grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden"

Transcriptie

1 Afvalwater als grondstof? Energie winnen uit afvalwater Om energie uit afvalwater te winnen wordt het water van het toilet, eventueel gemengd met groente en fruitafval, vergist. Daarvoor worden een vacuümsysteem, vacuümtoiletten en leidingen aangelegd en een vergistingstank geplaatst. Een HR-verwarmingsketel kan op het verkregen biogas draaien. Het afvalwater uit de vergister krijgt nog een nabehandeling: het zogenaamde grijze water (van afwas, bad en douche) wordt gezuiverd in een zogenaamde helofytenfilter. Een helofytenfilter is eigenlijk een soort rietveld dat het water op natuurlijke wijze ontdoet van afvalstoffen. Er wordt zo duurzame energie gewonnen en het afvalwater wordt lokaal gezuiverd. Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen In verzorgingshuizen en ziekenhuizen worden veel medicijnen gebruikt. Veel van de medicijnen verlaten het menselijk lichaam via de urine. Urinescheiding en behandeling van de urine met bijvoorbeeld ozon en UV-licht voorkomt de verspreiding van medicijnresten naar het oppervlaktewater. Uit de urine kan vervolgens struviet, een fosfaatmeststof, worden gewonnen. Deze stof kan in de landbouw of bij groenvoorzieningen worden gebruikt. Zo worden schadelijke microverontreinigingen verwijderd en de nutriënten toegepast. Veel mogelijkheden Afvalscheiding aan de bron krijgt echt gestalte als urine wordt gebruikt om gewassen te bemesten, de fecaliën samen met het GFT-afval worden vergist en het grijze water in helofytenfilters wordt gezuiverd. We profiteren dan van voedsel en energie die mede met het afvalwater wordt geproduceerd. Met een nieuwe term noemen we dat cradle tot cradle. Wij zouden zeggen van wieg tot wieg, maar uiteindelijk wordt bedoeld dat we veel minder weggooien en veel meer opnieuw gaan gebruiken. Bron Algemeen Dagblad

2 Kennis en ervaring met Nieuwe Sanitatie Nieuwe sanitatie is nog in ontwikkeling. Sommige technieken hebben zich al in de praktijk bewezen. Andere worden nog uitgeprobeerd. De ontwikkelingen gaan echter snel en er is inmiddels al de nodige kennis en ervaring opgedaan. De meest actuele informatie kunt u verkrijgen bij de onderstaande instellingen: Stowa Koepelgroep Ontwikkeling Nieuwe Sanitatie Systemen Informatiecentrum Nieuwe sanitatie Een andere site met informatie is onder het thema Nieuwe sanitatie. Regelmatig worden er platformbijeenkomsten georganiseerd waar kennisuitwisseling plaats vindt tussen de verschillende bij het onderzoek en de projecten betrokken partijen (overheden, kennisinstellingen, bedrijfsleven). Meer informatie kunt u krijgen via de Stowa. Uitgave Waterschap Reest & Wieden Vormgeving en realisatie Catapult creatieve communicatie, Hellendoorn

3 Nieuwe sanitatie

4 een nieuwe kijk op afvalwater Kreten als Nieuwe Sanitatie, Bron Dagblad van het Noorden Het nieuwe plassen, Decentrale sanitatie en Brongescheiden sanitatie komen we steeds meer tegen. Bij Nieuwe sanitatie kijken we kritisch naar ons afvalwater. Hoe we het inzamelen, transporteren en verwerken. De manier waarop we nu omgaan met ons afvalwater kost veel geld. En de vraag is krijgen we dan wel voldoende waar voor ons geld? Kan het ook anders? En waarom zouden we dat dan doen? In deze brochure geven we het antwoord op de meest gestelde vragen. Wat is er mis met de oude sanitatie? Wat zijn de voordelen van de nieuwe sanitatie? Wat moeten we ons bij Nieuwe sanitatie voorstellen? En waar kunt u meer informatie krijgen? Waarom Nieuwe sanitatie? Nieuwe sanitatie staat voor allerlei veranderingen in het omgaan met afvalwater. Hoe ging het vroeger? Nou, simpel! In de 18 e eeuw gooide men in steden de inhoud van de pot nog uit het raam. Maar ons huidige afvalwatersysteem heeft zich geleidelijk aan ontwikkeld. In enkele steden in Nederland werd aan het eind van de 19 e eeuw een begin gemaakt met de aanleg van een rioolstelsel. Aan het eind van de 20ste eeuw was (vrijwel) iedereen aangesloten op het riool. De komst van de waterleiding bracht ook het spoeltoilet naar Nederland. De dagelijkse douche en de afwasmachine deden hun intrede. Het afvalwaterstelsel, zoals we dat nu kennen, heeft zich stapsgewijs ontwikkeld. We produceren geleidelijk aan ook steeds meer afvalwater (135 liter per persoon per dag). En al dat water moet worden gezuiverd. Steeds weer zijn er oplossingen bedacht om het afvalwater nog schoner te krijgen. Maar de vraag is of we dit systeem aan het eind bij de zuivering (end of the pipe) moeten verbeteren? Moeten we zuiveringen steeds beter laten zuiveren tegen steeds hogere kosten? Is dat wel duurzaam en is dat wel de meest efficiënte methode? Hebben we nu een systeem dat ook in de komende jaren voldoet en ook nog duurzaam is? Zijn er ook andere oplossingen? Moeten we niet bij de bron beginnen?

5 Steeds of sche Veranderingen Met de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (1970) is een flinke impuls gegeven aan de verbetering van de oppervlaktewaterkwaliteit in Nederland. Deze wet bepaalde dat het lozen van afvalwater op sloten en kanalen verboden was. Vanaf toen is in Nederland ook in een hoog tempo een groot aantal rioolwaterzuiveringsinstallaties gebouwd. Verschillende soorten afvalwater, zoals urine, fecaliën, badwater, hemelwater en bedrijfsafvalwater worden samen in een rioolbuis verzameld en naar de rioolwaterzuivering afgevoerd. Daar wordt het water grotendeels gezuiverd. Waterzuiveringsinstallaties kunnen niet alleen organische stof, maar ook stikstof en fosfaat uit het afvalwater verwijderen. Maar er zitten nog veel meer stoffen in het afvalwater. En die halen we er niet uit. Hormonen, medicijnresten, chemische bestanddelen uit cosmetica, enzovoort. Stoffen die tot problemen leiden voor mens en natuur. Het huidige afvalwatersysteem is een zogenaamde end of pipe-oplossing. Dat wil zeggen dat er pas aan het eind van de afvalstroom, op de zuivering, wordt gezuiverd. Nutriënten als stikstof en fosfaat worden voor ongeveer 80 à 85% uit het afvalwater gehaald, maar de huidige zuiveringsinstallaties zijn er niet op ingericht om ook andere stoffen, voor het oppervlaktewater schadelijke stoffen, te verwijderen. Zware metalen en microverontreinigingen, zoals hormonen, hormoonsysteemverstorende stoffen en medicijnresten, komen dan ook in het oppervlaktewater terecht. De afvalwaterstroom is dus niet alleen heel groot geworden, maar we moeten er ook steeds meer verontreinigingen uit halen. Het verwijderen van de stikstof kost al veel energie, maar als uit de grote afvalwaterstroom ook alle andere stoffen moeten worden verwijderd, dan moeten daarvoor nieuwe kostbare technieken aan het eind van de pijp voor worden ingezet. Technieken die bovendien veel energie vragen. Daarnaast levert ons afvalwatersysteem veel broeikasgas en vergt het veel energie. Daardoor is het systeem ook verantwoordelijk voor een deel van de klimaatproblematiek. Wasmachine (20,4%) Spoelbak (3,1%) Samenstelling afvalwater Afwassen (4,3%) Herkomst stikstof Grijswater (3,4%) Faeces (11,5%) Herkomst fosfaat Andere (6%) Toiletspoeling (6%) Faeces en urine (1,1%) Maaltijdbereiding (1,5%) Douche en bad (34,9%) Urine (85%) Grijswater (18%) Faeces (35%) Urine (47%)

6 verder zuiveren, iden bij de bron? Aanpak bij de bron Nieuwe sanitatie gaat uit van een aanpak bij de bron. Dus daar waar de vervuiling plaatsvindt. Afvalwaterstromen moeten dus niet meer onnodig verdund worden. Met het afkoppelen van hemelwater, zoals nu in Nederland al op veel plaatsen gebeurt, is daarmee al een eerste stap gezet. Dat maakt het verwerken van de verschillende afvalwaterstromen veel gemakkelijker en daardoor goedkoper en effectiever. Nieuwe sanitatie gaat ook uit van hergebruik of terugwinning van grondstoffen. Ons afvalwater bevat namelijk waardevolle stoffen. Voor een belangrijk deel zijn dat meststoffen. Meststoffen zoals stikstof, fosfaat en kalium. Stoffen die nog steeds in Nederland worden ingevoerd. Waarom zouden we deze stoffen die ruim in de urine aanwezig zijn niet direct gebruiken? Dus niet weggooien, maar gebruiken. Dat is slimmer, duurzamer en op den duur goedkoper. Fosfaaterts Nieuwe sanitatie draagt bij aan de klimaatdoelstellingen. Fecaliën bevatten veel energie. Met vergisting kan duurzame energie uit afvalwater worden opgewekt. Nieuwe technologieën voor de verwerking van het afvalwater leiden niet of in veel mindere mate tot de productie van broeikasgassen. Wat moeten we ons voorstellen bij Nieuwe sanitatie? Onder de term Nieuwe sanitatie worden verschillende technieken ontwikkeld, die afhankelijk van de lokale situatie en het beoogde doel kunnen worden toegepast. Dat heeft natuurlijk wel gevolgen. Zo zijn er bijna altijd andere toiletten nodig en meer afvoerleidingen. Enkele voorbeelden: Struviet: teruggewonnen stikstof en fosfaat Afvalwaterverwerking in de wijk Per persoon produceren we ongeveer 135 liter afvalwater per dag. Faeces (poep) en urine vormen maar ongeveer 1% van al het afvalwater, maar zorgen wel voor het grootste deel van de vervuiling (organische stof, stikstof en fosfaat). Die stoffen er uit halen, vergt een grote inspanning. Als er geen ruimte is om een bestaande zuivering uit te breiden kan bij een nieuw te bouwen woonwijk de urine apart worden ingezameld. Daarvoor worden urinescheidingstoiletten geplaatst. In deze toiletten wordt de urine apart afgevoerd naar een urinetank. De tank wordt periodiek geleegd en de urine wordt verwerkt met behulp van een minder energievragende technologie. De rest van het huishoudelijk afvalwater gaat, samen met de fecaliën, op de normale manier via de riolering naar de zuivering. Uitbreiding van de zuivering wordt, als dit op grote schaal wordt toegepast, voorkomen en er wordt bespaard op energie en de uitstoot van broeikasgas.

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING

DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING DEMONSTRATIEPROJECT D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING D ECENTRALE AFVALWATERZUIVERING INLEIDING Landustrie Sneek BV bezit een ruime hoeveelheid kennis en ervaring in het transporteren en behandelen van riool-

Nadere informatie

Hoe groen zijn uw evenementen?

Hoe groen zijn uw evenementen? Even voorstellen... GMB introduceert SaNiPhos : Europa s eerste urineverwerkingsfabriek voor het verwerken en winnen van nuttige meststoffen uit urine. Terugwinning van fosfaat en stikstof uit urine levert

Nadere informatie

Standpunt Nieuwe Sanitatie

Standpunt Nieuwe Sanitatie Standpunt Nieuwe Sanitatie Vastgesteld door het college van dijkgraaf en hoogheemraden op 12 juni 2012. Inleiding Over de manier van inzameling- en zuivering van huishoudelijk afvalwater ontstaan nieuwe

Nadere informatie

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe-

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- Vallei & Eem Veluwe Oost Veluwe Noord WELL DRA Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- februari 2015 concept De aanpak handelingsperspectieven Ontwikkelingen maatschappij

Nadere informatie

Hogeschool Plassen Een project van Hogeschool Windesheim

Hogeschool Plassen Een project van Hogeschool Windesheim Hogeschool Plassen Een project van Hogeschool Windesheim Bert Huizing De aanleiding Onlogisch, omslachtig, zeer milieu onvriendelijk Herkomst afvalwater Andere 8,2 (6%) In liters per persoon/dag en procenten

Nadere informatie

Nieuwe Sanitatie Bert Palsma Bjartur Swart

Nieuwe Sanitatie Bert Palsma Bjartur Swart Nieuwe Sanitatie Bert Palsma Bjartur Swart 24 Nieuwe Sanitatie Perspectieven Inhoudsopgave Introductie 1 Wat is Nieuwe Sanitatie? 3 Van trend tot norm? Welke maatschappelijke ontwikkelingen hebben invloed

Nadere informatie

Nieuwe sanitatie in Nederland. Bert Palsma

Nieuwe sanitatie in Nederland. Bert Palsma Nieuwe sanitatie in Nederland Bert Palsma Conventioneel is fantastisch! Drinkwater; 125 l/p/dag 180 /jr Riolering 125/ jr RWZI 135/ jr 440,- / huishouden /jr 1 toilet spoeling (5 l) ~ 0,025 1 toilet spoeling

Nadere informatie

Duurzaam Water Armhoede/Ampsen. Voorstel pilots

Duurzaam Water Armhoede/Ampsen. Voorstel pilots Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Duurzaam Water Armhoede/Ampsen Voorstel pilots Datum: 21 november 2011 LeAF Projectnummer 11-742 Postbus 500 Auteur

Nadere informatie

55e Vakantiecursus in Drinkwatervoorziening & 22e Vakantiecursus in Riolering en Afvalwaterbehandeling URINE APART INZAMELEN? Introductie Afvalwaterzuivering vindt zijn oorsprong in de behoefte om de stedelijke

Nadere informatie

Afwegingen bij Afvalwaterzuivering

Afwegingen bij Afvalwaterzuivering Afwegingen bij Afvalwaterzuivering Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu De uitgangspunten voor de bescherming van het milieu tegen verontreiniging door de lozing van afvalwater zijn

Nadere informatie

Toelichting en motivatie

Toelichting en motivatie Toelichting en motivatie van partijen in het demonstratieproject voor Decentrale sanitatie en Hergebruik (DesaH) te Sneek. De proefinstallatie voor de verwerking van het toiletwater van 32 woningen. Dit

Nadere informatie

Beleidsnotitie Uitwerking beleid Nieuwe Sanitatie

Beleidsnotitie Uitwerking beleid Nieuwe Sanitatie Beleidsnotitie Uitwerking beleid Nieuwe Sanitatie Waterschap Reest en Wieden Opstellers: ir. P. (Paul) Telkamp (Tauw) en Hans Geerse Datum augustus 2010 Van: Huidige situatie regenwater afkoppeling grijswater

Nadere informatie

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon

Naar een energieneutrale waterkringloop. Een stip op de horizon Naar een energieneutrale waterkringloop Een stip op de horizon Een stip op de horizon Energie in de kringloop waterschap Regge en Dinkel en waterschap Groot Salland werken aan initiatieven op het gebied

Nadere informatie

Lettinga Associates Foundation

Lettinga Associates Foundation Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation waterpilots ADEL, eindrapportage Opdrachtgever: Gemeente Lochem Datum: 12 november 2012 Auteurs: Jan Weijma Tiemen

Nadere informatie

SCHOON EN VEILIG WATER

SCHOON EN VEILIG WATER SCHOON EN VEILIG WATER Publicatie Afvalwater 2011 U staat er vast niet dagelijks bij stil wat er allemaal voor nodig is om het afvalwater en regenwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Nadere informatie

deugd Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport

deugd Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport Fina Final l rereport deugd Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport 2011 27 DEUGD Duurzame Energie Uit Geconcentreerde stromen Deventer rapport 2011 27 ISBN 978.90.5773.538.7 stowa@stowa.nl

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

Gezondheid en sanitatie. Imke Leenen

Gezondheid en sanitatie. Imke Leenen Gezondheid en sanitatie Imke Leenen Waarom aandacht hiervoor? 2 Maatschappij is in beweging: veranderend klimaat andere sanitatieconcepten verstedelijking duurzaamheid (terugwinning energie en stoffen)

Nadere informatie

Verslag excursie Het Nieuwe Plassen

Verslag excursie Het Nieuwe Plassen Verslag excursie Het Nieuwe Plassen Toiletten met urinescheiding de ervaringen in Zweden en Duitsland 16 t/m 19 januari 2005 Opgesteld door: Jelle Roorda Inhoud Inhoud...2 1. Aanleiding en doel...3 2.

Nadere informatie

Pharmafilter. april 2012

Pharmafilter. april 2012 Pharmafilter Resultaten DEMONSTRATIEPROJECT IN HET Reinier de Graaf Gasthuis Delft april 2012 Pharmafilter een schoner ziekenhuis, een schoner milieu Afval door de riolering afvoeren, voor een schoner

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater?

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Schoon water Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Welkom bij een van de rioolwaterzuiveringsinstallaties van Waterschap Peel en Maasvallei. Schoon regenwater kan prima worden opgevangen in een regenwaterbuffer.

Nadere informatie

Inhoud: 1. Interview. Interview met wethouder Alex Langius, gemeente Assen

Inhoud: 1. Interview. Interview met wethouder Alex Langius, gemeente Assen Inhoud: 1. Interview met wethouder Alex Langius 2. Stand van zaken: Samenwerken is must! 3. Uitgelicht: Grondstof-RWZI 4. Ontwikkelingen: Afvalwaterplan DAL/W 2 5. Colofon Wat vindt u van deze nieuwsbrief?

Nadere informatie

Beleid Programmalijn 3 Duurzaam zuiveren Vastgesteld door het BOSAZ op 21 april 2016

Beleid Programmalijn 3 Duurzaam zuiveren Vastgesteld door het BOSAZ op 21 april 2016 Beleid Programmalijn 3 Duurzaam zuiveren Vastgesteld door het BOSAZ op 21 april 2016 De SAZ+ werkt volgens vier programmalijnen naar de stip op de horizon: 1. Van vervangen naar verbeteren 2. Aanpak rioolvreemd

Nadere informatie

Nieuwe sanitatie. Conventionele sanitatie is geweldig. Of misschien?. Hoe kun je dat anders aanpakken? Waarom dan toch nieuwe sanitatie?

Nieuwe sanitatie. Conventionele sanitatie is geweldig. Of misschien?. Hoe kun je dat anders aanpakken? Waarom dan toch nieuwe sanitatie? Nieuwe sanitatie Bert Palsma STOWA 14-10-2015 Conventionele sanitatie is geweldig Drinkwater; 125 l/p/dag 200 /jr Riolering 195/ jr RWZI 175/ jr 575,- / huishouden /jr 1 toilet spoeling (5 l) ~ 0,025 1

Nadere informatie

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden gemeente Ede Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden U woont in een gebied waar het huishoudelijk afvalwater via een pompput op de drukriolering wordt geloosd. Omdat de werking van drukriolering

Nadere informatie

NIEUW SANITATIE DICHTBIJ of VERAF?

NIEUW SANITATIE DICHTBIJ of VERAF? NIEUW SANITATIE DICHTBIJ of VERAF? Mark van Loosdrecht Bioprocestechnologie TU-Delft 1 RIONEDdag Februari 2007 RIOLERING / RWZI - 1 Systeem Samenstelling Debiet Temperatuur 2 1 VERANDERINGEN - Warmtewinning:

Nadere informatie

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat FOSFAATFABRIEK Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) (Rafaël Lazaroms, coördinator klimaat en energie Unie van Waterschappen) 1 mei 2012 1 Inhoud presentatie Green

Nadere informatie

Sneek Noorderhoek. Innovatief concept geëvalueerd. Gemeente Sudwest Fryslan De Wieren Desah bv SNN Provincie Friesland Wetterskip Fryslan

Sneek Noorderhoek. Innovatief concept geëvalueerd. Gemeente Sudwest Fryslan De Wieren Desah bv SNN Provincie Friesland Wetterskip Fryslan Sneek Noorderhoek Innovatief concept geëvalueerd Gemeente Sudwest Fryslan De Wieren Desah bv SNN Provincie Friesland Wetterskip Fryslan.. Inhoud Noorderhoek het concept Noorderhoek onderzoek en evaluatie

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver Mobiele waterzuivering voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver ing Afvalwater zuiveren voor de deur Afvalwater zuiveren voor de deur? Niet

Nadere informatie

Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch

Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch Voorbeeldprojecten Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch Waterschapsenergie, Waterschap Aa en Maas, Den Bosch Data Contact: Waterschap Aa en Maas Meer informatie: www.aaenmaas.nl Water Hitte

Nadere informatie

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart.

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. 3 Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. Een bron van inspiratie voor iedereen die wil bouwen aan een betere

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2014

Publieksmilieujaarverslag 2014 Publieksmilieujaarverslag 2014 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

Anders omgaan met huishoudelijk afvalwater

Anders omgaan met huishoudelijk afvalwater Anders omgaan met huishoudelijk afvalwater Koepelgroep Ontwikkeling Nieuwe Sanitaire Systemen In opdracht van Stowa Anders omgaan met huishoudelijk afvalwater Koepelgroep Ontwikkeling Nieuwe Sanitatie

Nadere informatie

Verbindend Water Lange termijn visie op de Waterketen

Verbindend Water Lange termijn visie op de Waterketen Verbindend Water Lange termijn visie op de Waterketen Een visie voor en door rijk, provincies, waterschappen, gemeenten en drinkwaterbedrijven 1 Verbinding en inspiratie De klimaatverandering, de vervanging

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Warm afvalwater verliest een groot deel van zijn warmte in de afvoer en het riool. Als we deze warmte weten terug te winnen, biedt dat grote mogelijkheden

Nadere informatie

Publieksmilieujaarverslag 2013

Publieksmilieujaarverslag 2013 Publieksmilieujaarverslag 2013 Waarom dit milieujaarverslag? Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard is wettelijk verplicht om voor de afvalwaterzuiveringsinstallatie (awzi) Kralingseveer

Nadere informatie

Lettinga Associates Foundation

Lettinga Associates Foundation Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Beschrijving en kostendetaillering waterpilots ADEL- Herziene werkzaamheden LeAF Opdrachtgever: Gemeente Lochem Datum:

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid

VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid VERKLARING Green Deal tussen Unie van waterschappen en Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder

Nadere informatie

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum

Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Eigen -/ Keteninitiatief CO2 footprint Innovatie Kennis Centrum Versie: 0.0 Datum: 21-4-2015 Auteur: Vrijgave: M.J.A. Rijpert T. Crum 1 IKN (Innovatie Kenniscentrum Nederland) Copier is de initiatiefnemer

Nadere informatie

Een plan ontwikkelen in Oosterwold. Themagids Hoe kan ik afvalwater zuiveren? (over huishoudelijk afvalwater)

Een plan ontwikkelen in Oosterwold. Themagids Hoe kan ik afvalwater zuiveren? (over huishoudelijk afvalwater) Een plan ontwikkelen in Oosterwold Themagids Hoe kan ik afvalwater zuiveren? (over huishoudelijk afvalwater) Waterschap Zuiderzeeland Postbus 229 8200 AE LELYSTAD telefoon: (0320) 274 911 fax: (0320) 247

Nadere informatie

U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale procedure.

U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale procedure. datum 31-3-2014 dossiercode 20140331-63-8729 Geachte heer/mevrouw Jeroen Overbeek, U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale

Nadere informatie

RIOLERING VERVANGEN EN HERINRICHTEN STRAAT

RIOLERING VERVANGEN EN HERINRICHTEN STRAAT RIOLERING VERVANGEN EN HERINRICHTEN STRAAT Deel Boven-Hardinxveld tussen Rivierdijk Wetering en Koningin Wilhelminalaan Nassaustraat. Uitnodiging voor de bewonersavond op 27 juni en 5 juli 2016 van 19:00

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2

Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2 FFinal ina l re report p ort Stationsplein 89 POSTBUS 2180 3800 CD AMERSFOORT Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2 TEL 033 460 32 00 FAX 033 460 32 50 Nieuwe Sanitatie Apeldoorn 2 (NSA II) 2013 rapport 26 2013

Nadere informatie

De Veranderende Zorgplicht

De Veranderende Zorgplicht De Veranderende Zorgplicht Ede 23 april 2015 Frans Debets Debets b.v. i.s.m. Een korte versie van een cursus op 14 juni 1- De Veranderende Waterwetwetgeving 1. Achtergronden en betekenis van de veranderingen

Nadere informatie

De hoogwaardige zuivering van afvalwater papierfabrieken Eerbeek

De hoogwaardige zuivering van afvalwater papierfabrieken Eerbeek De hoogwaardige zuivering van afvalwater papierfabrieken Eerbeek De drie oprichters van IWE Binnen modern en duurzaam ondernemerschap past het niet om het milieu onnodig te belasten. Een besef dat nu wijdverbreid

Nadere informatie

Regenwater een hemels geschenk. Subsidiemogelijkheden voor hergebruik en afkoppeling afvoer

Regenwater een hemels geschenk. Subsidiemogelijkheden voor hergebruik en afkoppeling afvoer Regenwater een hemels geschenk Subsidiemogelijkheden voor hergebruik en afkoppeling afvoer Hergebruik en afkoppelen van regenwater Bouw- of verbouwplannen? Maak meteen uw regenwaterafvoer klimaatbestendig!

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

Naam auteur: André Hammenga Afdeling: Schoon Water Plaats/Datum: Veendam, 06-10-2010. Zuiveringsstrategie 2030

Naam auteur: André Hammenga Afdeling: Schoon Water Plaats/Datum: Veendam, 06-10-2010. Zuiveringsstrategie 2030 Naam auteur: André Hammenga Afdeling: Schoon Water Plaats/Datum: Veendam, 06-10-2010 Zuiveringsstrategie 2030 Zuiveringsstrategie 2030.docx 2:25 Inhoudsopgave Samenvatting... 4 Inleiding... 4 Ontwikkelingen...

Nadere informatie

BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER. Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling

BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER. Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling Bioremediering wetgeving Richtlijn Duurzaam gebruik van pesticiden (EU 2009/128) Vlaanderen: Vlarem -

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van Afvalwater in Nederland Situatierapport 2012 ex artikel 16 van richtlijn

Nadere informatie

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo Presentatie Wateroverlast AOC Oost Almelo Inhoud - Intro wateroverlast - Afbeeldingen wateroverlast - Opdracht 1 Oorzaken wateroverlast - Oorzaken wateroverlast - Mogelijk oorzaken - Opdracht 2 Oplossingen

Nadere informatie

AFVALWATERKETEN ONTKETEND

AFVALWATERKETEN ONTKETEND SNELLE EMISSIESCHATTING VOOR GEMENGDE EN GESCHEIDEN RIOOLSTELSELS STICHTING TOEGEPAST ONDERZOEK WATERBEHEER TEL 030 232 11 99 FAX 030 232 17 66 Arthur van Schendelstraat 816 POSTBUS 8090 3503 RB UTRECHT

Nadere informatie

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s In vogelvlucht Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s watersysteem De afvalwaterketen Wij beschouwen de afvalwaterketen als één geheel,

Nadere informatie

Tubbergen o. gemeente. Aan de gemeenteraad. Vergadering: 8 september 2014. Nummer: Tubbergen, 28 augustus 2014

Tubbergen o. gemeente. Aan de gemeenteraad. Vergadering: 8 september 2014. Nummer: Tubbergen, 28 augustus 2014 gemeente Tubbergen o Aan de gemeenteraad Vergadering: 8 september 2014 Nummer: 9A Tubbergen, 28 augustus 2014 Onderwerp: Vaststellen verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater. Samenvatting

Nadere informatie

Aanvraag rioolvergunning

Aanvraag rioolvergunning Aanvraag rioolvergunning Persoonlijke gegevens Vul hier uw persoonlijke gegevens in. De aanvrager moet de eigenaar zijn Voorletters Tussenvoegsels Naam Straatnaam en huisnummer Postcode Woonplaats Telefoonnummer

Nadere informatie

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Koepelgroep ONSS. Stand van zaken tot 2010 Ontwikkelingen december 2010 Koepelgroep ONSS

Koepelgroep ONSS. Stand van zaken tot 2010 Ontwikkelingen december 2010 Koepelgroep ONSS Koepelgroep ONSS Stand van zaken tot 2010 Ontwikkelingen 2011 december 2010 Koepelgroep ONSS 1 Inleiding Jaarlijks wordt door de Koepelgroep ONSS een overzicht met een stand van zaken en de voornemens

Nadere informatie

Raming totaalproject: 6.277.804 EUR

Raming totaalproject: 6.277.804 EUR Project gemeente Schelle: Wegen- en rioleringsproject Steenwinkelstraat, Tuinlei, Hulstlei, A. Rodenbachplaats en Hoge Weg - Aanleg gescheiden riolering en wegenis - Status ontwerpfase - Raming totaalproject:

Nadere informatie

collect & use rainwater

collect & use rainwater rainwater Joepie het regent in België Je kan het leuk vinden of niet maar we wonen in België en het regent hier nu éénmaal vaak. Reden te meer om dit ongemak om te buigen in uw voordeel. Wist je dat regenwater

Nadere informatie

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie Willem Schipper Fosfor, fosfaat Onvervangbaar element voor leven Wordt aangetroffen in planten en dieren In omloop gebracht door

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Directoraat-Generaal Water Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Inzameling, transport en behandeling

Nadere informatie

EvaluatiE NiEuwE SaNitatiE NoordErhoEk SNEEk 2014

EvaluatiE NiEuwE SaNitatiE NoordErhoEk SNEEk 2014 Final l rereport Evaluatie Nieuwe Sanitatie Noorderhoek Sneek rapport 214 38 Evaluatie Nieuwe Sanitatie Noorderhoek Sneek rapport 214 38 ISBN 978.9.5773.656.8 stowa@stowa.nl www.stowa.nl TEL 33 46 32 FAX

Nadere informatie

Beleid gemeente De Marne bij verstoppingen van riolering - Riolering en water. vastgesteld in B&W d.d. 20 november 2007. Leens, oktober 2007

Beleid gemeente De Marne bij verstoppingen van riolering - Riolering en water. vastgesteld in B&W d.d. 20 november 2007. Leens, oktober 2007 Beleid gemeente De Marne bij verstoppingen van riolering - Riolering en water vastgesteld in B&W d.d. 20 november 2007 Leens, oktober 2007 A.S. Zwart Pol Medew. afd. Gemeentewerken Inhoudsopgave 1. Inleiding.

Nadere informatie

Afdeling Vergunningen Toezicht en Handhaving Aanvraagformulier maatwerkvoorschriften op basis van het Besluit lozen buiten inrichtingen

Afdeling Vergunningen Toezicht en Handhaving Aanvraagformulier maatwerkvoorschriften op basis van het Besluit lozen buiten inrichtingen Afdeling Vergunningen Toezicht en Handhaving Aanvraagformulier maatwerkvoorschriften op basis van het Besluit lozen buiten inrichtingen Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Purmerend.

Nadere informatie

ErvaringEn met de toegepaste technologie op de demo-site lemmerweg-oost in sneek

ErvaringEn met de toegepaste technologie op de demo-site lemmerweg-oost in sneek NieuWe Final l report SaNitatie op WijkNiveau ErvaringEn met de toegepaste technologie op de demo-site lemmerweg-oost in sneek rapport 2014 W02 I Ervaringen met de toegepaste technologie op de demo-site

Nadere informatie

Vuilwater? Vang het op!

Vuilwater? Vang het op! Vuilwater? Vang het op! Gewoon schoon, lekker fri( )s Vuilwater opvangen kost niet veel, lozen wel Fryslân is een echte watersportprovincie. Boottoeristen kunnen hier genieten van stilte, ruimte en prachtige

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Directoraat-Generaal Water Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Inzameling, transport en behandeling

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk Inleiding KNAG 7 december 2012 Dijkgraaf Herman Dijk WATERSCHAPPEN IN NEDERLAND 25 GEBIED GROOT SALLAND oppervlakte: 120.000 ha, inwoners: 360.000 26% onder zeeniveau Wanneer geen dijken/duinen: 66% regelmatig

Nadere informatie

Bijlage 1 (Regeling afvoer per as)

Bijlage 1 (Regeling afvoer per as) Bijlage 1 (Regeling afvoer per as) Modellen 1. Aanvraagformulier: aanvraag overeenkomst voor het rechtstreeks aanvoeren van afvalstoffen op een rioolwaterzuiveringsinstallatie van Waterschap Rivierenland.

Nadere informatie

Waterhuishouding in de Contreie

Waterhuishouding in de Contreie Waterhuishouding in de Contreie Water speelt een belangrijke rol in de Contreie. Er is bij de ontwikkeling van deze woonwijk gekozen om het regenwater of te infiltreren in de bodem of hiermee de omliggende

Nadere informatie

De volgende stukken uit het Activiteitenbesluit heeft u nodig om de juiste lozingenroutes te kunenn bepalen:

De volgende stukken uit het Activiteitenbesluit heeft u nodig om de juiste lozingenroutes te kunenn bepalen: Bijlage bij oefeningen agrarische lozingen. De volgende stukken uit het Activiteitenbesluit heeft u nodig om de juiste lozingenroutes te kunenn bepalen: Riolering: Lozen in vuilwaterriool: toegestaan,

Nadere informatie

Grondstof voor een beter milieu

Grondstof voor een beter milieu Afval is Grondstof voor een beter milieu ISO-14001 Haal meer uit afval Gescheiden inzameling De Gewestelijke Afvalstoffen Dienst (GAD) zorgt voor het inzamelen van het huishoudelijk afval in Gooi en Vechtstreek.

Nadere informatie

Handleiding. Afvalwaterzuivering. Uitleg Samenvatting Test jezelf

Handleiding. Afvalwaterzuivering. Uitleg Samenvatting Test jezelf Handleiding Voorbereiding Organiseer eventueel een excursie naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie in de directe omgeving. Deze excursie kan worden gepland voorafgaand aan de behandeling van dit Bloq,

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

Forum relinen 2014. "Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid" Huidige situatie. Opbouw. Visitatiecommissie.

Forum relinen 2014. Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid Huidige situatie. Opbouw. Visitatiecommissie. Forum Relinen & Rioolbeheer 2014 Datum: 20 november 2014 in Hotel Vianen Organisatie: Stichting Kenniscentrum Rioolrenovaties "Renoveren als instrument voor verbeteren doelmatigheid" Wat is doelmatigheid?

Nadere informatie

Ecologie: Excursie naar milieuvriendelijke landbouwbedrijven

Ecologie: Excursie naar milieuvriendelijke landbouwbedrijven Ecologie: Excursie naar milieuvriendelijke landbouwbedrijven Oplossingenbundel 2 1 Korte uitleg In deze bundel staat kort uitgeschreven wat de mogelijke oplossingen kunnen zijn voor een vraag. Bij sommige

Nadere informatie

Campagneteksten glas en papier

Campagneteksten glas en papier Campagneteksten glas en papier Voor de glas-en-papier-campagne zijn twee uitgewerkte campagneteksten geschreven in de vorm van: DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER GLAS DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER PAPIER Deze

Nadere informatie

Water hergebruiken is nog maar het begin. Doctoraat van Anh Tran, 26 november 2014

Water hergebruiken is nog maar het begin. Doctoraat van Anh Tran, 26 november 2014 Water hergebruiken is nog maar het begin Doctoraat van Anh Tran, 26 november 2014 Waterschaarste en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen zijn belangrijke uitdagingen voor duurzame ontwikkeling. Volgens

Nadere informatie

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO INHOUDSOPGAVE - AANLEIDING - HUIDIGE SITUATIE - GEVOLGEN RIOOLOVERSTORT - OVERSTORTREDUCTIE - BERGING EN BEZINKING OVERTOLLIG RIOOLWATER - WERKING BBB - WERKING (schematisch)

Nadere informatie

Respons Van de 779 benaderde panelleden hebben 544 de vragenlijst ingevuld. Dat is een respons van 70%.

Respons Van de 779 benaderde panelleden hebben 544 de vragenlijst ingevuld. Dat is een respons van 70%. Inleiding Keuze voor de toekomst: inzameling van afval De gemeente Oss moet de komende jaren besparen. Ook het inzamelen van huishoudelijk afval moet slimmer en goedkoper worden. Uit het oogpunt van duurzaamheid

Nadere informatie

BOAS-overeenkomst Glanerbrug. Definitief

BOAS-overeenkomst Glanerbrug. Definitief BOAS-overeenkomst Glanerbrug Definitief 30 september 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Situatiebeschrijving... 3 3 Werkwijze en aanbevelingen... 4 4 Afspraken... 4 5 Financiën... 5 6 Besparingen...

Nadere informatie

WATER FACTORY. Productinformatie»

WATER FACTORY. Productinformatie» WATER FACTORY Productinformatie» » Drinkwater... Kwaliteit van uw drinkwater Hoeveel water drinkt u per dag? U drinkt het misschien zo uit de kraan, maakt er koffie, thee of limonade van en u kookt er

Nadere informatie

Bouwkavels. Flierhuyserve Hellendoorn Noord 13INT01451. Ontwerp uw eigen woning

Bouwkavels. Flierhuyserve Hellendoorn Noord 13INT01451. Ontwerp uw eigen woning Bouwkavels Flierhuyserve Hellendoorn Noord 13INT01451 Ontwerp uw eigen woning Februari 2015 INTRODUCTIE BOUWKAVELS Flierhuyserve 1 t/m 7 (oneven) zijn kavels voor twee-onder-een-kap woningen. Huisnummer

Nadere informatie

Wet en regelgeving met betrekking tot regenwater in Duitsland

Wet en regelgeving met betrekking tot regenwater in Duitsland Wet en regelgeving met betrekking tot regenwater in Duitsland Wettelijke basis Vanaf maart 2010 is in principe iedere eigenaar van een nieuw bebouwd perceel verplicht het regenwater gescheiden van het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5.

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5. PROJECT BEHANDELING HUISHOUDELIJK AFVALWATER Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat 5. Conclusie 6. Bijlagen

Nadere informatie

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.)

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.) CERTIFICAAT, bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Attero Zuid B.V. AZN Holding B.V. Meander 861 6825 MH Arnhem Postbus 4114 6080 AC Haelen en de toepassing daarvan voldoen aan de voorwaarden gesteld

Nadere informatie

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit?

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? Spreker: Datum: Locatie: Joop Suurmeijer en Robert Jansen 19 maart 2015 VNG-congres Utrecht GFT-afval heeft

Nadere informatie

Lettinga Associates Foundation

Lettinga Associates Foundation Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Ontwerp waterpilots ADEL Opdrachtgever: Gemeente Lochem Datum: 19 juli 2012 Auteurs: Jan Weijma Tiemen Nanninga Lettinga

Nadere informatie

Gescheiden riolering voor bestaande woningen

Gescheiden riolering voor bestaande woningen Gescheiden riolering voor bestaande woningen een geschenk uit de hemel gebruik je nuttig. Daarom houden we hemelwater en afvalwater graag apart. WaT uit de hemel komt, hoort niet In de riolering Water

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering

Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering voorbeeldopdracht Nieuwegein, 2012 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, september 2012 Groningenhaven 7 3433

Nadere informatie

Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen. Deel 2: Afwateringssysteem

Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen. Deel 2: Afwateringssysteem Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen Deel 2: Afwateringssysteem De Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen

Nadere informatie

2 De zuivering van afvalwater Typen bedrijfsafvalwater De zuivering in vogelvlucht Afsluiting 21

2 De zuivering van afvalwater Typen bedrijfsafvalwater De zuivering in vogelvlucht Afsluiting 21 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Waterverontreiniging: aard en omvang 9 1.1 Oorzaken van de waterverontreiniging 9 1.2 Om welke stoffen gaat het? 10 1.3 Kengetallen van waterverontreiniging 12 1.4 Afsluiting

Nadere informatie