KLEINSCHALIG GROEPSWONEN IN ERMELO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KLEINSCHALIG GROEPSWONEN IN ERMELO"

Transcriptie

1 KLEINSCHALIG GROEPSWONEN IN ERMELO FACTSHEET voor Provincie Gelderland auteur Henk Nouws en Claasje Reijers bv Research en advies in wonen en zorg Postbus 2038, 3800 CA AMERSFOORT tel fax Mei 2011

2 INHOUD 1 Inleiding Bevolking Gemeentegrootte in Gelderland Ouderen in Gelderland Ermelo Dementie Prevalentie van dementie Zorg voor mensen met dementie Definitie van kleinschalig wonen Gemeentelijk beleid: stappenplan kleinschalige groepswonen Kleine kernen en de lange termijn behoefte Methode van onderzoek Ermelo en dementie Dementie index Vraag versus aanbod gemeente Vraag versus aanbod kernen Advies Mensen met een beperking en GGZ Veelzijdige vraag Definitie wonen met zorg Behoefte en aanbod Gemeentelijk beleid Methode van onderzoek Ermelo en mensen met een beperking / GGZ Bijlage: overzicht projecten...25

3 1 INLEIDING Dit is een factsheet voor de gemeente Ermelo. Dit factsheet geeft inzicht in de vraag en het aanbod van groepswonen voor zowel mensen met dementie, mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking, en mensen met een psychiatrische beperking. Doel van de factsheet is de gemeente en de aanbieders van wonen en zorg te informeren over de stand van zaken en daarmee te helpen met het bepalen van hun beleidskeuzes. Cijfers hebben hun nut, maar zeker ook hun beperkingen. Het is belangrijk om daar direct op te wijzen. Achter de cijfers zit altijd een verhaal, en dat is genuanceerd. Daarom is het zeer belangrijk dat deze factsheet vooral een basis vormt voor dialoog tussen de verschillende organisaties en initiatiefnemers die een rol hebben op het gebied van wonen met zorg. De gemeente kan de regie nemen in dit gesprek. In sommige gevallen zijn de vraagstukken eerder regionaal dan lokaal van karakter. Gemeenten kunnen de onderwerpen in dat geval agenderen in de regionale overleggen. Om dit gesprek enigszins voor te bereiden is dit factsheet voorzien van toelichtende tekst en hints om te komen tot beleidskeuzes. We hopen dat de factsheet alle betrokken helpt om een goed beleid te voeren voor mensen die wonen en zorg nodig hebben. Provincie Gelderland 1

4 2 BEVOLKING De bevolkingsopbouw en omvang is van grote invloed op de behoefte aan wonen met zorg in een gemeente. Dementie Dementie komt vooral voor bij ouderen. Naarmate de leeftijd toeneemt, is de kans op dementie groter. Bij mannen is de kans op dementie kleiner dan bij vrouwen. Deze kans is uit onderzoek bekend. Handicaps en GGZ Het voorkomen van handicaps of geestelijke stoornissen is níet duidelijk afhankelijk van leeftijd. In bepaalde leeftijdsgroepen is er wel sprake van een specifieke hulpvraag. 2.1 GEMEENTEGROOTTE IN GELDERLAND De vraag naar zorg in een gemeente is in belangrijke mate afhankelijk van het aantal inwoners. De 56 gemeenten in Gelderland zijn verschillend qua bevolkingsomvang. Dementie komt vooral voor bij ouderen. Naarmate de leeftijd toeneemt, is de kans op dementie groter. Bij mannen is de kans op dementie kleiner dan bij vrouwen. De kans op het hebben van dementie (prevalentie) is per leeftijds-sexegroep bekend uit onderzoek. Het voorkomen van handicaps of geestelijke stoornissen is níet duidelijk afhankelijk van leeftijd. In bepaalde leeftijdsgroepen is er wel sprake van een specifieke hulpvraag; het gebruik van voorzieningen bij deze doelgroep is wel sterk leeftijdsafhankelijk, al kan daar niet een duidelijke lineaire functie aan worden gehecht. 2.2 OUDEREN IN GELDERLAND De hoge leeftijden zijn van belang voor het voorspellen van het aantal mensen met dementie. Daarom volgen hier twee grafieken die deze variabele inzichtelijk maken. Om te beginnen het aandeel 75-plussers in een gemeente en op de tweede plaats de percentuele toename van het aantal 75-plussers de komende tien jaar. Opvallend is hoe sterk de cijfers uiteenlopen per gemeente. De ene gemeente is veel vergrijsder dan de andere, en de vooruitzichten voor de komende tien jaar verschillen aanzienlijk. Gemeenschappelijk is de te verwachten vergrijzing. In de provincie Gelderland als geheel neemt het aantal 75-plussers toe met 26% de komende tien jaar. 2

5 Tabel 1 Bevolkingsontwikkeling Gelderland, naar gemeente (bron: CBS, provincie) bevolking 2009 Bevolking 2009 (%) bevolking 2019 Toename Totaal Totaal Aalten % 9% 8% % 37% 29% Apeldoorn % 9% 8% % 42% 15% Arnhem % 7% 6% % 45% 8% Barneveld % 7% 6% % 34% 39% Berkelland % 10% 7% % 35% 32% Beuningen % 8% 5% % 53% 44% Bronckhorst % 10% 9% % 35% 25% Brummen % 11% 8% % 23% 32% Buren % 8% 5% % 58% 31% Culemborg % 7% 6% % 59% 30% Doesburg % 10% 6% % 36% 38% Doetinchem % 9% 7% % 47% 38% Druten % 8% 5% % 49% 46% Duiven % 7% 5% % 45% 32% Ede % 8% 7% % 40% 22% Elburg % 8% 6% % 50% 38% Epe % 10% 9% % 33% 22% Ermelo % 10% 8% % 34% 30% Gelderland % 8% 7% % 41% 26% Geldermalsen % 8% 6% % 49% 41% Groesbeek % 10% 9% % 30% 19% Harderwijk % 7% 6% % 49% 34% Hattem % 10% 8% % 37% 23% Heerde % 10% 8% % 41% 28% Heumen % 10% 6% % 39% 60% Lingewaal % 8% 6% % 48% 29% Lingewaard % 8% 6% % 61% 35% Lochem % 12% 10% % 24% 20% Maasdriel % 8% 6% % 45% 26% Millingen aan de Rijn % 8% 6% % 69% 16% Montferland % 10% 7% % 24% 49% Neder-Betuwe % 7% 5% % 63% 30% Neerijnen % 8% 6% % 40% 18% Nijkerk % 8% 6% % 43% 49% Nijmegen % 7% 6% % 43% 18% Nunspeet % 8% 8% % 33% 15% Oldebroek % 8% 6% % 48% 30% Oost Gelre % 9% 7% % 40% 41% Oude IJsselstreek % 10% 8% % 28% 20% Overbetuwe % 8% 5% % 52% 38% Putten % 9% 7% % 31% 27% Renkum % 11% 12% % 21% 0% Rheden % 11% 11% % 12% 23% Rijnwaarden % 8% 6% % 57% 31% Rozendaal % 12% 13% % 8% 0% Scherpenzeel % 9% 6% % 30% 48% Tiel % 7% 5% % 57% 29% Ubbergen % 11% 10% % 39% 19% Voorst % 10% 8% % 37% 19% Wageningen % 6% 7% % 34% 17% West Maas en Waal % 9% 7% % 41% 21% Westervoort % 7% 5% % 84% 48% Wijchen % 8% 6% % 54% 60% Winterswijk % 9% 9% % 31% 5% Zaltbommel % 8% 6% % 52% 32% Zevenaar % 10% 7% % 40% 40% Zutphen % 8% 7% % 61% 22% 3

6 Figuur 1 Aandeel 75-plussers 2009 (bron, CBS) 14% % 75-plussers % 10% 8% 6% 4% 2% 0% 4

7 Figuur 2 Toename aantal 75-plussers (bron: CBS, provincie Gelderland) 70% Toenam e aantal % 50% 40% 30% 20% 10% 0% Rozendaal Renkum Winterswijk Arnhem Nunspeet Apeldoorn Millingen aan de Rijn Wageningen Nijmegen Neerijnen Voorst Groesbeek Ubbergen Lochem Oude IJsselstreek West Maas en Waal Epe Zutphen Ede Hattem Rheden Bronckhorst Gelderland Maasdriel Putten Heerde Tiel Aalten Lingewaal Neder-Betuwe Oldebroek Ermelo Culemborg Rijnwaarden Buren Brummen Berkelland Duiven Zaltbommel Harderwijk Lingewaard Elburg Doesburg Overbetuwe Doetinchem Barneveld Zevenaar Oost Gelre Geldermalsen Beuningen Druten Westervoort Scherpenzeel Montferland Nijkerk Heumen Wijchen 5

8 2.3 ERMELO In Ermelo wonen in 2009 een groter percentage 75-plussers (8%) dan in Gelderland (7%). Het aantal 75-plussers neemt de komende jaren in Ermelo met 30% sterker toe dan het Gelders gemiddelde van 26%. De toename van de vergrijzing is de komende jaren met 36% het grootst in de kern Speuld. Figuur 3 Bevolkingsontwikkeling (Bron: CBS, provincie Gelderland) Ermelo Ermelo Speuld Gelderland bevolking aandeel % 14% 14% 13% aandeel % 10% 8% 8% aandeel 75+ 8% 8% 7% 7% bevolking toename % 3% -5% 9% toename % 34% 53% 41% toename % 30% 36% 26% 6

9 3 DEMENTIE 3.1 PREVALENTIE VAN DEMENTIE Uit onderzoek is bekend welk percentage van de bevolking een vorm van dementie heeft. Dit percentage is hoger bij vrouwen dan bij mannen, en neemt sterk toe na het 75-ste levensjaar. Onderstaande grafiek geeft de prevalentie aan: Figuur 4 Prevalentie van dementie (bron: ERGO onderzoek ) Kans op dementie 40,0% 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% Man Vrouw 10,0% 5,0% 0,0% ZORG VOOR MENSEN MET DEMENTIE Niet alle mensen die lijden aan dementie wonen in een verpleeghuis of een kleinschalige groepswoning. In feite geldt dit maar voor een minderheid. Uit een onderzoek in 2003 door de Stichting Wonen met Dementie bleek dat het aantal mensen dat opgenomen was in een verpleeghuis of kleinschalig project 18,5% bedroeg van het aantal mensen met dementie. Maar er was in 2003 ook sprake van een grote wachtlijst. Als deze wachtlijst weggewerkt zou worden, zou het aantal opnamen 24,5% van het aantal mensen met dementie bedragen. Voor de provincie Gelderland betekende dit een feitelijke capaciteit in 2003 van plaatsen en een prognose voor 2010 van plaatsen. In dit onderzoek is uitgegaan van deze ervaringsgegevens. Het kerngetal dat in dit onderzoek is gehanteerd, is 22%. Van het aantal mensen met dementie heeft 22% behoefte aan opname in een verpleeghuis of kleinschalig project. Doorgerekend betekent dit voor het jaar 2009 een behoefte aan plaatsen. Uit dit onderzoek, dat alle capaciteit in de provincie heeft geïnventariseerd, blijkt dat het aantal plaatsen aanvang bedroeg, iets hoger dus dan de prognose. Dementie index Trekken we de prognose door naar de toekomst, dan heeft Gelderland als geheel behoefte aan plaatsen in 2019, een toename in tien jaar van 28%. De dementie index van Gelderland is 1,28. 7

10 Tabel 2 Dementie en behoefte aan verpleeghuisplaatsen in Gelderland, volgens onderzoek Wonen met Dementie (2003) en volgens huidig onderzoek (2010) Onderzoek Prognose Aantal plaatsen Wonen met Dementie Feitelijk aantal plaatsen (2003) Prognose behoefte aantal plaatsen Huidig onderzoek Aantal mensen met dementie (2010) Schatting behoefte aantal plaatsen 2009 (22%) Feitelijk aantal plaatsen Aantal mensen met dementie Prognose behoefte aantal plaatsen 2019 (22%) Hoe zeker is deze prognose? Een belangrijke vraag is hoe zeker deze prognose van de behoefte van het aantal plaatsen wonen met zorg voor mensen met dementie is. Het antwoord moet luiden, dat deze prognose voorzichtig moet worden geïnterpreteerd. Weliswaar blijkt de prognose van 2003 door de stichting Wonen met Dementie iets aan de voorzichtige kant te zijn geweest, en ook de huidige prognose zou iets aan de veilige kant kunnen zijn, maar er zijn tal van factoren die bepalen in hoeverre het voorkomen van dementie daadwerkelijk leidt tot de behoefte aan wonen met zorg voor deze doelgroep. Bij het interpreteren van de cijfers moet rekening worden gehouden met allerlei factoren. We noemen hier de belangrijkste variabelen: 1. Herkenning en erkenning van dementie In welke mate leeft er bij de personen met dementie en de mensen in hun omgeving het besef dat er sprake is van dementie? In hoeverre komt men daar voor uit of probeert men het juist te ontkennen en weg te stoppen? De herkenning en erkenning van dementie is een belangrijke factor in de vraag of mensen de stap nemen naar hulpverlening en daarmee in de vraag naar wonen met zorg. 2. Zorg en situatie thuis Als mensen thuis de zorg kunnen organiseren, zullen zij opname uitstellen. Dit leidt overigens zelden tot afstel. Als mogelijkheden om de zorg thuis te verbeteren kunnen gelden: hulpmiddelen die de dementerende helpen bij het dagelijkse leven, ondersteuning door familieleden dus de nabijheid van kinderen en andere familieleden, dagopvang, respijtzorg zoals tijdelijke opname zodat de verzorgende mantelzorger kan bijkomen, enzovoorts. 3. Verzorgingshuizen Verzorgingshuizen nemen in toenemende mate ook mensen met dementie op en zijn in staat ook de zorg te verlenen die vroeger uitsluitend door verpleeghuizen werd geleverd. Deze ontwikkeling is bevorderd doordat verzorgings- en verpleeghuizen zijn gefuseerd tot grotere organisaties met expertise op meerdere gebieden. En tevens is deze ontwikkeling in een stroomversnelling geraakt door de ZZP-bekostiging, 8

11 waardoor het eenvoudiger is om mensen met een zwaardere ZZP ook in het verzorgingshuis adequate zorg te geven. 4. Regionaal Van origine is de opvangtaak voor mensen met dementie regionaal georganiseerd. Per regio werd bekeken wat de behoefte was en de benodigde verblijfscapaciteit werd meestal in het grootste regionale centrum gerealiseerd. Mensen uit de gemeenten en dorpen in de omgeving moesten verhuizen naar dit regionale verpleeghuis. Tegenwoordig is het dankzij kleinschalig wonen mogelijk om ook in kleinere plaatsen kleinschalige capaciteit te realiseren. Daarom deconcentreren veel zorgorganisaties hun capaciteit vanuit het traditionele verpleeghuis naar kleinere bevolkingscentra. Dit heeft geleid tot meer spreiding, maar regionaal is nog steeds sprake van een onevenwichtige verdeling waarbij de grotere plaatsen relatief veel capaciteit hebben, en de kleinere plaatsen relatief weinig. 5. Regelgeving De wet- en regelgeving bepaalt in belangrijke mate de mogelijkheid om capaciteit te realiseren in kleinere plaatsen. Door de huidige bekostigingsstructuur en normen voor verantwoorde zorg is het niet mogelijk om in kleinere plaatsen financieel gezonde kleinschalige projecten te realiseren. De regels veranderen echter vaak, en deze situatie kan in de toekomst dus veranderen. Een andere onzekere factor is het gegeven dat er verschuivingen plaatsvinden in de indicatie criteria. Daardoor kan bijvoorbeeld het aantal mensen met een ZZP7 afnemen, doordat de indicatiecriteria zijn verscherpt. Op de derde plaats bepaalt de overheid ook of een bepaalde indicatie in aanmerking komt voor zorg met verblijf. Voor iedere gemeente die gebruik maakt van deze prognosecijfers is het van belang om zelf een afweging te maken: zet de cijfermatige prognose naast de kwalitatieve inschatting. De conclusie kan leiden dat de prognose van de capaciteit te voorzichtig is, of juist te riant. 3.3 DEFINITIE VAN KLEINSCHALIG WONEN Er is geen eenduidige definitie van kleinschaligheid. Kleinschaligheid kan op vele manieren worden omschreven. We geven hieronder enkele voorbeelden: Naar doel Doel van kleinschalig wonen voor mensen met dementie is hoge kwaliteit van leven na te streven door aandacht voor het welzijn van de bewoner. In deze definitie is de lichamelijke zorg en behandeling niet meer het primaire doel maar de individuele begeleiding Naar middel Medewerkers zo goed mogelijk uitrusten om daadwerkelijk individuele zorg te geven aan de cliënt, in een voor de cliënt herkenbare, veilige en prettige omgeving. Naar vorm Eeen woongroep van maximaal 6 tot 8 personen, waar de cliënt een zelfstandige woonruimte heeft en gebruik kan maken van de gezamenlijke woonkamer. In dit huis 9

12 wordt zo goed mogelijk een normaal huishouden nagebootst dat overeenkomst met het referentiekader van de cliënten. Er zijn meer definities mogelijk. Omdat er geen eensgezindheid is over de definitie, ontstaan in de praktijk allerlei vormen van kleinschalig wonen. Het gevolg is dat de cliënt en de familie een ruimere keuze hebben aan vormen van wonen met zorg, en iets kunnen kiezen dat bij hen past. Op het moment is dit nog grotendeels theorie, want de vraag is groter dan het aanbod, en de familie neemt meestal niet de tijd om te kiezen omdat er te vaak sprake is van een crisissituatie. 3.4 GEMEENTELIJK BELEID: STAPPENPLAN KLEINSCHALIGE GROEPSWONEN Om gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties te helpen met het gezamenlijk bepalen van het beleid voor de middellange termijn, wordt hieronder een stappenplan beschreven. De gemeente kan vanuit zijn regiseursrol het initiatief nemen, maar ook andere partijen kunnen het initiatief nemen. 1. Nodig alle betrokken partijen in een gemeente aan tafel. Hiertoe behoren alle zorgaanbieders die iets doen of van plan zijn te doen met kleinschalig wonen voor mensen met dementie, en de woningcorporaties die actief zijn in de gemeente met de exploitatie en ontwikkeling van het zorgvastgoed; 2. Neem als uitgangspunt de behoefte en het aanbod zoals vastgesteld in deze studie; dit is zowel de traditionele als de kleinschalige capaciteit. Ook is geinventariseerd welke plannen op stapel staan; 3. Inventariseer met elkaar in hoeverre de cijfers over het huidige en geplande aanbod kloppen met de laatste gegevens. De behoefteprognose is een vast gegeven. Maak zelf de som vraag minus aanbod, op de wijze zoals hij in dit onderzoek is gemaakt. Met de gegevens die in dit onderzoek zijn verstrekt is het mogelijk om zelf de berekening opnieuw te maken; 4. Bediscussieer met elkaar de kwalitatieve factoren zoals hierboven omschreven: herkkenning / erkenning van dementie bij de doelgroep, zorg en situatie bij mensen met dementie thuis, het aantal verzorgingshuizen en de opvang van mensen met dementie in verzorgingshuizen, de stand van zaken rondom de deconcentratie van regionale verpleeghuiscapaciteit, de inschatting van de regelgeving. Voor ieder van deze variabele kan bepaald worden of deze in de plus of min afwijkt van wat men als gemiddelde situatie ervaart voor Gelderland. De uitkomst kan er bijvoorbeeld als volgt uit zien: Variabele Afwijking t.o.v. een Gevolg voor beleid gemiddelde situatie Herkenning / erkenning Traditionele cultuur Behoefte wordt minder manifest waardoor er minder vraag naar capaciteit is Zorg thuis Sterk ontgroend Er is weinig mantelzorg beschikbaar waardoor er meer vraag naar capaciteit 10

13 is Verzorgingshuizen Geen verzorgingshuis Er is geen opvang mogelijk in verzorgingshuizen Regionale situatie Verpleeghuis in nabijgelegen stad De locale vraag wordt regionaal opgelost Regelgeving Aanscherpen veiligheidsnormen Lastiger om kleinschalig project te bekostigen 5. Inventariseer met elkaar de signalen uit de gemeenschap. Vaak zijn er hulpverleners vanuit de thuiszorg of het maatschappelijk werk die in verschillende dorpen en gemeenten werkzaam zijn en weten wat er lokaal speelt. Deze kennis helpt mee om het beleid te bepalen. 6. Bepaal aan de hand van de verzamelde data welke inspanning de komende jaren wenselijk is. 3.5 KLEINE KERNEN EN DE LANGE TERMIJN BEHOEFTE Het komende decennium zal vooral in vele Gelderse landelijke kernen sprake zijn van een forse vergrijzing waardoor de behoefte aan opvang voor mensen met dementie daar toe zal nemen. Kleinschalig wonen is een goede oplossing voor deze vraag. Veel van deze kernen zijn namelijk voldoende groot voor een kleinschalig project. Bij de realisatie van kleinschalige capaciteit voor mensen met dementie is het verstandig om een lange termijnvisie te hanteren. Vastgoed moet langere tijd renderen om terugverdiend te worden. Is er ook zo lang behoefte aan de bestemming groepswonen? Met andere woorden: gaan deze groepswoningen voldoende lang mee om de investering in vastgoed te rechtvaardigen? Het antwoord luidt bevestigend, maar daar moet wel gelijk bij worden gezegd dat er voorzichtig moet worden omgegaan met heel specifieke bouw, dat wil zeggen bouw die alleen maar geschikt is voor dat ene doel, groepswonen voor mensen met dementie. De behoefte aan wonen met zorg voor mensen met dementie zal in de komende 30 jaar onverminderd blijven stijgen. Onderstaande grafiek brengt deze ontwikkeling in beeld. Regionaal en lokaal kunnen er grote verschillen ontstaan. 11

14 Figuur 5 Ontwikkeling van het aantal mensen met dementie in provincie Gelderland, (CBS) Aantal mensen met dementie provincie Gelderland De nog langere termijn is onzeker. Het CBS publiceert een lange termijn bevolkingsprognose tot en met 2060, en deze laat zien dat na Deze laat na 2040 een geringe afname zien van het aantal mensen boven de 65. Binnen deze leeftijdscategorie kan het aantal hoogbejaarden nog steeds stijgen, en dat is tussen 2040 en 2050 ook aannemelijk, wat betekent dat het aantal mensen met dementie onverminderd door blijft stijgen. Figuur 6 Ontwikkeling van de Nederlandse bevolking, (CBS) Bevolkingsontwikkeling Nederland tot 20 jaar 20 tot 65 jaar 65 jaar en ouder De conclusie uit bovenstaande cijfers is dat het aantal mensen met dementie nog decennialang zal stijgen en in ieder geval op een hoog niveau zal blijven. Lokaal kunnen de ontwikkelingen verschillen. Grotere nieuwbouwwijken vergrijzen en masse; 50 jaar na de geboortegolf is er de Alzheimergolf. Oude kernen waar weinig uitbreiding heeft plaatsgevonden en waar jongeren uit zijn weggetrokken zullen juist minder behoefte aan opvang krijgen op de lange termijn. 12

15 Wil men echter zeker weten dat het zorgvastgoed dat men realiseert deze lange periode voor deze functie zal renderen, dan speelt er behalve de kwantitatieve ontwikkeling ook een kwalitatieve ontwikkeling een rol: wat zal de zorgconsument van de toekomst wensen aan woonkwaliteit? Natuurlijk kan niets met zekerheid worden voorspeld. Maar terugkijkend op de afgelopen decennia zien we een stijgende lijn: 1970: verpleegafdelingen van : vierpersoonskamers 1990: tweepersoonskamers 2000: eenpersoonskamers met gedeeld sanitair 2010: eenpersoonskamers met eigen sanitair 2020? De kans is groot dat in 2020 er behoefte is aan meer woonkwaliteit. Hier en daar zien we dit al ontstaan: in plaats van een kleine kamer heeft een bewoner een klein appartement met eigen sanitair, een kookhoek, en soms zelfs apart ruimten voor slapen en wonen. Wat betekent dit alles voor de beleidskeuzes van de toekomst? Een gebouw moet lang renderen. De vraag lijkt wel aanwezig te zijn gedurende vele decennia. De kwalitatieve vraag is zich echter aan het ontwikkelen. Gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties moeten zelf een scenario bepalen. Elementen kunnen zijn: 1. Woonkwaliteit, maar betaalbaar Mikken op hoge maar betaalbare woonkwaliteit. 2. Specifiek bouwen voorkomen Zo min mogelijk functiespecifiek bouwen, maar rekening houden met functiewijzingen op middellange termijn (20 jaar bijvoorbeeld); 3. Gebruik maken van bestaand vastgoed In kleine centra die ontgroenen kan gebruik worden gemaakt van bestaand vastgoed. Op dit moment is de betaalbaarheid van deze kleinschalige projecten nog een probleem. Als dat probleem wordt opgelost, kan in veel kernen worden volstaan met een klein project van één, twee of drie groepen, en in deze omvang is het relatief makkelijk gebruik te maken van bestaande gebouwen die minder courant worden door de ontgroening. 3.6 METHODE VAN ONDERZOEK Dit deel van het onderzoek had tot doel alle verblijfscapaciteit voor mensen met dementie te inventariseren. De stappen waren: Uit verschillende databronnen is een lijst samengesteld met alle aanbieders en alle projecten en verblijfsvoorzieningen (verblijf zwaar) voor mensen met dementie in de provincie Gelderland. De organisaties zijn via benaderd met een vragenlijst. Gevraagd is: Klopt het overzicht van de projecten en voorzieningen? Zo nee, vul aan; Wat zijn de plannen voor de komende jaren? 13

16 In een tweede ronde zijn de organisaties benaderd met een vragenlijst om extra gegevens te verstrekken over de kleinschalige projecten. Respons De respons was zeer hoog: Eerste ronde Tweede ronde A Wil niet meewerken 4 B Nog niets ingevuld 1 C Ingevuld Nog niet ingevuld D Ingevuld 89 Totaal 94 De vijf organisaties die niet hebben meegewerkt waren kleine organisaties. Hun capaciteit is voorzover bekend uit de databestanden gewoon meegenomen in de inventarisatie. Er is echter geen informatie over plannen. Kleinschalig en traditioneel In dit onderzoek is kleinschaligheid gedefinieerd als verblijf waarbij bewoners een gezamenlijke huishouding voeren in een gezamenlijke woning. Het overige aanbod is gekwalificeerd als traditioneel. Hard en zacht De organisaties is gevraagd naar hun plannen voor de toekomst. Daarbij is gevraagd naar de realisatiestatus: Hard: voorbereiding bouw bouw gaande Zacht: idee plan Peildatum Peildatum is ultimo

17 4 ERMELO EN DEMENTIE In het vorige hoofdstuk is een algemene introductie gegeven over dementie en kleinschalig wonen. In dit hoofdstuk volgen de cijfers die van belang zijn voor gemeente Ermelo. 4.1 DEMENTIE INDEX Ermelo: 1,50 (Gelderland: 1,28) De dementie index geeft aan hoe sterk het aantal mensen met dementie toeneemt tussen 2009 en 2019 (1 = blijft gelijk, 2 = verdubbelt). De dementie index van Ermelo ligt met 1,50 ver boven die van de provincie Gelderland als geheel (1,28). 4.2 VRAAG VERSUS AANBOD GEMEENTE In Ermelo zal de komende jaren mogelijk capaciteit voor mensen met dementie gebouwd worden, waardoor het aantal plaatsen mogelijk toeneemt tot 109. Onderstaande grafiek laat zien de behoefte aan verblijfsplaatsen zwaar voor mensen met dementie 2009: : 136 de capaciteit (zowel traditioneel als kleinschalig) nu en de komende jaren Huidig: 27 Bestaand + harde 1 plannen: 27 Bestaand + harde + zachte plannen: 109 het tekort of overschot van capaciteit Tekort 2009: 27 Tekort 2019: 109 Tekort als de zachte plannen ook worden gerealiseerd: tekort 27 Zie tevens het overzicht van projecten in de bijlage. 1 Hard: voorbereiding bouw / bouw gaande. Zacht: idee / plan. 15

18 Figuur 7 Tekort / overschot verblijfsplaatsen dementie Ermelo (dementie index 1,5) Aantal plaatsen Vraag 2009 Vraag Aanbod 2009 Aanbod Aanbod bestaand bestaand + hard + hard + zacht Saldo 2009 Saldo Saldo bestaand bestaand + hard + hard + zacht VRAAG VERSUS AANBOD KERNEN De opvang van mensen met dementie vindt bij voorkeur plaats binnen de eigen gemeenschap. Hieronder is weergegeven hoe groot de behoefte is aan verblijfsplaatsen per kern, en hoe groot het feitelijke aanbod is. Hieruit kan worden afgeleid welke inspanning nodig is voor de toekomst. Figuur 8 Behoefte verblijfsplaatsen dementie (PG) per kern , plaatsen PG 2019, plaatsen PG Ermelo 2 3 Speuld 16

19 Figuur 9 Vraag, tekort / overschot verblijfsplaatsen dementie per kern Ermelo Speuld Vraag Dementie-index 1,50 1,54 Aanbod hard hard+zacht Tekort/overschot hard hard+zacht Binnen de gemeente Ermelo heeft de kern Speuld de hoogste dementie index: 1,54. In Ermelo zelf is beperkt aanbod aanwezig. Er bestaan plannen om extra capaciteit te ontwikkelen. Als dat gebeurt, blijft er een tekort aan plekken bestaan. 4.4 ADVIES Ermelo: Realiseer de lopende plannen voor 82 extra plaatsen Realiseer aanvullende kleinschalige capaciteit voor 4 groepen van 6 bewoners Speuld Het draagvlak voor een kleinschalig project is in deze kern erg klein. Een innovatief project voor deze doelgroep valt nooit uit te sluiten. 17

20 5 MENSEN MET EEN BEPERKING EN GGZ De vorige twee hoofdstukken van deze factsheet hadden tot onderwerp kleinschalig groepswonen voor mensen met dementie. We stappen nu over op een andere doelgroep: mensen met een beperking. Behalve vraag en aanbod naar kleinschalig groepswonen voor mensen met dementie, is in het onderzoek ook getracht een overzicht te krijgen van vraag en aanbod naar groepswonen met zorg voor mensen met een verstandelijke of psychiatrische beperking. 5.1 VEELZIJDIGE VRAAG Het landschap van wonen en zorg voor deze mensen is zeer divers en veelzijdig. In tegenstelling tot het ziektebeeld dementie, is het bij beperkingen van verstandelijke en psychiatrische aard veel lastiger een scherp beeld te krijgen van de aard en omvang van de vraag naar wonen met zorg. De prevalentie is minder scherp af te bakenen, maar vooral de maatschappelijke vertaling van beperkingen naar oplossingen is sterk afhankelijk van talloze sociale factoren die wisselen naar plaats en tijd. Goede informatie over ziektebeelden en de relatie met beleid op het gebied van wonen en zorg is te vinden in de Nationale Atlas Volksgezondheid 2 en het Nationaal Kompas Volksgezondheid 3. Het is altijd nuttig voor beleidsmakers om zich eigen te maken met deze basisinformatie. 5.2 DEFINITIE WONEN MET ZORG In dit onderzoek is een werkdefinitie gehanteerd van wonen met zorg en zorg met verblijf : Wonen met zorg is het gecombineerde aanbod van een woning met zorg. Zorg met verblijf is het zelfde, met als enige verschil dat de woning betaald wordt uit de AWBZ in plaats van door de cliënt zelf. In het vervolg wordt gesproken over wonen met zorg, waarbij ook zorg met verblijf bedoeld wordt. Belangrijk is te beseffen dat er geen scherpe afbakeningen zijn tussen allerlei vormen van wonen met zorg. Ook de traditionele verblijfsvormen als GVT, RIBW, PAAZ, instellingen, zijn langzamerhand een kleinschaliger aanbod gaan creëren. Het is niet meer vanzelfsprekend dat een intramurale plaats (een verblijfsplaats conform de WTZi, Wet Toelating Zorginstellingen) altijd in een grote instelling ligt. En omgekeerd, ook scheiden van wonen en zorg kan deel uitmaken van een grootschalig project. Gegeven de onduidelijke begrenzing van woonvormen, is er in dit onderzoek voor gekozen alle vormen van wonen met zorg te inventariseren, ongeacht de omvang van het project en ongeacht het bekostigingsregime. Daar waar een organisatie woningen in

21 combinatie met zorg aanbiedt, al dan niet geclusterd, is dit meegeteld in de inventarisatie. Alleen het puur individuele aanbod - daar waar sprake is van puur individueel wonen met ambulante zorg aan huis is niet meegeteld in de inventarisatie. Onderstaand is samengevat welke voorzieningen wel zijn meegeteld in de inventarisatie, en welke niet. Wel Niet Langdurig verblijf in een instelling Verblijf in een RIBW (Regionale instellingen voor begeleid wonen GVT s (Gezinsvervangende tehuizen) Groepswoning met gedeelde huiskamer Zelfstandig appartement, geclusterd bij een gezamenlijke huiskamer Zelfstandig appartement, nabij een gezamenlijke huiskamer Gedeelde woning Begeleid zelfstandig wonen, ambulant aangeboden in de eigen woning Kortdurend verblijf (met behandeling) Werk Onderwijs Er is een relatie tussen de woonvorm en aard en mate van de beperking. Rechtevenredig is deze relatie echter niet. Om een en ander aanschouwelijk te maken, volgen hier enkele voorbeelden van wonen en zorg die zijn meegenomen in de inventarisatie: Instellingsverblijf: cliënten die verblijven in een traditioneel paviljoen (die er natuurlijk steeds minder zijn), daar een eigen kamer hebben en verder gebruik maken van gezamenlijk sanitair en woonruimte Wonen op een instellingsterrein: cliënten die op een instellingsterrein wonen in een modernere voorziening, bijvoorbeeld een groepswoning waarbij zij een zelfstandig klein appartement hebben met eigen sanitair, maar waar zij ook veelal gezamenlijk eten in een gezamenlijke woonkamer. Overdag werken zij elders, of doen zij activiteiten elders. Groepswoning: een kleinschalig project in de wijk waarbij de cliënten in een groepswoning wonen. Zij hebben hun eigen kamer, vaak met sanitair maar niet altijd, en zij delen een gezamenlijke woonkamer. Losjes gegroepeerde appartementen: steeds vaker komt het voor dat cliënten een eigen appartement(je) hebben, en in of nabij het woongebouw gebruik maken van een gezamenlijke ruimte. Gestippeld wonen: binnen een woongebouw wonen cliënten op verschillende adressen tussen andere bewoners. Een woning delen: enkele cliënten delen een reguliere woning. 5.3 BEHOEFTE EN AANBOD De behoefte aan wonen / verblijf met zorg voor mensen met een verstandelijke / meervoudige beperking of cliënten van de GGZ is niet absoluut aan te geven. Dit heeft 19

22 vele oorzaken. In de kern komt het er op neer dat de behoefte aan verblijf een resultante is van allerlei plaats- en tijdgebonden factoren. Wat in dit onderzoek daarom wordt gedaan, is de feitelijke situatie vergelijken met wat gemiddeld gebruikelijk is. Hierbij worden twee referentiecijfers gehanteerd: 1. het gemiddelde aanbod aan intramurale en semimurale plaatsen in heel Nederland (bron VGN en GGNet) 2. het gemiddelde aanbod aan intramurale en semimurale plaatsen in Gelderland. Dit is het totaal aan geïnventariseerde plaatsen in dit onderzoek. Dit laatste cijfer ligt hoger dan de hierboven genoemde cijfers omdat, in tegenstelling tot de cijfers van VGN en GGNet, álle aanbieders in dit onderzoek zijn meegenomen, niet alleen de leden van VGN en GGNET, ook alle niet aangesloten organisaties en kleinere extramurale projecten zijn meegeteld, zolang het groepswonen betreft. 5.4 GEMEENTELIJK BELEID Wat is de relevantie van deze cijfers voor het gemeentelijk beleid? Een gemeente kan zien in hoeverre de capaciteit voor wonen met zorg afwijkt van de regionale of landelijke vraag; Een gemeente kan de cijfers gebruiken om samen met de aanbieders en andere ondersteuners beleid te maken voor wonen met zorg voor deze doelgroepen; Een gemeente kan burgerwoonzorginitiatieven helpen met het opzetten van een project, en de cijfers kunnen zicht geven op de marktkansen; Een gemeente kan samen met buurgemeenten optrekken om een oplossing te vinden voor een heel specifieke doelgroep; Een gemeente kan zich bewust worden van het economisch belang van wonen met zorg. Net als bij de doelgroep mensen met dementie, is het van belang om de cijfers voorzichtig te hanteren: Het is niet zo dat alle gemeenten in dezelfde mate wonen met zorg zouden moeten hebben voor deze doelgroepen. De doelgroep is namelijk mobiel, en kiest zelf een woonplaats; Er zijn veel specifieke zorgvragen waarvoor specifieke oplossingen nodig zijn. Niet iedere gemeente hoeft alle oplossingen in huis te hebben. De crux is hier, net als bij het kleinschalig groepswonen voor mensen met dementie, dat de gemeente vooral een overleg onderhoudt met alle betrokken aanbieders. Hier komt alle kennis en informatie bij elkaar. Dat zijn de beste randvoorwaarden om met elkaar te komen tot een goed beleid. Overlegtafels Als een gemeente de behoefte heeft om pro-actief te handelen op het terrein van wonen met zorg voor mensen met een beperking, is het wellicht handig om de volgende suggesties mee te nemen: 20

23 1. Nodig alle betrokken organisaties uit: aanbieders van wonen, zorg en welzijnsdiensten. Deze factsheet bevat een zo compleet mogelijke lijst van organisaties die werkzaam zijn in uw gemeente op het gebied van wonen met zorg; 2. Tracht te achterhalen welke particuliere initiatieven er in de gemeente zijn, en nodig hen ook uit; 3. Doel van het overleg is om naar de huidige situatie in de gemeente te kijken, en die met elkaar te delen. 4. Inventariseer knelpunten die als gezamenlijke knelpunt worden ervaren. 5. Benoem wat alle partijen gezamenlijk voor elkaar kunnen betekenen. In bovenstaande opsomming is de gezamenlijkheid onderstreept. Een dergelijke overlegtafel is in verschillende gemeenten al gangbaar. Een deel van het vraagstuk is meer regionaal dan lokaal van aard. Een regionale overlegtafel kan daarom zinvol zijn. 5.5 METHODE VAN ONDERZOEK Tot slot een toelichting op de werkwijze die gevolgd is in dit onderzoek. Het geïnventariseerde aanbod wonen en zorg is bedoeld voor de volgende doelgroepen: Mensen met een verstandelijke en meervoudige beperking; Mensen met een beperking op het gebied van de GGZ. Tussen deze twee doelgroepen, die zeer divers zijn qua problematiek, is een zekere overlap. In sommige gevallen is een keuze gemaakt voor de ene danwel de andere categorie. Niet meegenomen in de inventarisatie zijn de volgende doelgroepen: Mensen met een lichamelijke beperking (wel meervoudige beperking); Mensen met een zintuigelijke beperking; Maatschappelijke opvang. De maatschappelijke opvang is weer een categorie die kan overlappen met de GGZ en ook wel de gehandicaptensector. In een aantal gevallen is in dit onderzoek een keuze gemaakt om een project wel of niet onder te brengen bij een categorie die mee is genomen in de inventarisatie. Wij beperken ons in dit onderzoek tot woonvormen. Natuurlijk is er veel meer nodig om mensen met een beperking in staat te stellen te participeren in de samenleving: onderwijs, werk, recreatie, etc. Dit aanbod bestaat in velerlei schakeringen. Daarover gaat dit onderzoek niet. Het inventariserend onderzoek is als volgt uitgevoerd. 21

24 1. Inventariseren alle aanbieders: de mogelijke aanbieders van kleinschalig wonen voor de doelgroep mensen met een beperking en GGZ zijn bepaald door meerdere bestanden te koppelen 4 ; 2. Inmiddels zijn vrijwel alle aanbieders goed te vinden op internet en publiceren zij voor hun doelgroep ook hun woonmogelijkheden. Het is daardoor mogelijk het overgrote deel van de informatie te halen van internet. Ook kleine particuliere initiatieven zijn vrijwel altijd te vinden op een eigen website, danwel in een van de databestanden hierboven; 3. In een aantal situaties grote organisaties, RIBW s is contact gelegd met de organisatie om een adressenlijst van locaties te verkrijgen. De dekkingsgraad van dit onderzoek kan niet exact bepaald worden, maar ligt naar schatting tussen de 95% en 100%. Alle bekende projecten zijn meegenomen in de inventarisatie. 4 Landelijk overzicht wooninitiatieven van het Landelijk Steunpunt Wonen, Landelijk Kenniscentrum LVG, Landelijk KennisNetwerk Gehandicaptenzorg van Vilans, VGN Kennisportal, GGZ Nederland, Kiesbeter, Mee Gelderse Poort, Mee Doetinchem, Mee Apeldoorn, VWS Jaarverslagen Zorg, CIBG Toegelaten Instellingen WTZi. 22

25 6 ERMELO EN MENSEN MET EEN BEPERKING / GGZ Na de algemene inleiding in het vorige hoofdstuk, volgen nu de cijfers van de gemeente Ermelo. Figuur 10 Behoefte en feitelijk aanbod van plaatsen VG-MG / GGZ, 2010 Behoefte Ermelo Volgens landelijk gemiddelde Volgens Gelders gemiddelde Feitelijk 2010 Aanbod Ermelo +/- t.o.v. landelijk gemiddelde +/- t.o.v. Gelders gemiddelde Verstandelijk en meervoudig gehandicapten % 507% GGZ % 756% Mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking Het aantal plaatsen voor mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking in gemeente Ermelo bedraagt 883. Dit is veel hoger dan het landelijk en provinciaals gemiddelde. Ermelo heeft een aantal grote instellingen op het gebied van de mensen met een beperkingzorg en GGZ binnen haar grenzen. Volgens het landelijk gemiddelde zou Ermelo 112 plaatsen aanbieden. Volgens het Gelders gemiddelde zou dit aantal 146 zijn. Figuur 11 Behoefte versus feitelijk aanbod van plaatsen voor mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking, Behoefte Ermelo Volgens landelijk gemiddelde Behoefte Ermelo Volgens Gelders gemiddelde Aanbod Ermelo Feitelijk Ermelo - Verstandelijk en meervoudig gehandicapten 23

26 Mensen met een psychiatrische beperking Het aantal plaatsen voor mensen met een psychiatrische beperking in gemeente Ermelo bedraagt 556. Ook dit is veel hoger dan het landelijk en provinciaals gemiddelde. Volgens het landelijk gemiddelde zou Ermelo 54 plaatsen aanbieden. Volgens het Gelders gemiddelde zou dit aantal 66 zijn. Figuur 12 Behoefte versus feitelijk aanbod van plaatsen GGZ, Behoefte Ermelo Volgens landelijk gemiddelde Behoefte Ermelo Volgens Gelders gemiddelde 400 Aanbod Ermelo Feitelijk Ermelo GGZ 24

27 7 BIJLAGE: OVERZICHT PROJECTEN Gemeente Ermelo Tabel 3 Huidig en gepland aanbod wonen en zorg voor mensen met dementie Huidige capaciteit - traditioneel Huidige capaciteit - kleinschalig Toekomstige capaciteit - traditioneel Toekomstige capaciteit - kleinschalig Realisatiejaar van het kleinschalige project Stadium realisatie van het kleinschalige project gemeente plaats wijk organisatie projectnaam Ermelo Ermelo ZNWV Amaniet plan Ermelo ZNWV De Dillenburg idee Ermelo ZNWV Ijsvogel nvt draait Ermelo ZNWV Leemkuul plan Ermelo St. ZorgNvrij Zorgvilla In de Luwte nvt draait Tabel 4 Huidig aanbod wonen en zorg voor mensen met een beperking Gemeente Plaats Aantal plaatsen Locatietype Primaire doelgroep Aanbieder Ermelo Ermelo 23 woonvorm GGZ Eleos Ermelo Ermelo 17 woonvorm verstandelijke beperkingen Flexiehuizen Ermelo Ermelo 4 woonvorm verstandelijke beperkingen Het Groene Huis Ermelo Ermelo 475 instelling GGZ Meerkanten Ermelo Ermelo 44 woonvorm GGZ Meerkanten Ermelo Ermelo 24 woonvorm GGZ Meerkanten Ermelo Ermelo 4 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 19 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 600 instelling verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 16 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 12 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo 25

28 Ermelo Ermelo 14 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 2 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 15 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 170 instelling verstandelijke beperkingen s Heerenloo Ermelo Ermelo 10 woonvorm verstandelijke beperkingen s Heerenloo 26

KLEINSCHALIG GROEPSWONEN IN WIJCHEN

KLEINSCHALIG GROEPSWONEN IN WIJCHEN KLEINSCHALIG GROEPSWONEN IN WIJCHEN FACTSHEET voor Provincie Gelderland auteur Henk Nouws en Claasje Reijers bv Research en advies in wonen en zorg Postbus 2038, 3800 CA AMERSFOORT tel 033-465 54 51 fax

Nadere informatie

382,40 per inwoner 2/5 WMO 14.127.768,00 382,40 per inwoner 2/5 werk 14.127.768,00

382,40 per inwoner 2/5 WMO 14.127.768,00 382,40 per inwoner 2/5 werk 14.127.768,00 Gelderland Gemeente Aalten Inwoners 27.025 extra gelden 3D voor gemeenten 956,00 per inwoner 25.835.900,00 per jaar 191,20 per inwoner 1/5 jeugd 5.167.180,00 382,40 per inwoner 2/5 WMO 10.334.360,00 382,40

Nadere informatie

Opmerking bij driejaarsgemiddelden Continu Vakantie Onderzoek (CVO)

Opmerking bij driejaarsgemiddelden Continu Vakantie Onderzoek (CVO) Opmerking bij driejaarsgemiddelden Continu Vakantie Onderzoek (CVO) Bij de interpretatie van de uitkomsten van het CVO moet men er rekening mee houden dat een steekproef geen exacte uitkomsten oplevert,

Nadere informatie

Welke partijen heeft u betrokken bij het beantwoorden van de vragen in deze vragenlijst?

Welke partijen heeft u betrokken bij het beantwoorden van de vragen in deze vragenlijst? Welke partijen heeft u betrokken bij het beantwoorden van de vragen in deze vragenlijst? Gemeenteraad/fractievoorzitters Maatschappelijke organisaties Bedrijfsleven Inwoners 1. Karaktereigenschappen van

Nadere informatie

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014. Gelderland

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014. Gelderland Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland - 1 - De uitvoering van de PWE 2014 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: Gemeenten

Nadere informatie

AANBIEDINGSBRIEF PAMFLET

AANBIEDINGSBRIEF PAMFLET AANBIEDINGSBRIEF PAMFLET Genemuiden, 26 april 2013 Geachte dame/heer, Zoals u bekend is, heeft de onderwijsraad aan de staatssecretaris een advies uitgebracht waar men vraagt om een actief beleid inzake

Nadere informatie

Gelderse Aanval op de Uitval Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s

Gelderse Aanval op de Uitval Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s Gelderse Aanval op de Uitval Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s Jorike Smeitnk Wilmie van der Kuil November 2009 Rapport 08-0734c l JorSm-av l 01 Inhoud Leeswijzer... 5 1. Algemeen

Nadere informatie

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2015 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2015 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2015 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland - 1 - De uitvoering van de PWE 2015 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: Gemeenten

Nadere informatie

Spoorboekje. Samenwerkende Bonden van Ouderen in Gelderland. Deken Dr. Mulderstraat 6d 6681 AB Bemmel. Tel.: 0481-453 680 Fax: 0481-453 335

Spoorboekje. Samenwerkende Bonden van Ouderen in Gelderland. Deken Dr. Mulderstraat 6d 6681 AB Bemmel. Tel.: 0481-453 680 Fax: 0481-453 335 Spoorboekje Deken Dr. Mulderstraat 6d Tel.: 0481-453 680 Fax: 0481-453 335 E-mail info@sbog.nl Internet www.sbog.nl Samenwerkende Bonden van Ouderen in Gelderland Afkortingenlijst Deken Dr. Mulderstraat

Nadere informatie

Aanwezigheid onderwijszorgstructuren

Aanwezigheid onderwijszorgstructuren Aanwezigheid onderwijszorgstructuren in Gelderland December 2007 Marga Wijsmuller December 2007 Uitgevoerd door Spectrum in opdracht van Provincie Gelderland Notitienummer 07 2069MAW-av07-0310 SPECTRUM

Nadere informatie

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2016 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2016 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2016 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland - 1 - De uitvoering van de PWE 2016 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: Gemeenten

Nadere informatie

Gelderse Aanval op de Uitval. Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s

Gelderse Aanval op de Uitval. Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s Gelderse Aanval op de Uitval Cijfers over voortijdig schoolverlaten in de Gelderse regio s Jorike Smeitnk Wilmie van der Kuil Augustus 2010 Rapport 08-0733d l JorSm-AnjPu Leeswijzer In het hoofdstuk algemeen

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, november 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, november 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, november 2015 Daling WW hapert in Gelderland Minder WW-uitkeringen dan, maar wel meer dan e Eind november 2015 telde Gelderland 51.800 WW-uitkeringen. Dat zijn er 850

Nadere informatie

PROVINCIE GELDERLAND Provincie Gelderland. Henk Nouws, Claasje Reijers. Ruimte voor zorg bv

PROVINCIE GELDERLAND Provincie Gelderland. Henk Nouws, Claasje Reijers. Ruimte voor zorg bv MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2013 SA M ENVATTING voor Provincie Gelderland auteur Henk Nouws, Claasje Reijers Ruimte voor zorg bv Research en advies in wonen en zorg Postbus 2038, 3800 CA AMERSFOORT

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 414 Wet van 1 juli 2004 tot gemeentelijke herindeling van een deel van de Achterhoek, de Graafschap en de Liemers, en Wij Beatrix, bij de gratie

Nadere informatie

Monitor Wonen en Zorg Provincie Gelderland 2013. Hoofdrapport

Monitor Wonen en Zorg Provincie Gelderland 2013. Hoofdrapport Monitor Wonen en Zorg Provincie Gelderland 2013 Hoofdrapport Programma Wonen december 2013 MONITOR WONENZORG PROVINCIE GELDERLAND 2013 EINDRAPPORT voor Provincie Gelderland auteur Henk Nouws, Claasje Reijers

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, mei 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, mei 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, mei 2017 WW daalt in Gelderland sterker dan landelijk In mei is het aantal WW uitkeringen in Gelderland met 2.040 verder afgenomen tot 44.486. Dat is 4,4% minder dan

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10979 1 juni 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 23 mei 2012, nr. VO/OK/394399, houdende

Nadere informatie

Gelderse Monitor Veiligheidshuizen en Centra voor Jeugd en Gezin

Gelderse Monitor Veiligheidshuizen en Centra voor Jeugd en Gezin Gelderse Monitor Veiligheidshuizen en Centra voor Jeugd en Gezin Inhoud Achtergrond Achtergrond 2 Leeswijzer 3 Uitkomsten Monitor 3 Conclusie 7 Realisering VH 9 Realisering CJG 10 Verbinding tussen VH

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 855 Gemeentelijke herindeling van een deel van de Achterhoek, de Graafschap en de Liemers en Bathmen, tevens wijziging van de grens tussen de

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, juni 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, juni 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, juni 2017 WW-uitkeringen laagopgeleiden in Gelderland ruim kwart lager dan geleden Het aantal lopende WW-uitkeringen in Gelderland daalt in juni verder. Ook laagopgeleiden

Nadere informatie

BREEK VERZORGINGSHUIZEN

BREEK VERZORGINGSHUIZEN BREEK VERZORGINGSHUIZEN NIET AF ST ERK GROEIENDE V RAAG NAAR INTENSIEVE ZORG VRAAGT OM BE- H O UD VASTGOED Auteur Henk Nouws Ruimte voor zorg bv Research en advies in wonen en zorg Postbus 2038, 3800 CA

Nadere informatie

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE WAGENINGEN. Wonen met zorg

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE WAGENINGEN. Wonen met zorg MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE WAGENINGEN Wonen met zorg Onder Wonen met zorg wordt verstaan: woonvormen die gekoppeld zijn aan zorg. Figuur 1 Onderwerp van het onderzoek is Wonen

Nadere informatie

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE NIJMEGEN. Wonen met zorg

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE NIJMEGEN. Wonen met zorg MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE NIJMEGEN Wonen met zorg Onder Wonen met zorg wordt verstaan: woonvormen die gekoppeld zijn aan zorg. Figuur 1 Onderwerp van het onderzoek is Wonen

Nadere informatie

Wonen-zorg in regio Rivierenland

Wonen-zorg in regio Rivierenland Wonen-zorg in regio Rivierenland Voor: Platform Zelfredzaam Rivierenland Monitor Wonen-Zorg 2016 Provincie Gelderland www.ruimtevoorzorg.nl Henk Nouws, 27-03-2016 Doelen Hoe ontwikkelen vraag en aanbod

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10844 14 juli 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 29 juni 2010, nr. VO/OK/207393,

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2003 2004 28 855 Gemeentelijke herindeling van een deel van de Achterhoek, de Graafschap en de Liemers, en Bathmen A Herdruk GEWIJZIGD VOORSTEL VAN WET 3

Nadere informatie

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE RHEDEN. Wonen met zorg

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE RHEDEN. Wonen met zorg MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE RHEDEN Wonen met zorg Onder Wonen met zorg wordt verstaan: woonvormen die gekoppeld zijn aan zorg. Figuur 1 Onderwerp van het onderzoek is Wonen met

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, maart 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, maart 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, maart 2017 In Gelderland daalt WW vooral in de bouw In maart is het aantal WW uitkeringen in Gelderland met 285 afgenomen tot 48.253. De WW daalde daarmee over de afgelopen

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, december 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, december 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, december 2016 WW Gelderland eind 2016 lager dan verwacht In 2016 hoefden minder mensen een beroep te doen op de WW. De provincie Gelderland telt eind 2016 nog 48.287

Nadere informatie

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE WIJCHEN. Wonen met zorg

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE WIJCHEN. Wonen met zorg MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE WIJCHEN Wonen met zorg Onder Wonen met zorg wordt verstaan: woonvormen die gekoppeld zijn aan zorg. Figuur 1 Onderwerp van het onderzoek is Wonen met

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, augustus 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, augustus 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, augustus 2016 Minder WW-uitkeringen, meer spanning op de Gelderse arbeidsmarkt Eind augustus waren er in Gelderland opnieuw minder WW-uitkeringen. Minder dan eind juli

Nadere informatie

FACTSHEET GEMEENTE AALTEN

FACTSHEET GEMEENTE AALTEN MO N ITOR WONEN-ZORG P ROVINCIE GE LDERLAND 2013 FACTSHEET GEMEENTE AALTEN voor Provincie Gelderland auteur Henk Nouws, Claasje Reijers Ruimte voor zorg Research en advies in wonen en zorg Postbus 2038,

Nadere informatie

Plaats en betekenis van de Stadsregio Arnhem Nijmegen voor de Gelderse economie. jaartal Veluwe Achterhoek Arnhem Nijmegen

Plaats en betekenis van de Stadsregio Arnhem Nijmegen voor de Gelderse economie. jaartal Veluwe Achterhoek Arnhem Nijmegen ONDERZOEKMEMORANDUM Plaats en betekenis van de Stadsregio Arnhem Nijmegen voor de Gelderse economie Inleiding Bruto binnenlands product 1 De Stadsregio wordt sinds jaar en dag de motor van de Gelderse

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, april 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, april 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, april 2016 Meer kansen op Gelderse arbeidsmarkt In april is het aantal WW-uitkeringen in Gelderland met 2,7 procent gedaald tot 55.016. Dat zijn er 1.543 minder dan

Nadere informatie

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE APELDOORN. Wonen met zorg

MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE APELDOORN. Wonen met zorg MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 GEMEENTE APELDOORN Wonen met zorg Onder Wonen met zorg wordt verstaan: woonvormen die gekoppeld zijn aan zorg. Figuur 1 Onderwerp van het onderzoek is Wonen

Nadere informatie

Wonen met Zorg in de anticipeerregio s

Wonen met Zorg in de anticipeerregio s Wonen met Zorg in de anticipeerregio s Inleiding In de komende decennia zal de bevolkingssamenstelling veranderen en zal het aandeel ouderen in de bevolking toenemen. Indien nu al bekend is hoeveel ouderen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Minister van Economische Zaken;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Handelende in overeenstemming met de Minister van Economische Zaken; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 27185 31 december 2012 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 14 december 2012, nr. VO/OK/379368,

Nadere informatie

Gelders Energieakkoord (GEA) OPWEKKING VAN HERNIEUWBARE ENERGIE HET POTENTIEEL IN KAART

Gelders Energieakkoord (GEA) OPWEKKING VAN HERNIEUWBARE ENERGIE HET POTENTIEEL IN KAART Gelders Energieakkoord (GEA) OPWEKKING VAN HERNIEUWBARE ENERGIE HET POTENTIEEL IN KAART Maart 2016 In opdracht van de Tafel Monitoring Uitgevoerd door: Alliander Klimaatverbond Introductie In Deel II van

Nadere informatie

FACTSHEET GEMEENTE APELDOORN

FACTSHEET GEMEENTE APELDOORN MO N ITOR WONEN-ZORG P ROVINCIE GE LDERLAND 2013 FACTSHEET GEMEENTE APELDOORN voor Provincie Gelderland auteur Henk Nouws, Claasje Reijers Ruimte voor zorg Research en advies in wonen en zorg Postbus 2038,

Nadere informatie

Regeling spreiding zomervakantie 2011

Regeling spreiding zomervakantie 2011 Algemeen Verbindend Voorschrift Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Bestemd voor alle scholen in het primair onderwijs,

Nadere informatie

PROVINCIE GELDERLAND Provincie Gelderland. samengesteld door. Ruimte voor zorg bv

PROVINCIE GELDERLAND Provincie Gelderland. samengesteld door. Ruimte voor zorg bv MONITOR WONEN-ZORG PROVINCIE GELDERLAND 2016 REGIO ACHTERHOEK FACTSHEET voor Provincie Gelderland samengesteld door Henk Nouws (Ruimte voor zorg), Claasje Reijers (Procesmakers), Anne Reijers, Geesje Philippi

Nadere informatie

Bevolkingsprognose Gelderland 2012. Verwachte bevolkingsontwikkeling tot 2050

Bevolkingsprognose Gelderland 2012. Verwachte bevolkingsontwikkeling tot 2050 Bevolkingsprognose Gelderland 2012 Verwachte bevolkingsontwikkeling tot 2050 maart 2012 1 Bevolkingsprognose Gelderland 2012 Maart 2012 Programmeren & Contracteren Afdeling Wonen, Sociaal en Cultuur Team

Nadere informatie

Nadere analyse vrijkomende agrarische bebouwing Gelderland

Nadere analyse vrijkomende agrarische bebouwing Gelderland Nadere analyse vrijkomende agrarische bebouwing Gelderland Edo Gies, Rob Smidt, Renze van Och en Inge Vleemingh Nadere analyse vrijkomende agrarische bebouwing Gelderland Edo Gies, Rob Smidt, Renze van

Nadere informatie

Factsheet. Gelderland. 1. Algemeen 2. Arbeidsmarkt 3. Economie

Factsheet. Gelderland. 1. Algemeen 2. Arbeidsmarkt 3. Economie Oldebroek Hattem Factsheet Elburg Heerde Harderwijk Ermelo Nunspeet Epe Putten Voorst Nijkerk Barneveld Apeldoorn Lochem Zutphen Scherpenzeel Ede Brummen Berkelland 1. Algemeen 2. Arbeidsmarkt 3. Economie

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 35695 20 oktober 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 oktober 2015, nr. VO/OK/587536,

Nadere informatie

Hattem. Oldebroek. Elburg. Nunspeet. Harderwijk Epe. Rozendaal. Rheden ARNHEM. Renkum. Westervoort. Overbetuwe Lingewaard. Millingen a.d.

Hattem. Oldebroek. Elburg. Nunspeet. Harderwijk Epe. Rozendaal. Rheden ARNHEM. Renkum. Westervoort. Overbetuwe Lingewaard. Millingen a.d. Gelderland 35,41% MOOI Totale landoppervlakte 5120,4 km 2 Oppervlakte mooi 1813,3 km 2 Hattem Oldebroek Elburg Heerde Nunspeet Harderwijk Epe Ermelo Putten Voorst Nijkerk Apeldoorn Lochem Barneveld Zutphen

Nadere informatie

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2004 Gelderland

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2004 Gelderland Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2004 Gelderland De uitvoering van de PWE vindt plaats in opdracht van de onderstaande instanties (situatie 2004): -gemeenten Aalten, Apeldoorn, Arnhem, Barneveld,

Nadere informatie

Datum Besluit Vervolgprocedure

Datum Besluit Vervolgprocedure AdviesNota AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS OPENBAAR Datum : 17-11-2014 Afdeling : Beleid en Bedrijfsvoering Casenr. : BWZ14.0465 Adviseur : G. Bijlsma GB/5 72 Doc.nr. : BW14.0717 Medeadviseur(s) : G. Assies

Nadere informatie

FACTSHEET GEMEENTE ZEVENAAR

FACTSHEET GEMEENTE ZEVENAAR MO N ITOR WONEN-ZORG P ROVINCIE GE LDERLAND 2013 FACTSHEET GEMEENTE ZEVENAAR voor Provincie Gelderland auteur Henk Nouws, Claasje Reijers Ruimte voor zorg Research en advies in wonen en zorg Postbus 2038,

Nadere informatie

AANBIEDINGSBRIEF MMFLEli^iS^iiïi^

AANBIEDINGSBRIEF MMFLEli^iS^iiïi^ AANBIEDINGSBRIEF MMFLEli^iS^iiïi^ Genemuiden, 26 april 2013-1 NE! 203 AFD ocy> Geachte leden van de Raad, leden van het College van Burgemeester en Wethouders, z Zoals u bekend is, heeft de onderwijsraad

Nadere informatie

Overzicht Gelderse Gemeenschappelijke Regelingen per oktober 2015

Overzicht Gelderse Gemeenschappelijke Regelingen per oktober 2015 Afvalreiniging Milieusamenwerking en Afvalverwerking Regio Nijmegen (MARN) Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Mook en Middelaar, Nijmegen, Ubbergen, West Maas en Waal en Wijchen

Nadere informatie

AANBIEDINGSBRIEF 1>A1vijF.LET i ~ _ " _ a ff *» ~ /' Genemuiden, 26 april 2013 - - 1 _ L. W 'J Geachte leden van de Raad, leden van het

AANBIEDINGSBRIEF 1>A1vijF.LET i ~ _  _ a ff *» ~ /' Genemuiden, 26 april 2013 - - 1 _ L. W 'J Geachte leden van de Raad, leden van het AANBIEDINGSBRIEF 1>A1vijF.LET i ~ _ " _ a ff *» ~ /' Genemuiden, 26 april 2013 - - 1 _ L. W 'J Geachte leden van de Raad, leden van het College van Burgemeester en Wethouders, Zoals u bekend is,

Nadere informatie

3 Nieuwe ruimte. DAAD Architecten. 3 Daad.indd 1 24-02-12 09:39

3 Nieuwe ruimte. DAAD Architecten. 3 Daad.indd 1 24-02-12 09:39 3 Nieuwe ruimte DAAD Architecten 3 Daad.indd 1 24-02-12 09:39 Nieuwe ruimte, kansen voor krimp De veranderingen in de huidige markt hebben gevolgen voor de vraag naar woningen, kantoren en bedrijfsge bouwen.

Nadere informatie

B Baarle Nassau mhz 6875 kbd QAM-64

B Baarle Nassau mhz 6875 kbd QAM-64 A Aalten-Bredevoort 7461 304 mhz 6875 kbd QAM-64 Almere 8200 304 mhz 6875 kbd QAM-64 Alphen aan den Rijn 1000 304 mhz 6875 kbd QAM-64 Amersfoort 3900 304 mhz 6875 kbd QAM-64 Amstelveen 1000 304 mhz 6875

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, september 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, september 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, september 2016 WW daalt en werkgelegenheid groeit in Gelderland, ook in 2017 Eind september telde Gelderland 50.629 lopende WW-uitkeringen. Dat zijn er 503 minder dan

Nadere informatie

DOC UMENT] gemeentelijk participatiedossier

DOC UMENT] gemeentelijk participatiedossier stimuleringsprogramma BORGINGS lokaal centraal 2006-2008 gemeentelijk participatiedossier Nijmegen 1 Conclusies De Zorgbelangorganisaties Bron Kenniscentrum Sociaal Beleid Demografische gegevens (prognose)

Nadere informatie

Luchtkwaliteit in de Vallei. Gemeenten Barneveld, Ede en Scherpenzeel Omgevingsdienst de Vallei

Luchtkwaliteit in de Vallei. Gemeenten Barneveld, Ede en Scherpenzeel Omgevingsdienst de Vallei Luchtkwaliteit in de Vallei Gemeenten Barneveld, Ede en Scherpenzeel Omgevingsdienst de Vallei Drankkeet Presentatie Fijnstof is ongezond ( goed woon- en leefklimaat!) achtergrondconcentratie Milieuwetgeving:

Nadere informatie

ZO Brabant (Kempen) WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014

ZO Brabant (Kempen) WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014 WMO-subregio: ZO Brabant (Kempen) Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s 1/9 De effecten van langer thuis wonen in de V&V 1. De komende jaren (2014-2020) krijgen instellingen

Nadere informatie

Gooi- en Vechtstreek. WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014

Gooi- en Vechtstreek. WMO-subregio: Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s. Datum 3 november 2014 WMO-subregio: Gooi- en Vechtstreek Rapportage Zorg op de kaart per WMO-subregio Inclusief scenario s 1/9 De effecten van langer thuis wonen in de V&V 1. De komende jaren (2014-2020) krijgen instellingen

Nadere informatie

Wijziging Uitvoeringsregeling Belastingdienst FI

Wijziging Uitvoeringsregeling Belastingdienst FI Wijziging Uitvoeringsregeling Belastingdienst FI 20 december 1996/nr. WDB 96/642 M Directoraat-Generaal voor Fiscale Zaken/Directie Wetgeving Directe Belastingen Gelet op artikel 3 van de Algemene wet

Nadere informatie

Openbaar. Uitvoering SP motie Horen, zien, maar niet zwijgen

Openbaar. Uitvoering SP motie Horen, zien, maar niet zwijgen Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Uitvoering SP motie Horen, zien, maar niet zwijgen Programma Zorg & Welzijn BW-nummer Portefeuillehouder B. Frings Samenvatting In de raadsvergadering van 11 februari

Nadere informatie

Factsheet. Bewegen en sporten. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Bewegen en sporten. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Bewegen en sporten Onderzoek onder volwassenen en ouderen Bewegen en sporten De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 2013-2025

Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 2013-2025 Gevolgen scheiden van wonen en zorg Goeree-Overflakkee 213-225 Inleiding Als we nu al weten hoeveel ouderen in 225 in een verzorgingshuis wonen, is het mogelijk om hierop te anticiperen. Voor beleidsmakers

Nadere informatie

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14 Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten Resultaten digitale verkenning 22 september 14 In het kort Doelgroep: Gelderse gemeenten Doel: verkennen behoefte aan provinciale ondersteuning bij faciliterende

Nadere informatie

Rolstoelen AWBZ Gevolgen van artikel 15 BZA-AWBZ

Rolstoelen AWBZ Gevolgen van artikel 15 BZA-AWBZ Onderzoeksrapport Rolstoelen AWBZ Gevolgen van artikel 15 BZA-AWBZ Op 19 juni 2006 uitgebracht aan het hoofd van de afdeling Geschillen van het College voor zorgverzekeringen Uitgave College voor zorgverzekeringen

Nadere informatie

B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x

B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x B i j l a g e 1 : T o e l i c h t i n g n u t e n n o o d - z a a k v a n e e n k l e i n s c h a l i g w o o n - z o r g c o m p l e x Toelichting bij nut en noodzaak van het realiseren van een kleinschalig

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE Utrecht, oktober 2007 Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Hugo van Waarde, Alzheimer Nederland Monique Wijnties, Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg

Nadere informatie

Aantal cliënten per stelsel nu en. Straks 18.400. Figuur 1 - Aantal cliënten (18-) naar huidig en toekomstig stelsel

Aantal cliënten per stelsel nu en. Straks 18.400. Figuur 1 - Aantal cliënten (18-) naar huidig en toekomstig stelsel Gehandicaptenzorg van AWBZ naar Jeugdwet Vanaf 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor de volledige jeugdzorg. Vanuit verschillende domeinen wordt dan de zorg voor kinderen en jongeren onder de 18

Nadere informatie

WORDT KLEINSCHALIGE ZORG GROOT?

WORDT KLEINSCHALIGE ZORG GROOT? WORDT KLEINSCHALIGE ZORG GROOT? Utrecht, december 23 Aedes-Arcares Kenniscentrum Wonen-Zorg Monique Wijnties Het kleinschalig groepswonen voor dementerenden is klein begonnen. In 1986 opende het eerste

Nadere informatie

Regeling spreiding zomervakantie

Regeling spreiding zomervakantie OCenW-Regelingen verbindend voorschrift kantie in de regio Zuid moet samenvallen met de carnavalsweek. De reden hiervoor is, dat scholen in de Rooms Datum: 31 augustus 2004 Kenmerk: VO/S&O-2004/23532 Datum

Nadere informatie

19 maart Voorlopige verkiezingsuitslag

19 maart Voorlopige verkiezingsuitslag 19 maart 2015 Voorlopige verkiezingsuitslag Alles voor een sterk bestuur 9 groeperingen en 132 kandidaten 22 gemeenten én 2 huishoudens 411 stembureaus Tientallen NS- en busschermen en spandoeken Duizenden

Nadere informatie

Cijfers ouderenmonitor 2010 gemeente Elburg - mantelzorg Een toelichting op de tabel staat onderaan.

Cijfers ouderenmonitor 2010 gemeente Elburg - mantelzorg Een toelichting op de tabel staat onderaan. Cijfers ouderenmonitor gemeente Elburg - mantelzorg Een toelichting op de tabel staat onderaan. Mantelzorg ontvangen Waaruit bestaat de mantelzorg die men momenteel ontvangt Elburg heeft afgelopen jaar

Nadere informatie

Kampen 104 ( 2,3% ) Epe 84 ( 3,1% ) Apeldoorn 474 ( 3,8% ) Rozendaal. Westervoort 62 ( 3,8% ) 65 ( 2,6. Lingewaard 87 ( 2,3% ) Ubbergen 24 ( 3,4% )

Kampen 104 ( 2,3% ) Epe 84 ( 3,1% ) Apeldoorn 474 ( 3,8% ) Rozendaal. Westervoort 62 ( 3,8% ) 65 ( 2,6. Lingewaard 87 ( 2,3% ) Ubbergen 24 ( 3,4% ) Steenw 92 ( huizen ( 4,1 ) Noordoostpolder 136 ( 3,1 ) Urk 97 ( 4,1 ) Zwa 6 18 Kampen 104 ( 2,3 ) Lelystad 310 ( 5,3 ) Dronten 138 ( 3,7 ) Oldebroek 61 ( 2,8 ) ) Zeewolde 64 ( 2,9 ) 17 Harderwijk 105 (

Nadere informatie

6 juni Nadere informatie bij: Ans Mohammed Amin ( ), Marika Rosendaal ( ), secretariaat afdeling KOB ( )

6 juni Nadere informatie bij: Ans Mohammed Amin ( ), Marika Rosendaal ( ), secretariaat afdeling KOB ( ) Overzicht Gelderse Gemeenschappelijke Regelingen per juni 2016 Laatst bijgewerkt op: 28 juni 2016 Laatste versie op website provincie + Kennisportaal Openbaar Bestuur: 6 juni 2016 Nadere informatie bij:

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4 ECONOMISCHE MONITOR EDE 20 / 4 De Economische Monitor geeft een beeld van de economie van de gemeente Ede in de afgelopen periode van 2008 tot 20. De Economische Monitor is verdeeld in twee delen: Het

Nadere informatie

REGIO RIVIERENLAND. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO RIVIERENLAND. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO RIVIERENLAND Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking

Nadere informatie

Waard evol Wonen met Zorg

Waard evol Wonen met Zorg Waard evol Wonen met Zorg Ontwikkeling van een gezamenlijke visie op wonen & zorg in de regio Bommelerwaard Samenvatting Introductie De gemeenten Maasdriel en Zaltbommel en de woningcorporaties Woonlinie,

Nadere informatie

Facts & Figures Dementie

Facts & Figures Dementie Facts & Figures Dementie Inleiding Door de demografische ontwikkelingen neemt het aantal mensen met dementie de komende decennia sterk toe. Mensen worden steeds ouder en er komen meer ouderen. Omdat dementie

Nadere informatie

Cijfers over dementie

Cijfers over dementie Cijfers over dementie Inleiding Door de demografische ontwikkelingen neemt het aantal mensen met dementie de komende decennia sterk toe. Mensen worden steeds ouder en er komen meer ouderen. Omdat dementie

Nadere informatie

Cijfers kindermonitor 2013 gemeente Aalten - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan.

Cijfers kindermonitor 2013 gemeente Aalten - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan. Cijfers kindermonitor 2013 gemeente - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan. Vanwege geldgebrek (meerdere antwoorden mogelijk) is mijn kind geen lid van een sportclub of sportvereniging

Nadere informatie

Beleidskader Wonen met Zorg

Beleidskader Wonen met Zorg Beleidskader Wonen met Zorg 2017-2019 Wat is wonen met zorg? Wonen met zorg betreft het traditionele verblijf als de tussenvorm Woonzorg en Wonen met Bescherming. (aanwezigheid 24-uurs zorg) Gaat dus niet

Nadere informatie

REGIO NIJMEGEN. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO NIJMEGEN. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO NIJMEGEN Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Potentiële

Nadere informatie

Selectieleidraad alle categorieën DAS. Selectieleidraad. Dynamisch aankoopsysteem

Selectieleidraad alle categorieën DAS. Selectieleidraad. Dynamisch aankoopsysteem Selectieleidraad Dynamisch aankoopsysteem Publicatiedatum: 3 mei 2016 Inhoud Leeswijzer... 3 1. Algemeen... 4 1.1 Stichting WerkenInGelderland... 4 1.2 Dynamisch Aankoopsysteem... 5 1.3 Looptijd Dynamisch

Nadere informatie

ARBEIDSMARKT MONITOR. Regio Arnhem REGIO ARNHEM

ARBEIDSMARKT MONITOR. Regio Arnhem REGIO ARNHEM ARBEIDSMARKT MONITOR 2017 Regio Arnhem REGIO ARNHEM Inhoudsopgave Samenvatting 3 Ontwikkelingen potentiële beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid en werkloosheid 6 Deze arbeidsmarktmonitor is samengesteld

Nadere informatie

ARBEIDSMARKT MONITOR. Regio Nijmegen REGIO NIJMEGEN

ARBEIDSMARKT MONITOR. Regio Nijmegen REGIO NIJMEGEN ARBEIDSMARKT MONITOR 2017 Regio Nijmegen REGIO NIJMEGEN Inhoudsopgave Samenvatting 3 Ontwikkelingen potentiële beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid en werkloosheid 6 Deze arbeidsmarktmonitor is samengesteld

Nadere informatie

Cijfers kindermonitor 2013 gemeente Epe - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan.

Cijfers kindermonitor 2013 gemeente Epe - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan. Cijfers kindermonitor 2013 gemeente - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan. Vanwege geldgebrek (meerdere antwoorden mogelijk) is mijn kind geen lid van een sportclub of sportvereniging

Nadere informatie

Factsheet: Monitor Hervorming van de Langdurige Zorg 2015

Factsheet: Monitor Hervorming van de Langdurige Zorg 2015 Factsheet: Monitor Hervorming van de Langdurige Zorg 2015 ActiZ 1 oktober 2014 drs. S. van Klaveren K.J. van de Werfhorst MSc Projectnummer: 419052 Correspondentienummer: DH-0110-4067 Inhoud SAMENVATTING

Nadere informatie

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015

Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Zuid- en Oost- Gelderland Regionale arbeidsmarktrapportages voortgezet onderwijs 2015 Regio Zuid- en Oost-Gelderland... De onderwijsarbeidsmarkt

Nadere informatie

Apeldoorn VVD-aanspreekpunt: Anja Prins, Corrie-Christine van der Woude * Arnhem VVD-aanspreekpunt: René Westra, Mike Waltmans, Frederik Peters

Apeldoorn VVD-aanspreekpunt: Anja Prins, Corrie-Christine van der Woude * Arnhem VVD-aanspreekpunt: René Westra, Mike Waltmans, Frederik Peters Burgemeesters en adresgegevens van de 54 Gelderse gemeenten. Aalten Burgemeester: G. Berghoef Postadres: Postbus 119, 7120 AC Aalten Bezoekadres: Markt 7, 7121 CS Aalten Telefoon: (0543) 49 33 33 Fax:

Nadere informatie

ARBEIDSMARKT MONITOR. Regio Ede REGIO EDE

ARBEIDSMARKT MONITOR. Regio Ede REGIO EDE ARBEIDSMARKT MONITOR 2017 Regio Ede REGIO EDE Inhoudsopgave Samenvatting 3 Ontwikkelingen potentiële beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid en werkloosheid 6 Deze arbeidsmarktmonitor is samengesteld door WZW

Nadere informatie

SECTORVREEMDE EN INSTELLINGSVREEMDE ZZP S. Geldig in jaar: 2011 Versie: 1.0

SECTORVREEMDE EN INSTELLINGSVREEMDE ZZP S. Geldig in jaar: 2011 Versie: 1.0 SECTORVREEMDE EN INSTELLINGSVREEMDE ZZP S Eigenaar: Gereviewd door: Geldig in jaar: 2011 Versie: 1.0 Betrokken beleidsregels NZA: Laura Mostert Saskia Hartendorp CA-392 Invoering Zorgzwaartepakketten CA-437

Nadere informatie

INVESTEREN IN WONEN, WELZIJN EN ZORG. www.aimtrack.nl PAUL REIJN & AUKE VLONK

INVESTEREN IN WONEN, WELZIJN EN ZORG. www.aimtrack.nl PAUL REIJN & AUKE VLONK BEVOLKINGSPROGNOSES ESSENTIEEL VOOR INVESTEREN IN WONEN, WELZIJN EN ZORG www.aimtrack.nl PAUL REIJN & AUKE VLONK SEMINAR BEVOLKINGSPROGNOSES IN THEORIE, BELEID EN PRAKTIJK 6 OKTOBER 2015, CBS, DEN HAAG

Nadere informatie

REGIO EDE. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO EDE. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO EDE Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Potentiële

Nadere informatie

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE

DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE DE TOEKOMST VAN KLEINSCHALIG WONEN VOOR MENSEN MET DEMENTIE Utrecht, oktober 2006 Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Werkprogramma Wonen met Dementie 1 Hugo van Waarde, Werkprogramma Wonen met Dementie

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, januari 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Gelderland, januari 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Gelderland, januari 2017 Meer kansen voor Gelderse werkzoekenden Het aantal WW uitkeringen in Gelderland is in januari licht gestegen tot 49.164. Een stijging in het begin van

Nadere informatie

Cijfers kindermonitor 2013 gemeente Lochem - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan.

Cijfers kindermonitor 2013 gemeente Lochem - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan. Cijfers kindermonitor 2013 gemeente - lichamelijke activiteit Een toelichting op de tabel staat onderaan. Vanwege geldgebrek (meerdere antwoorden mogelijk) is mijn kind geen lid van een sportclub of sportvereniging

Nadere informatie

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM Mantelzorg Op 10 november 2014 is het de Dag van de Mantelzorg. Dit jaar wordt deze dag voor de 16 e maal georganiseerd. De Dag van de Mantelzorg is bedoeld om mantelzorgers in het zonnetje te zetten en

Nadere informatie

REGIO ARNHEM. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO ARNHEM. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO ARNHEM Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Potentiële

Nadere informatie