HET DRAAIT OM WATER WATERCYCLUSPLAN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HET DRAAIT OM WATER WATERCYCLUSPLAN"

Transcriptie

1 HET DRAAIT OM WATER WATERCYCLUSPLAN WN_cyclus_coverCS4_coverDEF.indd :17

2 INHOUD Voorwoord 4 Waternet en de Watercyclus 7 Watercyclusplan 8 Waternet 10 De kernwaarden van Waternet 10 Veilig 13 Veilig 14 Volksgezondheid 14 Voorkomen van overstromingen en beperken wateroverlast 15 Persoonlijke veiligheid 17 Doelstellingen & kaders 17 Klantgericht 19 Klantgerichtheid 20 Beperken overlast van werkzaamheden 21 Ontzorgen van klanten 21 Genieten van water 22 Doelstellingen & kaders 23 Duurzaam 25 Duurzaam 26 Terugdringen emissie van broeikasgassen 26 Energiebesparing en opwekking groene energie 27 Zorgvuldig omgaan met grondstoffen 30 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: Wereld Waternet 31 Doelstellingen & kaders 31 Vooraanstaand 33 Continue innovatie van de watercyclus 34 Samenwerken aan onderzoek 37 Toepassen van (unieke) kennis 37 Doelmatig beheer 38 Doelstellingen & kaders 40

3 Voorwoord Het draait om water: stilstaand, zoet, brak, vies, schoon, koud, warm......afvalwater, drinkwater, oppervlaktewater. Het geheel noemen we de watercyclus. Proberen we de watercyclus preciezer te omschrijven, dan schieten we al snel tekort. Een kringloop van drink-, afval-, oppervlakte-, grond- en hemelwater, zoals verderop in het plan is weergegeven, is nog wel te schetsen, maar zo n vereenvoudiging van de werkelijkheid leidt al snel tot discussies. Maar dan hebben we het alleen over de fysieke kant van de watercyclus. De watercyclus heeft ook maatschappelijke en economische kanten. Water speelt op veel manieren een rol in ons leven. Het gaat daarbij niet alleen om onze eigen individuele waterbehoefte, maar ook om het water dat nodig is voor het verbouwen van voedsel, het produceren van goederen, de bijdrage van water aan een aangename leefomgeving, etc. Water is eigenlijk terug te vinden in elk onderdeel van ons dagelijks bestaan: wonen, werken, recreëren, gezondheid, voedsel, energie, transport. Het is zo verweven en vanzelfsprekend dat we er nauwelijks bij stilstaan. Door deze verwevenheid speelt water ook economisch een belangrijke rol. We betalen als burger vijf verschillende tarieven voor waterdiensten. Dat lijkt complex en omslachtig, maar indirect betalen we ook nog via de prijzen van voedsel en andere producten en via belastingen voor waterdiensten. Kortom, het valt niet mee de watercyclus in al zijn facetten afdoende te beschrijven. Dat neemt niet weg dat we ervan overtuigd zijn dat het meerwaarde heeft in ons dagelijks werk bij Waternet voor onze opdrachtgevers, de Gemeente Amsterdam en Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, zo goed mogelijk rekening te houden met de samenhang tussen al deze facetten. In Het draait om water geven we aan de hand van de kernwaarden van Waternet inhoud aan deze zogenaamde watercyclusbenadering. Met de watercyclusbenadering proberen we de watercyclus verder vorm te geven en strategische vragen niet sectoraal op te lossen, maar breder in te steken. Het gaat dan bijvoorbeeld om vragen als: 4 watercyclusplan Waternet

4 Wat zijn in de toekomst onze drinkwaterbronnen: oppervlaktewater, brakke kwel en/of effluent van de afvalwaterzuivering? ; Wat is de beste oplossing voor de aanpak van de zogenaamde nieuwe stoffen (medicijnresten, hormoonverstoorders, bestrijdingsmiddelen): aanpak bij de bron, verwijdering in de afvalwaterzuivering en/of verwijdering bij de drinkwaterbereiding? ; Hoe komen we tot een klimaatneutrale watercyclus? Gaan we energie halen uit afvalwater, drinkwater, oppervlaktewater en/of grondwater?. Op veel van dergelijke vragen hebben we nog geen direct antwoord, maar we gaan er actief mee aan de slag. De watercyclus heeft ook maatschappelijke en economische kanten Het draait om water is geen losstaand verhaal, maar is in samenhang geschreven met de wettelijk verplichte sectorale beleidsplannen: het Plan Gemeentelijke Watertaken Amsterdam , het Waterbeheerplan Amstel, Gooi en Vecht en het Drinkwaterplan Door deze werkwijze zijn de plannen onderling afgestemd en zijn de strategische vragen die in Het draait om water zijn verwoord met de bijbehorende ambities verankerd in de sectorale plannen. Het draait om water is Waternet s eerste versie van een integraal watercyclusplan. Misschien is het nog niet helemaal volledig en nog niet volmaakt, maar dat hoort bij een debuut. In ieder geval heeft het bij betrokkenen al veel enthousiasme opgewekt en een bredere blik. Op die weg gaan we graag door, we zien het als een opstap naar meer. Om dit mogelijk te maken zijn de planperiodes van de sectorale plannen alvast op elkaar afgestemd. Roelof Kruize Directeur Waternet het draait om water 5

5 6

6 Waternet en de Watercyclus Waternet is het enige waterbedrijf in Nederland dat integraal verantwoordelijk is voor het uitvoeren van het geheel van watertaken in een regio. Waternet noemt zichzelf daarom een Watercyclusbedrijf. Waternet toont aan dat de integrale benadering van deze watertaken leidt tot betere prestaties: een aantoonbaar betere kwaliteit, hogere doelmatigheid en grotere mate van klantgerichtheid. Dit Watercyclusplan beschrijft het geheel van taken en verantwoordelijkheden van Waternet. het draait om water 7

7 Waternet en de Watercyclus Het Watercyclusplan verheldert de meer waarde van de watercyclusbenadering... Watercyclusplan Het watercyclusplan Het draait om water staat niet op zichzelf, maar hangt nauw samen met de wettelijk verplichte beleidsplannen: het Plan Gemeentelijke Watertaken Amsterdam : Breed water ; het Waterbeheerplan Amstel, Gooi en Vecht : Werken aan water in en met de omgeving ; het Drinkwaterplan Het draait om water is het eerste integrale watercyclusplan van Waternet. De Watercyclus De watercyclus is het integrale geheel van watersysteem en waterketen. Neerslag rivierwater Oppervlaktewater Watersystemen Drinkwater zuiveren besturen & beheren & leveren Neerslag Afvalwater Grondwater Drinkwater Afvalwater inzamelen & zuiveren 8 watercyclusplan Waternet

8 Het watersysteem betreft de natuurlijke kringloop van het water waarin een drietal watertypen worden onderscheiden: het hemelwater, het oppervlaktewater en het grondwater. Het watersysteem omvat de watertaken grond- en oppervlaktewaterbeheer, bescherming tegen overstromingen en vaarwegbeheer. De waterketen schetst de door de mens geleide activiteiten met betrekking tot water. Dit begint bij het onttrekken van water uit grond- en (bij Waternet) oppervlaktewater. Daarna via productie van drinkwater naar gebruik door de consument en uiteindelijk weer het transport van afvalwater (al of niet samen met hemelwater) naar de afvalwaterzuivering. Hier wordt het afvalwater gezuiverd en teruggebracht in het watersysteem. De waterketen omvat de watertaken drinkwatervoorziening, afvalwaterinzameling, hemelwaterverwerking, en afvalwaterzuivering. De watercyclus is het totaal van watersysteem en waterketen en betreft vanuit het perspectief van Waternet vooral het geheel van watertaken en verantwoordelijkheden. De watertaken kunnen elkaar versterken, bijvoorbeeld door riolering en afvalwaterzuivering op elkaar af te stemmen, waardoor het oppervlaktewater minder belast wordt. Watertaken kunnen echter ook strijdig zijn met elkaar: winning van drinkwater uit oppervlaktewater kan op gespannen voet staan met beheer van oppervlaktewater. Het integrale geheel van watersysteem en waterketen Hoe dan ook heeft de wijze van uitvoering van de ene watertaak gevolgen voor de andere watertaak. De watercyclusbenadering houdt in dat vraagstukken integraal worden bekeken, zodat steeds de beste totaaloplossing kan worden gekozen. Dit betekent dat er gestreefd wordt naar een optimale inrichting van de watercyclus, en dat belangen worden afgewogen tussen onderling strijdige verantwoordelijkheidsgebieden. Daarbij zoeken we actief de samenwerking met andere belanghebbenden en betrokkenen. uitgelicht Samenwerken in de WATERgraafsmeer In de Amsterdamse wijk en polder Watergraafsmeer komen vrijwel alle klimaatopgaven samen. Het is een dichtbebouwd stedelijk gebied, maar er zijn ook delen - zoals het Science Park - die nog stedelijk ontwikkeld worden. Waternet heeft het initiatief genomen om met een brede coalitie van partners een aanpak voor het gebied te ontwikkelen. De overheden Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Stadsdeel Oost-Watergraafsmeer, de Gemeente Amsterdam en de Provincie Noord-Holland zijn betrokken. Ook buurtorganisaties, woningcorporaties en dergelijke zijn onontbeerlijk om de plannen uit te werken. Nieuwe coalities worden gesmeed, met daarbij ook kennisinstituten, projectontwikkelaars en het bedrijfsleven. het draait om water 9

9 In het projectteam WATERgraafsmeer worden de komende tijd verschillende werelden van kennis, aanpak en belang met elkaar verbonden om samen te werken aan een integrale klimaataanpak. Zo wordt overwogen om grondwater te gebruiken voor verwarming of koeling, neerslag op te vangen met minimaal ruimtebeslag en slimme veiligheidsmaatregelen te treffen tegen overstromingen. Waternet Waternet is gestart op 1 januari 2006 als de gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en de Gemeente Amsterdam en voert dus de taken van beide besturen uit: voor de Gemeente Amsterdam: drinkwatervoorziening, riolering, beheer stedelijk grondwater en stedelijk water en (vanaf 1 januari 2011) de bediening van bruggen en sluizen en het innen van vaargelden; voor het Waterschap Amstel, Gooi & Vecht: watersysteembeheer, afvalwaterzuivering, beheer grondwater in landelijk gebied en vaarwegbeheer. 1 De feitencommissie (UwV, VEWIN, en VNG) heeft de doelmatigheid van de uitvoering van de watertaken beoordeeld en vastgelegd in hun rapport Doelmatig Beheer Waterketen (2010). Waternet is het enige bedrijf in Nederland dat zich richt op de hele watercyclus. Overigens doet Waternet dat alleen in Amsterdam en Muiden. In de andere gemeenten in de waterschapsregio werkt Waternet nauw samen met de betrokken overheden en instellingen ten aanzien van rioleringszorg en drinkwaterlevering. De integrale benadering van de watercyclus werpt duidelijke vruchten af. Er worden uitstekende prestaties geboekt tegen lagere operationele kosten dan andere grote gemeenten. 1 Daarnaast is door de integratie van drinkwatervoorziening en afvalwaterbeheer een besparing van 6% op de operationele kosten bereikt. De kosten voor afvalwaterbeheer liggen ongeveer 10% lager dan in Rotterdam en Den Haag. Bij de uitvoering van de taken van Waternet wordt de watercyclusbenadering steeds meer toegepast. De integrale benadering is namelijk nodig om met betere oplossingen te komen voor de uitdagingen waar Waternet de komende jaren voor staat: klimaatverandering (zowel adaptatie als mitigatie), hogere efficiency en betere dienstverlening richting klanten. Deze uitdagingen komen later aan de orde. De kernwaarden van Waternet Waternet is nadrukkelijk een publieke dienstverlener. Dit komt tot uiting in onze missie: Waternet beheerst op integrale en maatschappelijk verantwoorde wijze de watercyclus. Dit Watercyclusplan Het draait om water maakt de meerwaarde van de watercyclusbenadering voor de komende planperiode tot 2016 duidelijk. Daarbij is ervoor gekozen om deze meerwaarde te illustreren aan de hand van de vier kernwaarden van Waternet: veilig, klantgericht, duurzaam en vooraanstaand. 10 watercyclusplan Waternet

10 Veilig tegengaan van volksgezondheidsrisico s door het borgen van de kwaliteit van drinkwater, afvoer en verwerking van afvalwater en een ecologisch gezond watersysteem voorkomen van overstromingen en beperken van overlast (teveel en te weinig water) borgen van de persoonlijke veiligheid van medewerkers Duurzaam balanceren tussen sociale, ecologische en economische aspecten (people, planet, prosperity) aanpakken van problemen waar deze worden gesignaleerd, en deze niet doorschuiven in r uimte of tijd ondernemen op een maatschappelijk verantwoorde wijze (MVO) Klantgericht betrouwbaar uitvoeren van de watertaken beperken van overlast voor klanten (indien deze niet kan worden voorkomen) ontzorgen van klanten mogelijk maken dat burgers kunnen genieten van water in al haar facetten Vooraanstaand continue innoveren van de watercyclus, zowel binnen Waternet als in samenwerking met anderen vergroten, toepassen en delen van eigen kennis doelmatig beheren van middelen, en zodoende bijdragen aan lagere kosten voor de klant In de volgende hoofdstukken worden de activiteiten van Waternet in de watercyclus toegelicht aan de hand van bovenstaande kernwaarden. Elk hoofdstuk eindigt met doelstellingen en kaders. Dit zijn globale doelstellingen en kaders die in de sectorale beleidsplannen verder zijn geconcretiseerd. het draait om water 11

11

12 Veilig De kernwaarde Veilig vormt voor Waternet de basis van onze zorg, zowel omdat dit de primaire taken van Waternet betreft als vanwege de enorme risico s die ontstaan indien niet de hoogste mate van veiligheid wordt nagestreefd. In veilig komen de belangrijkste doelstellingen van Waternet terug: de zorg voor de volksgezondheid door schoon water, zowel drinkwater als oppervlaktewater (waterkwaliteit); de zorg voor droge voeten ; het voorkomen van overstromingen en het beperken van wateroverlast (te veel of te weinig water), de waterstaatkundige veiligheid genoemd; de persoonlijke veiligheid van de medewerkers van Waternet.

13 Veilig De zorg voor veiligheid voor de samenleving is een overheidstaak... Veilig Waternet is namens het waterschap verantwoordelijk voor de waterstaatkundige veiligheid van de regio en voor de bescherming van het oppervlaktewater tegen verontreinigingen. Namens de Gemeente Amsterdam is Waternet verantwoordelijk voor de bescherming van de volksgezondheid door een hoogwaardige drinkwatervoorziening en door adequate afvoer van afvalwater. Helaas is het bieden van absolute veiligheid onmogelijk. We streven daarom naar het zoveel mogelijk reduceren van de risico s. Risicoanalyse en management zijn noodzakelijk om de risico s op uitval te beperken. En door een 7x24 bezetting van de meldkamer, continue storingsdiensten en een goed uitgeruste calamiteitenorganisatie kunnen we bij storingen snel optreden. Volksgezondheid Drinkwatervoorziening en afvalwaterinzameling zijn in de 19e eeuw tot stand gekomen om infectieziekten zoals cholera te voorkomen. Nog steeds staat bij deze twee taken de bescherming van de volksgezondheid voorop. Om dit te bereiken zijn de processen die cruciaal zijn voor de volksgezondheid ISO gecertificeerd. Verder besteedt Waternet veel aandacht aan zorgvuldig en efficiënt beheer van de infrastructuur (leidingen, pompstations, gemalen, installaties, waterlopen en dijken). Geautomatiseerde systemen en asset management ondersteunen hierbij. 14 watercyclusplan Waternet

14 De kwaliteit van het oppervlaktewater heeft een belangrijke invloed op de volksgezondheid. Door klimaatverandering neemt deze invloed alleen maar toe, doordat ziektes zich beter kunnen ontwikkelen in warmer water. Met het toenemend recreatief gebruik van oppervlaktewater, stijgen de gezondheidsrisico s van onvoldoende schoon oppervlaktewater. Door onze rol in de drinkwatervoorziening begrijpt Waternet welke invloed de hygiënische kwaliteit van water heeft op de volksgezondheid en vooral welke maatregelen kunnen worden genomen om de volksgezondheid te beschermen. Zo weten we welke eisen we moeten stellen aan water in fonteinen waar kinderen in de zomer in spelen en wat we moeten doen om de gewenste kwaliteit te borgen. Dezelfde kennis wordt ook ingezet in oppervlaktewaterbeheer en stedelijk waterbeheer. Waternet blijft ervoor zorgen dat de volkgezondheid niet bedreigd wordt door onvoldoende kwaliteit van drink- en oppervlaktewater. Nieuwe bedreigingen met een ongewenst effect op de hygiënische kwaliteit van drinkwater, zoals een stijgende temperatuur van het oppervlaktewater, worden daarom watercyclusbreed, sectoroverstijgend, aangepakt. uitgelicht Kennisdeling bij zuivering Op een aantal plaatsen (Naardermeer, Botshol, Vinkeveense plassen) moet tijdens droge periodes extra water worden ingelaten dat teveel fosfaat bevat. Waternet heeft veel ervaring met de verwijdering van fosfaat uit water. Dit gebeurt op drie plaatsen: 1. In afvalwater zit een hoge concentratie fosfaat, waar de rioolwaterzuivering veel ervaring mee heeft 2. In water dat wordt gewonnen voor drinkwater zit een lage concentratie fosfaat, waar de drinkwaterzuivering veel ervaring mee heeft 3. In oppervlaktewater is de te verwerken stroom juist onregelmatig, en daarmee heeft watersysteembeheer veel ervaring. Door de bundeling van kennis van het zuiveren van afvalwater, drinkwater en watersysteembeheer realiseert Waternet een optimale fosfaatverwijdering. Voorkomen van overstromingen en beperken wateroverlast Het voorkomen van overstromingen is de meest kritische taak die Waternet uitvoert; het blijvend veilig houden van één van de dichtstbevolkte gebieden van Nederland is een grote verantwoordelijkheid. Dat is extra belangrijk nu duidelijk is dat het klimaat gaat veranderen. Het wordt natter in ons gebied door meer neerslag, andere neerslagpatronen, en stijging van de zeespiegel. Het wordt ook warmer en soms droger. Daarnaast hebben we te maken met bodemdaling. Dit alles vraagt om aanzienlijke investeringen in klimaatadaptatie. In het Waterbeheerplan Amstel, Gooi en het draait om water 15

15 Vecht en het plan Gemeentelijke Watertaken is hiervoor een uitgebreid pakket aan maatregelen opgenomen. Voor Amsterdam is bijvoorbeeld het Programma Amsterdam Waterbestendig gestart, waarin wordt uitgezocht welke aanpassingen nodig zijn in Amsterdam om de gevolgen van klimaatverandering te beperken zodat stad en regio zich kunnen blijven ontwikkelen als veilige en aangename vestigingsplaats. De stijging van de zeespiegel, de toename van neerslag, de toename van de neerslagintensiteit en daling van de bodem hebben een grote invloed op de waterstaatkundige veiligheid. Deze veranderingen in de natuurlijke omgeving vragen zowel om aanpassingen in het beheer van de watercyclus als in de watercyclus zelf. In stedelijke gebieden mag de hogere neerslagintensiteit bijvoorbeeld niet tot meer wateroverlast leiden. Klimaatadaptatie vraagt een intensieve samenwerking tussen de beheerders van de ruimte (gemeente, provincie) en Waternet als waterbeheerder. Het is nodig om neerslag langer vast te houden in het gebied om problemen (ondergelopen kelders en tunnels, rioolwater op straat, e.d.) door te snelle waterafvoer te voorkomen. Hier is ruimte voor nodig en deze is in het dichtbevolkte gebied van de Randstad steeds schaarser. Waternet denkt daarom actief mee over de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied en adviseert de gemeenten en de provincie. De uitdaging is om ruimtelijke functies slim te combineren, zodat het watersysteem en de waterketen niet ingrijpend hoeven te worden aangepast (met ingrijpende investeringen tot gevolg). Waternet geeft met zijn hoofdkantoor zelf het goede voorbeeld door al het hemelwater dat op het terrein valt op te vangen en te verzamelen in een vijver. Dit water wordt door planten, een zogenaamd helofytenfilter, gezuiverd en gefilterd door een zandbed. Daarna wordt het gebruikt voor het spoelen van de toiletten in het gebouw. Hoewel Waternet zich richt op het voorkomen van overstromingen, is absolute veiligheid niet te garanderen. Mocht er zich echter een calamiteit voordoen, dan is Waternet hierop ingericht. Wij werken in dat geval samen met anderen - hulpdiensten, gemeenten, provincies, andere waterbeheerders op basis van vooraf gemaakte crisisplannen en afspraken. uitgelicht Gebiedspilot meerlaagsveiligheid: De waterbestendige stad Om een gebied veilig te houden tegen overstromingen zijn dijken essentieel, maar niet genoeg. Overstromingen zijn nooit volledig uit te sluiten, en door een slimme ruimtelijke inrichting is veel te winnen om de gevolgschade te beperken en de risico s te beheersen. Een slagvaardige calamiteitenorganisatie draagt hier evenzeer aan bij. Deze aanpak wordt de meerlaagsveiligheidsbenadering genoemd. Deze benadering vereist een intensieve samenwerking tussen waterbeheerder en ruimtelijke ontwikkelaars. De opzet van Waternet - met waterschap 16 watercyclusplan Waternet

16 en gemeente als gezamenlijke opdrachtgevers - biedt een uitgelezen kans om dit te realiseren. Waternet start hiervoor samen met het Rijk (ministeries van VROM en V&W), provincie, STOWA, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en andere gemeentelijke diensten een pilot in Amsterdam. Het samenwerkingsnetwerk van Waternet binnen de gemeente Amsterdam vormt een uitstekende basis om uit te werken hoe kwetsbare infrastructuur optimaal beschermd kan worden tegen overstromingen. Persoonlijke veiligheid Waternet werkt continu aan waterbouwkundige infrastructuur, zowel in de openbare ruimte als de eigen installaties. Goede en veilige arbeidsomstandigheden zijn natuurlijk vanzelfsprekend, maar Waternet vindt dat ze als overheidsorganisatie een voorbeeldfunctie heeft. Zowel de veiligheid van de eigen medewerkers als de veiligheid van de omgeving van het werk is voor ons dan ook een voorwaarde. Waternet zorgt er daarom voor dat onze medewerkers van de veiligheidsvoorschriften op de hoogte zijn en daarnaar handelen. Daarnaast bieden wij onze medewerkers de voor hen benodigde veiligheidsmiddelen en monitort en rapporteert Waternet maandelijks de veiligheidssituatie. Indien de monitoring er aanleiding toe geeft worden voorschriften verder aangescherpt of extra veiligheidsmiddelen beschikbaar gesteld. Doelstellingen & kaders Waternet zorgt in het werkgebied voor een duurzame en veilige watervoorziening, afvalwaterverwerking en waterbeheersing. Waternet heeft richting 2015 de ambitie om de veiligheid verder te verbeteren. Waternet: streeft continu naar een hoge kwaliteit, leveringszekerheid en betrouwbaarheid; streeft ernaar om het beste drinkwater van Nederland te blijven leveren met de hoogste klantwaardering tegen een redelijke prijs. Een hoge leveringszekerheid is onderdeel van deze kwaliteit; zorgt voor de juiste hoeveelheid water op de juiste plaats, o.a. door baggeren van watergangen en het activeren van peilbesluiten; biedt een hoge bescherming tegen overstromingen, door waterkeringen te renoveren en invloed uit te oefenen op de inrichting van de ruimte; beperkt de grondwateroverlast, onder andere met behulp van het in 2010 ontwikkelde hydrologisch grondwatermodel; zorgt voor een veilige en gezonde arbeidsomgeving. Een voorbeeldfunctie als het om veiligheid gaat het draait om water 17

17 18

18 Klantgericht De klanten van Waternet zijn de burgers, bedrijven en andere overheden in ons gebied. Wij realiseren ons dat klanten geen andere keus hebben dan klant van ons te zijn. Daarnaast benaderen wij klanten soms ook met zaken waar deze niet om gevraagd hebben, bijvoorbeeld in het kader van handhaving. Onze opdrachtgevers willen dat Waternet goede afwegingen maakt in het algemeen belang, rekening houdend met het particulier belang.

19 Klantgericht De meeste klanten ervaren de diensten van Waternet als vanzelfsprekend... Klantgerichtheid Pas bij problemen wordt de klant met Waternet geconfronteerd: als er geen water uit de kraan komt, het riool overstroomt, er wateroverlast is, of de facturering onjuist loopt. Juist op die momenten moet Waternet bereikbaar zijn en moeten wij adequaat klantvragen afhandelen. uitgelicht Mijn Waternet Digitale dienstverlening staat natuurlijk ook bij Waternet hoog in het vaandel. Dit wordt in de komende periode doorontwikkeld. Nu gaat het vooral over administratieve zaken: facturen, betalingen, vergunningen etc. Uiteraard wordt nu ook al allerlei informatie op Internet gepubliceerd. Mijn Waternet zal verder worden doorontwikkeld naar individuele en interactieve diensten (b.v. werken in uw postcodegebied). Daarmee wordt het mogelijk om alle watercyclusinformatie op één punt te krijgen en te gebruiken. Klantgerichtheid gaat echter verder: Waternet richt zich erop klanten de optimale dienstverlening te bieden waarop zij recht hebben. Ten aanzien van de basisdiensten, maar ook door hen te ontzorgen en klanten volop de gelegenheid te geven van water te genieten. 20 watercyclusplan Waternet

20 Beperken overlast van werkzaamheden Waternet werkt vrijwel continu aan de aanleg, reparatie en onderhoud van onze infrastructuur. De riolering, waterleidingen, waterkeringen en de waterinrichting dienen op orde te worden gehouden en waar mogelijk verbeterd. In de buurt van deze bouwkundige activiteiten wonen of werken belanghebbenden die hiervan hinder kunnen ondervinden. uitgelicht Verbeteren van de dijken Waternet beheert in opdracht van het waterschap 880 km dijken. Als er groot onderhoud of verbetering van een dijk nodig is, heeft dit grote gevolgen voor de bewoners aan die dijk en voor het verkeer. Daardoor zijn werken aan dijken complex en is het niet eenvoudig dijkprojecten binnen de vereiste doorlooptijd af te ronden. Het op orde houden van het dijkenstelsel is natuurlijk essentieel voor de veiligheid. Waternet heeft daarom alle benodigde disciplines voor de werken aan de dijk verenigd in een dijkenteam. Dit stelt Waternet in staat om op schema te blijven met het programma van dijkversterking en tegelijkertijd verder te bouwen aan de zo belangrijke kennisontwikkeling die nodig is voor de veiligheid van het gebied. Omgevingsmanagement is een van de peilers van het dijkverbeteringsprogramma. De belanghebbenden worden direct bij de planvorming betrokken. Een goed voorbeeld zijn de watergebiedsplannen die Waternet in opdracht van het waterschap maakt. Het is goed gebruik om tijdens de planfase met de bedrijven en bewoners te overleggen. Maar ook bij bouwactiviteiten in de stad is overleg met de omwonenden belangrijk. Als de uitvoering gaat starten, worden alle mensen en bedrijven in de buurt geïnformeerd over wat er gaat gebeuren. Daarbij houden we zoveel mogelijk ook met hun wensen rekening. Ontzorgen van klanten Waternet streeft ernaar de individuele klant te ontzorgen. Zowel door de facturering te vereenvoudigen, als door de bereikbaarheid en dienstverlening van Waternet te verbeteren. Focus op het verbeteren van de dienstverlening Inzicht in de kosten: 1 Waternota Op dit moment betalen klanten aan Waternet drie verschillende nota s met vier belastingen of tarieven (of vijf als ze huis- of grondeigenaar zijn). Dit is het gevolg van de gescheiden bestuurlijke verantwoordelijkheid en financieringsstructuur in de waterketen. Klanten krijgen aparte nota s voor de rioleringszorg en de drinkwaterlevering en een nota van het waterschap voor afvalwaterzuivering en watersysteembeheer. Waternet streeft ernaar dat op termijn de heffingen en tarieven worden vereenvoudigd en afhankelijk wor- het draait om water 21

21 den van watergebruik (het zogenaamde Waterspoor ). Een integrale financiering zou ook meer recht doen aan de samenhang in de watercyclus. Storingen & klachten verhelpen: 1 loket Meestal werkt Waternet onopgemerkt aan een vrijwel onzichtbare structuur van leidingen, gemalen, pompstations, dijken en waterzuiveringen. Tot het moment dat er iets fout gaat: als er geen water uit de kraan komt, een overstroming dreigt of de sloot plotseling erg stinkt. Klanten kunnen Waternet direct om hulp vragen bij problemen. Dag en nacht is de storingsdienst beschikbaar. De storingsdienst kan bouwen op de kennis, het personeel en materieel van geheel Waternet, waardoor alle soorten storingen direct kunnen worden aangepakt. Waternet is 24 uur per dag telefonisch bereikbaar. In 90% van de gevallen krijgt de beller direct de juiste informatie. Waternet zal dezelfde dienstverlening ook via internet gaan leveren. uitgelicht SOS Water Thuis-service De SOS Water Thuis-service van Waternet biedt mensen en bedrijven 7x24 uur per week hulp bij een acuut waterprobleem. Als het een inpandig probleem is zorgt Waternet ervoor dat een bedrijf wordt ingeschakeld. Als het probleem zich in de openbare ruimte voordoet, gaat Waternet zelf aan de slag. Waternet werkt bij het opzetten van deze service samen met Uneto-VNI, de brancheorganisatie van installateurs. Met deze opzet biedt Waternet de klant één loket voor al zijn waterproblemen, zonder daarbij diensten die de markt kan leveren zelf te gaan uitvoeren. Dit is een nieuwe service van Waternet. De klanten betalen een normaal tarief voor het deel dat voor hun eigen rekening dient te komen. Het grote voordeel voor de klant is, dat men niet meer van het kastje naar de muur hoeft, maar in één keer geholpen wordt bij de oplossing van een acuut probleem. Genieten van water Waternet maakt het mogelijk dat iedereen water in al zijn aspecten positief kan ervaren. Het ervaren van water heeft vele facetten: van de smaak van het drinkwater, tot schoon zwem- en vaarwater en hygiënisch drinkwater in de fonteintjes. Waternet levert in dit verband de beste kwaliteit drinkwater. Daarnaast is er Amsterdam veel aan gelegen om de historische grachten aantrekkelijk te houden. In de Amstel is in de zomer van 2010 een drijvend zwembad aangelegd om aandacht te vragen voor het belang van schoon water in de Amstel en grachten. Waternet zet het zwembad in voor educatie activiteiten en koppelt een zwembadbezoek van een schoolklas aan een waterles. Tot slot zorgt Waternet ervoor dat de leefomgeving zo wordt ingericht dat er afdoende ruimte is voor water. 22 watercyclusplan Waternet

22 Doelstellingen & kaders Waternet wil de klantgerichtheid verder verbeteren. Waternet: 1. streeft naar een hoge klanttevredenheid; 2. streeft naar één waternota en (op termijn) naar het variabel maken van de heffingen; 3. verhoogt service door: 24-uurs telefonische bereikbaarheid, bereikbaarheid via internet, direct beantwoording van vragen en de storingsdienst; 4. verbetert de toegankelijkheid van informatie. het draait om water 23

23

24 duurzaam Waternet wil problemen niet in de tijd verschuiven, maar oplossen zodra deze worden gesignaleerd. Duurzaamheid staat bij Waternet hoog in het vaandel.

25 Duurzaam Het veranderende klimaat stelt Waternet voor grote opgaven voor de toekomst: het gebied moet ook in de toekomst leefbaar blijven... Duurzaam Het gebied moet ook in de toekomst leefbaar blijven bij de verwachte toename van neerslag, stijging van de zeespiegel en hogere temperaturen. Klimaatadaptatie is al toegelicht bij de kernwaarde Veilig. Als watercyclusbedrijf kan Waternet ook de duurzaamheid van onze eigen activiteiten sterk verbeteren. Op deze manier wilen wij bijdragen aan het beperken van de klimaatverandering (mitigatie). Waternet wil in 2020 volledig klimaatneutraal zijn. Dit doen we door: het beperken van de directe emissies van broeikasgassen; energiebesparing en opwekking van groene energie; zorgvuldig om te gaan met grondstoffen. Tot slot vinden wij het onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om onze kennis in te zetten om minder ontwikkelde landen te ondersteunen bij het aanpakken van waterproblemen. Terugdringen emissie van broeikasgassen De maatschappelijke discussie richt zich op het aanpakken van de oorzaken van klimaatverandering. Dit betekent dat de uitstoot van broeikasgassen moet worden beperkt. De watercyclus zelf heeft slechts een geringe emissie van broeikasgassen. Toch willen wij alle mogelijkheden benutten om emissies te reduceren. 26 watercyclusplan Waternet

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent?

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? Symposium Energie en Water schrijven toekomst 20 juni 2012 Jan Peter van der Hoek Focus Drinkwatervoorziening NL: dichtbevolkt gebied (16,7

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.0 Datum: 21-4-2015 Auteur: Vrijgave: M.J.A. Rijpert T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

WAT WIJ WILLEN MET WATER

WAT WIJ WILLEN MET WATER WAT WIJ WILLEN MET WATER Programma 2015-2019 voor de waterschapsverkiezingen Waterschap Amstel Gooi en Vecht Wij willen droge voeten houden als het heeft gestortregend. Maar wij willen ook, dat in droge

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

VERKIEZINGS PROGRAMMA

VERKIEZINGS PROGRAMMA VERKIEZINGS PROGRAMMA 2 WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 2015-2018 1 VERKIEZINGSPROGRAMMA 2015-2018 Partijleden Samen werken aan water 1 Theo Hogendoorn Dronten 2 Bert Philipsen Rutten 3 M.C. Slootman-Claassen

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Visie Stichting RIONED. Waardevol stadswater slim realiseren

Visie Stichting RIONED. Waardevol stadswater slim realiseren Visie Stichting RIONED Waardevol stadswater slim realiseren Waardevol stadswater slim realiseren De aanpak van stadswater moet breder. Beschouw de omgeving, de functies, de vormgeving én de kwaliteit van

Nadere informatie

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Iv-Water Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Passie voor Techniek Advies gebaseerd op inhoudelijke kennis Iv-Water Water is van essentieel belang voor al het leven op aarde, maar het kan ook een

Nadere informatie

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk Inleiding KNAG 7 december 2012 Dijkgraaf Herman Dijk WATERSCHAPPEN IN NEDERLAND 25 GEBIED GROOT SALLAND oppervlakte: 120.000 ha, inwoners: 360.000 26% onder zeeniveau Wanneer geen dijken/duinen: 66% regelmatig

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon Naar een energieneutrale waterkringloop Een stip op de horizon Een stip op de horizon Energie in de kringloop waterschap Regge en Dinkel en waterschap Groot Salland werken aan initiatieven op het gebied

Nadere informatie

Laat uw medewerkers excelleren

Laat uw medewerkers excelleren Laat uw medewerkers excelleren LivingFacility realiseert en regisseert integraal facilitair management in grote kantooromgevingen en voor organisaties die actief zijn op meerdere locaties. Wij combineren

Nadere informatie

Hoe groen zijn uw evenementen?

Hoe groen zijn uw evenementen? Even voorstellen... GMB introduceert SaNiPhos : Europa s eerste urineverwerkingsfabriek voor het verwerken en winnen van nuttige meststoffen uit urine. Terugwinning van fosfaat en stikstof uit urine levert

Nadere informatie

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s In vogelvlucht Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s watersysteem De afvalwaterketen Wij beschouwen de afvalwaterketen als één geheel,

Nadere informatie

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Bodem & Klimaat Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Jaartemperaturen en warmterecords in De Bilt sinds het begin van de metingen in 1706 Klimaatverandering KNMI scenarios Zomerse dagen Co de Naam

Nadere informatie

Water in Klavertje 4

Water in Klavertje 4 Niels van Geenhuizen Coördinator milieu & duurzaamheid DCGV Projectleider Water en Energie Water in Klavertje 4 Maximaal zelfvoorzienend 24 september 2013 Agenda Wie zijn Greenport Venlo/ Klavertje 4 Ambities

Nadere informatie

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden Afvalwater als grondstof? Energie winnen uit afvalwater Om energie uit afvalwater te winnen wordt het water van het toilet, eventueel gemengd met groente en fruitafval, vergist. Daarvoor worden een vacuümsysteem,

Nadere informatie

Doelmatig beheer waterketen samenvatting-

Doelmatig beheer waterketen samenvatting- euro/jaar Doelmatig beheer keten samenvatting- -eindrapport commissie feitenonderzoek- 200 Drinkprijs, rioolrecht en zuiveringsheffing gecorrigeerd voor belastingen en kostendekkendheid (prijspeil 2009)

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan.

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. Landelijk beleid en ontwikkelingen Gemeentelijke zorgplicht watertaken: Zorgen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland

Gevolgen van klimaatverandering voor Nederland Gastcollege door Sander Brinkman Haagse Hogeschool Climate & Environment 4 september 2008 Introductie Studie Bodem, Water en Atmosfeer, Wageningen Universiteit Beroepsvoorbereidendblok UNFCCC CoP 6, Den

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Warm afvalwater verliest een groot deel van zijn warmte in de afvoer en het riool. Als we deze warmte weten terug te winnen, biedt dat grote mogelijkheden

Nadere informatie

Forum relinen 2014. "Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid" Huidige situatie. Opbouw. Visitatiecommissie.

Forum relinen 2014. Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid Huidige situatie. Opbouw. Visitatiecommissie. Forum Relinen & Rioolbeheer 2014 Datum: 20 november 2014 in Hotel Vianen Organisatie: Stichting Kenniscentrum Rioolrenovaties "Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid" Wat is doelmatigheid?

Nadere informatie

Geachte gasten, beste collega s

Geachte gasten, beste collega s Geachte gasten, beste collega s Ik heet u allen van harte welkom bij de officiële ingebruikname van de volledig nieuwe voorzuivering voor ons Productiebedrijf Andijk. In het bijzonder wil ik verwelkomen,

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

3/13/2014. Klimaatverandering vraagt om innovatie. Crises op meerdere fronten

3/13/2014. Klimaatverandering vraagt om innovatie. Crises op meerdere fronten Klimaatverandering vraagt om innovatie De crisis als voorbode van grote veranderingen in economie en maatschappij Brabantse Waterdag 28 februari 2014 s Hertogenbosch door Pier Vellinga Hoogleraar aan Wageningen

Nadere informatie

Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude

Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude Door Arné Boswinkel, Bert Palsma en Rada Sukkar Een aanzienlijk deel van de warmte uit huishoudens en industrie wordt via het afvalwater geloosd. Het potentieel

Nadere informatie

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe-

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- Vallei & Eem Veluwe Oost Veluwe Noord WELL DRA Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- februari 2015 concept De aanpak handelingsperspectieven Ontwikkelingen maatschappij

Nadere informatie

Waterschappen en Energieakkoord

Waterschappen en Energieakkoord Waterschappen en Energieakkoord Energiekansen in het Waterbeheer Hennie Roorda/Rafaël Lazaroms Unie van Waterschappen mei 5, 2014 1 Waar staan de waterschappen voor? Waterveiligheid (veilig wonen en werken

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011

Roelof J. Stuurman. 11 juli 2011 Roelof J. Stuurman Een Proeftuin waarin toegepast innovatief onderzoek wordt gedaan om een gezonde energie- en waterneutrale Uithof te bereiken die geen nadelige invloed heeft op zijn omgeving en waar

Nadere informatie

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID agendapunt B.04 851617 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 28-10-2010 In te stemmen met de beleidsuitgangspunten, genoemd in hoofdstuk 5 van het Beleidskader

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Decentrale productie drinkwater

Decentrale productie drinkwater Decentrale productie drinkwater Relevante wet- en regelgeving Wim Heiko Houtsma Projectleider Drinkwater voor later (IenM) Opbouw Decentraal? Prioriteiten drinkwatervoorziening: I. Drinkwater moet gegarandeerd

Nadere informatie

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water

De groenten van HAK, met het water van Brabant Water WATER PAKKET U kent Brabant Water van een betrouwbare drinkwaterlevering, maar Brabant Water heeft zakelijke klanten zoals u nog veel meer te bieden. Onze jarenlange ervaring, innovatieve aard en servicegerichte

Nadere informatie

SCHOON EN VEILIG WATER

SCHOON EN VEILIG WATER SCHOON EN VEILIG WATER Publicatie Afvalwater 2011 U staat er vast niet dagelijks bij stil wat er allemaal voor nodig is om het afvalwater en regenwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Nadere informatie

Standpunt Nieuwe Sanitatie

Standpunt Nieuwe Sanitatie Standpunt Nieuwe Sanitatie Vastgesteld door het college van dijkgraaf en hoogheemraden op 12 juni 2012. Inleiding Over de manier van inzameling- en zuivering van huishoudelijk afvalwater ontstaan nieuwe

Nadere informatie

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer?

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer? Nederland waterland, Nederland waterschapsland Kernboodschap De waterschappen zijn gericht op de toekomst. Daarom hebben zij in het licht van de klimaatverandering en de economische crisis een plan gemaakt

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

Asset management in de Watercyclus Thomas Staverman, Stelselbeheerder Riolering

Asset management in de Watercyclus Thomas Staverman, Stelselbeheerder Riolering Asset management in de Watercyclus Thomas Staverman, Stelselbeheerder Riolering No-Dig dag, 23 september 2010 Wat mag je verwachten? Een korte agenda Waternet Asset management organisatie Onderhoudsmanagement

Nadere informatie

De lokale maat in waterbeheer

De lokale maat in waterbeheer De lokale maat in waterbeheer met lokale kennis en betrokkenheid Een praktisch waterschap voor iedereen! Tegen maatschappelijk zo laag mogelijke kosten Met een rechtvaardige waterschapsbelasting Duurzaam

Nadere informatie

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten:

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten: Portefeuillehouder Datum raadsvergadering drs A.J. Ditewig 18 februari 2010 Datum voorstel 05 januari 2010 Agendapunt Onderwerp Gemeentelijke watertaken De raad wordt voorgesteld te besluiten: het bijgaande

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Wat de waterschappen voor je doen.

Wat de waterschappen voor je doen. Niet bang voor water? Wat de waterschappen voor je doen. Katrina, New Orleans 1 Hoofdstuk 1 - Wat het waterschap voor je doet 1.1 Waterschap is functionele democratie met vier kerntaken Positie van de

Nadere informatie

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Trots Een prettig leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad. Dat is waar Spaarnelanden voor staat. En met dat

Nadere informatie

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen

TOPSURFLAND. 1. Waterschappen TOPSURFLAND Hieronder wordt beschreven wat de toegevoegde waarde is van Topsurf voor de samenleving en wat de effecten zijn van het gebruik van Topsurfland voor alle belanghebbenden. 1. Waterschappen De

Nadere informatie

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING INLEIDING Landustrie Sneek BV bezit een ruime hoeveelheid kennis en ervaring in het transporteren en behandelen van riool-

Nadere informatie

Alles voor het beste drinkwater

Alles voor het beste drinkwater Altijd. Overal. Kwaliteit staat voorop, bij alles wat we doen. Alles voor het beste drinkwater U staat er waarschijnlijk niet bij stil, als u de kraan opendraait. Maar achter dat koele glas drinkwater

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Maatwerk in telemetrie en automatisering

Maatwerk in telemetrie en automatisering Maatwerk in telemetrie en automatisering Datawatt. Specialisten in vanzelfsprekendheden Wat gebeurt er wanneer onverwacht de elektriciteit uitvalt? Wat zijn de consequenties als er plotseling geen water

Nadere informatie

WKO en sanering gecombineerd in Spoorzone Woerden

WKO en sanering gecombineerd in Spoorzone Woerden WKO en sanering gecombineerd in Spoorzone Woerden Ko Hage (TTE) Delft, 1 december 2010 TTE consultants verbinden van ondergrond en bovengrond - Opgericht in 1999 door drie ingenieurs (The Three Engineers)

Nadere informatie

1) Gaat het om een ruimtelijk plan dat uitsluitend een functiewijziging van bestaande bebouwing inhoudt? nee

1) Gaat het om een ruimtelijk plan dat uitsluitend een functiewijziging van bestaande bebouwing inhoudt? nee datum 16-5-2013 dossiercode 20130516-34-6989 Tekenen: Heeft u een beperkingsgebied geraakt? Welke gemeente omvat het grootste deel van het door u getekende plangebied? Winsum Vragen: 1) Gaat het om een

Nadere informatie

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Page 1 of 5 Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Auteur: Anne Bosma, Tony Flameling, Toine van Dartel, Ruud Holtzer Bedrijfsnaam: Tauw, Waterschap De Dommel Rioolwaterzuiveringen

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2013 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Energie uit drinkwater en afvalwater

Energie uit drinkwater en afvalwater Energie uit drinkwater en afvalwater Inhoud 1. De cyclus van de stedelijke drinkwatervoorziening en afvalwater 2. Installeren van een turbine in het drinkwaternet 2.1. De druk in drinkwaternetten 2.2.

Nadere informatie

55e Vakantiecursus in Drinkwatervoorziening & 22e Vakantiecursus in Riolering en Afvalwaterbehandeling URINE APART INZAMELEN? Introductie Afvalwaterzuivering vindt zijn oorsprong in de behoefte om de stedelijke

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2015 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00

Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Keynote Future Green City 26 november 2015 10.30-12.00 Thema: Leven met water in de stad Speech: - Geweldig om zoveel professionals bezig te zien met groen en water in stedelijk gebied! - In het Deltaprogramma

Nadere informatie

Water in Bebouwd gebied

Water in Bebouwd gebied Presentatie 20-06 - 2007 1 Water in Bebouwd gebied (relatie gemeente en waterschap) Judith Calmeyer Meijburg-Van Reekum Wat wil ik u vertellen? 2 Status Quo Aa en Maas De stip op de horizon Voorbeeld Geerpark

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Oplegnotitie werkboek Waterschap verkenning mogelijkheden clustering

Oplegnotitie werkboek Waterschap verkenning mogelijkheden clustering Publicatie 15 juli 2015 Oplegnotitie werkboek Waterschap verkenning mogelijkheden clustering Inleiding Waterschappen zijn functionele overheden die het regionaal en lokaal waterbeheer mogen uitvoeren,

Nadere informatie

Module A3000 Samenwerking tussen gemeente en waterschap. Inhoud

Module A3000 Samenwerking tussen gemeente en waterschap. Inhoud Module A3000 Samenwerking tussen gemeente en waterschap Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Opsteller en begeleidingscommissie 4 1.3 Leeswijzer 4 2 Aspecten van een goede samenwerking 5 2.1 Inleiding

Nadere informatie

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012 Kennis Platform Water Samenvatting advies 2012 Samenvatting advies 2012 Voor u ligt het eerste advies van het kennisplatform water Nieuwe Stijl over strategisch wateronderzoek. Dit (informele) platform

Nadere informatie

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens MeppelEnergie Lokaal Duurzaam EnergieBedrijf MeppelEnergie Openingshandeling op 26-1-2012 Duurzame energie voor de woonwijk Nieuwveense

Nadere informatie

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst 8 Januari 2015 19:45 20:00 20:05 20:15 22:00 Programma van de avond: Welkom en voorstelronde Toelichting doel bijeenkomst Wat is een vgrp? Gesprek met de inwoners adv

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Geachte heer Kuks, geachte heer Dijk, geachte heer Kolkman, geachte heer Odding, geachte dames en heren,

Geachte heer Kuks, geachte heer Dijk, geachte heer Kolkman, geachte heer Odding, geachte dames en heren, Toespraak van CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de ondertekening van de waterovereenkomst Vechterweerd op Vrijdag 20 januari 2012 van 14.00 16.00 uur in t Boerhoes, Koepelallee 8 te Dalfsen HET GESPROKEN

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2014 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering

Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering voorbeeldopdracht Nieuwegein, 2012 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, september 2012 Groningenhaven 7 3433

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Dat voor u als eigenaar of beheerder van duurzaam vastgoed de energielevering op duurzame wijze moet geschieden spreekt voor zich.

Nadere informatie

Winnen van brak grondwater om brakke kwel te beperken?

Winnen van brak grondwater om brakke kwel te beperken? Winnen van brak grondwater om brakke kwel te beperken? symposium zoetwatervoorziening in zilte delta's KWR, Nieuwegein, 4 april 2013 Amsterdam, 9 april 2013 Dienst Waterbeheer en Riolering Waterschap Amstel,

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

S.A.M. Schagen BV. 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2

S.A.M. Schagen BV. 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2016. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 S.A.M. Schagen BV 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2016 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 4 3 Planning meetmomenten 5 3.1. Vestiging A 5 Scope 1

Nadere informatie

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V.

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Wavin Diensten BV Energiebesparing warmte-koudeopslag restwarmte Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Inhoud 2 Inhoud Wavin locatie algemeen Koude opslagsysteem Ombouw naar warmte-koude

Nadere informatie

Zacht drinkwater: Minder hard, meer profijt

Zacht drinkwater: Minder hard, meer profijt Zacht drinkwater: Minder hard, meer profijt 26 mei 2015 Arjen Grent PWN HHNK Samenwerking Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en PWN werken samen alsof ze één bedrijf zijn Calamiteitenuitrusting

Nadere informatie

2015 [Energiemeetplan CO2- reductiesyteem 2017-2020]

2015 [Energiemeetplan CO2- reductiesyteem 2017-2020] 2015 [Energiemeetplan CO2- reductiesyteem 2017-2020] Transportbedrijf R.Vels & Zn. B.V. Co2-prestatieladder 3.0 2015 Inhoud Inleiding... 2 1.1. Doelstellingen... 3 1.2. Planning meetmomenten... 3 1.3.

Nadere informatie

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017 Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland planperiode 2013 t/m 2017 13 maart 2012 1.1 Inleiding De gemeente is wettelijk verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (hierna te noemen: GRP) op te

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2011

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2011 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2011 Dienst Stadsbeheer Milieu en Vergunningen Juni 2012 2 Aanleiding De gemeente Den Haag wil in 2040 een klimaatneutrale en -bestendige

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT

GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT 12 GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT Duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen staan bij Greenportkas ondernemer Joep Raemakers hoog aangeschreven. De ondernemer wil tomaten telen, de uitputting

Nadere informatie

Waterbeheer voor de toekomst Onderzoek naar positie van Rijnland en wensen van inwoners

Waterbeheer voor de toekomst Onderzoek naar positie van Rijnland en wensen van inwoners Onderzoek naar positie van Rijnland en wensen van inwoners Contents 1 Management Summary wat vinden de inwoners belangrijk? 2 4 3 Inhoudelijke taakinvulling 14 4 Bijlagen 24 Rol van Rijnland in de maatschappij

Nadere informatie

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1

Energie meetplan 2012-2015. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Energie meetplan 2012-2015 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen 4 3 Planning meetmomenten 5 3.1. Vestiging A3 Hoogland Vastgoedonderhoud 5 Scope 1

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie