NIEUWSBRIEF LECTORAAT NIEUWE ENERGIE (november 2010)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NIEUWSBRIEF LECTORAAT NIEUWE ENERGIE (november 2010)"

Transcriptie

1 ENERGIEKE GEDACHTEN (door Wendy Broers) Toer Zuid-Limburg Als het smelten van de ijskappen en de gletsjers doorzet zal de zeespiegel tachtig meter stijgen. Dit zou voor Nederland betekenen dat alleen Zuid-Limburg droog zal blijven (zie figuur 1). Zuid-Limburg heeft daarom de meeste toekomstwaarde van heel Nederland en daarom moet al het gepraat over Limburg als economisch zorgenkindje (technisch weekblad 9 oktober 2010) en krimp maar eens ophouden. Limburg heeft namelijk ontzettend veel potentie! Limburg als koploper in de R&D rond zonneceltechnologie is een van de voorbeelden. 1 Nederland bij 80m zeespiegelstijging In de vorige eeuw zijn veel grondstoffen uit Limburg gewonnen voor de opbouw van de Randstad. Grootschalige mergelwinning in Maastricht en t Rooth, grindwinning langs de Maas en de kolenmijnen tussen Geleen en Kerkrade hebben zeer diepe gaten geslagen in het landschap. Deze grondstoffen zijn nu vrijwel helemaal uitgeput en dus niet meer beschikbaar voor Zuid-Limburg. Dit betekent dat we ons op iets anders moeten gaan richten. Van oudsher is hier de landbouwgrond de meest vruchtbare van heel Nederland. Er was daarom altijd veel akkerbouw, fruitteelt en weinig veeteelt. Helaas zie je de laatste jaren steeds meer boerenbedrijven stoppen omdat er voor de nieuwe generatie te weinig toekomst en teveel onzekerheden zit in het vrije boerenleven. Dit komt voornamelijk door de import vanuit lage lonen landen en vanuit landen waar ze het niet zo nauw nemen met de regels rondom milieuwetgeving. Dit is een schoolvoorbeeld van onze economie die is gebaseerd op korte termijn gelden niet op lange termijn verdiensten. Want welke problemen zijn er te verwachten op lange termijn in die lage lonen landen op maatschappelijk en milieutechnisch vlak? 2 export (voormalige) grondstoffen en kennis In Zuid-Limburg zijn universiteiten en hogescholen te vinden: de opleidingsdichtheid is hoog. Studenten trekken echter na het afstuderen (terug) naar het noorden van het land omdat in Zuid-Limburg (nog) te weinig banen zijn. Die kennis gaat hiermee verloren voor dit gebied. Gasunie is bezig met de aanleg van de Noord-Zuid route, omdat de aardgasproductie in Nederland en Noordwest-Europa afneemt en er meer aardgas moet worden geïmporteerd (o.a. Noorwegen en Rusland).

2 Een flinke investering waar bijna niemand zich vanaf vraagt of deze rendement oplevert, los van de landschappelijke consequenties van de aanleg van dit traject. De afhankelijkheid van Nederland van andere landen wordt hiermee alleen maar vergroot. Steeds meer gemeenten willen minder afhankelijk zijn van de energiebedrijven en starten hun eigen energiebedrijf. Een heel mooi voorbeeld werd tijdens het SB10 congres gepresenteerd. In 1992 was er in het stadje Güssing in Oostenrijk veel werkeloosheid en trok de jongere generatie naar andere gebieden. Door het opzetten van een eigen energiebedrijf dat draait op lokale energiebronnen, zijn er 1100 nieuwe banen gecreëerd en dat op een inwoneraantal van 4000! In ons eigen land heeft Texel ondertussen een eigen energiebedrijf. Dit om onafhankelijk te zijn van de energiebedrijven op het vaste land, om meer mogelijkheden te creëren voor duurzame energie en ook om het geld in de eigen regio te houden en te investeren. Deze koplopers laten zien dat bewoners willen investeren in hun toekomst en onafhankelijkheid, als ze deel uit gaan maken van die oplossing en belang krijgen in de oplossing, bijvoorbeeld door ze mede-eigenaar te maken van het energiebedrijf. De Zuid-Limburgse huishoudens betalen jaarlijks samen 41,5 miljoen euro aan energiekosten. Wat zouden we kunnen doen om dit geld in de regio te houden, te investeren en het creëren van een stabiel Zuid-Limburg? Nils Larsson zei het tijdens zijn presentatie op SB10: De overheden zullen pas echt ingrijpen als er zich een grote ramp zal voltrekken hier in de omgeving. Zolang dit aan de andere kant van de wereld gebeurd zal er niet drastisch worden ingegrepen. Belangrijk is dat er voor dat moment goede plannen zijn en er geen ad hoc kortetermijnbeslissingen worden genomen. Het lijkt mij de taak en uitdaging van RiBuilT om dit plan voor Zuid-Limburg op te zetten, met, voor en door de inwoners. Meer weten: 3 Toekomst strategie: Kringloop van kennis, grondstoffen, energie en geld

3 IN HET ONDERWIJS Shell Eco-marathon Dit voorjaar, direct na de gereden race in Lausitz, is de Hogeschool Zuyd gestart met het ontwerp van de nieuwe auto voor de race van mei De (eerste) deelname aan deze zuinigheidswedstrijd is op meerdere vlakken erg goed bevallen. Men heeft het berekenen, tekenen en bouwen kunnen integreren in diverse studieonderdelen. Er waren zelf studenten die zo enthousiast waren dat ze hebben deelgenomen aan het project zonder ook maar een credit hiervoor te krijgen/vragen. Ook dit jaar staat er weer van alles op stapel. Hogeschool Zuyd gaat deelnemen aan de race in twee categorieën. De eerste is de vertrouwde auto uit de urban conceptklasse op zonne-energie welke uiteraard nog beter zal worden dan het prototype. De auto wordt helemaal opnieuw ontworpen en krijgt daardoor een geheel nieuw uiterlijk. De tweede auto - ook uit de Urban Conceptklasse- - wordt aangedreven door een elektromotor welke zijn elektriciteit betrekt uit een waterstof brandstofcel. Het bijzondere aan het project van dit jaar is dat de body van deze waterstof brandstofcelauto wordt ontworpen door studenten van de ABK Maastricht. Deze studenten van de kunstacademie hebben een veel vrijere en een meer ervaren kijk op vormen dan de techniekstudenten uit Heerlen. Het is erg mooi om te zien hoe deze werelden bij elkaar komen en een auto weten te ontwerpen waar we straks apetrots op kunnen zijn. Een tweede bijzonderheid is dat de Xios Hogeschool uit Hasselt (België) dit jaar een grote bijdrage levert aan de auto op zonne-energie. Zij houden zich bezig met de schakelingen van de zonnecellen. Het schooljaar is begonnen en er zijn op dit moment ruim 50 studenten betrokken bij dit project verdeeld over de afdelingen Werktuigbouwkunde, Elektrotechniek, ICT, Kunstacademie en ook de Belgische studenten voor Elektrotechniek maken de samenstelling van het totale team erg divers. Dit eist veel van de studenten op het gebied van communicatie en afspraken maken en vooral je er ook aan houden. Begin november 2010 begint Hogeschool Zuyd met de bouw van de frames en het opbouwen van de auto s. Hiervoor heeft men vanaf 25 oktober de beschikking over een eigen ruimte binnen het gebouw in Heerlen. In dit laboratorium kunnen de studenten naar hartenlust al hun kennis in de auto s gooien. Het testen en fine-tunen gebeurt in de maand april. In de laatste week van mei wordt de race gereden op het circuit van Lausitz, onder Berlijn, in Duitsland.

4 De bouw van de auto's is verdeeld over verschillende teams met elk hun eigen opdracht. In blok 1 van het studiejaar werken er op drie locaties teams aan de auto's. 0-concept boek Op HSZ te Heerlen: een team dat zich bezig houdt met het ontwerpen van het frame Op ABK te Maastricht: een team dat de vorm van de waterstofbrandstofcel-auto ontwerpt. Op Xios Hogeschool Limburg te Hasselt (België): een team van de afdeling elektrotechniek dat werkt aan de schakeling van de zonnecellen op de panelen. Meer informatie: Ronald Rovers, lector aan Hogeschool Zuyd, heeft zondagmiddag de eerste exemplaren van zijn boek Towards 0-Impact Buildings and Built Environments uitgereikt aan gedeputeerde Bert Kersten van de provincie Limburg en burgemeester Paul Depla van Heerlen. In het boek zegt Rovers dat we een stap verder moeten gaan dan tot nog toe gebeurt om de dreigende klimaat- en grondstoffencrisis af te wenden. De presentatie van het boek gebeurde tijdens een bijeenkomst in De Wijk van Morgen op Avantis in Heerlen. Deze vond plaats in het kader van en de eerste steenlegging van het tweede innovatieve gebouw in De Wijk van Morgen. Ronald Rovers vindt dat we, na 150 jaar lang geleefd te hebben in een wereld met roofbouw op grondstoffen, nu moeten toewerken naar een wereld die geen niet-hernieuwbare energie en grondstoffen verbruikt, geen emissies heeft, en niet het milieu belast. Ongeveer 150 genodigden waren getuige van de boekpresentatie. Daaronder 50 deelnemers aan het SB10 congres rond de 0-impact gebouwde omgeving, dat maandag 12 oktober begon. In het boek Towards 0-Impact Buildings and Built Environments schrijft Ronald Rovers dat de wereld dringend behoefte heeft aan een gesloten kringloop, waarin geen grondstoffen verspilt worden en het milieu niet wordt belast. We moeten niet langer terugkijken naar het verleden en meten hoeveel foute zaken we verbeterd hebben. Nee, we moeten meten hoever we nog van het einddoel de 0-impact gebouwde omgeving verwijderd zijn. Alleen met zo n andere benadering kunnen we grote toekomstige problemen voorkomen.

5 Zowel gedeputeerde Bert Kersten als burgemeester Paul Depla reageerden enthousiast op het boek en de aanpak, die Hogeschool Zuyd in De Wijk van Morgen aan de dag legt. Beiden zeiden overtuigd te zijn dat dit de manier is om daadwerkelijk een duurzaam gebouwde omgeving te realiseren. Want, aldus burgemeester Depla, het zijn de studenten van nu die daar morgen aan moeten werken. Het is daarom fantastisch met de studenten in de Wijk van Morgen te werken. Bert Kersten denkt dat zowel het hogeschoolproject als het boek bijdragen aan de inhaalslag die we moeten maken, omdat we op dit moment de potenties die de aarde ons biedt drie keer verbruiken. Het boek wordt uitgegeven door Technepress in Amsterdam en verschijnt wereldwijd bij boekhandels. Op de omslag van het boek staat een artist impression van het tweede gebouw dat nu in De Wijk van Morgen gebouwd gaat worden. Dit nul-energiegebouw is ontworpen door Leroy Merks en Roel Derkx, die vorig jaar bij de faculteit Bouw van Hogeschool Zuyd op dit plan zijn afgestudeerd. Mede auteurs zijn Jacques Kimman en Christoph Maria Ravesloot. Project Waterstofregio Recentelijk is vanuit het budget van het project Waterstofregio het energie lab (A0.130) van Hogeschool Zuyd te Heerlen verrijkt met een installatie waarbij door middel van zonneenergie (4 panelen; ruim 3 m2 oppervlakte), water wordt gesplitst in waterstof en zuurstof (m.b.v. een waterstofgenerator) en opgeslagen. Deze waterstof wordt in een cilinder opgeslagen en kan daarna (op een moment waarop dat nodig is) weer gebruikt worden om energie te genereren (de omgekeerde reactie via een brandstofcel). Op dit moment wordt de opstelling geïnstalleerd en getest door Ruud Boetes (Faculteit Life Sciences en Lectoraat Nieuwe Energie) en worden er instructies en opdrachten ontwikkeld om de installatie te kunnen gebruiken in het (reguliere) onderwijs.

6 Op zeer korte termijn zullen multidisciplinaire groepen van studenten (vooralsnog Werktuigbouwkunde, Elektrotechniek en Technische Bedrijfskunde) al gebruik gaan maken van deze installatie binnen hun opleiding. Uitgesloten is niet dat ook andere opleidingen geïnteresseerd raken om kennis te maken met de mogelijkheden om waterstof als alternatieve, duurzame energiedrager te gaan gebruiken en ook van deze installatie gebruik gaan maken. Voor het beheer van de installatie is Ernest Franssen (Onderwijsassistent Energie lab, Faculteit Techniek) verantwoordelijk. We hopen binnenkort de installatie te kunnen demonstreren aan iedereen die geïnteresseerd is in de mogelijkheden en potenties van waterstof als Nieuwe Energie. Daarnaast zijn we binnen het project vanuit het Lectoraat Nieuwe Energie nog steeds bezig met het (mede) ontwikkelen van multimediale, interactieve onderwijsmaterialen. We doen dit samen met 7 andere onderwijsinstellingen in Zuid-Nederland en Vlaanderen. Resultaat hiervan zal een compleet onderwijspakket worden toegankelijk via internet. Meer informatie: Expertisecentrum Technology & Design De faculteiten Bouw, Techniek, Life Sciences en ICT hebben besloten het 23+ onderwijs, beter bekend als contractonderwijs, meer onder de aandacht te gaan brengen. In dit kader is mevrouw M.J. Notten met ingang van het nieuwe studiejaar benoemd tot accountmanager. Ook binnen de technische omgeving zijn veranderingen en vernieuwingen aan de orde van de dag. De basiskennis is er. Maar er zijn ook veel nieuwe ontwikkelingen. Er wordt in 2010 vaak van een andere aanpak uitgegaan. Dat voelt niet altijd als bekend terrein. Hogeschool Zuyd kan bijdragen aan het upgraden/bijscholen van medewerkers. Dit kan op individuele basis maar zeker ook in groepsverband. Er zijn mogelijkheden om dit in de vorm van workshops of in-company trainingen te doen. Ook maatwerk (coaching) op individuele basis is mogelijk. Graag ben ik bereid tijdens een gesprek de mogelijkheden te bespreken. We hebben al diverse cursussen in ons reguliere aanbod. Bijvoorbeeld Milieumanagement en Technologie, Projectmatig werken en Professioneel communiceren. Er zijn diverse instroommogelijkheden.

7 In het voorjaar van 2011 wordt een nieuwe training gegeven voor professionals die in de industrie verantwoordelijk zijn voor ontwerp, ontwikkeling en innovaties. De cursus heet Creativity in Engineering. In deze cursus leer je oplossingsgericht ideeën te bedenken, te ordenen, te ontwikkelen en te presenteren. Je leert out-of-the-box maar to-the-point oplossingen te bedenken. Je krijgt hiervoor tools aangereikt. De docent heeft o.a. werktuigbouwkunde gestudeerd. Heeft een ruime ervaring als ontwerper van machines en processen voor de voeding- en recycling industrie. Ik kan deze cursus van harte aanbevelen. Het is naar mijn idee een geweldige aanvulling op het bestaande. Een nieuwe, frisse kijk leren ontwikkelen. De realiteit niet uit het oog verliezen. Rond de jaarwisseling zullen we de cursusdata vaststellen. Hogeschool Zuyd Expertisecentrum Technology & Voor brochures, verdere informatie Design over de cursussen, maatwerkoplos- Nieuw Eyckholt 300 singen of over de samenwerking met Postbus 550 het expertisecentrum kunt u terecht 6400 AN Heerlen bij Suzanne Has of Nicole Theunissen. Tel of IN DE GEBOUWDE OMGEVING SB10 SB10 vond plaats in Maastricht, Heusden-Zolder, Luik en Aachen, en wel van 11 tot en met 13 oktober. Het evenement telde 190 deelnemers en kende als thema Towards 0-Impact Buildings and Built Environments. Grenzen en ambities werden verlegd door zowel de keynote sprekers als auteurs van papers. De meeste papers waren gericht op de 0-ambitie en noemden tevens de gevolgen van een dergelijke ambitie. Soms liep dit uit tot lijfelijke discussies na de presentaties. De presentaties volgden een centraal onderwerp (rode lijn). Enerzijds werd de behoefte om keuzes te maken (m.b.t. nieuwe energie) besproken en anderzijds de manier om geld te regelen om (energieke) veranderingen te steunen.

8 De bijeenkomst heeft een drietal kernconclusies opgeleverd. Mensen kunnen een enorm verschil maken: mensen met een drive (streven), mensen met leiderskwaliteiten. Alle keynote sprekers waren hier voorbeelden van. Zij hadden allemaal dezelfde algemene boodschap: Just start doing it. De Burgemeester van Güssing (Oostenrijk) kon dit verhaal het best verwoorden, namelijk met It is always: we should, we could, we might, we try. But it should be: we will and we do! Hij maakte zijn woorden waar. Güssing produceert immers meer dan men verbruikt/gebruikt. De voordelen van duurzaamheid dienen economisch kenbaar gemaakt te worden. Daarnaast moet men regionaal te werk gaan. In de nabije toekomst moet men zich focussen op de prioriteiten en protocollen van het gebruik van land, water, materiaal, lucht en energie. De lering voor ons allemaal is dat wij (vandaag) moeten starten, leren tijdens het werk en hulp vragen aan deskundigen en andere die richting kunnen geven aan de 0-impact visie. Om tot snelle vermindering te komen van de broeikasgassen, moeten de elementen naar een 0-impact (0-invloed) regio worden geïmplementeerd. Daarnaast dient de gebouwde omgeving te worden veranderd in een 0-invloed bouwomgeving met een gesloten kringloop, voordat deze ons veranderd. IN DE REGIO Kennis In Bedrijf 18 november is het weer zover, Kennis in Bedrijf (KIB). Het bruisende evenement voor studenten, medewerkers en externe relaties van Hogeschool Zuyd, om kennis te delen en contacten te leggen. Laat je informeren over trends, ontwikkelingen en onderzoeken op het gebied van kunsten, ondernemerschap, duurzaamheid en autonomie door middel van presentaties. Er zijn zes presentatierondes waaruit men kan kiezen (zie programma).

9 Programma uur uur Ontvangst / Opening uur uur Presentatieronde uur uur Presentatieronde uur uur Presentatieronde uur uur Lunch / netwerken uur uur Presentatieronde uur uur Presentatieronde uur uur Presentatieronde uur uur Uitreiking Kennis in Bedrijf-Prijs uur uur Borrel uur Afsluiting Er zijn twee hoogst interessante thema s te bezoeken op deze KIB- editie, namelijk op het gebied van duurzaam vervoer en nieuwe energie. Onder het thema duurzaam vervoer worden belangwekkende presentaties gegeven zoals: Streetscooter, Limburg Elektrisch, Shell Ecomarathon en Interreg ASTE, Towards Green Mobility. Wetenswaardig op het gebied van nieuwe energie, zijn de volgende presentaties: Wat kan het leerwerkbedrijf Solar Solutions voor het MKB betekenen?, Transitie naar een duurzame energievoorziening in de Euregio, Eerste resultaten en perspectieven voor WATERSTOF in de regio Vlaanderen - Zuid-Nederland en Het Groene Net, een lokaal duurzaam energiebedrijf i.o.

10 Limburgse Dag Van De Nieuwe Energie 12 april 2011 Vindt de 3 e editie van de Limburgse dan van de nieuwe energie plaats. Een van de keynotesprekers is Peter Vadasz. Peter Vadasz is Burgemeester van Güssing (Oostenrijk) sinds Hij heeft tevens gewerkt als parlementslid van Burgenland van 1996 tot Vadasz kreeg de Hans Kudlich Award voor zijn verrichte diensten inzake milieubescherming. Ook de stad Güssing werd gehuldigd met de Austrian Solar Energy Award in Güssing staat bekend om zijn zelfvoorzienendheid op het gebied van energie. Dit doet men met biomassa. Onder Vadasz zijn er meer dan 1000 banen gecreëerd. Colofon De nieuwsbrief wordt uitgegeven door het Lectoraat Nieuwe Energie. Heeft u vragen en/of opmerkingen neem dan contact op met Jean-Paul Stienen: Eindredactie: Werner Eussen: Bent u geïnteresseerd in de onderwerpen nieuwe energie en duurzaam bouwen? Neemt u dan een kijkje op: Hier vindt u informatie over Lectoraat Nieuwe Energie en onze projecten en activiteiten. Daarnaast vindt u hier interessante nieuwsberichten, publicaties en informatie over evenementen op het gebied van duurzaamheid en nieuwe energie.

NIEUWSBRIEF LECTORAAT NIEUWE ENERGIE (november 2010)

NIEUWSBRIEF LECTORAAT NIEUWE ENERGIE (november 2010) Boost Your Career Ben jij bezig met je toekomst? Denk jij al na over je carrière mogelijkheden? Durf jij risico's te nemen? Dan is het Boost Your Career (BYC) symposium echt iets voor jou! Wat is BYC?

Nadere informatie

De Exergetische Gebouwschil

De Exergetische Gebouwschil De Exergetische Gebouwschil Promotieonderzoek Michiel Ritzen NWO presentatie Michiel Ritzen - afgestudeerd aan de TU Delft, 2004 - architectuur, specialisatie Technologie in Duurzame Ontwikkeling - docent

Nadere informatie

Energieke gedachten voor studenten (door Bas Rijks)

Energieke gedachten voor studenten (door Bas Rijks) Energieke gedachten voor studenten (door Bas Rijks) De energieke gedachten is een leuke titel voor dit gedeelte van deze nieuwsbrief. In dit gedeelte schrijven verschillende mensen namelijk hoe ze tegen

Nadere informatie

Energieke gedachten door en voor studenten (door Peter Schieren)

Energieke gedachten door en voor studenten (door Peter Schieren) Energieke gedachten door en voor studenten (door Peter Schieren) Een frisse start! Dit is de eerste editie van de nieuwsbrief voor studenten. Ik zal mezelf eerst even voorstellen. Mijn naam is Peter Schieren.

Nadere informatie

Bouw met lef, bouw voor het leven

Bouw met lef, bouw voor het leven Bouw met lef, bouw voor het leven De nieuwe aanpak Energie-efficiënt en duurzaam. Dat is de toekomst van de bouw en installatietechniek. De nieuwe aanpak is intelligent bouwen. Kennis en techniek zijn

Nadere informatie

Tussen creativiteit en degelijkheid

Tussen creativiteit en degelijkheid Uitnodiging Intreerede Laure Itard Lector Energie en de Gebouwde Omgeving No-nonsense energieontwerp: Tussen creativiteit en degelijkheid Dinsdag 30 november 2010 Dr. Laure Itard is per 1 januari 2010

Nadere informatie

Strategische Innoveren met de Hogeschool Zuyd. Eric Curfs en Harald Theunissen Lectoraat Nieuwe Energie, Hogeschool Zuyd

Strategische Innoveren met de Hogeschool Zuyd. Eric Curfs en Harald Theunissen Lectoraat Nieuwe Energie, Hogeschool Zuyd Strategische Innoveren met de Hogeschool Zuyd Eric Curfs en Harald Theunissen Lectoraat Nieuwe Energie, Hogeschool Zuyd Strategisch innoveren met de Hogeschool Zuyd Interregproject: Waterstofregio Vlaanderen

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF RiBuilt (oktober 2011)

NIEUWSBRIEF RiBuilt (oktober 2011) Introductie RiBuilT Voor u ligt nu het eerste exemplaar van de nieuwsbrief van RiBuilT. Deze nieuwsbrief krijgt u in plaats van de nieuwsbrief van het lectoraat Nieuwe Energie. Ribuilt is internationaal

Nadere informatie

Waterstofstroom - Agenda

Waterstofstroom - Agenda Rol van waterstof bij energietransitie Rob van der Sluis Waterstofstroom - Agenda Introductie MTSA Brandstofcel principe Waterstof en Energietransitie Het 2 MW project een fotoreportage 1 MTSA Technopower

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven.

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Wat is het technasium? Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Hoe werkt het? De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF RiBuilT november 2011

NIEUWSBRIEF RiBuilT november 2011 DUURZAME GEDACHTE (door: Ronald Rovers) Bomen over Kerst De eerste kerstartikelen zijn al weer gesignaleerd, eerder als vorig jaar. Teken van onze ongebreidelde kooplust, althans van ons systeem dat ons

Nadere informatie

Herbestemming in het onderwijs

Herbestemming in het onderwijs Herbestemming in het onderwijs Overzicht opleidingen e s- f een sch 'Logo omgeving derden' op witte achtergrond 'Logo omgeving derden' op gekleurde of fotografisch achtergrond r oed alleen Uitzondering;

Nadere informatie

Kennisteam Business Innovation. Masterclasses Nieuwe Ingenieur. Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector

Kennisteam Business Innovation. Masterclasses Nieuwe Ingenieur. Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector Kennisteam Business Innovation & Masterclasses Nieuwe Ingenieur Leiderschapsprogramma voor young potentials in de technische sector Inleiding Tijden veranderen, dat is niets nieuws. Maar de snelheid waarmee

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Was, is of komt er aandacht voor

Was, is of komt er aandacht voor Was, is of komt er aandacht voor SoftwareKwaliteit in het onderwijs? Voorjaarsevenement TestNet 2012 Leo van der Aalst Lector Software Quality and Testing at Fontys University of Applied Sciences Locaties

Nadere informatie

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 S AMENVATTI NG Ok t ober2015 Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma

Nadere informatie

ENERGIEKE GEDACHTEN (door Ruud Boetes)

ENERGIEKE GEDACHTEN (door Ruud Boetes) ENERGIEKE GEDACHTEN (door Ruud Boetes) De opmars van de elektrische auto De opmars van de elektrische auto wordt langzaam maar zeker zichtbaar. Er verschijnen steeds meer oplaadpunten bij bedrijven en

Nadere informatie

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn

Post HBO opleiding Management in Zorg en Welzijn Zorg en Welzijn Algemeen De post-hbo opleiding Management in Zorg en Welzijn is een opleiding van 1,5 jaar voor mensen met een afgeronde hbo-opleiding die werkzaam zijn in de sector zorg en welzijn en

Nadere informatie

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren

Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Bedrijven willen elkaar opzoeken, overheden faciliteren Kempen broedplaats voor grensoverschrijdende samenwerking Meer dan 250 ondernemers, bestuurders en intermediairs uit Nederland en België waren aanwezig

Nadere informatie

HAN. Community in progress

HAN. Community in progress HAN Community in progress Dit is HAN Hetgeen wat nu voor je ligt is het HAN-merkboek. HAN is de afkorting die wij gebruiken voor de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Dit boek geeft voor eenieder die met

Nadere informatie

Je doet het niet alleen. Symposium over. innoveren in communities

Je doet het niet alleen. Symposium over. innoveren in communities Kennis in bedrijf 27 november 2014 Je doet het niet alleen. Symposium over innoveren in communities Inleiding Op welke manier stimuleer je innovatie binnen je bedrijf, school of instelling? Hoe draag je

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen.

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Innovatie & inspiratieprogramma + werkplek @ Jamfabriek (code A02) Heeft u een idee, project of opdracht, neem dan

Nadere informatie

Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen

Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen Stadsontwikkeling en -beheer Grond, Economie en Vastgoed Fokke Postma, 058 292 57 96 Programma 10 september 2013 Geachte mevrouw, heer, Op donderdag

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Krimp Prognose 2010-2025

Krimp Prognose 2010-2025 Provincie: (Stads)regio gemeenten: Limburg Profiel gemeente: Maastricht Zuid-Limburg: Maastricht, Sittard-Geleen en Heerlen Regio: 35 Aanbod van leegstand Leegstand per stad: Huidige leegstand: aantal

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven:

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit: Faculteit A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: Artikel 32 Inschrijving voor cursussen 3A De student

Nadere informatie

vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg en welzijn

vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg en welzijn noteer in je agenda: 3 maart, 31 maart, 21 april, 19 mei en 16 juni 2015 vijf debatten over het strategische en publieke belang van kunst en cultuur als basis voor nieuwe vormen van leefbaarheid, zorg

Nadere informatie

HappyHarvest verzamelt moed, dromen en ideeën voor groen onderwijs van straks

HappyHarvest verzamelt moed, dromen en ideeën voor groen onderwijs van straks Voortgang project, na bespreking vrijdag 30/1/15 HappyHarvest verzamelt moed, dromen en ideeën voor groen onderwijs van straks plant - dier - voeding - natuur HappyHarvest De hele wereld ziet dat Nederland

Nadere informatie

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012

STAAL GAAT HET MAKEN STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STAAL GAAT HET MAKEN NATIONALE STAALBOUWDAG 2012 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Elk jaar trekt de Nationale Staalbouwdag vele opdrachtgevers, ontwerpers, (staal)bouwers, leveranciers

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Hierin wil GroenLinks in ieder geval de volgende vragen beantwoord hebben.

gemeente Eindhoven Hierin wil GroenLinks in ieder geval de volgende vragen beantwoord hebben. gemeente Eindhoven Inboeknummer 15bst00959 Beslisdatum B&W 14 juli 2015 Dossiernummer 15.29.103 (2.3.1) Raadsvragen Van het raadslid dhr. R. Thijs (GroenLinks) over klimaatambities Eindhoven na gerechtelijke

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Opschaling van Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Projectleider IEA PVPS Task 15 Onderzoeker BIHTS / Zuyd Hogeschool 18 november 2015 Develop fundamental Knowledge

Nadere informatie

Innovatiegedrag van midden- en kleinbedrijf. Kenniskring. Innovatief. ondernemen & risicomanagement. Drs. Rob Heine

Innovatiegedrag van midden- en kleinbedrijf. Kenniskring. Innovatief. ondernemen & risicomanagement. Drs. Rob Heine Innovatiegedrag van midden- en kleinbedrijf Kenniskring Innovatief ondernemen & risicomanagement Drs. Rob Heine Senior-docent faculteit People & Business Management, Hogeschool Zuyd Lid kenniskring Innovatief

Nadere informatie

PORTFOLIOPLAN 1/5. Student: Tim van Dartel Student nr: 0720444. Datum: Maart 2011 Plaats: Eindhoven

PORTFOLIOPLAN 1/5. Student: Tim van Dartel Student nr: 0720444. Datum: Maart 2011 Plaats: Eindhoven 1/5 Student: Tim van Dartel Student nr: 0720444 Datum: Maart 2011 Plaats: Eindhoven Dit portfolioplan is gemaakt in het kader van het vak 7PF03 (Masterportfolio) aan de Technische Universiteit Eindhoven.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Energie april 2013

Nieuwsbrief Energie april 2013 b6agina 1 van 6 Nieuwsbrief Energie april 2013 Inhoud Nieuws Duurzame energieveiling van start Nieuwe visie ontwikkeling biogas Algen en zeewier: hoe duurzaam is de productie? Kwaliteitsborging helpt bij

Nadere informatie

Koninklijk Instituut Van Ingenieurs

Koninklijk Instituut Van Ingenieurs De beroepsvereniging van ingenieurs en techniekstudenten Bedrijfsbezoek : NEM Energy B.V. Zoeterwoude + Nieuwjaarsreceptie KIVI Afd. EL, EWT, LEI, GRA. Duurzame ontwikkelingen in stoom en gebouw 15 januari

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Agenda. Het programma ziet er als volgt uit:

Agenda. Het programma ziet er als volgt uit: Nummer 25 l september 2013 Het Bètasteunpunt Utrecht wil een bijdrage leveren aan het enthousiasmeren van zowel docenten als scholieren voor bètatechnisch onderwijs. Het Bètasteunpunt Utrecht organiseert

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

Welcome. the future. Future Center Wageningen

Welcome. the future. Future Center Wageningen Welcome to the future Future Center Wageningen Welcome to the Future Op een historische plek in Nederland, het voormalig stadion De Wageningse Berg, wordt gewerkt aan een uniek concept. Een concept dat

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF LECTORAAT NIEUWE ENERGIE (januari 2011)

NIEUWSBRIEF LECTORAAT NIEUWE ENERGIE (januari 2011) ENERGIEKE GEDACHTEN (door Zeger Vroon) IMDEP: Veel Aandacht In Pers In de afgelopen twee weken zijn naar aanleiding van de start van het IMDEP-project artikelen verschenen in o.a. Trouw en Dagblad de Limburger

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Het Bètasteunpunt van de Hanzehogeschool is in 2009 opgezet om o.a. hulp te bieden aan leerlingen uit het voortgezet onderwijs die bezig zijn met hun profielwerkstuk.

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Internationalisering > wegnemen barrières grensoverschrijdend vervoer > werken waar je wilt > meer innovatie over de grenzen heen Internationalisering Maastricht is de meest internationale

Nadere informatie

Verslag publieksdebat Eerbeek

Verslag publieksdebat Eerbeek Verslag publieksdebat Eerbeek Datum bijeenkomst: 8 april 2013 Auteur: Els Holsappel Aanwezig: 16 deelnemers Doel van de bijeenkomst: Verzamelen reacties op de conceptvisie; Input leveren voor de definitieve

Nadere informatie

Ouderen en Kanker. Zorgen in de Geriatrie: donderdag 12 april 2012. Dagvoorzitter Ludo Scheres

Ouderen en Kanker. Zorgen in de Geriatrie: donderdag 12 april 2012. Dagvoorzitter Ludo Scheres De Geriatric Giants organiseren dit jaar voor de 12e keer het congres Zorgen in de Geriatrie. Het congres is bestemd voor verpleegkundig specialisten, verpleegkundigen, verzorgenden en paramedici werkzaam

Nadere informatie

BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. GEZONDHEID ECONOMIE EN MANAGEMENT ICT TECHNIEK s-hertogenbosch Onderwijsboulevard 215 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland.

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

De Crowdfunding Safari workshop

De Crowdfunding Safari workshop De Crowdfunding Safari workshop Veel organisaties kampen met dalende subsidies, hebben moeite met het ophalen van investeringen of leningen en kunnen doelen daardoor steeds moeilijker halen. Crowdfunding

Nadere informatie

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Zonnecellen 2.0 Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Innovatiereis 0-energieomgeving De toekomst van zonne-energie Oktober 2013 3 Inhoud Commerciële haalbaarheid Zonne-cellen 2.0 Smart grid Rexel Nederland

Nadere informatie

COLLEGEREEKS BOEKEN DIE SPREKEN! 10 mei Rob de Wilde

COLLEGEREEKS BOEKEN DIE SPREKEN! 10 mei Rob de Wilde COLLEGEREEKS BOEKEN DIE SPREKEN! 10 mei Rob de Wilde Boeken die spreken! Op 10 mei 2012 zal Rob de Wilde de tweede lezing van de collegereeks 2012 geven! Rob de Wilde is een gedreven en vanuit heldere

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Heilust. Nieuwsbrief Heilust juni 2014 Nummer 1

Heilust. Nieuwsbrief Heilust juni 2014 Nummer 1 Nieuwsbrief Heilust juni 2014 Nummer 1 West krijgt meer ruimte om te wonen, werken en spelen. Meer ruimte voor plezier en ontspanning. Meer ruimte om je thuis te voelen. In deze nieuwsbrief: - Introductie

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

UITNODIGING. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen. vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht IV 5.

UITNODIGING. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen. vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht IV 5. Vierde Jaarcongres voor klinisch psychologen en klinisch neuropsychologen : UITNODIGING vrijdag 20 april 2012 Jaarbeurs Utrecht Accreditatie FGzP: 6 punten Voorwoord Geachte collega, In het voorjaar van

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan Masterclass Business Model Canvas gebruiken bij communicatie Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan De laatste jaren hanteren organisaties steeds vaker het Business Model Canvas

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie in onderzoek

Cliëntenparticipatie in onderzoek Cliëntenparticipatie in onderzoek VOOR ONDERZOEKERS Informatie voor u als onderzoeker over het betrekken van cliënten (vertegenwoordigers) bij praktijkgericht onderzoek KENNISMAKING MET CLIËNTENPARTICIPATIE

Nadere informatie

Staal: duurzaam sterk

Staal: duurzaam sterk Staal: duurzaam sterk NATIONALE STAALBOUWDAG 2011 STUDENTENPROGRAMMA IN SAMENWERKING MET BEDRIJVEN Wat geldt voor het materiaal staal, geldt ook voor de Nationale Staalbouwdag: duurzaam sterk. Elk jaar

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

1.6 Alternatieve aandrijving

1.6 Alternatieve aandrijving 1.6 Alternatieve aandrijving In deze paragraaf worden alternatieve aandrijvingen behandeld. Er wordt dieper ingegaan op elektrische aandrijving waarbij batterijgestuurde aandrijving en aandrijving door

Nadere informatie

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen Vodo50 Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Aanleiding Nederland en Groningen moeten het voor de groei van de economie vooral hebben van actieve

Nadere informatie

AkhMa at. Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen

AkhMa at. Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen Vraag en aanbod, ICT-alignment Paul van Uffelen Het domein wil een digitale leer- en werkomgeving (DLWO) Achtereenvolgens Enkele ervaringen vooraf en hoe deze een rol speelden bij de opzet van het project

Nadere informatie

Kennis, Kennissen & Inspiratie 2015

Kennis, Kennissen & Inspiratie 2015 Business Open Nederland Kennis, Kennissen & Inspiratie 2015 3 e Nationale Business Open Congres Scherpenzeel, 5 november 2015 @business_open / LinkedIn / Facebook PROGRAMMA 12.00 Ontvangst met lunch 12.15

Nadere informatie

Hoe ondernemend zijn onze Vlaamse studenten? Prof Hans Crijns en Sabine Vermeulen

Hoe ondernemend zijn onze Vlaamse studenten? Prof Hans Crijns en Sabine Vermeulen Hoe ondernemend zijn onze Vlaamse studenten? Prof Hans Crijns en Sabine Vermeulen Inleiding Vlaanderen kent de laatste jaren een lage ondernemerschapsgraad. De resultaten voor Vlaanderen in de Global Entrepreneurship

Nadere informatie

Méér plezier. met minder regels! Stappenplan Integraal evenementenplan

Méér plezier. met minder regels! Stappenplan Integraal evenementenplan Méér plezier met minder regels! Stappenplan Integraal evenementenplan Colofon Uitgave: Provincie Limburg Afdeling BSEB Postbus 5700 6202 MA Maastricht Tel.: +31 (0)43 389 99 99 Fax: +31 (0)43 361 80 99

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Toespraak Karel van Rosmalen ter gelegenheid van de opening van het hogeschooljaar op woensdag 4 september 2013, Parkstad Limburg Theater

Toespraak Karel van Rosmalen ter gelegenheid van de opening van het hogeschooljaar op woensdag 4 september 2013, Parkstad Limburg Theater Toespraak Karel van Rosmalen ter gelegenheid van de opening van het hogeschooljaar 2013-2014 op woensdag 4 september 2013, Parkstad Limburg Theater Beste Gouverneur, burgemeesters en wethouders, leden

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rob van der Sluis 1 Van fossiel naar duurzaam Andere brandstof / energiedrager Andere infrastructuur

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

COLLEGEREEKS BOEKEN DIE SPREKEN! 12 april Remco Claassen

COLLEGEREEKS BOEKEN DIE SPREKEN! 12 april Remco Claassen COLLEGEREEKS BOEKEN DIE SPREKEN! 12 april Remco Claassen Boeken die spreken! Op 12 april 2012 zal Remco Claassen de aftrap geven van de collegereeks 2012! Remco Claassen is een rebelse spreker, trainer

Nadere informatie

Advice2Change. Juist daarvoor is Advice2Change bijzonder geschikt! Dit kan op verschillende manieren worden ingevuld:

Advice2Change. Juist daarvoor is Advice2Change bijzonder geschikt! Dit kan op verschillende manieren worden ingevuld: Join2Change advies Een adviestraject kunnen we op verschillende manieren inrichten: Dit hangt af van een aantal factoren, zoals de aard en omvang van het probleem, de beschikbare tijd om tot een oplossing

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Cursus Berekend Beleggen

Cursus Berekend Beleggen Auteur: Uitgever: Jan van Gemeren GannTrader Een unieke combinatie van leren beleggen met geavanceerde optieconstructies en over de schouder meekijken van Jan van Gemeren, een ervaren optiebelegger en

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR 2015/2016 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Realisatie van een kleinschalige en duurzame waterkrachtcentrale in de rivier de Regge voor Reggestroom

Nadere informatie