Sint Ursula Locatie Heythuysen Tienderweg 101 6093 EN Heythuysen Schooljaar 2015-2016 In het kader van passend onderwijs streeft Scholengemeenschap Sint Ursula voor elke

Nadere informatie

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs?

Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Augustus 2014 Wat is dyslexie en wat zijn de gevolgen hiervan voor het volgen van onderwijs? Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren van het accuraat

Nadere informatie

Zorg om je toekomst. Wat is. dyslexie?

Zorg om je toekomst. Wat is. dyslexie? Zorg om je toekomst Wat is dyslexie? 2 Inleiding Dyslexie is een complex probleem. Dyslectische leerlingen zijn niet dom of lui, hun falen is geen onwil. Deze leerlingen doen vaak extra hun best, besteden

Nadere informatie

Valuascollege. O nderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken. Protocol DYSLEXIE. VALUASCOLLEGE Hogeweg 24 5911 EB Venlo 077 3590400

Valuascollege. O nderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken. Protocol DYSLEXIE. VALUASCOLLEGE Hogeweg 24 5911 EB Venlo 077 3590400 Valuascollege O nderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken Protocol DYSLEXIE VALUASCOLLEGE Hogeweg 24 5911 EB Venlo 077 3590400 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave 1 1. Inleiding 2 2. Wat is dyslexie? 3 3. Signalering

Nadere informatie

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE

PROTOCOL. DYSLEXIE en DYSCALCULIE PROTOCOL DYSLEXIE en DYSCALCULIE Vastgesteld 10 februari 2014 Inleiding In dit protocol zet het Montessori College Eindhoven in grote lijnen uiteen: - hoe leerlingen met leerstoornissen als dyslexie en

Nadere informatie

Beoordelingsrichtlijnen voor moderne vreemde talen en Nederlands bij dyslexie

Beoordelingsrichtlijnen voor moderne vreemde talen en Nederlands bij dyslexie Beoordelingsrichtlijnen voor moderne vreemde talen en Nederlands bij dyslexie Afspraken binnen de MVT secties en de sectie Nederlands voor leerlingen, die in het bezit zijn van een Groene (Dyslexie) kaart

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar 2015-2016 Inleiding Het Gerrit Rietveld College voert beleid op het gebied van dyslexie. Dit houdt in dat er naar gestreefd wordt om dyslexie zo vroeg

Nadere informatie

@ DYSLEXIEBELEID KALSBEEK COLLEGE LOCATIE SCHILDERSPARK. Februari 2014

@ DYSLEXIEBELEID KALSBEEK COLLEGE LOCATIE SCHILDERSPARK. Februari 2014 @ DYSLEXIEBELEID KALSBEEK COLLEGE LOCATIE SCHILDERSPARK Februari 2014 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 1 1. LEERLINGEN DIE AL OP DE BASISSCHOOL ZIJN GETEST OP DYSLEXIE 2 1.1 Geldige dyslexieverklaring en geldig

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Koning Willem ll College

Dyslexieprotocol Koning Willem ll College Dyslexieprotocol Koning Willem ll College 1 april 2013 INHOUD Inleiding 3 1. Dyslexie 4 1.1 Definitie van dyslexie 4 1.2 Kenmerken van dyslectische leerlingen 4 2. Dyslexiebeleid van de school 4 2.1 Signalering

Nadere informatie

Dyslexieprotocol Saenstroom opdc

Dyslexieprotocol Saenstroom opdc Dyslexieprotocol Saenstroom opdc Inleiding Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de woordidentificatie, (lezen) en/ of schriftbeeldvorming (spellen).

Nadere informatie

Dyslexiebeleid Rijnlands Lyceum Sassenheim. 1. Visie 2. Signalering 3. Begeleiding 4. Organisatie 5. Evaluatie 6. Sterkte-Zwakte analyse 7.

Dyslexiebeleid Rijnlands Lyceum Sassenheim. 1. Visie 2. Signalering 3. Begeleiding 4. Organisatie 5. Evaluatie 6. Sterkte-Zwakte analyse 7. Dyslexiebeleid Rijnlands Lyceum Sassenheim 1. Visie 2. Signalering 3. Begeleiding 4. Organisatie 5. Evaluatie 6. Sterkte-Zwakte analyse 7. Doelen 1. Visie op begeleiding van leerlingen met dyslexie Het

Nadere informatie

De verschillende routes worden hieronder nader omschreven en in een schema uiteengezet.

De verschillende routes worden hieronder nader omschreven en in een schema uiteengezet. ALGEMEEN Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op de Thorbecke Scholengemeenschap,

Nadere informatie

Protocol Dyslexie RLS

Protocol Dyslexie RLS Protocol Dyslexie RLS 1 Inhoudsopgave 1. Visie van het Rijnlands Lyceum Sassenheim 2. Begeleiding van dyslectische leerlingen 3. Aangepaste regelingen voor leerlingen met een dyslexieverklaring Bijlage

Nadere informatie

Inleiding. Dyslexieprotocol

Inleiding. Dyslexieprotocol Inleiding Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat dyslectische leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op het Technisch College Velsen &

Nadere informatie

Het dyslexiebeleid van de Stichting Markland College

Het dyslexiebeleid van de Stichting Markland College Het dyslexiebeleid van de Stichting Markland College Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen

Inhoudsopgave. Bijlagen Dyslexieprotocol 1 Inhoudsopgave blz. 1. Inleiding 3. 2. Wat is dyslexie? 4. 2.1 Dyslexieverklaring 4. 2.2 Onderkennende Dyslexieverklaring 4. 3. Procedure 5. 4. Signaleren 5. 4.1 Brugklas 6. 4.2 Hogere

Nadere informatie

dyslectisch? Op het Wim Gertenbach College kijken we naar wat een kind wél kan.

dyslectisch? Op het Wim Gertenbach College kijken we naar wat een kind wél kan. abcdefghijklmnopqrstuvwxyz dyslectisch? Op het Wim Gertenbach College kijken we naar wat een kind wél kan. Theoretische leerweg en onderbouw HAVOmavo en onderbouw havo extra cijferlijst waarbij we rekening

Nadere informatie

INFOR. Dyslexieprotocol INFORMATIE OVER ONS DYSLEXIEBELEID VOOR DOCENTEN, OUDERS EN LEERLINGEN

INFOR. Dyslexieprotocol INFORMATIE OVER ONS DYSLEXIEBELEID VOOR DOCENTEN, OUDERS EN LEERLINGEN INFOR Dyslexieprotocol INFORMATIE OVER ONS DYSLEXIEBELEID VOOR DOCENTEN, OUDERS EN LEERLINGEN 1 Inhoudsopgave Inleiding.. 2 Uitgangspunten.....3 Compenserende en dispenserende maatregelen 4 Dyslexiepas

Nadere informatie

ALGEMEEN. Dyslexieprotocol

ALGEMEEN. Dyslexieprotocol ALGEMEEN Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op de Thorbecke Scholengemeenschap,

Nadere informatie

Figuur 1: definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004

Figuur 1: definitie van dyslexie. Bron: Stichting Dyslexie Nederland, Diagnose van Dyslexie, 2004 1. Inleiding Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat dyslectische leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op het Vellesancollege. Er wordt ingegaan op: De

Nadere informatie

Dyslexiebeleid 2013 2014

Dyslexiebeleid 2013 2014 Dyslexiebeleid 2013 2014 Dyslexie wordt gedefinieerd als een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen

Nadere informatie

Beleidsnotitie Dyslexie. Driestar College

Beleidsnotitie Dyslexie. Driestar College Beleidsnotitie Dyslexie Driestar College Gouda, januari 2016 Inhoudsopgave 1 Visie... 3 2 Algemene afspraken... 5 3 Nederlands... 6 4 Engels... 6 5 Frans... 7 6 Duits... 7 7 Slot... 8 2 1 Visie In deze

Nadere informatie

S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O

S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O DYSLEXIEBELEID S L O E T S W E G 1 5 3 7 5 5 6 H M H E N G E L O Inhoud Inhoud Inleiding... 3 Faciliteiten... 4 1.Extra tijd... 4 2. Aangepaste normering spelling bij Nederlands en de Moderne Vreemde talen

Nadere informatie

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar

Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar Protocol Dyslexie Gerrit Rietveld College Schooljaar 2016-2017 Inleiding Het Gerrit Rietveld College voert beleid op het gebied van dyslexie. Dit houdt in dat er naar gestreefd wordt om dyslexie zo vroeg

Nadere informatie

De Raad van State gehoord (advies van 31 januari 2003, nr. W /III);

De Raad van State gehoord (advies van 31 januari 2003, nr. W /III); Besluit van houdende wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en van het Eindexamenbesluit v.w.o.- h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. onder meer in verband met versoepeling van de uitslagregeling

Nadere informatie

1. Wat is dyslexie? Hoe wordt dyslexie vastgesteld? Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling Wat kan de school doen?

1. Wat is dyslexie? Hoe wordt dyslexie vastgesteld? Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling Wat kan de school doen? Inhoud 1. Wat is dyslexie? 2 2. Hoe wordt dyslexie vastgesteld? 3 3. Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de leerling 3 4. Wat kan de school doen? 4 5. Wat doen de docenten? 5 6. Wat doet de leerling? 6

Nadere informatie

HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM

HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM HET DYSLEXIEBELEID VAN HET MAERLANT-LYCEUM FEBRUARI 2013 [1] INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding...... pag. 2 2. Algemeen...... pag. 2 2.1 Definitie van dyslexie.... pag. 2 2.2 Definitie van dyscalculie.... pag.

Nadere informatie

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste

Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Dyslexiebeleid De Nieuwe Veste Coevorden, mei 2014 Wat is dyslexie? De Nederlands definitie voor dyslexie is: "Een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen

Nadere informatie

Bijlage 1 - Gebruik van regelkaarten in klas 1, 2 en 3

Bijlage 1 - Gebruik van regelkaarten in klas 1, 2 en 3 Dyslexieprotocol Dit dyslexieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat (dyslectische) leerlingen kunnen verwachten van het dyslexiebeleid op De Capellenborg. De locatie Capellenborg

Nadere informatie

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek 1b. Aansluiting bij de basisschool

Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek 1a. Doel en uitgangspunten van het dyslexiebeleid op Groevenbeek 1b. Aansluiting bij de basisschool Protocol dyslexie Chr. College Groevenbeek In dit protocol dyslexie schetsen we voor ouders, docenten en leerlingen een duidelijk beeld wat van Groevenbeek verwacht mag worden wanneer een leerling met

Nadere informatie

Dyslexieprotocol. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard

Dyslexieprotocol. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard Dyslexieprotocol Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoeksche Waard Actief College Koninginneweg 126 3262 JD Oud-Beijerland T: 0186-612130 E: administratie@actiefcollege.nl W: www.actiefcollege.nl

Nadere informatie

Dyslexie protocol en stappenplan

Dyslexie protocol en stappenplan Dyslexie protocol en stappenplan Wat is dyslexie? Dyslexie is een taalverwerkingsstoornis, waardoor leren lezen en spellen voor veel problemen zorgt. Kinderen met dyslexie hebben vooral veel moeite met

Nadere informatie