Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Warmte Koude Opslag. Wat is WKO? Diep onder Drenthe"

Transcriptie

1 Warmte Koude Opslag Wat is WKO? Diep onder Drenthe

2

3 Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug en de Havelterberg, ontstaan door ijsstromen van jaar geleden. Klimaatverandering is van alle dag. Alleen het tempo en de gevolgen zijn verschillend. Het veranderende klimaat dwingt ons om op een andere manier om te gaan met ons energieverbruik. Drenthe is de energieregio bij uitstek. In het verleden met turf, olie en gas. In de toekomst met duurzame energievoorzieningen als biomassa, groen gas en aardwarmte. Dit zijn belangrijke pijlers om tot een duurzame energiehuishouding te komen. Voor de toekomst is het nodig om nu verantwoorde en duurzame beslissingen te nemen. Warmte Koude Opslag, ook wel WKO genoemd, is een vorm van duurzame energie. Voor de provincie Drenthe is WKO een belangrijke energietechniek, waarmee we de uitstoot van broeikasgassen op korte en lange termijn kunnen en willen terugdringen. Met aandacht en daadkracht willen wij als bevoegd gezag, samen met gemeenten en marktpartijen, WKO op een verantwoorde manier een prominente plek geven in onze Drentse ondergrond. Daarom voorzien we u graag van informatie met verschillende brochures en de website De website bevat bovendien een inter actieve WKO-tool. Met behulp van deze tool en een handig stappenplan weet u hoe u kunt komen van idee tot realisatie van een WKO-installatie. In deze brochure leest u wat WKO is en welke systemen er zijn. 3

4 Terminologie Warmte Koude Opslag (WKO) is een techniek waarmee energie uit de bodem wordt gewonnen en opgeslagen. Deze energie wordt gebruikt om gebouwen te verwarmen of te koelen. Bij WKO wordt gebruik gemaakt van de warmte die van nature aanwezig is in de bodem en het grondwater. Daarmee is WKO een vorm van duurzame energie. Bodemenergie, WKO, KWO, geothermie; er worden verschillende termen gebruikt en dat geeft soms verwarring. Wij gaan uit van de volgende definities: Bodemenergie is een verzamelnaam van systemen die de bodem of ondergrond gebruiken als energiebron en/of buffer. Er zijn verschillende vormen: Warmte Koude Opslag Het winnen en opslaan van energie (5-25 C) tussen 0 en circa 300 meter onder maaiveld. Ook wel genoemd: WKO, ondergrondse energieopslagsystemen, KWO, UTES, bodemwarmtewisselaars. Geothermie Het winnen van energie ( C) tussen 1,5 en circa 3 kilometer onder maaiveld. Ook wel genoemd: aardwarmte. Luchtopslagsystemen Het opslaan van gecomprimeerde lucht in een ondergrondse ruimte (bijvoorbeeld zoutkoepel). Afhankelijk van de vraag wordt vervolgens elektriciteit opgewekt door het laten ontsnappen van lucht uit de zoutkoepel. Ook wel genoemd: compressed air. Deze brochure gaat over Warmte Koude Opslag. Informatie over geothermie en luchtopslag blijft buiten beschouwing. 4

5

6 WKO-systemen Warmte Koude Opslag kent twee systemen om energie uit de bodem te winnen en op te slaan: open en gesloten WKO-systemen. Open WKO-systemen Bij open WKO-systemen wordt grondwater opgepompt, vervolgens gebruikt voor verwarming of koeling van het gebouw en tot slot weer geïnfiltreerd in de grond. De watervoerende lagen in de bodem (aquifers) werken als buffer. Er zijn drie varianten bij open WKO-systemen: 1 Recirculatie 2 Warme koudebron (doublet) 3 Monobron 6

7 1 Recirculatie Recirculatie is het meest eenvoudige open systeem. Het werkt met een vaste onttrekkingsbron en een vaste retourbron. Grondwater van 10 à 12 C wordt opgepompt en naar de warmtewisselaar geleid. In de zomer, wanneer er koeling van het gebouw nodig is, wordt het grondwater licht opgewarmd. In de winter koelt het grondwater af. Met een warmtepomp wordt warmte uit het grondwater onttrokken. Dit resulteert erin dat het grondwater s zomers met circa 17 C en s winters met circa 8 C wordt geïnfiltreerd in de retourbron. De stromingsrichting van het grondwater blijft in beide gevallen gelijk. Bij de infiltratiebron wordt dus elke zomer en winter afwisselend warm en koud grondwater geïnfiltreerd. Deze temperatuurfluctuaties dempen elkaar in de bodem uit. Het grondwater dat na verloop van tijd weer bij de onttrekkingsbron komt, heeft hierdoor weer een gemiddelde temperatuur van 10 à 12 C. In figuur 1 en 2 is het principe van het recirculatiesysteem in zomer- en wintersituatie weergegeven. Figuur 1 en 2: recirculatiesysteem in zomer- en wintersituatie 7

8 2 Warme koudebron (doublet) Een ander open WKO-systeem maakt gebruik van twee bronnen, een zogenaamd doublet. s Winters wordt grondwater uit de warme bron onttrokken, waarna het de warmte afgeeft aan de warmtewisselaar. Het afgekoelde grondwater (rond 7 C) wordt vervolgens geïnfiltreerd in de koude bron. s Zomers draait dit proces om, evenals de stromingsrichting van het grondwater. Grondwater uit de koude bron wordt dan gebruikt voor koeling, waarna het met een hogere temperatuur (rond 20 C) weer in de warme bron wordt geïnfiltreerd. Het komt erop neer dat winterkoude wordt opgeslagen voor gebruik in de zomer en zomerwarmte voor gebruik in de winter. In figuur 3 en 4 is het principe van het warmte koudebron systeem in zomer- en wintersituatie weergegeven. Figuur 3 en 4: warme koudebron systeem in zomer- en wintersituatie 8

9 3 Monobron De werking van een monobron systeem is vergelijkbaar met een warme koudebron systeem, maar dan in verticale richting. De warme en koude bron bevinden zich nu boven elkaar, in plaats van naast elkaar. In figuur 5 en 6 is het principe van het monobron systeem in zomer- en wintersituatie weergegeven. Figuur 5 en 6: monobron systeem in zomer- en wintersituatie 9

10 10

11 Gesloten WKO-systemen Voor gesloten WKO-systemen is een stelsel van buizen in de bodem nodig. Hierin wordt water of glycol, het zogenoemde medium, rondgepompt. Door geleiding kan warmte of koude worden onttrokken aan de bodem. Dit systeem, met een bodemwarmtewisselaar, gebruikt geen grondwater. Het rondgepompte medium is opgesloten in het stelsel van buizen. Een gesloten WKO-systeem wordt vrijwel altijd gecombineerd met een warmtepomp. Het systeem kan gebouwen ook koelen. Warmte uit gebouwen wordt met behulp van de warmtepomp onttrokken en in de bodem geladen. Dit is zeker in warme tijden comfortverhogend. Er zijn twee varianten van gesloten WKO-systemen: 1 Horizontale bodemwarmtewisselaars 2 Verticale bodemwarmtewisselaars 11

12 1 Horizontale bodemwarmtewisselaar Bij een horizontale bodemwarmtewisselaar wordt een stelsel van buizen horizontaal op circa 1 tot 2 meter onder maaiveld aangebracht. In figuur 7 en 8 is het principe van een horizontale bodemwarmtewisselaar in zomer- en wintersituatie weer - gegeven. Figuur 7 en 8: horizontale bodemwarmtewisselaar in zomer- en wintersituatie 12

13 2 Verticale bodemwarmtewisselaar Bij een verticale bodemwarmtewisselaar ligt het stelsel van buizen verticaal, tot circa 25 meter of soms veel dieper in de bodem. In figuur 9 en 10 is het principe van een verticale bodemwarmtewisselaar in zomer- en wintersituatie weergegeven. Een horizontale bodemwarmtewisselaar vraagt meer grondoppervlakte dan een verticale wisselaar. Het laatste principe wordt daarom over het algemeen vaker toegepast. Figuur 9 en 10: verticale bodemwarmtewisselaar in zomer- en wintersituatie 13

14 Overzicht verschillen open en gesloten systemen In onderstaande tabel staan de belangrijkste verschillen tussen open en gesloten WKO-systemen weergegeven. Werkingsprincipe Open WKO-systemen Bronnensysteem met putten, waarin grondwater wordt rondgepompt. Het grondwater werkt als medium voor de opslag van energie. Gesloten WKO-systemen In een stelsel van buizen wordt een medium (water en/of glycol) rondgepompt met een bodemwarmtewisselaar. Door geleiding wordt warmte of koude aan de bodem onttrokken. Met name voor warmtevraag Gebruik Met name voor warmte- en koudevraag Doel/schaal Grotere bedrijven / utiliteit Woningen en kleinere bedrijven / utiliteit Terugverdientijd 5-8 jaar jaar Melding / vergunning Afhankelijk van systeemgrootte meldings- of vergunningsplichtig Afhankelijk van systeemgrootte meldings- of vergunningsplichtig

15 Het voornaamste verschil tussen open en gesloten systemen betreft de toepassing. Open WKO-systemen hebben meestal meer vermogen dan gesloten WKO-systemen, waardoor toepassing vooral bij een grotere warmte- en koudevraag plaatsvindt. Bijvoorbeeld in ziekenhuizen. Het meest ingezette open WKO-systeem is de warme koudebron, ook wel doublet genoemd. Gemiddeld liggen open WKO-systemen op een diepte van meter. De minimale afstand tussen de infiltratie- en de onttrekkingsbron is meestal meter. De opbrengst, ook wel debiet genoemd, ligt rond de m 3 /uur, bij zeer grote gebouwen rond de 250 m 3 /uur. Voor woningen zijn kleinere volumes nodig, lager dan 10 m 3 /uur. 15

16 Interessante websites Warmte Koude Opslag-website van de provincie Drenthe Een informatieve website over WKO in Drenthe, voorzien van een interactieve WKO-tool. DINOLoket Centrale toegangspoort tot Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (DINO) Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) SIKB is een netwerkorganisatie die bedrijfsleven en overheid bij elkaar brengt om samen de kwaliteit van de uitvoering van archeologie en het (water-)bodembeheer te verbeteren. Bodemplus Op deze website staan boorbedrijven die gecertificeerd zijn op basis van BRL Warmte Koude Opslag-website van Agentschap NL De WKO website van Agentschap NL. WKO-tool Quickscan naar toepasbaarheid van WKO in heel Nederland. Deze is gemaakt in het kader van het samenwerkingsprogramma WKO. Helpdesk Water De Waterwet regelt het beheer van oppervlakte water en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. wetgeving-beleid/waterwet Meermetbodemenergie Meer met bodemenergie is een tweejarig onderzoeksprogramma dat zich richt op de toepassing van bodemenergie. 16

17 17

18 Colofon Brochures Meer aanvullende informatie vindt u in de brochures: - Waar is WKO mogelijk? - Stappenplan WKO Contactgegevens Provincie Drenthe U kunt contact opnemen met de provincie voor de volgende onderwerpen: - Meldingen en vergunningen aanvragen - Vergunningverlening - Handhaving - Projectleiding Bodemenergie Telefoon (0592) Gemeenten Voor de afstemming met andere vergunningen kunt u contact opnemen met uw gemeente. Grafische verzorging Docucentrum, provincie Drenthe 18

19 Ga direct naar de WKO website van de provincie Drenthe. 19

20 DO

Warmte Koude Opslag. Stappenplan WKO. Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Stappenplan WKO. Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Stappenplan WKO Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan zijn de Hondsrug

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag. Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe

Warmte Koude Opslag. Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe Warmte Koude Opslag Welke regels gelden voor WKO? Diep onder Drenthe Klimaatbestendig Drenthe Klimaatveranderingen van vele eeuwen zijn nog steeds zichtbaar in het Drentse landschap. Voorbeelden hiervan

Nadere informatie

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen

Open en gesloten WKO systemen. Open systemen Open en gesloten WKO systemen Open systemen Een kenmerk van open systemen is dat er grondwater onttrokken en geïnfiltreerd wordt. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen doubletsystemen, monobronsystemen

Nadere informatie

White Paper Warmtepompsysteem

White Paper Warmtepompsysteem White Paper Warmtepompsysteem Inleiding Een warmtepompsysteem is voor veel mensen inmiddels een bekend begrip, toch ontstaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de werking van het systeem. Dit blijkt

Nadere informatie

WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld. Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012

WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld. Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012 WKO-coach Drenthe Kansen gemeente Westerveld in beeld Rutger Wierikx IF Technology 9 februari 2012 Inhoud 1. Introductie 2. Inventarisatie a. Bodemgeschiktheid b. Bouwontwikkelingen c. Omgevingsbelangen

Nadere informatie

Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen. Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding

Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen. Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding Registratie van bestaande bodemwarmtewisselaars/ bodemgekoppelde warmtepompen Meld uw systeem en voorkom onderlinge beïnvloeding Het gebruiken van de bodem als energiebron is de laatste jaren in populariteit

Nadere informatie

Ervaringen met gesloten bodemenergiesystemen in Goes. Dag van de Zeeuwse Bodem - 21 april 2016 Ronald Wennekes - IF Technology

Ervaringen met gesloten bodemenergiesystemen in Goes. Dag van de Zeeuwse Bodem - 21 april 2016 Ronald Wennekes - IF Technology Ervaringen met gesloten bodemenergiesystemen in Goes Dag van de Zeeuwse Bodem - 21 april 2016 Ronald Wennekes - IF Technology 1 Inhoud 1. Bodemenergie in het kort 2. Melding en vergunning gesloten systemen

Nadere informatie

Aardwarmte / Luchtwarmte

Aardwarmte / Luchtwarmte 2015 Aardwarmte / Luchtwarmte Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel kun je meer leren over het onderwerp Aardwarmte/Luchtwarmte. Pagina 1 Inhoud 1.Aardwarmte / luchtwarmte...3 1.1 Doel van de

Nadere informatie

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld:

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld: Besteco wil aan de hand van een korte, eenvoudige uitleg algemene informatie verstrekken omtrent warmtepompinstallaties en waar de aandachtspunten liggen. De meest optimale installatie is een zuinige installatie.

Nadere informatie

WHITEPAPER Warmte-koude opslagsystemen

WHITEPAPER Warmte-koude opslagsystemen WHITEPAPER Warmte-koude opslagsystemen Auteur: Fred de Lede 1 Warmte-koude opslagsystemen Vroeger toen de energieprijzen bijzonder laag waren en de CO 2-doelstellingen nog niet waren geformuleerd, bleken

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET

VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET verleend aan Woningcorporatie Lefier Ontwikkelbedrijf De activiteit water in de bodem brengen en eraan ontrekken (Locatie: Berkenstraat 2

Nadere informatie

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag

Het technische rendement van zonnepanelen Opdracht 2.5 Warmteopslag Aquifer, WKO Ondergrondse warmte en koudeopslag van de stroomkosten en een actuele rentestand. Zo kunt u de juiste keuze of u wilt investeren in zonnepanelen. Lees meer informatie over de Standaard Rekenmethode. Het technische rendement van zonnepanelen

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

aardwarmte grondboringen berlinerwanden bronbemalingen brandweerputten retourbemalingen beregeningsputten deepwellbemalingen

aardwarmte grondboringen berlinerwanden bronbemalingen brandweerputten retourbemalingen beregeningsputten deepwellbemalingen aardwarmte grondboringen berlinerwanden bronbemalingen brandweerputten retourbemalingen beregeningsputten deepwellbemalingen aardwarmtebrabant.com bergmansbronbemaling.nl De beginjaren: boorstelling met

Nadere informatie

WKO Uw grondwater is goud waard

WKO Uw grondwater is goud waard 11/03/15 WKO Uw grondwater is goud waard agenda 15:00 uur Inleiding 15:10 uur De theorie van een WKO 15:30 uur Het onderzoek van 10 WKO s 15:50 uur Beheer en optimalisatie 16:05 uur Eigenaar aan het woord

Nadere informatie

Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk. Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie

Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk. Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie Bodemenergieplan Doornsteeg Nijkerk Plan voor stimulering en ordening van bodemenergie DEFINITIEF Opdrachtgever Adviseur

Nadere informatie

Energiezuinig koelen met warmte- en koudeosplag

Energiezuinig koelen met warmte- en koudeosplag Energiezuinig koelen met warmte- en koudeosplag Moderne gebouwen worden steeds vaker uitgerust met koeling. Conventionele technieken hiervoor, zoals compressiekoelmachines, vergen echter veel energie.

Nadere informatie

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub

Kenniscentrum InfoMil Energiebesparing bij een sportclub Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energiebesparing bij een sportclub 23 januari 2017 Inhoudsopgave Energiebesparing bij een sportclub 3 Energiezuinige sportveldverlichting 3 Opwekken

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect)

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Elbert Raben Product Manager IT Controlelijst EU Code of Conduct Best

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

Bijlage 1: Kaart Aanwijzing Interferentiegebied

Bijlage 1: Kaart Aanwijzing Interferentiegebied Bijlage 1: Kaart Aanwijzing Interferentiegebied Toelichting Algemeen Artikel 1 Begripsomschrijving Op 1 juli 2013 treedt het Besluit bodemenergiesystemen in werking. Het besluit bevat regels over het installeren

Nadere informatie

Effectenstudie bodemenergiesysteem

Effectenstudie bodemenergiesysteem voor open bodemenergiesystemen: tot 50 m³/uur en 250.000 m³/jaar en dieper dan 20 m-mv Project: Projectlocatie: OLO-nummer: Datum: Referentie: Vergunningaanvrager: Adviseur: Klik hier als u een datum wilt

Nadere informatie

Mobiliseren van thermische energie-opslag en thermische inertie voor de slimme verwarming en koeling van (middel-)grote gebouwen.

Mobiliseren van thermische energie-opslag en thermische inertie voor de slimme verwarming en koeling van (middel-)grote gebouwen. IWT-VIS traject: 2011-2017 Mobiliseren van thermische energie-opslag en thermische inertie voor de slimme verwarming en koeling van (middel-)grote gebouwen. Voorwoord Vanaf 2020 is men verplicht om nearly

Nadere informatie

Baas in eigen Bodem? Green Spread, september 2010

Baas in eigen Bodem? Green Spread, september 2010 Baas in eigen Bodem? Green Spread, september 2010 Aardwarmte in Nederland Aardwarmte (geothermie) is de warmte die in de aardkorst zit gevangen. In de bovenste meters van de aardkorst heeft de temperatuur

Nadere informatie

De warmtepomp, een niet te onderschatten potentieel in Brussel!

De warmtepomp, een niet te onderschatten potentieel in Brussel! Seminarie Duurzaam Bouwen: De warmtepomp, een niet te onderschatten potentieel in Brussel! 4 maart 2016 Leefmilieu Brussel De warmtepomp in het gebouw van Leefmilieu Brussel: een te volgen voorbeeld Michel

Nadere informatie

Naar de bron van de warmtepomp

Naar de bron van de warmtepomp C on d e ns o r Ve r d am p e r Studienamiddag : Introductie tot alternatieve en duurzame energieopwekking voor KMO s Energik Voka Mechelen 7 juni 2007 Naar de bron van de warmtepomp H.Hoes 1 Naar de bron

Nadere informatie

Bodemenergie in de gemeente Arnhem

Bodemenergie in de gemeente Arnhem Bodemenergie in de gemeente Arnhem Congres ILB 14 februari 2012 Marc van der Burght Beleidsadviseur Energie en Bodem Open systeem Gesloten systeem 1 Arnhem wil bodemenergie als bron van duurzame energie

Nadere informatie

Optimale prijs/ prestatie energieopslagsystemen

Optimale prijs/ prestatie energieopslagsystemen Meer doen met minder Optimale prijs/ prestatie energieopslagsystemen Met steun van de NOVEM is er een onderzoek gedaan ter verbetering van de prijs/prestatie van energieopslagsystemen. De investeringen

Nadere informatie

Wroeten met VarkensNET

Wroeten met VarkensNET Wroeten met VarkensNET Doorrekening bodemenergie in de varkenshouderij (doorrekening door Maurice Ortmans, Inno+) Beschrijving Inno+ Geo-Balance systeem Zowel mensen als dieren presteren optimaal wanneer

Nadere informatie

Bodemenergie in Arnhem Stimuleren en regie

Bodemenergie in Arnhem Stimuleren en regie Stimuleren en regie 12 juni 2013 Marc van der Burght Gelders netwerk Energie Beleidsmedewerker Bodem en Energie Open systeem 2011 Zes programmalijnen: 1. Energieneutraal Arnhem 2. Toonaangevend cluster

Nadere informatie

HOE GELD VERDIENEN MET ENERGIE UIT EIGEN BODEM? ONDIEPE GEOTHERMIE: DE DUURZAME ENERGIE-OPLOSSING 4 NOVEMBER 2014 ZWIJNAARDE

HOE GELD VERDIENEN MET ENERGIE UIT EIGEN BODEM? ONDIEPE GEOTHERMIE: DE DUURZAME ENERGIE-OPLOSSING 4 NOVEMBER 2014 ZWIJNAARDE Ir.L.François HOE GELD VERDIENEN MET ENERGIE UIT EIGEN BODEM? ONDIEPE GEOTHERMIE: DE DUURZAME ENERGIE-OPLOSSING 4 NOVEMBER 2014 ZWIJNAARDE Programma 17u00 Smart Geotherm-project: Potentieel, EPB-verloop,

Nadere informatie

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V.

Wavin Diensten BV. Energiebesparing. warmte-koudeopslag restwarmte. Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Wavin Diensten BV Energiebesparing warmte-koudeopslag restwarmte Door Thom Cremer Manager locatiebeheer Wavin Diensten B.V. Inhoud 2 Inhoud Wavin locatie algemeen Koude opslagsysteem Ombouw naar warmte-koude

Nadere informatie

WKO en sanering gecombineerd in Spoorzone Woerden

WKO en sanering gecombineerd in Spoorzone Woerden WKO en sanering gecombineerd in Spoorzone Woerden Ko Hage (TTE) Delft, 1 december 2010 TTE consultants verbinden van ondergrond en bovengrond - Opgericht in 1999 door drie ingenieurs (The Three Engineers)

Nadere informatie

AMVB BODEMENERGIE BORGINGSPROCES

AMVB BODEMENERGIE BORGINGSPROCES AMVB BODEMENERGIE BORGINGSPROCES Aan : SRE-Gemeenten Van : Harold Roeleven en Maaike van Roij Datum : 2013 Onderwerp : Borging en registratie Besluit bodemenergiesystemen Algemeen Er zijn gemeenten die

Nadere informatie

Potentieelstudie bodemenergie Gemeente Groningen

Potentieelstudie bodemenergie Gemeente Groningen Potentieelstudie bodemenergie gemeente Groningen Opdrachtgever Gemeente Groningen Dienst Ruimtelijke Ordening & Economische Zaken Postbus 7081 9701 JB GRONINGEN Contactpersoon: de heer P. Corzaan Adviseur

Nadere informatie

Inleiding. Bijlage 1. Factsheets Inhoudsopgave

Inleiding. Bijlage 1. Factsheets Inhoudsopgave Bijlage 1. Factsheets Inhoudsopgave Inleiding... 0 1. WKO: Gesloten systemen... 2 2. WKO: Open systemen... 4 3. Hoge temperatuuropslag (HTO)... 8 4. Geothermie: warmtewinning en elektriciteitsproductie...

Nadere informatie

Functioneren van WKO installaties

Functioneren van WKO installaties Functioneren van WKO installaties Het belang van goed beheer Klaasjan van der Maas Unica Ecopower Arjan van Bon Royal HaskoningDHV Vragen 1. Hoe ziet de nieuwe wetgeving en certificering eruit? 2. Hoe

Nadere informatie

Demo Geothermische Screeningstool

Demo Geothermische Screeningstool Innovatiesessie: Hoe geld verdienen met energie uit eigen bodem? Gust Van Lysebetten gvl@bbri.be Onderzoeker Afdeling Geotechniek WTCB Innovatiesessies Gent en Hasselt Hoe geld verdienen met energie uit

Nadere informatie

Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel

Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Wordt (diepe) geothermie de nieuwe energiebron voor datacenters? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Deze lezing wordt u aangeboden door Introductie Strukton STRUKTON GROEP Strukton Rail Strukton

Nadere informatie

Wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen. presentatie Peter Kouwenhoven

Wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen. presentatie Peter Kouwenhoven Wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen presentatie Peter Kouwenhoven Aanpassing 6 (7) bestaande AMvB s Water besluit Abm Waterbesluit Activiteitenbesluit milieubeheer Blbi Bbk Besluit lozen buiten inrichtingen

Nadere informatie

JORIS VAN DYCK JORIS VAN DYCK WARMTEPOMPTECHNIEKEN JVD WARMTEPOMPTECHNIEKEN B.V.B.A.

JORIS VAN DYCK JORIS VAN DYCK WARMTEPOMPTECHNIEKEN JVD WARMTEPOMPTECHNIEKEN B.V.B.A. WARMTEPOMPTECHNIEKEN Verwarmen met een warmtepomp de energie van natuurelementen JVD warmtepomptechnieken bvba Oostmalsebaan 5 B-2960 Brecht Tel.: +32 (0) 3 313 85 39 info@warmtepomptechnieken.be www.warmtepomptechnieken.be

Nadere informatie

(ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET

(ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET (ONTWERP) VERGUNNING VOOR GRONDWATERONTTREKKING OP GROND VAN DE WATERWET verleend aan Telecom Service Leek B.V. De activiteit water in de bodem brengen of eraan te onttrekken Locatie: De Hoogte 1 leek

Nadere informatie

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse Warmtepompen Standaard en TOP-klasse Geveke is met ruim 40 jaar ervaring specialist in het adviseren, leveren, samenbouwen en in werking stellen van producten en systemen voor uw gebouw en productieproces.

Nadere informatie

portefeuillehouder A. Hazelebach

portefeuillehouder A. Hazelebach BESLUIT B. en W. d.d. 21 MEI 2013 Advies aan het college van burgemeester en wethouders Bodemenergiesystemen B13.000215 collegevergadering 21/05/2013 commissievergadering raadsvergadering 11 juni 2013

Nadere informatie

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel én milieuvriendelijk wonen Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel koel of warm met oog voor het milieu Gefeliciteerd! Uw nieuwe woning kunt u zeer eenvoudig en comfortabel verwarmen

Nadere informatie

Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude

Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude Door Arné Boswinkel, Bert Palsma en Rada Sukkar Een aanzienlijk deel van de warmte uit huishoudens en industrie wordt via het afvalwater geloosd. Het potentieel

Nadere informatie

Wijzigingsbesluit Bodemenergiesystemen. RWS Leefomgeving / Bodem+ Manfred Beckman Lapré

Wijzigingsbesluit Bodemenergiesystemen. RWS Leefomgeving / Bodem+ Manfred Beckman Lapré Wijzigingsbesluit Bodemenergiesystemen RWS Leefomgeving / Bodem+ Manfred Beckman Lapré Wat zijn bodemenergiesystemen? open systemen, ofwel WKO systemen gesloten systemen, ofwel bodemwarmtewisselaars 3

Nadere informatie

2014 GreenPort NHN, All rights reserved. Hier wordt geïnvesteerd in uw toekomst. Dit project is mede

2014 GreenPort NHN, All rights reserved. Hier wordt geïnvesteerd in uw toekomst. Dit project is mede . 2014 GreenPort NHN, All rights reserved GEOTHERMAL OUTLOOK 2015-2017 Ronald den Boogert AGENDA Waarom nu geothermie? Stand van zaken geothermie in Nederland in 2015 2020 Voorbeelden toekomstige innovaties

Nadere informatie

boonstra - van kruysbergen architecten

boonstra - van kruysbergen architecten boonstra - van kruysbergen architecten Eindhoven, 28 februari 2011. Voorliggend plan verbeeldt geen uitgewerkt ontwerp maar meer een ontwerphouding te zijn. Het is een strategie die de relatie tussen

Nadere informatie

Bodemenergie en toezicht. 13-2-2013 Gert Jan Evers

Bodemenergie en toezicht. 13-2-2013 Gert Jan Evers Bodemenergie en toezicht 13-2-2013 Gert Jan Evers Inhoud presentatie Is toezicht nodig? Waar toezicht op houden? Wat en hoe worden gegevens aangeleverd? Knelpunten Gevolgen Voorbeelden Oplossingen Na 1

Nadere informatie

1. INLEIDING 2. REIKWIJDTE BELEIDSKADER

1. INLEIDING 2. REIKWIJDTE BELEIDSKADER 1. INLEIDING In het POL 2006 is vastgelegd dat de Provincie Limburg warmte en koude opslag (WKO) actief zal stimuleren, rekening houdend met de belangen van grondwaterkwaliteit en grondwateronttrekkingen.

Nadere informatie

Beheer en onderhoud in de praktijk. Warmtepompsystemen met verticale bodemwisselaar technieken. Peter Centen Nathan Group

Beheer en onderhoud in de praktijk. Warmtepompsystemen met verticale bodemwisselaar technieken. Peter Centen Nathan Group Beheer en onderhoud in de praktijk Warmtepompsystemen met verticale bodemwisselaar technieken Peter Centen Nathan Group 2 1 COLLECTIEF BRONSYSTEEM (WARMTEPOMP INDIVIDUEEL PER APPARTEMENT) VERTICALE BODEMWARMTE-

Nadere informatie

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen Warmtepompen en warmtebronnen (augustus 2006) Warmtepompen Wat is een warmtepomp? Warmtepompen zijn duurzame energiesystemen die energie uit de omgeving, zoals buitenlucht, bodem of grondwater, omzetten

Nadere informatie

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Vraagstelling Inventariseren van de WKO-installaties van de complexen Wachter-Valpoort en Contrefort-Chrispijn.

Nadere informatie

Westlandse kassen verwarmen en koelen hele woonwijk

Westlandse kassen verwarmen en koelen hele woonwijk Westlandse kassen verwarmen en koelen hele woonwijk > Vestia investeert in duurzaamheid > Energieopslag in de bodem > Kas als energiebron > Samen werken aan een beter milieu inhoud 3 Samenwerken aan een

Nadere informatie

Basisregistratie Ondergrond

Basisregistratie Ondergrond Basisregistratie Ondergrond Wat hebben we nu en waar gaan we naar toe? Hans van der Meij Geologische Dienst Nederland, TNO 9 november 2011 Waarom de ondergrond en voor wie? www.grondwaterstandinutrecht.nl

Nadere informatie

Landelijke verkenning warmte en koude uit Rijkswateren en kunstwerken. Eindrapportage 7 oktober 2016

Landelijke verkenning warmte en koude uit Rijkswateren en kunstwerken. Eindrapportage 7 oktober 2016 Landelijke verkenning warmte en koude uit Rijkswateren en kunstwerken Eindrapportage 7 oktober 2016 1 Voorblad Opdrachtgever: Rijkswaterstaat Griffioenlaan 2 3526 LA UTRECHT Contactpersoon: dhr. Henk Looijen

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE SUBSIDIE WARMTEPOMP ... Telefoon thuis: telefoon overdag:.. Rekeningnummer:... . te 3630/3631 Maasmechelen

AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE SUBSIDIE WARMTEPOMP ... Telefoon thuis: telefoon overdag:.. Rekeningnummer:... . te 3630/3631 Maasmechelen AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE SUBSIDIE WARMTEPOMP GEGEVENS AANVRAGER Naam: Adres:......... Telefoon thuis: telefoon overdag:.. Email:. Rekeningnummer:... PLAATSGEGEVENS Adres installatie : idem als adres

Nadere informatie

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Toelichting Instrument 5 Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Instrument 5, Concepten voor energieneutrale wijken De gehanteerde definitie voor energieneutraal is als volgt: Een

Nadere informatie

Evaluatie van ondiepe en diepe geothermie voor de Parkwijk in Turnhout

Evaluatie van ondiepe en diepe geothermie voor de Parkwijk in Turnhout 01/06/2012 Evaluatie van ondiepe en diepe geothermie voor de Parkwijk in Turnhout Geert Schoofs (DE ARK) en Ben Laenen (VITO) Situering Eigendom 245 won + 205 app Bouwjaren Parkwijk 24 1 24 83 235 27 32

Nadere informatie

a spin off company by met de warmtepomp

a spin off company by met de warmtepomp a spin off company by Groene warmte én koude met de warmtepomp p N.Robeyn Inhoud Waarom groen verwarmen en koelen? Waarom de bodem als thermos? Hoe geothermisch koppelen? Vergunning aanvragen? Steunmaatregelen?

Nadere informatie

Bronenergie Duurzame, vriendelijke en groene energie

Bronenergie Duurzame, vriendelijke en groene energie Bronenergie uurzame, vriendelijke en EVENTER ROTTERAM Terminalweg 39 Maagdenburgstraat 12 Smirnoffweg 3 3821 AJ Amersfoort 7421 ZC eventer 3088 HE Rotterdam LEVERT INSTALLATIE- Postbus 352 Postbus 424

Nadere informatie

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Uw woning is aangesloten op een collectief, duurzaam energiesysteem. Deze installatie verwarmt in de winter, koelt in de zomer en zorgt voor warm

Nadere informatie

Leidschenhof Den Haag. Uitgebreide omschrijving WKO

Leidschenhof Den Haag. Uitgebreide omschrijving WKO Leidschenhof Den Haag Uitgebreide omschrijving WKO Het project Leidschenhof te Leidschenveen is een zorgcomplex met appartementen dat in opdracht van WoonInvest is ontwikkeld. Het gebouw bestaat uit de

Nadere informatie

Boorgat Energie Opslag

Boorgat Energie Opslag Boorgat Energie Opslag foto cover: wachtbuizen zitten klaar in de boorbakken. foto: uitgegraven bouwput voor de kapel van het ziekenhuis. Het Antwerpse ziekenhuis Sint-Vincentius haalt warmte en koeling

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Regiodag bodemenergie in Arnhem

Vragen en antwoorden Regiodag bodemenergie in Arnhem Vragen en antwoorden Regiodag bodemenergie in Arnhem NL Milieu en Leefomgeving Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 93144 2509 AC Den Haag www.agentschapnl.nl Hoe wordt de communicatie mbt het

Nadere informatie

DIEP IN DE ONDERGROND HERMAN DAMVELD LEZING BIBLIOTHEEK ASSEN

DIEP IN DE ONDERGROND HERMAN DAMVELD LEZING BIBLIOTHEEK ASSEN DIEP IN DE ONDERGROND HERMAN DAMVELD LEZING 19-4-2016 BIBLIOTHEEK ASSEN Over mezelf Zelfstandig onderzoeker en publicist. Sinds 1976 studeer ik op (kern)energie, radioactief afval, aardgas. Veel artikel

Nadere informatie

Energie voor het leven

Energie voor het leven Energie voor het leven De warmtepomp van IDM verwarmt en koelt voor nu en in de toekomst Warmtepomp van Aarde... betekent voor ons allemaal zekerheid, warmte en thuis Horizontale bodemwisselaar Op een

Nadere informatie

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen Wonen in Pijnacker Comfortabel en duurzaam wonen Toelichting op het klimaatsysteem in de woningen aan de Emmastraat 3 t/m 21 (oneven), Stationsstraat 54 t/m 62a Faunalaan 1 t/m 35 (oneven) Bosmuiszoom

Nadere informatie

Focus op vakbekwaamheid

Focus op vakbekwaamheid Focus op vakbekwaamheid Examens & opleidingsmogelijkheden Willem Hooijkaas, BodemenergieNL 1 Focus op vakbekwaamheid Inhoud presentatie aanleiding opleidingen en examens werkgebied leergang/opleidingen

Nadere informatie

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer

Bodem & Klimaat. Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Bodem & Klimaat Op weg naar een klimaatbestendig bodembeheer Jaartemperaturen en warmterecords in De Bilt sinds het begin van de metingen in 1706 Klimaatverandering KNMI scenarios Zomerse dagen Co de Naam

Nadere informatie

Notitie 20091271-02 Gelijkwaardigheidsverklaring ClimaLevel voor NEN 2916 en NEN 5128 Opzet van onderzoek en resultaten

Notitie 20091271-02 Gelijkwaardigheidsverklaring ClimaLevel voor NEN 2916 en NEN 5128 Opzet van onderzoek en resultaten Notitie 0097-0 Gelijkwaardigheidsverklaring ClimaLevel voor NEN 96 en NEN 58 Opzet van onderzoek en resultaten Datum Referentie Behandeld door 4 februari 0 0097-0 M. Ritmeijer/LSC Opzet Climalevel klimaatsysteem

Nadere informatie

Factsheet Diepe Geothermie

Factsheet Diepe Geothermie Energiesymposium, 16 oktober 2009, Den Haag s.hagedoorn@ecofys.com Factsheet Diepe Geothermie Algemene kenmerken diepe geothermie Geothermie (of aardwarmte) maakt gebruik van de temperatuurtoename met

Nadere informatie

GEOTHERMIE DUURZAME AARDWARMTE

GEOTHERMIE DUURZAME AARDWARMTE GEOTHERMIE DUURZAME aardwarmte De Jongh Pipesystems B.V. De Jongh Pipesystems B.V., de specialist op het gebied van PE-HD kunststofleidingsystemen voor gas, water, persriolering etc. heeft haar activiteiten

Nadere informatie

Alternatieve energievormen. Vakgroep Mechanica van Stroming, Warmte en Verbranding Universiteit Gent UGent

Alternatieve energievormen. Vakgroep Mechanica van Stroming, Warmte en Verbranding  Universiteit Gent UGent Alternatieve energievormen Actieve technieken Prof. M. De Paepe 13u15 tot 14u45 www.floheacom.ugent.be Inhoud Inleiding Verwarming Biomassa WKK Warmtepompen KWO BEO- betonkernactivering Gaswarmtepompen

Nadere informatie

Verwarming en koeling met warmtepomp d.m.v. vloerverwarming / koeling. Werking van de warmtepomp

Verwarming en koeling met warmtepomp d.m.v. vloerverwarming / koeling. Werking van de warmtepomp BEWONERSINSTRUCTIE Verwarming en koeling met warmtepomp d.m.v. vloerverwarming / koeling Voor de opwekking van benodigde warmte en koude in uw woning wordt gebruik gemaakt van een warmtepomp van het fabrikaat

Nadere informatie

De (komende) verplichting tot erkenning

De (komende) verplichting tot erkenning De (komende) verplichting tot erkenning Bodem+ Manfred Beckman Lapré Inhoud 1. De waarde van bodemenergie 2. Waarom de verplichting tot erkenning? 3. Wat is en wordt verplicht? 4. Wat is een erkenning?

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen De energie van morgen vandaag in huis Project in Rijswijk Een energieneutrale woning: het kan! Binnenkort start de verkoop van

Nadere informatie

Monitoring en Energiebalans

Monitoring en Energiebalans Balans verschil Houtkachel draaikoeler Uw partner in duurzame energie Warmte Koude Monitoring en Energiebalans Cius Monitoring Meten = Weten Optimale regeling = Kostenbesparing Betaalsysteem Wetgeving

Nadere informatie

{ PRINT "&l0s \* MERGEFORMAT } Dienst Water en Milieu

{ PRINT &l0s \* MERGEFORMAT } Dienst Water en Milieu { PRINT "&l0s \* MERGEFORMAT } Dienst Water en Milieu Pythagoraslaan 101 Postbus 80300 3508 TH Utrecht V E R G U N N I N G Tel. 030-2589111 Fax 030-2583140 http://www.provincie-utrecht.nl Datum 4 oktober

Nadere informatie

WETENSCHAPSPARK ARENBERG. energiedag VVSG. 19 maart 2013

WETENSCHAPSPARK ARENBERG. energiedag VVSG. 19 maart 2013 WETENSCHAPSPARK ARENBERG energiedag VVSG 19 maart 2013 INTERLEUVEN Dienstverlenende vereniging voor de Ruimtelijke Ordening en de Economisch-Sociale Expansie van het Arrondissement Leuven Opgericht op

Nadere informatie

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Mozaïekpark Groeien in het groen Woningen Wageningen Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Onderwerpen NIBE organisatie Installatie in uw woning Warmte- en koudeopslag

Nadere informatie

HUM en BUM Bodemenergiesystemen. Bodem+ Manfred Beckman Lapré

HUM en BUM Bodemenergiesystemen. Bodem+ Manfred Beckman Lapré HUM en BUM Bodemenergiesystemen Bodem+ Manfred Beckman Lapré De Bodemenergie quiz 12 vragen over de HUM en BUM bodemenergie Tot slot enkele tips 2 WB Bodemenergie Testvraag Wie ben ik? GROEN: Handhaver,

Nadere informatie

Welke meldingen en vergunningen zijn nodig bij onttrekkingen uit /infiltraties in grondwater? Een overzicht t.b.v. glastuinbouw en boomkwekerijen

Welke meldingen en vergunningen zijn nodig bij onttrekkingen uit /infiltraties in grondwater? Een overzicht t.b.v. glastuinbouw en boomkwekerijen Welke meldingen en vergunningen zijn nodig bij onttrekkingen uit /infiltraties in grondwater? Een overzicht t.b.v. glastuinbouw en boomkwekerijen De behoefte aan het benutten van ondergrondse mogelijkheden

Nadere informatie

Comfort en gerustheid. Warmte is ons element. Warmtepompen Glycolwater/water Vermogenbereik : 6 tot 17 kw. Logatherm WPS/WPS K. [ Lucht ] [ Water ]

Comfort en gerustheid. Warmte is ons element. Warmtepompen Glycolwater/water Vermogenbereik : 6 tot 17 kw. Logatherm WPS/WPS K. [ Lucht ] [ Water ] [ Lucht ] [ Water ] Warmtepompen Glycolwater/water Vermogenbereik : 6 tot 17 kw [ Aarde ] [ Buderus ] Comfort en gerustheid Logatherm WPS/WPS K De Logatherm glycolwater/water warmtepompen WPS van Buderus

Nadere informatie

1.2 Adres van de initiatiefnemer Naam bedrijf/instelling: Geomec4p realisatie en exploitatie bv Rietgorsweg 6, 3356 LJ Papendrecht

1.2 Adres van de initiatiefnemer Naam bedrijf/instelling: Geomec4p realisatie en exploitatie bv Rietgorsweg 6, 3356 LJ Papendrecht Project: hoge temperatuuropslag GeoMEC te Brielle Onderwerp: aanmeldingsnotitie voor de vormvrije m.e.r.-beoordelingsplicht Datum: 08-05-2011 Referentie: 26.468/58182/BG 0. Inleiding Voor het glastuinbouw

Nadere informatie

Betreft: aanbieding advies Duurzaam gebruik van de bodem voor warmte- koudeopslag

Betreft: aanbieding advies Duurzaam gebruik van de bodem voor warmte- koudeopslag Technische commissie bodem Postbus 30947 T 070 339 3034 2500 GX Den Haag E info@tcbodem.nl Aan De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Postbus 30945 2500 GX Den Haag TCB

Nadere informatie

Informatiepakket. duurzame energievoorziening WKO

Informatiepakket. duurzame energievoorziening WKO Informatiepakket duurzame energievoorziening WKO 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. Het principe en de werking van een Warmte- Koudeopslag (WKO)... 4 3. De collectieve levering van

Nadere informatie

GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT

GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT 12 GREENPORTKAS IN VOGELVLUCHT Duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen staan bij Greenportkas ondernemer Joep Raemakers hoog aangeschreven. De ondernemer wil tomaten telen, de uitputting

Nadere informatie

Daan Schipper Laurens Hos. Nijmegen, januari 07. Hogeschool Utrecht. Opleiding: Algemene Operationele Technologie. RTB Van Heugten Nijmegen

Daan Schipper Laurens Hos. Nijmegen, januari 07. Hogeschool Utrecht. Opleiding: Algemene Operationele Technologie. RTB Van Heugten Nijmegen Daan Schipper Laurens Hos Nijmegen, januari 07 Hogeschool Utrecht Opleiding: Algemene Operationele Technologie RTB Van Heugten Nijmegen Voorwoord Voor u ligt het afstudeerrapport dat wij in het kader

Nadere informatie

Geothemie. Nieuwe kansen voor het warmtenet

Geothemie. Nieuwe kansen voor het warmtenet Geothemie Nieuwe kansen voor het warmtenet 06 54268181 1 Accelerate energy innovation Drs. Ronald den Boogert Ronald@inimpact.nl By the implementation of innovative technologies and a close cooperation

Nadere informatie

Masterplan Bodemenergie Stationskwartier

Masterplan Bodemenergie Stationskwartier Masterplan Bodemenergie Stationskwartier Gemeente Breda Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Milieu Postbus 90156 4800 RH BREDA Contactpersoon: mevr. S.B. Schripsema

Nadere informatie

Wonen in De Bron. Comfortabel en energiezuinig wonen 2 december 2009 Renate van Paassen Willem Bastein

Wonen in De Bron. Comfortabel en energiezuinig wonen 2 december 2009 Renate van Paassen Willem Bastein Wonen in De Bron Comfortabel en energiezuinig wonen 2 december 2009 Renate van Paassen Willem Bastein Onderwerpen Introductie Installaties in uw woning Warmte- en koudeopslag Warmtepomp Ventilatie VENDU

Nadere informatie

Ruimteverwarming met warmtepompen:

Ruimteverwarming met warmtepompen: Ruimteverwarming met warmtepompen: principes en werking van verschillende warmtepompsystemen en toepassingen in woningbouw TRIAS ENERGETICA 2 1 Dus 1. Eerst goed isoleren en luchtdicht bouwen (de warmtebehoefte

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verwarming en sanitair warm water: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Overzicht van de belangrijkste warmteopwekkers Jonathan FRONHOFFS CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

Hoe bodemenergie stimuleren in uw gemeente? Hier komt tekst. Hier komt ook tekst. Kennisdeelbijeenkomst. 23 september 2015. Utrecht.

Hoe bodemenergie stimuleren in uw gemeente? Hier komt tekst. Hier komt ook tekst. Kennisdeelbijeenkomst. 23 september 2015. Utrecht. Hoe bodemenergie stimuleren in uw gemeente? Hier komt tekst Kennisdeelbijeenkomst Hier komt ook tekst 23 september 2015 Utrecht.nl Programma, deel 1 9.30-9.40 uur Opening Monique Hoogwijk, programma Utrechtse

Nadere informatie

De geothermische warmtepomp biedt nieuwe uitdagingen H.Hoes, VITO

De geothermische warmtepomp biedt nieuwe uitdagingen H.Hoes, VITO De geothermische warmtepomp biedt nieuwe uitdagingen H.Hoes, VITO 1 Condensor Verdamper De geothermische warmtepomp Geothermie, hernieuwbare energie Ondiepe geothermische technologieën Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Masterplan Bodemenergie

Masterplan Bodemenergie Masterplan Bodemenergie Gemeente Amersfoort Opdrachtgever Gemeente Amersfoort T.a.v. de heer P.P.J. Camps Postbus 4000 3800 EA AMERSFOORT Adviseur IF Technology bodemenergiesysteem Velperweg 37 Postbus

Nadere informatie

Gebruikerspakket. Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude. Dr. Struyckenplein

Gebruikerspakket. Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude. Dr. Struyckenplein Gebruikerspakket Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude Dr. Struyckenplein 1 Inhoud 1. Introductie 2. Hoe werkt het WKO(warmte koude opwekking) systeem 3. De duurzame levering van warmte en koude in uw

Nadere informatie