Energieplan Nijmegen Projectplan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Energieplan Nijmegen 2015-2045. Projectplan"

Transcriptie

1 Energieplan Nijmegen Projectplan

2 Energieplan Nijmegen Van Opdrachtgever : Michiel Hustinx Aan gevraagd/beoogd projectleider : Simone Ploumen/Maarten van Ginkel/Fons Claessen Bestuurlijk opdrachtgever Programma : Wethouder Harriët Tiemens : Duurzaamheid Datum : 31 maart 2015 Projectnaam : Energieplan Nijmegen

3 PROJECTBESCHRIJVING INLEIDING Fossiele brandstoffen worden schaarser. Het winnen en gebruik van deze fossiele brandstoffen leveren milieuverontreinigingen. Hierdoor is het zaak anders om te gaan met energie. Dit kan door een zogenaamde energietransitie door minder energie te gaan gebruiken (besparing) en het gebruiken van duurzame energie. Op landelijk niveau voorziet het Nationaal Energieakkoord (oktober 2013) in een energietransitie tussen nu en 2050 en schrijft voor dat gemeenten een ruimtelijke visie hierop moeten gaan ontwikkelen. De landelijke doelstelling is om in 2050 energieneutraal te zijn. Voor onze stad willen we dit proces versnellen en al in 2045 energieneutraal zijn. Dat betekent dat onze stad of regio op jaarbasis per saldo evenveel energie duurzaam opwekt als afneemt. Deze weg naar energieneutraliteit is voor de stad Nijmegen vastgelegd in de Routekaart Nijmegen Energieneutraal 2045 en op regionaal niveau in routekaart De Groene Kracht (bijlage 1 en 2). De Nijmeegse Routekaart is opgesteld binnen het project Power2Nijmegen, waarbij bedrijven en instellingen als belangrijke stakeholders nauw betrokken zijn bij de energietransitie van de stad Nijmegen. Hoe de energietransitie in de praktijk over de stad uitgerold wordt, heeft nadere invulling en sturing nodig. PROBLEEMSTELLING Nijmegen wil in 2045 een energie neutrale stad zijn. Om dat te kunnen bereiken is er veel nodig op het gebied van energiebesparing en toepassing van duurzame energie. In WAAR en HOE in Nijmegen bespaard en verduurzaamd gaat worden is nog geen pad uitgezet. Hierdoor bestaat het risico dat duurzame energie-initiatieven over elkaar heen duikelen en elkaar beconcurreren. Duurzame energie-infrastructuur wordt mogelijk naar de verkeerde locaties gelegd. Potentiële duurzame energiebronnen blijven mogelijk onbenut. De ambities van bedrijven op het gebied van het realiseren van een duurzame energievoorziening zijn groot. Zo werken bedrijventerreinen als TPN West en BNZ aan projecten om hun bedrijventerrein energieneutraal maken, participeren verschillende marktpartijen in de aanleg van het warmtenet en wil GDF Suez na het sluiten van de kolencentrale in 2016 zich op deze locatie volledig gaan richten op duurzame energieopwekking. Ondanks een steeds grotere groep koplopers die hierop volop inzet, is er ook nog steeds een grote groep MKB bedrijven die wel wil verduurzamen maar die nog niet altijd goed weet hoe dat aan te pakken. Wat betreft energie-collectieven is de bereidheid van particulieren om daarbij te participeren is groot, alleen is er nog geen goede informatie voorhanden. Ook deze bedrijven en particulieren moeten ondersteund en meegenomen worden in het pad naar de energie neutrale stad. Met de Nijmeegse woningcorporaties is afgesproken dat in 2018 hun voorraad gemiddeld energielabel B heeft. Met de corporaties zullen afspraken gemaakt moeten worden hoe dit te bereiken. Ook moet gekeken worden hoe dit aansluit bij langere termijn ambities uit het Nationaal Energieakkoord. Gemiddeld wordt een woning slechts eenmaal in de 40 jaar in de schil gerenoveerd. Voor alle woningen die tussen nu en 2045 gerenoveerd worden, moet dus nu al gekeken worden. Het is dus zaak nu al een visie te hebben hoe dat te doen bij welke woningen, wil Nijmegen zijn doelstelling energieneutraal in 2045 kunnen halen. 3

4 In de nieuwe energie-aanbesteding van de MARN gemeenten voor 2016 wordt gevraagd om 100% additionele duurzaam opgewekte energie. Hiervoor dient in de toekomst ook ruimte beschikbaar te zijn. Dit kan (voor zover dit het grondgebied van Nijmegen betreft) meegenomen worden in het energieplan. Welke gebieden hebben welke toekomstige energievraag (bv. hoogwaardige warmte, laagwaardige warmte, koude, elektriciteit) en welke duurzame energievoorziening en energieinfrastructuur hoort daarbij. Bijvoorbeeld een warmtenet met hoogwaardige warmte voor gebieden met een hoge warmtevraag of een collectieve WKO voorziening voor gebieden met goed geïsoleerde woningen met een vraag naar laagwaardige warmte. Ook collectieve initiatieven moeten hierbij betrokken worden. DOELSTELLING Het doel is een strategie op te stellen om de bestaande voorraad te verduurzamen en de toekomstige energie-infrastructuur hier op af te stemmen ten dienst van de energieneutrale stad in De strategie omvat een visie waar, wat mogelijk is, onder welke condities en op welke termijn. De strategie is gericht op twee pijlers: het energetisch renoveren van de bestaande voorraad (gehele bebouwde omgeving). Het opwekken en leveren van duurzame energie RESULTAAT Op basis van de analyse van de stedelijke toekomstige energievraag gaan wij, samen met de belangrijkste stakeholders, de toekomstige ruimtelijke invulling en lange-termijnplanning van de duurzame energie infrastructuur bepalen. Dit is bepalend voor de toekomstige planning en haalbaarheid van de uitrol van nieuwe energie-infrastructuur (groen gas, warmtenetten, WKO, koudenetten, smart grids etc.). Op basis van het energieplan kunnen bedrijven straks zien welke duurzame energieopties en infrastructuur er in hun directe omgeving straks voorhanden is. Het plan kan marktpartijen helpen met het opstellen van business cases op basis waarvan zij investeringen kunnen doen. Onderdeel van het energieplan is een digitale tool. De basis hiervoor is de bestaande Smart Energy Planner (SEP) van bureau Tauw. Deze is gekozen omdat het een reeds bestaand instrument is dat in de door ons gewenste specificaties kan voorzien (bijlage 3). Deze wordt geïnstalleerd op onze eigen maptable in de vorm van kaartlagen (gedigitaliseerd in GIS) die voor verschillende jaartallen de ontwikkeling van de energievraag in diverse gebieden en de potentiële uitrol van duurzame energie-infrastructuur laten zien. Met deze tool kunnen met de maptable ook rudimentaire kostenberekeningen voor diverse energievormen uitgevoerd worden en verschillende varianten naast elkaar gezet. Dit maakt het mogelijk om het Energieplan Nijmegen samen met de belangrijkste stakeholders in werksessies op een interactieve manier vorm te geven. Ook kan het model op deze manier later altijd aan nieuwe inzichten worden aangepast en geactualiseerd. Het eindproduct is een plan dat aangeeft welke gebouwen wanneer energieneutraal gemaakt worden, welke gebouwen na de huidige renovatieslag tot 2018 niet verder verduurzaamd worden, welke gebouwen tussen nu en 2045 gesloopt worden en daarmee ook welke gebouwen altijd in redelijke mate afhankelijk blijven van extern aangevoerde energie en of dit hoogwaardige of laagwaardige energie moet zijn. Hierbij is gekeken naar de gehele bestaande voorraad (dus bedrijven, utiliteit en woningen) en is per gebied bepaald hoe de energievraag van de stad zich tussen nu en 2045 ontwikkelt. Het plan moet als input kunnen dienen voor de informatievoorziening voor bewoners en MKB bedrijven over wat zij zelf kunnen doen op het gebied van verduurzaming van hun energievoorziening 4

5 PROJECTAFBAKENING Het project omvat het gebiedsgericht in beeld brengen van de stedelijke energievraag tussen nu en 2045 en beschrijft voor een drietal jaartallen (2020, 2032, 2045) hoe de energietransitie zich naar verwachting zal ontwikkelen in ruimtelijke zin. De verkregen gegevens worden verwerkt in digitale kaarten. Het project omvat de gewenste uitrol van de duurzame energie-infrastructuur in verschillende periodes. Bij het in beeld brengen van de toekomstige energie-infrastructuur wordt naast de gebouwde omgeving ook rekening gehouden met energieopwekking ten behoeve van mobiliteit. Om dat te kunnen doen is het ook goed om inzicht te hebben in de toekomstige energievraag van mobiliteit. Hiervan proberen we dan ook een indicatie te geven voor de genoemde jaren. Het vertalen van dit plan in een communicatieve tool voor burgers en bedrijven ( menukaart energietransitie ) is een vervolg op het opstellen van het energieplan en maakt geen onderdeel van de deze opdracht uit. Proces-stappen Digitale database aanleggen (met diverse kaartlagen) Huidige energievraag kwantificeren Energievraag 2020/2045 kwantificeren Opties tot besparing in kaart brengen Opties tot verduurzaming in kaart brengen Markconsultatie met stakeholders middels interviews/werksessies Opties doorrekenen in digitale tool Opstellen energieplan (door adviesbureau) Afstemming met stakeholders en interne organisatie Andere producten (digitale tool) opleveren Definitief plan met uitvoeringsprogramma opleveren RANDVOORWAARDEN EN UITGANGSPUNTEN De totstandkoming van het Energieplan Nijmegen is een interactief proces waarbij de belangrijkste stakeholders actief betrokken worden. De Power2Nijmegen routekaart en de structuurvisie 2013 vormen de basis voor het opstellen van het Energieplan Nijmegen. Onze aanpak moet aansluiten bij de aanpak die door het Rijk wordt beoogd in het Nationaal Energieakkoord. Om dit duidelijk te krijgen dienen we hierover contact te leggen. De inbreng van woningcorporaties en de netbeheerder Liander is cruciaal in dit proces. Hen moeten we vanaf het begin nauw betrekken. Innovaties op het gebied van energieopwekking of besparing worden meegenomen of later ingepast. 5

6 PROJECTOMGEVING RELATIES MET ANDERE (RUIMTELIJKE) PROJECTEN Er is een directe samenhang met het project warmtenet, de ambitie van het Rijk om in 2050 alle woningen energieneutraal te hebben, en de ambitie van de Provincie Gelderland om in ,5 MW aan windenergie in deze provincie te hebben gerealiseerd. Voor dit laatste zijn diverse geschikte locaties in Nijmegen aangewezen die ook opgenomen zijn in onze structuurvisie. Het Energieplan Nijmegen maakt deel uit van het programma Power2Nijmegen dat als doel heeft om samen met andere partijen in de stad de energietransitie vorm te geven. Het Energieplan Nijmegen heeft ook een relatie met het regionale enregietransitieprogramma De Groene Kracht en Energy Made in Arnhem. Met beide projecten moeten we samenwerken om zaken goed af te stemmen, samen op te trekken en waar mogelijk en om van elkaar te leren. PROJECTGEBONDEN BEHEERSASPECTEN Het programma Duurzaamheid van de gemeente Nijmegen is de ambtelijk opdrachtgever voor het Energieplan Nijmegen. Voor het opstellen van het plan worden één of meerdere externe partijen betrokken. Het resultaat zal afhankelijk zijn van de mix van kwaliteit en voor het betrekken van stakeholders, technische kennis en de vertaling in ruimtelijke structuren. Vanwege de veelheid aan potentiële actoren in het project is projectbeheersing (keuze belangrijkste stakeholders) en goed projectmanagement een vereiste om de gewenste resultaten te verkrijgen. Digitalisering van de verkregen informatie vindt plaats binnen De Smart Energy Planner van Tauw. Deze wordt geïnstalleerd op onze eigen maptable en onze eigen mensen leren er mee te werken. Hierbij is ook de afdeling Funcioneel beheer fysiek domein (voorheen geo-informatie) nauw betrokken. STAKEHOLDERS Interne stakeholders bij het project zijn: Beleidsmedewerkers duurzaamheid (Simone Ploumen, Maarten van Ginkel en Fons Claessen) Beleidsmedewerker warmtenet en KWO (Simone Ploumen) Beleidsmedewerker Wonen (Bas Böhm) Medewerker Functioneel beheer fysiek Domein (Rob Schoon) Beleidsmedewerker Stadsontwikkeling (Kees Zoon) Ontwikkelingsbedrijf (Paul Matthieu, Sjon Debie/Henk Berends) Externe primaire stakeholders bij het project zijn: Woningcorporaties omdat zij een groot deel van de voorraad bezitten en strategisch moeten plannen hoe zij deze energetisch gaan verbeteren de komen de decennia. Netbeheerder Liander omdat deze de toekomstige energieinfrastructuur moet aanleggen en veel kennis bezit op het gebied van energietransititie. Power2Nijmegen partners om mee te denken: Norbert Duijvelshoff en Geert Heesakkers (passiefhuisspecialisten), deelnemers workshop P2N Parkmanagers bedrijventerreinen en grote bedrijven (ARN, GDF Suez, RU en NXP) Externe secundaire stakeholders: Buurgemeenten (MARN) gemeente Arnhem Provincie Gelderland Nijmeegs Energie Convenant Deelnemers Power2Nijmegen 6

7 PROJECTFASERING PROJECTPLANNING Het project start in februari 2015 en heeft een doorlooptijd van een jaar. Planning per fase Fase 1: inregelen Smart Energy Planner (Tauw) februari tot mei 2015 Start project: 4 februari Bepalen randvoorwaarden SEP: eind februari 2015 Ontwikkeling en laden SEP model: april 2015 Fase 2 a: eerste ronde sessies met stakeholders: mei tot juni 2015 Sessie met woningcorporatie(s) + passiefhuisspecialisten Sessie met Liander, OB en warmtenet Sessie met bedrijven(terreinen) Fase 2 b: verwerken gegeven uit sessies: juli tot augustus 2015 Doorrekenen energieverbruik fases: mei 2015 Doorrekenen verschillende opties besparing en verduurzaming Fase 2 c: tweede ronde sessies met stakeholders: september tot oktober 2015 Sessie met woningcorporatie(s) + passiefhuisspecialisten Sessie met Liander, OB en warmtenet Sessie met bedrijven(terreinen) Fase 3: Uitwerken tot concept energieplan november tot februari 2016 Uitwerking in kaarten / varianten Op laten stellen energieplan door adviesbureau Opstellen projectplan voor uitrol energietransitie en communicatietools Energieplan terugkoppelen met stakeholders Fase 4: Energieplan januari 2016 Definitief maken energieplan Bestuurlijke besluitvorming PROJECTBEHEERSING KWALITEIT Het Energieplan Nijmegen moet inzetbaar zijn binnen projecten en bruikbaar voor derden (vandaar de te ontwikkelen communicatietool). Het Energieplan Nijmegen moet upto-date blijven, waartoe onderhoud aan de tool vereist is. Het Energieplan Nijmegen dient draagvlak te hebben binnen de eigen vakdisciplines en bij genoemde externe stakeholders die het Energieplan Nijmegen ook verder binnen hun achterban communiceren. Het Energieplan Nijmegen is in principe flexibel en kan in de toekomst bij gewijzigde inzichten worden aangepast. COMMUNICATIE RONDOM GEPLANDE ACTIVITEITEN Startnotitie half april in portefeuilleoverleg Harriët Tiemens Betrekken primaire stakeholders via direct mail Secundaire stakeholders dmv nieuwsbrief/ informeren Persbericht bij bestuurlijke behandeling 7

8 ORGANISATIE Projectleiding: Simone Ploumen: Proces coördinatie Maarten van Ginkel: Ruimtelijke kennis Fons Claessen: Technische kennis energie en bedrijven 166 uur 166 uur 166 uur Projectteam: Bestaat uit de interne stakeholders. De inzet van andere interne medewerkers is bepekt tot een aantal projectgroep sessies en wordt betaald vanuit de eigen programma s (muv extra inzet medewerker functioneel beheer fysiek domein ). Inbreng externe stakeholders Op uitnodiging Fungeren tevens als klankbord De inzet van externen is beperkt tot een tweetal sessies (werksessie en klankbordsessie). Hierbij is naar schatting per deelnemer gedurende het hele proces 6 uur gemoeid. RISICO S Risico is dat het Energieplan Nijmegen op termijn niet meer goed onderhouden kan worden. Dit dienen we in fase 1 van het project goed af te kaarten met Tauw en de follow-up ook intern te organiseren. Een tweede risico is dat stakeholders geen beeld hebben van lange termijn ontwikkelingen. In dat geval moeten we werken met best guesses of inschattingen. Een derde risico is dat het Energieplan Nijmegen niet aansluit op de vereisten vanuit het Nationaal Energieakkoord. Hiertoe moeten we vooraf contact opnemen met het Rijk of de VNG als uitvoerder van het Energieakkoord. GELD De externe kosten voor het project zijn geschat op Deze bestaan uit: aanschaf en inregelen Smart Energy Planner Tauw (budget 2014) op laten stellen Energieplan Nijmegen onderhoudsopzet tool en kosten onvoorzien Dekking vindt plaats vanuit het programma Duurzaamheid. 8

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA UPDATE 2016 SAMENVATTING STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Mobiliteit en Milieu Opdrachtnemer Evert

Nadere informatie

Energy demand and socialeconomic development

Energy demand and socialeconomic development 11. Energieprestatie 11A. Huidige situatie Nijmegen werkt samen met bedrijven, woningeigenaren, woningbouwcorporaties, burgerinitiatieven en (kennis)instellingen aan projecten om energie te besparen en

Nadere informatie

Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016

Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016 Samen omschakelen Arnhem, 7 september 2016 Waarom zijn we bijeen? Verduurzaming energievoorziening Samenwerking om de NL ambitie te verwezenlijken Samenwerking vanaf de start van initiatieven Draagvlak

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Kerschoten als voorbeeld voor heel Nederland: Ontwikkelplan voor de bestaande bouw

Kerschoten als voorbeeld voor heel Nederland: Ontwikkelplan voor de bestaande bouw Kerschoten als voorbeeld voor heel Nederland: Ontwikkelplan voor de bestaande bouw 1 Kerschoten als voorbeeld voor heel Nederland De ontwikkeling van grootschalige energieneutrale gebieden is een hoge

Nadere informatie

Zienswijze windvisie Provincie Gelderland

Zienswijze windvisie Provincie Gelderland Openbaar Onderwerp Zienswijze windvisie Provincie Gelderland Programma / Programmanummer Klimaat & Energie / 1022 BW-nummer Portefeuillehouder H.Tiemens Samenvatting De Provincie heeft als uitwerking op

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Subsidie TPN West Energieneutraal

Subsidie TPN West Energieneutraal Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Subsidie TPN West Energieneutraal Programma / Programmanummer Klimaat & Energie / 1022 Portefeuillehouder J. van der Meer Samenvatting Binnen het project Power2Nijmegen

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland. Haarlem, 8 maart Onderwerp: Beleidsagenda Energietransitie. Kenmerk:

Provinciale Staten van Noord-Holland. Haarlem, 8 maart Onderwerp: Beleidsagenda Energietransitie. Kenmerk: Provinciale Staten van Noord-Holland Haarlem, 8 maart 2016 Onderwerp: Beleidsagenda Energietransitie Kenmerk: 771696 Bijlage: Beleidsagenda Energietransitie 1. Inleiding Provinciale Staten worden gevraagd

Nadere informatie

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis GO 12 Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis Achtergrond Het doel van de campagne is om het voor bewoners - eigenaar/bewoners in dit geval, aantrekkelijk te maken om daadwerkelijk te investeren

Nadere informatie

Bestuursopdracht. Centrumvisie

Bestuursopdracht. Centrumvisie Bestuursopdracht Centrumvisie Bestuursopdracht Centrumvisie Opdrachtgever: Auteur: gemeente Scherpenzeel afdeling Ruimte en Groen W. Hilbink/W.Algra Datum: 2 december 2014 Centrumvisie Scherpenzeel -1-

Nadere informatie

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres Samen op weg naar een klimaatneutraal Den Haag Rabin Baldewsingh wethouder duurzaamheid gemeente Den Haag 27 juni SBR congres Den Haag Ambitie Den Haag klimaatneutraal in 2040 CO 2 -emissie reduceren door:

Nadere informatie

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM KIVI 25 januari 2017

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM KIVI 25 januari 2017 Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM KIVI 25 januari 2017 Even voorstellen Ex-bestuurslid KIVI E (-2016) Vroeger: Hoogovens IJmuiden en KPN Telecom, ing. bureau Ebatech, Nuon Windenergie Vattenfall (2009),

Nadere informatie

Plan van aanpak aanvulling Regionale bedrijventerreinenstrategie Holland Rijnland in verband met aansluiting gemeenten in de Rijnstreek

Plan van aanpak aanvulling Regionale bedrijventerreinenstrategie Holland Rijnland in verband met aansluiting gemeenten in de Rijnstreek Plan van aanpak aanvulling Regionale Holland Rijnland in verband met aansluiting gemeenten in de Rijnstreek Projectnaam/ onderwerp: Aanvulling Regionale Holland Rijnland met de Rijnstreekgemeenten Status:

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas'

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas' Gewestelijke Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek Postadres: Postbus 514 1200 AM Hilversum Bezoekadres: Hooftlaan 32 1401 EE Bussum Telefoon: (035) 699 18 88 Fax: (035) 694 17 45 Internet: www.gad.nl

Nadere informatie

Klimaatneutrale gemeenten. Frans Rooijers - directeur CE Delft

Klimaatneutrale gemeenten. Frans Rooijers - directeur CE Delft Klimaatneutrale gemeenten Frans Rooijers - directeur CE Delft CE Delft - Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 - Energie, transport en grondstoffen - Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

Op weg naar een energieneutrale stad in 2045. Routekaart - 28 juni 2013

Op weg naar een energieneutrale stad in 2045. Routekaart - 28 juni 2013 Op weg naar een energieneutrale stad in 2045 Routekaart - 28 juni 2013 Inhoud Samenvatting 5 1. Inleiding 7 1. Van klimaat- naar energiebeleid 7 2. De Duurzaamheidsagenda en de energieneutrale stad 7

Nadere informatie

Projectplan Detailhandelsvisie gemeente Drimmelen, alle kernen

Projectplan Detailhandelsvisie gemeente Drimmelen, alle kernen Projectplan Detailhandelsvisie gemeente Drimmelen, alle kernen Afdeling grondgebied 26-0-205 INLEIDING Voor u ligt het projectplan Detailhandelsvisie gemeente Drimmelen, alle kernen. 2 AANLEIDING PROJECT

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Samen op weg naar duurzame energie

Samen op weg naar duurzame energie Samen op weg naar duurzame energie Eigen energieambities realiseren in uw omgeving De inhoud van deze folder is eigendom van ParaTodos en Verkade Local Energy Support. Aan de informatie in dit document

Nadere informatie

Aan de Raad van de Gemeente Nijmegen. Geachte leden van de Raad,

Aan de Raad van de Gemeente Nijmegen. Geachte leden van de Raad, Milieu Ingekomen stuk D7 (PA 4 april 2012) Klimaat & Groen & Wonen Aan de Raad van de Gemeente Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 95 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl

Nadere informatie

Stand van zaken ontwikkelingen op het terrein van GDF Suez

Stand van zaken ontwikkelingen op het terrein van GDF Suez Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Stand van zaken ontwikkelingen op het terrein van GDF Suez Programma Grondbeleid BW-nummer Portefeuillehouder B. Velthuis Samenvatting Het College van B&W wil de raad

Nadere informatie

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

Projectopdracht locatiestudie sociale woningbouw

Projectopdracht locatiestudie sociale woningbouw Projectopdracht locatiestudie sociale woningbouw Registratienummer: : 2016017636 Budgetnummer : geen Vastgesteld : college van B & W, 14 juni 2016 1. Onderwerp Locatiestudie sociale woningbouw 2. Opdrachtgever

Nadere informatie

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Projectplan Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden Auteur J.P. Groffen-Hopmans Intern Bedrijf Gemeente Papendrecht Onderwerp Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in de Drechtsteden

Nadere informatie

Position paper regietafel energietransitie utrecht

Position paper regietafel energietransitie utrecht Position paper regietafel energietransitie utrecht februari 2017 position paper regietafel energietransitie utrecht 2/6 Regietafel Energietransitie Utrecht Dit document beschrijft de opzet van de Regietafel

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Embargo tot 30 september 2014. Onderwerp Warmtenet Nijmegen 2.0.

Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Embargo tot 30 september 2014. Onderwerp Warmtenet Nijmegen 2.0. Collegevoorstel Embargo tot 30 september 2014 Onderwerp Warmtenet Nijmegen 2.0 Programma / Programmanummer Klimaat & Energie / 1022 BW-nummer Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting De gemeenteraad

Nadere informatie

Uitnodiging marktontmoeting FUMO-gebouw vol energie

Uitnodiging marktontmoeting FUMO-gebouw vol energie Uitnodiging marktontmoeting FUMO-gebouw vol energie De opgave De gemeente Leeuwarden heeft de ambitie om in de komende jaren haar gemeentelijke vastgoedvoorraad gefaseerd te gaan verduurzamen. Het verduurzamen

Nadere informatie

Jaarplan Programma Warmte en Koude Metropoolregio Amsterdam juni 2016 juni warmtekoude. metropoolregio amsterdam

Jaarplan Programma Warmte en Koude Metropoolregio Amsterdam juni 2016 juni warmtekoude. metropoolregio amsterdam Jaarplan Programma Warmte en Koude Metropoolregio Amsterdam juni 2016 juni 2017 warmtekoude metropoolregio amsterdam INLEIDING teken stond van de technische en organisatorische rondes met Grand Design

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens

1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens 1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens Agenda. Wie is RENDO Duurzaam? Voorbeeld project Toekomst duurzame energie projecten icm groen gas 2 RENDO Duurzaam. Aantal medewerkers : RENDO totaal ca.

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen, een stap verder

Duurzaam Inkopen, een stap verder Duurzaam Inkopen, een stap verder Frans van Beek, Programma Duurzame energievoorziening bedrijfsvoering Rijk Rob van Arnhem, Categoriemanager Bedrijfskleding Rijk Ivo Bonajo, programmamanager duurzaam

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

C. Monitoring en backcasting

C. Monitoring en backcasting C. Monitoring en backcasting Backcasting en monitoring Deelsessie werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 dr. C. (Cor) Leguijt Inhoud 1. Backcastingproject stadsgewest Haaglanden 1. Klimaat- en

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

delft energieneutraal delft smart city thema

delft energieneutraal delft smart city thema thema delft energieneutraal delft smart city afbeelding: Prêt-à-Loger Gemeente Delft heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. Dit betekent: geen door fossiele brandstofverbruik veroorzaakte

Nadere informatie

Overwegingen bij het ontwikkelen van nieuw duurzaamheidsbeleid

Overwegingen bij het ontwikkelen van nieuw duurzaamheidsbeleid Overwegingen bij het ontwikkelen van nieuw duurzaamheidsbeleid 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Ambitieniveau... 4 3. Hoe gaan wij dat bereiken?...6 2 1. Inleiding In het bestuursakkoord 2014-2018 Sociaal,

Nadere informatie

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013

VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 VERSLAG HaskoningDHV Nederland B.V. Vergadering : Ontwerpatelier Windenergielocaties Regio FoodValley Datum vergadering : 29 mei 2013 Plaats : Harderwijk Opdrachtgever : Provincie Gelderland Project :

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND

AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Opsterland. Nr. 25469 16 februari 2017 AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND 1.INLEIDING ZONNE-ENERGIE IN OPKOMST Het

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016 Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016 Inhoudsopgave presentatie 1. Energietransitie: besparing, opwekking, ruimte 2. AGEM, stand van zaken 3. Programma Zon op Erf De urgente

Nadere informatie

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015

Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas. Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 Realisatie wind-energie in Weert in samenwerking met Nederweert, Leudal en Peel-en Maas Informatiebijeenkomst Commissie Weert, 17 november 2015 1 Inhoud Duurzame energie in Weert POL en samenwerking Uitgangspunt

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

Energieakkoord: Wij zijn aan zet!

Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord in het kort - Akkoord over energiebesparing binnen de SER tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders,

Nadere informatie

Zie vervolgblad. Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Embargo tot en met 22 mei. Onderwerp Burgerwindpark A15

Zie vervolgblad. Alleen ter besluitvorming door het College. Collegevoorstel Embargo tot en met 22 mei. Onderwerp Burgerwindpark A15 Embargo tot en met 22 mei Onderwerp Burgerwindpark A15 Programma / Programmanummer Grondbeleid / 1032, Klimaat & Energie / 1022 BW-nummer n.v.t. Portefeuillehouder J. van der Meer Samenvatting De gemeente

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart Presentatie Duurzame Energie Podiumbijeenkomst 17 maart Energie-opgave 2 Kader: Mondiaal Lokaal Klimaatakkoord Parijs (2015) Ministerie EZ/ NL Energie Neutraal 2050 Provinciaal uitvoeringsprogramma (2016)

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

E-Transitie S3H Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen

E-Transitie S3H Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen 1 E-Transitie S3H Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander Strategie 8 november

Nadere informatie

Empowering smart energy citizens

Empowering smart energy citizens Green Deal Smart Energy Cities Eindrapport Fase 2 en Aanpak Fase 3 (Foto met dank aan gemeente Groningen) Versie: 3.0 Opdrachtgever: Consortium Green Deal Smart Energy Cities Netbeheer Nederland Datum:

Nadere informatie

Bedrijventerreinen Verduurzamen Land van Weert en Cranendonck

Bedrijventerreinen Verduurzamen Land van Weert en Cranendonck Bedrijventerreinen Verduurzamen Land van Weert en Cranendonck Zeist, 25 april 2016 Matthijs Kok Transitiemanagement Matthijs Kok Energietransitie gebouwde omgeving Elektrisch vervoer Projecten, o.a: Energiestrategie

Nadere informatie

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023;

Dat hiertoe onder andere het operationeel windvermogen op zee wordt opgeschaald naar 4.450 MW in 2023; De Minister van Economische Zaken; In overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad, Overwegende, Dat op grond van richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter

Nadere informatie

Raadsvoorstel tot het uaststellen uan de kaders Duurzame-energiebedrijf

Raadsvoorstel tot het uaststellen uan de kaders Duurzame-energiebedrijf gemeente Eindhouen Openbare Ruimte, Verkeer lk Milieu Raadsnummer ZO.R/502.OOI Inboeknummer ogbstoa6so Beslisdatum B%W tb januari aoro Dossiernummer oob SSa Raadsvoorstel tot het uaststellen uan de kaders

Nadere informatie

Eindrapport fase 2. Green Deal Smart Energy Cities. GreenDeal

Eindrapport fase 2. Green Deal Smart Energy Cities. GreenDeal Eindrapport fase 2 Green Deal Smart Energy Cities GreenDeal 2 Eerste resultaten en beoogde effect Op 12 november 2013 hebben twaalf partijen de Green Deal Smart Energy Cities ondertekend 1 (initiatiefase,

Nadere informatie

nearly Zero Energy Buildings

nearly Zero Energy Buildings nearly Zero Energy Buildings samen op weg naar energieneutraal Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Naslag werk in whitepaper www.unica.nl Visie Gebouwen Faciliteren bedrijfsprocessen. Duurzame gebouwen zijn

Nadere informatie

Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015

Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015 Aan: Regionale raadswerkgroep POL, thema s ruimte en economie Onderwerp: Analyse regionale energievisie Noord-Limburg Vergaderdatum: 22 oktober 2015 Inleiding Bij deze ontvangt u de analyse voor de regionale

Nadere informatie

Concept Raadsvoorstel

Concept Raadsvoorstel Concept Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Agendapunt: Sliedrecht, 15 december 2009 Onderwerp: Milieubeleidsplan en -uitvoeringsprogramma 2010-2011 Voorgesteld besluit: Wij stellen u

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Windturbines De Grift

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Windturbines De Grift Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Windturbines De Grift Programma / Programmanummer Grondbeleid / 1032 BW-nummer Portefeuillehouder J. van der Meer Samenvatting In dit voorjaar heeft de Raad van State

Nadere informatie

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal Informatiebijeenkomsten Over Energiesprong Praktijkexperimenten voor vernieuwing volkshuisvesting van onderaf Programma s 1. Huren en Kopen 2. Verdichten en Verdunnen

Nadere informatie

Klimaatbestendige steden

Klimaatbestendige steden Klimaatbestendige steden Klimaatbeleid en praktijk in Nederland Inspiratie voor Amersfoort Michaël Meijer Introductie Michaël Meijer Tuin- en Landschapsinrichting @ IAH Larenstein Planologie @ Radboud

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

P & R Naar een gezamenlijke strategie Projectplan

P & R Naar een gezamenlijke strategie Projectplan P & R Naar een gezamenlijke strategie Projectplan Datum 26 mei 2010 dsfgsdfgasdfg Kantoorgebouw Leeuwensteyn Jaarbeursplein 15, 3521 AM Utrecht Postbus 24051, 3502 MB Utrecht T 030 291 82 20 E secretariaat@ov-bureaurandstad.nl

Nadere informatie

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder

Peter Huijs/Yvonne de Graaf Afdeling. Naam en telefoon. Portefeuillehouder Onderwerp De keuze van de gemeente uit de mogelijkheden om het windpark Elzenburg/De Geer te realiseren als begin 2016 wordt besloten om het proces hiervoor voort te zetten. Datum 2 september 2015 Naam

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 2/5 Toelichting bij scenario-analyse energiebeleid Beesel Venlo Venray Deze toelichting beschrijft wat

Nadere informatie

Commissie bestuur college van B&W Onderwerp: onderwerp 213a onderzoek 2013 en 2014. De onderwerpen voor de 213a onderzoeken in 2013 en 2014.

Commissie bestuur college van B&W Onderwerp: onderwerp 213a onderzoek 2013 en 2014. De onderwerpen voor de 213a onderzoeken in 2013 en 2014. Informatienota Aan: Commissie bestuur Van: college van B&W Onderwerp: onderwerp 213a onderzoek 2013 en 2014 Portefeuillehouder Laurens Verspuij Datum collegebesluit 5 november 2013 Geheimhouding: Nee Kennisnemen

Nadere informatie

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis

NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis NVN 7125 Berekenen energiebesparende gebiedsmaatregelen als onderdeel van de EPC-eis 11 oktober 2011 Bert Elkhuizen Cofely Energy Solutions Definities NEN 7120: nieuwe norm voor het bepalen van de energieprestatie

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond

Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond Douwe Jonkers Directoraat-Generaal Ruimte & Water COB-congres 30 oktober 2014 Inhoud Aanleiding Thema s Werkwijze Start Kennisprogramma Bodem & Ondergrond Vandaag:

Nadere informatie

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Slimme Netten Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Netbeheer Nederland (1) Netbeheer Nederland brancheorganisatie van alle elektriciteit-

Nadere informatie

Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN

Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN Inleiding In het Nationaal Energie Akkoord is voor het onderdeel particuliere

Nadere informatie

Realisatie energieambitie Wageningen

Realisatie energieambitie Wageningen Dr.ir. Mieke Oostra - lector Innovatieve Technologie in de Bouw - Saxion & lector Ruimtelijke Transformaties - Hanzehogeschool Realisatie energieambitie Wageningen 11 juni 2015 AMBITIE wageningen OPVALLEND

Nadere informatie

Bewonersavond Windenergie Korendijk. John Ebbelaar (Tauw) Bob Schulte (Ecofys)

Bewonersavond Windenergie Korendijk. John Ebbelaar (Tauw) Bob Schulte (Ecofys) Bewonersavond Windenergie Korendijk John Ebbelaar (Tauw) Bob Schulte (Ecofys) 2 Programma Opening Gesprek met de wethouder Inleiding Toelichting op de avond en het onderzoek Eerste verkenning quickscan

Nadere informatie

Gebieden Energie Neutraal

Gebieden Energie Neutraal Gebieden Energie Neutraal Congres Duurzaam gebouwd donderdag 13 november 2014 René Idema, Strategie en Management Consultant 2 Gebieden Energie Neutraal Werken aan een schaalsprong Gebiedsgerichte benadering

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad.

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad. Raadsvoorstel raadsvergadering 10-12-2013 agendapunt nummer 13INT02344 onderwerp Ontwikkelagenda Netwerkstad Twente, deel 2; Werkprogramma 2014-2018 Aan de gemeenteraad. Samenvatting voorstel Door de raden

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Concept Koersdocument Duurzame Energie 2015-2018

Concept Koersdocument Duurzame Energie 2015-2018 Concept Koersdocument Duurzame Energie 2015-2018 Gemeente Brummen Februari 2015 blz. 0 van 7 Inleiding Het Nederlandse beleid voor duurzame energie is beschreven in het Energieakkoord. Het Energieakkoord

Nadere informatie

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis!

DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! DE OPGEWEKTE WONING CLUB Samen aan de slag, voor jouw duurzame huis! Wat is de Opgewekte Woning Club? De Opgewekte Woning Club is een slimme aanpak welke energiezuinig wonen en verbouwen bij woningeigenaren

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 1 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 Voor raadsvergadering d.d.: 19-03-2013 Agendapunt: 06 Onderwerp:

Nadere informatie

Resultaten workshop Duurzaamheid Kasbah

Resultaten workshop Duurzaamheid Kasbah Notitie Contactpersoon Marion van Amelrooij Datum 28 november 2011 Kenmerk N001-4803943VAM-mfv-V01-NL Resultaten workshop Duurzaamheid Kasbah 1 Inleiding en aanpak Op verzoek van Welbions heeft Tauw een

Nadere informatie

Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN

Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN Toelichting op de atlassen met de voortgang in de regio s VNG-ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR ENERGIEBESPARING PARTICULIERE WONINGEN In het Nationaal Energie Akkoord is voor het onderdeel particuliere woningen

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F.

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. BentVoorbeeld Proces en informatie onderzoek DECLA consultancy Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 INTRODUCTIE... 4 3 OPDRACHTOMSCHRIJVING EN SCOPE... 5 4

Nadere informatie

Wie wind niet durft, verliest!

Wie wind niet durft, verliest! Wie wind niet durft, verliest! Onderzoek naar de (on)haalbaarheid van de doelstellingen van de gemeente Hellendoorn op het gebied van duurzame energie en CO2-reductie met en zonder windmolens 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente

Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente Samen werken aan een klimaatbestendige en energieneutrale gemeente 3 Doel 1: Een klimaatbestendig en energieneutraal Sliedrecht 4 Mileubeleidsplan en uitvoeringsprogramma 2010-2011 De gemeente vindt duurzaamheid

Nadere informatie

Energie Prestatie Keuring (EPK)

Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie Prestatie Keuring (EPK) Energie besparen wordt leuker, makkelijker en eenvoudiger! Stef Strik Barend van Engelenburg 14 januari 2016 ENERGIEBESPARING Waarom werkt(e) het nog niet zo lekker? Geen

Nadere informatie