Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel"

Transcriptie

1 Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Groep 7/8 Erfgoed educatie Bezoek les Stevig Sterk Zaltbommel Stevig Sterk Zaltbommel is een bezoek les over historische vestingwerken van Zaltbommel. Nadruk ligt op het nog zichtbare erfgoed in de stad en op de Tachtigjarige Oorlog. De leerlingen krijgen een wandeling over de stadswallen langs de vestigingsmuren aangeboden onder leiding van een stadsgids in historisch kostuum die hen spannende verhalen vertelt. De kinderen volgen een route en maken opdrachten uit een opdrachtenboekje volgens het principe van coöperatief leren. Hierna bezoeken ze Museum Stadskasteel Zaltbommel, ze bouwen hier de maquette van het oorspronkelijke stadsplan van Zaltbommel in de tijd van de Tachtigjarige Oorlog, met de oude stadsmuren, wallen en poorten. In de museumzaal krijgen ze het verhaal te horen dat hoort bij een monumentaal en spectaculair schilderij daterend uit dezelfde periode. Doelstellingen - Leerlingen bewust maken van het nog aanwezige erfgoed in hun leefomgeving, het zien en herkennen van nog bestaande vestingwerken - Het antwoord geven op de vraag ; waarom werd deze stad (Zaltbommel) een vestigingsstad? - Creatief en interactief betrekken van kinderen bij spannende geschiedenis uit de tijd van de Tachtigjarige Oorlog - Het tastbaar en levendig maken van een stuk Vaderlandse geschiedenis, uit het geschiedenis boek de beleving in Kerndoelen : 52,53,56

2 Voorbereidende lesstof op school Bij het museum hebben wij gemerkt dat kinderen beter en actiever anticiperen op de aangeboden bezoek les als ze voorbereiding op school krijgen, ze stellen dan meer vragen en zien verbanden tussen de verschillende onderdelen die aangeboden worden. Behandel de Tachtigjarige Oorlog ; de Nederlandse Opstand uit de leermethode op school, indien deze stof in de periode van de bezoek les nog niet behandeld wordt neem deze dan beknopt in grote lijnen met de leerlingen door in de week voorafgaand aan de bezoek les. Lees de leerlingen de brief voor uit het jaar 1580 geschreven door Willem een twaalfjarig jongetje uit Zaltbommel, achterin deze lesbrief. Begrippenlijst ter voorbereiding van de bezoek les Tachtigjarige Oorlog / Nederlandse Opstand : Nederland in verzet tegen Spaanse bezetting van Nederland Filips II : koning van Spanje en de Spaanse Nederlanden Willem van Oranje : regerend vorst van Nederland Hertog van Alva : legeraanvoerder van Spanje Dirk van Haeften : legeraanvoerder van de Hollandse opstandelingen, de Geuzen Bastion : een uitbouw van stenen of aarde van een vestingmuur Belegering/blokkade/beleg : Een manier om een stad te veroveren, de vijand blokkeert de stad, de soldaten gaan achter aarden wallen en schansen rondom de stadsmuren staan. De stadspoorten gaan dicht en de burgers zitten gevangen. Er komen geen levensmiddelen de stad meer binnen, de burgers wordt angst aangejaagd door middel van beschietingen. De stad wordt uitgehongerd en zo tot overgave aan de vijand gedwongen. Bolwerk : een vestingwerk bijvoorbeeld een wal of bastion Fort : Een vesting die je aan alle kanten van binnen uit kunt verdedigen Poort : een versterkte doorgang in een stadsmuur of stadswal Rondeel : Een halfronde uitbouw van een vestigingsmuur

3 Schans : een aarden wal in de vorm van een cirkel, een halve cirkel of met veel hoeken van waaraf geschoten kon worden Schootsveld : Het gebied dat je met een vuurwapen bijvoorbeeld een kanon kan bereiken Vesting : een versterkte stad of dorp Wal : een aarden dam die samen met de gracht de vesting omsluit. De vestingmuur, de gracht en de wal verdedigen samen de vesting Weergang : een beschermde gang voor schutters op een vestigingsmuur of vestingwal Praktische voorbereiding op de bezoek les op school Verdeling van de leerlingen in vier groepjes voor de stadswandeling op basis van coöperatief leren. Wij adviseren de volgende taken van te voren op school af te spreken : - De tekst voorlezen op de excursiekaarten - De vragen in het opdrachtenboekje lezen en de antwoorden opschrijven - De plattegrond lezen en aanwijzingen geven - De routebeschrijving lezen en aanwijzingen geven Gewenste begeleiding vanuit school per groepje : de docent bepaalt hoeveel begeleiders er per groepje nodig zijn Benodigdheden voor de bezoek les Alle benodigdheden voor de bezoek les worden verzorgd door Museum Stadskasteel Zaltbommel Tijdschema bezoek les De bezoek les start om 9.00 uur op de Rotterdamse bol in Zaltbommel : aan het einde van de Waalkade schuin omhoog lopen de stadswal op ; op de heksenwal zit de stadsgids. Na de wandeling bezoeken de kinderen het Museum Stadskasteel in de nonnenstraat 5-7 in Zaltbommel waar ze twee onderdelen aangeboden krijgen ; het maken van de maquette en het verhaal van het beleg uit Zaltbommel uit (zie intro lesbrief) De bezoek les neemt een ochtend in beslag van 9.00 uur tot Welkom

4 Beste kinderen uit de 21 e eeuw, Hier een brief voor jullie uit 1574, Mijn naam is Willem, ik ben twaalf jaren oud en ik woon in Saltbommel. Ik woon met mijn vader, moeder en drie zusters in een boven woninck op de markt. Wij hebben een woonkamer met bedsteden, een vuurplaats en een zolder voor ons graan. Ons Vader slaapt op de zolder want de bedstede van onze ouders hebben zij af moeten staan aan Janus en Pieter, twee soldaten onder het bevel van heer Dirk van Haeften die bij ons in huis wonen. Ze moeten onze stad verdedigen tegen de Spaansen. Deze bezetten onder aanvoering van Alva delen van Holland en ook onze stad. Daardoor eten wij alle dagen haring, kaas en wittebrood. Er komt geen voedsel meer de stadspoorten binnen. Gelukkig zijn Janus en Pieter goede luide, ze spelen spelletjes met ons en leren ons liedjes in den avond bij het haardvuur. Moeder moppert wel over hun eetlust, maar we moeten getrouw zijn aan de Prins van Oranje en zijn manschappen onderdak bieden, dat is onze burgerplicht. De Prins wil Saltbommel graag behouden door de gunstige ligging aan het water voor handelsbetrekkingen.

5 In de middag durven we haast geen water te halen op de markt bij de pomp, de kogels van de Spaansen vliegen ons om de oren, we krijgen het Spaans benauwd In jullie tijd kun je onze tijd terug vinden, kijk maar eens goed om je heen naar de stadsmuren, wallen, forten en kastelen. Allemaal plekken waar wij gespeeld en de geloopen hebben. Ik ben wel benieuwd naar jullie woningen, vertellen jullie ook verhalen bij het vuur? Komt maar eens gauw kijken in Saltbommel op het kasteel Terug in de tijd, reuze spannend Ge zijt Welkom

Verwerkingsles 1 Stadsverdediging PO

Verwerkingsles 1 Stadsverdediging PO Verwerkingsles 1 Stadsverdediging PO Er zijn drie kaarten van Goes waarmee gewerkt wordt. Er is een kaart van 1560, een kaart van 1650 en een moderne kaart. Elke groep leerlingen (bestaande uit twee of

Nadere informatie

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen!

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! Met PINKSTEREN hebben we in Nederland altijd vrij! Er is een 1 e Pinksterdag, een 2 e Pinksterdag. En in Purmerend (en omgeving) hebben we zelfs een 3 e Pinksterdag. Op deze

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

3b. Doe opdracht- Mijn eigen Geuzenlied

3b. Doe opdracht- Mijn eigen Geuzenlied 3b. Doe opdracht- Mijn eigen Geuzenlied Inleiding: Deze opdracht kan klassikaal gedaan worden. In deze handleiding zit een informatieblad met een duidelijke beschrijving van de opdracht. De beschrijving

Nadere informatie

Kruittoren. Ω Hoogte: ca. 18 m Ω Bouwjaar: ca Ω Muurdikte: ruim 1 m Ω Basisvorm: vierkant

Kruittoren. Ω Hoogte: ca. 18 m Ω Bouwjaar: ca Ω Muurdikte: ruim 1 m Ω Basisvorm: vierkant Informatiekaart Kruittoren Kruittoren De Kruittoren staat aan de noordzijde van de Nieuwstad, naast het spoor, in een verloren hoekje. Circa 700 jaar geleden werd deze hoektoren gebouwd bij het verbeteren

Nadere informatie

Calvijn. Vrede van Augsburg. Margaretha van Parma. Hertog van Alva. De keurvorst van Saksen. Karel V. Buitenlandse zaken en oorlog

Calvijn. Vrede van Augsburg. Margaretha van Parma. Hertog van Alva. De keurvorst van Saksen. Karel V. Buitenlandse zaken en oorlog In welk jaar publiceerde Luther zijn 95 stellingen? Welke Frans-Zwitserse hervormer kreeg veel aanhang in de Nederlanden? Welke vrede bepaalde, dat de vorst de religie van zijn volk bepaalt? 1517 Calvijn

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4

Docentenhandleiding. Nijvere Neeltje groep 3-4 Docentenhandleiding Nijvere Neeltje groep 3-4 1 Inhoud 1. Over deze lesbrief p. 2 2. Over het Zaans Museum p. 3 3. Praktische informatie p. 4 3.1 Verloop van het programma p. 4 3.2 Bereikbaarheid p. 4

Nadere informatie

Inrichtingsplan Vesting Loevestein

Inrichtingsplan Vesting Loevestein Inrichtingsplan Vesting Loevestein Vesting Loevestein herbergt drie kenmerkende tijdsperioden namelijk de Middeleeuwen, de Staatsgevangenis en de Hollandse Waterlinie. Iedere tijdsperiode heeft zijn sporen

Nadere informatie

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan.

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 1. Boeren gebruiken een tang om de nagels van hanen bij te knippen.

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

KIJKROUTE IN VREDESNAAM

KIJKROUTE IN VREDESNAAM ONDERHANDELEN VECHTEN COLOFON Deze kijkroute is gemaakt voor kinderen vanaf 8 jaar en hun ouders, bij de tentoonstelling In Vredesnaam. De Vrede van Utrecht 1713. Deze tentoonstelling staat van 12 april

Nadere informatie

VOORTGEZET ONDERWIJS

VOORTGEZET ONDERWIJS VOORTGEZET ONDERWIJS STEDELIJK MUSEUM ALKMAAR Stedelijk Museum Alkmaar is hét geheugen van de stad Alkmaar en een vertrekpunt voor iedereen die de geschiedenis en kunst van Alkmaar en omgeving wil beleven

Nadere informatie

primair onderwijs groep 4 en 8 samen Mijn verhaal van Brabant docentenhandleiding

primair onderwijs groep 4 en 8 samen Mijn verhaal van Brabant docentenhandleiding primair onderwijs groep 4 en 8 samen Mijn verhaal van Brabant docentenhandleiding Inhoud Een doorlopende leerlijn erfgoededucatie 3 Leerdoelen 6 Voorbereiding op het museumbezoek 7 De museumles Mijn verhaal

Nadere informatie

Hollandse Meesters. Dit werkboekje is van:

Hollandse Meesters. Dit werkboekje is van: Hollandse Meesters Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw waarin je allerlei

Nadere informatie

liedblad Oranjeconcert

liedblad Oranjeconcert liedblad Oranjeconcert Rood, wit en blauw Rood, wit en blauw, zijn de kleuren van de vlag, Oranje is de wimpel die ik wapp ren zag. Wit is de stok, oranje is de knop. Groen is het gras en daar staat ie

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang.

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang. Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1 Rouwdouwen Kleur de woorden: sol-daat = geel vecht = rood vrij-heid = groen held = blauw dit is Klaas Klaas is veer-tien jaar hij loopt al heel

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Het leven in een kasteel. Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs

Docentenhandleiding. Het leven in een kasteel. Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs Docentenhandleiding Het leven in een kasteel Het leven in een kasteel Voor leerkrachten van groep 1 t/m 8 van het basisonderwijs Voorwoord este leerkracht, Een kasteel is meestal heel oud en er heeft zich

Nadere informatie

Deel II Voor de leerlingen 5 Hoofdstuk 1 Het begin van Goes 5. Hoofdstuk 2 Goes als stad 5. Hoofdstuk 3 De schuttersgilden 6

Deel II Voor de leerlingen 5 Hoofdstuk 1 Het begin van Goes 5. Hoofdstuk 2 Goes als stad 5. Hoofdstuk 3 De schuttersgilden 6 Inhoudsopgave Deel I Voor de leerkracht: docentenhandleiding 3 1.1 Algemene informatie 3 1.2 Overzicht bijpassende methoden 3 1.3 Plaatsing op de historische tijdlijn en leerdoelen 4 1.4 Het museumbezoek

Nadere informatie

Erfgoededucatie Stadsmuseum Zoetermeer in transitie

Erfgoededucatie Stadsmuseum Zoetermeer in transitie Erfgoededucatie 2017-2018 Stadsmuseum Zoetermeer in transitie Educatieflyer 2017 2018 Met veel plezier bieden wij je het educatie-overzicht Primair Onderwijs van het Stadsmuseum Zoetermeer voor het schooljaar

Nadere informatie

VERBODEN KRINGEN. Docentenhandleiding

VERBODEN KRINGEN. Docentenhandleiding DE LINIE? ME WA W Docentenhandleiding Lesdoelen - Leerlingen kunnen omschrijven wat Verboden kringen zijn en weten dat een vrij schootsveld belangrijk was om het fort te verdedigen. - Leerlingen weten

Nadere informatie

Leerdoel Leerlingen herhalen op een speelse manier kennis over het ontstaan en het bestuur van de Republiek.

Leerdoel Leerlingen herhalen op een speelse manier kennis over het ontstaan en het bestuur van de Republiek. HISTORISCHE BLINGO Korte omschrijving werkvorm Deze kennisquiz is een combinatie van Bingo en Lingo. De klas wordt verdeeld in zes teams. Ieder team heeft een bingokaart met daarop negen jaartallen. Het

Nadere informatie

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442 Johanna van Polanen is pas 11 jaar als ze trouwt. Dit komt doordat haar familie een verstandshuwelijk sluit. Ontvang 100 florijnen. 1403 Engelbrecht de Eerste van Nassau trouwt met Johanna van Polanen.

Nadere informatie

Kasteel Ammersoyen (5x) Kasteel Ammersoyen Bezoekerscentrum De Grote Rivieren Het dorp Rossum (1x) Kasteel Ammersoyen De zandmeren (1x) Kasteel

Kasteel Ammersoyen (5x) Kasteel Ammersoyen Bezoekerscentrum De Grote Rivieren Het dorp Rossum (1x) Kasteel Ammersoyen De zandmeren (1x) Kasteel Bezienswaardigheden 1. U raakt in gesprek met een toerist die op zoek is naar een bezienswaardigheid binnen de Bommelerwaard. Met een vragende blik stelt hij de vraag: Waar kan ik het beste naar toe gaan?

Nadere informatie

Lesbrief schuttersstukken voor de groepen 3 en 4

Lesbrief schuttersstukken voor de groepen 3 en 4 Lesbrief schuttersstukken voor de groepen 3 en 4 Educatieve dienst Historisch Museum De Bevelanden, Singelstraat 13, 4461 HZ Goes 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrondinformatie voor de leerkracht... 3 2. Kerndoelen

Nadere informatie

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië Werkblad Ω Hoe Nederland ontstond Ω Les : Nederland nu en toen een Rond 500 krijgt ons land de naam de Lage Landen of de Nederlanden. Ons land ligt namelijk erg laag. Het gebied is zo groot als Nederland,

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië Werkblad Ω Hoe Nederland ontstond Ω Les : Nederland nu en toen Rond 500 krijgt ons land de naam de Lage Landen of de Nederlanden. Ons land ligt namelijk erg laag. Het gebied is zo groot als Nederland,

Nadere informatie

KUNSTMENU DE WITT OF ORANJE. PO groep 7-8 en VO klas 1-2. Stadswandeling Het rampjaar 1672 in Leeuwarden

KUNSTMENU DE WITT OF ORANJE. PO groep 7-8 en VO klas 1-2. Stadswandeling Het rampjaar 1672 in Leeuwarden KUNSTMENU DE WITT OF ORANJE PO groep 7-8 en VO klas 1-2 Stadswandeling Het rampjaar 1672 in Leeuwarden 2 INHOUD INHOUD 3 PLATTEGROND 4 1. KLEIN SCHAVERNEK 14 (GEVELSTEEN TREKSCHUIT): 6 Michiel de Ruyter

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart Muurtorens. Muurtorens

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart Muurtorens. Muurtorens Informatiekaart Muurtorens Muurtorens Zutphen is een bijzondere stad omdat er nog grote delen van de middeleeuwse stadsmuur overeind staan. In deze muur waren zware verdedigingstorens opgenomen. De torens

Nadere informatie

4 De Nederlandse opstand

4 De Nederlandse opstand 4 De Nederlandse opstand Kenmerken Nederlanden: * veel water * weinig goede wegen * weinig steden * veel dorpen * aparte gewesten * gewesten zeer zelfstandig Habsburgse Nederlanden 1477-1581 * 17 gewesten

Nadere informatie

HET MOTTE MYSTERIE LESMAP LOCATIE CONTACT. Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar.

HET MOTTE MYSTERIE LESMAP LOCATIE CONTACT. Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar. LESMAP HET MOTTE MYSTERIE Bezoek aan de archeologische site Hoge Wal in Ertvelde. Voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar. D e leerlingen van je klas bezoeken de archeologische site Hoge Wal op een

Nadere informatie

Verwerkingsles bij VO Stadsverdediging

Verwerkingsles bij VO Stadsverdediging Verwerkingsles bij VO Stadsverdediging Er zijn drie kaarten van Goes waarmee gewerkt wordt. Er is een kaart van 1560, een kaart van 1650 en een moderne kaart. Elke groep leerlingen (twee of drie leerlingen)

Nadere informatie

STOOM, MACHINES EN ARBEIDERS

STOOM, MACHINES EN ARBEIDERS ERFGOEDEDUCATIE Het zinvol beleven van het erfgoed is een centraal begrip in de didactiek voor erfgoededucatie. Het werken met het erfgoed wordt gestuurd door het stellen van betekenisvolle vragen. De

Nadere informatie

Kennis over Kinderarbeid

Kennis over Kinderarbeid Kennis over Kinderarbeid Context onderzoek Naam: Daniël Seton Klas: G&I 1D Datum: 13 Maart 2016 Docent: Harald Warmelink Module: Pr.Context: Research Opdracht: Context Onderzoek Inleiding Uit vooronderzoek

Nadere informatie

HET WATERSCHILD. De geschiedenis van het Muiderslot en het water

HET WATERSCHILD. De geschiedenis van het Muiderslot en het water HET WATERSCHILD LESBRIEF BASISONDERWIJS De geschiedenis van het Muiderslot en het water nieuwe, ondergrondse ruimte op het terrein achter het kasteel te bezoeken zonder rondleiding geschikt voor leerlingen

Nadere informatie

Slagharen op de kaart

Slagharen op de kaart 2 Slagharen op de kaart Docentenhandreiking slagharen op de kaart 1800 1850 1900 1950 2000 Samenvatting In deze les gaan leerlingen als cartograaf aan de slag. Een cartograaf maakt ruimtelijke informatie

Nadere informatie

De Meern - Vrijdagochtend 26 april 2013 Koningsspelen Apollo 11

De Meern - Vrijdagochtend 26 april 2013 Koningsspelen Apollo 11 De Meern - Vrijdagochtend 26 april 2013 Koningsspelen Apollo 11 De Apollo 11 kleurde rood, wit, blauw en oranje. De meest prachtige T-shirts, jurkjes, haarbanden en kroontjes kwamen voorbij. Iedereen was

Nadere informatie

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift Habsburgs gezag Vanaf dat moment stonden de zuidelijke Nederlanden onder Habsburgs gezag. Noord-Nederlandse gewesten Door vererving en verovering vielen vanaf dat moment ook alle Noord- Nederlandse gewesten

Nadere informatie

Voor de ouders, Team Weemewereld

Voor de ouders, Team Weemewereld Nieuwsbrief 6 Maandag 3 vrijdag 7 oktober Voor de ouders, De internationale Dag van de Leraar (jaarlijks op 5 oktober) valt in de nationale onderwijsweek en is een initiatief, bedoeld om alle ruim 350.000

Nadere informatie

DE RODE DRAAD VAN TWENTE

DE RODE DRAAD VAN TWENTE groep ERFGOEDEDUCATIE Het zinvol beleven van het erfgoed is een centraal begrip in de didactiek voor erfgoededucatie. Het werken met het erfgoed wordt gestuurd door het stellen van betekenisvolle vragen.

Nadere informatie

t Fort, een vesting vol vroeger les 3 Handleiding voor de leerlingen

t Fort, een vesting vol vroeger les 3 Handleiding voor de leerlingen t Fort, een vesting vol vroeger les 3 Handleiding voor de leerlingen Les 3: Foto s kiezen en presenteren 1. Foto s kiezen Op het fort hebben jullie op drie verschillende locaties foto s gemaakt. De leerkracht

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma

Docentenhandleiding Educatieprogramma Docentenhandleiding Educatieprogramma Hoe, wat & waar Primair Onderwijs groep 3 t/m 6 Inhoud Het Dordrechts Museum..p.3 Algemene doelstelling programma...p.3 Aansluiting bij kerndoelen. p.3,4 Programma:Hoe,

Nadere informatie

Het verhaal van de 80 jarige oorlog!

Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Filips II erft het grote "Europese Rijk" van zijn vader Karel V. Om te beginnen gaat hij strenge belastingen heffen. 1 Na een aantal jaar vertrekt hij naar Spanje,

Nadere informatie

Wild Beest. Opdrachtenboekje. Basisonderwijs groep 5 t/m 8

Wild Beest. Opdrachtenboekje. Basisonderwijs groep 5 t/m 8 Wild Beest Opdrachtenboekje Basisonderwijs groep 5 t/m 8 24 februari t/m 29 mei 2015 Wild Beest In dierentuin Dierenrijk zijn door een computerstoring bij een aantal kooien de elektronische sloten open

Nadere informatie

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer WIE ERGENS NAAR TOE WIL, MOET WETEN (ONTDEKKEN) WAAR HIJ VANDAAN KOMT Erfgoededucatie is omgevingsonderwijs: het leren in, van omgeving tot

Nadere informatie

Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7

Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7 Toelichting beelden tijdbalk Argus Clou Geschiedenis groep 7 Hierbij treft u een toelichting aan bij de beelden die in de tijdbalk van Argus Clou Geschiedenis groep 7 zijn opgenomen. Inhoud Thema 1 Boze

Nadere informatie

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI

VERHALEN RONDLEIDINGEN WORKSHOPS ARCHEOLOGIE ONDER WATER FORT DE SCHANS KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI VERHALEN RONDLEIDINGEN FORT DE SCHANS WORKSHOPS 2015 ARCHEOLOGIE ONDER WATER KAAP SKIL MUSEUM VAN JUTTERS & ZEELUI Kaap Skil, de Vuurtoren, de Oudheidkamer en Ecomare zijn onderdeel van Stichting Texels

Nadere informatie

Buitenwacht Kampen. entree tot de stad. w w w. t e k a m p e n. n l. 4 D e c e m b e r

Buitenwacht Kampen. entree tot de stad. w w w. t e k a m p e n. n l. 4 D e c e m b e r Kampen entree tot de stad 4 D e c e m b e r 2 0 1 3 16 j u l i 2010 1 9 N o v e m b e r 2 0 1 3 V i s i e Achtergrond Het vroegere bruggenhoofd, de entrée tot de stad, werd sinds de late 16e eeuw beschermd

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

Bontje, de poes van de molen groep 3/4

Bontje, de poes van de molen groep 3/4 Verhalend ontwerp over Olie- en Korenmolen Woldzigt in Roderwolde Bontje, de poes van de molen groep 3/4 Episode 1: Bontje, de poes van de molen Bontje is een lieve poes. Ze woont in een molen en is van

Nadere informatie

Beleef de vrijheid! Opdrachtenboekje

Beleef de vrijheid! Opdrachtenboekje Beleef de vrijheid! In dit museum maak je de aanloop naar de oorlog mee, ervaar je de bezettingstijd, vier je de bevrijding en zie je de wederopbouw van Nederland en Europa. Beleef de vrijheid! Met deze

Nadere informatie

Overal in ons land is water. Het water

Overal in ons land is water. Het water Het verdwenen eiland Schokland Overal in ons land is water. Het water van de zee klotst tegen de kust. Rivierwater stroomt over de grenzen het land binnen. Soms is er een stukje land dat aan alle kanten

Nadere informatie

Bekvechten en bloedvergieten, Kaat Mossel tegen de patriotten van Renate Mamber. voor groep 7 en 8

Bekvechten en bloedvergieten, Kaat Mossel tegen de patriotten van Renate Mamber. voor groep 7 en 8 Bekvechten en bloedvergieten, Kaat Mossel tegen de patriotten van Renate Mamber Vooraf voor groep 7 en 8 Het boek Bekvechten en bloedvergieten vertelt het verhaal van Kaat Mossel, een groot sympathisant

Nadere informatie

VESTINGWERKEN. Conclusie

VESTINGWERKEN. Conclusie VESTINGWERKEN Conclusie 75 Krijgsgeschiedenis beeldbepalend Nijmegen kent een bewogen geschiedenis die dikwijls in het teken staat van aanval en verdediging. De Romeinen kiezen de stuwwal aan de Waal als

Nadere informatie

victorie! onderdelen Lesstofvervangend voor tijdvak Ontdekkers en Hervormers Nederlandse Opstand Stedelijk Museum Alkmaar

victorie! onderdelen Lesstofvervangend voor tijdvak Ontdekkers en Hervormers Nederlandse Opstand Stedelijk Museum Alkmaar victorie! Lesstofvervangend voor tijdvak Ontdekkers en Hervormers Nederlandse Opstand Stedelijk Museum Alkmaar Willem van oranje 1533-1584 Margaretha van Parma 1522-1586 Filips II 1527-1598 Hertog van

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588)

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl 1555-1588 Politiek: Nederland onafhankelijk Economie: Amsterdam wordt de stapelmarkt van Europa Welke staatsvorm?

Nadere informatie

Ontwikkeld door Judith Smits. Eindredactie: Onderwijsafdeling Duitsland Instituut Amsterdam

Ontwikkeld door Judith Smits. Eindredactie: Onderwijsafdeling Duitsland Instituut Amsterdam Fototocht Keulen Ontwikkeld door Judith Smits. Eindredactie: Onderwijsafdeling Duitsland Instituut Amsterdam Docentenhandleiding Bij een bezoek aan Keulen ligt het voor de hand om de leerlingen rond te

Nadere informatie

Jessica Huizer. aardrijkskunde

Jessica Huizer. aardrijkskunde Naam: Studentnummer: Opleiding: Klas: Vak: Docent: Jessica Huizer 0541685 Pabo 2P aardrijkskunde Vincent Bax 3 lessen * Introductie thema: Identiteit * introductie venster: Hindoeïsme * Les1: godsdiensten

Nadere informatie

Slimmer met je geld omgaan. Lesbrief voor groep 8 en de brugklas

Slimmer met je geld omgaan. Lesbrief voor groep 8 en de brugklas Slimmer met je geld omgaan Lesbrief voor groep 8 en de brugklas Inhoudsopgave 1. Historisch Museum Haarlem Inleiding 3 1.1 Leerdoelen 4 2. Lesprogramma Slimmer met je geld omgaan 5 Voorbereiding 5 Museumbezoek

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

SLOT LOEVESTEIN. Een stoer kasteel! SLOT LOEVESTEIN. Inhoudsopgave

SLOT LOEVESTEIN. Een stoer kasteel! SLOT LOEVESTEIN. Inhoudsopgave S Inhoudsopgave Monniken en ridders Blz. 2 Geuzen en gevangenen Blz. 4 Water: vriend en vijand Blz. 6 Het museum: niet saai, maar levendig! Blz. 8 Woordenlijst Blz. 10 Vragen Blz. 10 Een stoer kasteel!

Nadere informatie

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Staden voor de oorlog STA_07 De Speyhoek in Staden, voor de oorlog. Iedereen komt naar buiten voor de fotograaf. Moeders met lange rokken en grote schorten, vaders

Nadere informatie

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 1 Les 1

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 1 Les 1 Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 1 Les 1 een hark Een lange steel met een soort kam van ijzer eraan. de fontein Een bak waaruit water spuit. Het is voor de sier. Een wasbak in de badkamer wordt ook

Nadere informatie

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van:

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van: Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje.

Nadere informatie

CKV Programma. Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis.

CKV Programma. Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis. CKV Programma Programma 2015 voor de thuisblijvers van de meerdaagse reis. Dit is het boekje voor de thuisblijvers van 23 t/m 27 november 2015. Het vwo zal maandag 23 november 2015 beginnen met het programma,

Nadere informatie

OOSTBEER DE BELEVING VAN EEN VESTING

OOSTBEER DE BELEVING VAN EEN VESTING OOSTBEER DE BELEVING VAN EEN VESTING OOSTBEER COLOFON Oostbeer - De Beleving van een vesting Restauratie projectcoördinatie Gemeente Vlissingen Paul Krugerstraat 1 4382MA VLISSINGEN Sponsoring Stichting

Nadere informatie

Bouwhistorische notitie proefsleuf Fort Sint Michiel Blerick

Bouwhistorische notitie proefsleuf Fort Sint Michiel Blerick Bouwhistorische notitie proefsleuf Fort Sint Michiel Blerick 25-11-2010 Inleiding Op 25 november 2010 is op het terrein van het vroegere Fort Sint Michiel te Blerick een proefsleuf getrokken, in verband

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

1-Kennismaking met archeologie

1-Kennismaking met archeologie UITLEG VOOR DE LEERKRACHT Deze opdracht is de start van de lessenserie. Met deze opdracht introduceert u bij de leerlingen het onderwerp op een leuke manier. U kunt het onderwerp op verschillende manieren

Nadere informatie

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Het is oorlog! Het brandweerkorps wordt snel samengeroepen voor het gemeentehuis. De brandweermannen moeten de jongens gaan waarschuwen

Nadere informatie

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011 Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Datum 2 mei 2011 Colofon Projectnaam Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Auteur Willem de Bruin Datum 2 mei 2011 1. Inleiding 1.1

Nadere informatie

Nederland & Oranje sluit daarmee aan bij de kerndoelen van de leergebieden Oriëntatie op jezelf en de wereld en Kunstzinnige oriëntatie.

Nederland & Oranje sluit daarmee aan bij de kerndoelen van de leergebieden Oriëntatie op jezelf en de wereld en Kunstzinnige oriëntatie. Docentenhandleiding Welkom bij Paleis Het Loo! U gaat met uw klas het lesprogramma Nederland & Oranje volgen. Hierbij hoort een voorbereidende les op school (60 minuten), een bezoek aan Paleis Het Loo

Nadere informatie

De Veluwe Opdrachten en Overzichten voor begeleiders

De Veluwe Opdrachten en Overzichten voor begeleiders De Opdrachten en Overzichten voor begeleiders Inhoud van de map ALGEMEEN Over Woordvoerders van de natuur Over de opdrachten en voorbereiding Praktisch: 2 vormen van begeleiden Overzicht opdrachten per

Nadere informatie

Prins Willem danst. Docentenhandleiding. Welkom bij Paleis Het Loo! Voorbereidende les (45 minuten) DIEREN IN & OM HET PALEIS

Prins Willem danst. Docentenhandleiding. Welkom bij Paleis Het Loo! Voorbereidende les (45 minuten) DIEREN IN & OM HET PALEIS Prins Willem danst Welkom bij Paleis Het Loo! U gaat met uw klas het lesprogramma Dieren in & om het paleis volgen. Hierbij hoort een voorbereidende les op school (45 minuten),een bezoek aan de stallen,

Nadere informatie

Geschiedenis Ommerschans weer zichtbaar gemaakt Tekst en foto's: Harry Woertink

Geschiedenis Ommerschans weer zichtbaar gemaakt Tekst en foto's: Harry Woertink Geschiedenis Ommerschans weer zichtbaar gemaakt Tekst en foto's: Harry Woertink De rijke geschiedenis van de voormalige vesting de Ommerschans is weer zichtbaar. De afgelopen weken is er volop gewerkt

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Doe-het-zelfpakket: geschiedenis

Doe-het-zelfpakket: geschiedenis Zelfstandig bezoek groep 3-4 Kunnen de leerlingen de overeenkomsten en verschillen ontdekken met het heden? Wat is er zo bijzonder dat het voor altijd in het museum moet worden bewaard? En wat vinden de

Nadere informatie

Tijdvak 2 Tijd van Grieken en Romeinen (3000 voor Chr. 500 na Chr.)

Tijdvak 2 Tijd van Grieken en Romeinen (3000 voor Chr. 500 na Chr.) De Romeinse Limes Een Romeinse grens door Nederland Korte lesomschrijving Nederland is meerdere keren onderdeel geweest van grote rijken. De eerste keer was 2000 jaar geleden toen de Romeinen de baas waren

Nadere informatie

De Fietstocht Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie! De Fietstocht. Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie!

De Fietstocht Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie!  De Fietstocht. Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie! De Fietstocht Op zoek naar de West Brabantse Waterlinie! Benodigdheden: Fiets Een mooie dag (anders een regenjas of paraplu) Pen of potlood De routebeschrijving en opdrachten (print daarom dit formulier

Nadere informatie

Van Marskramer tot Muisklik 800 jaar winkelen in Haarlem

Van Marskramer tot Muisklik 800 jaar winkelen in Haarlem Van Marskramer tot Muisklik 800 jaar winkelen in Haarlem Winkelen toen en nu. Wat is er in 800 jaar tijd allemaal veranderd of hetzelfde gebleven? Museum Haarlem laat tot en met 6 november 2016 zien hoe

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Museumles groep 5&6 Het grootste schilderij van Nederland! Panorama Mesdag. Detail Panorama Mesdag Dorp Scheveningen

Docentenhandleiding. Museumles groep 5&6 Het grootste schilderij van Nederland! Panorama Mesdag. Detail Panorama Mesdag Dorp Scheveningen Docentenhandleiding Museumles groep 5&6 Het grootste schilderij van Nederland! Panorama Mesdag Detail Panorama Mesdag Dorp Scheveningen Pagina 1. Inleiding 3 2. Beschrijving museumles 4 3. Aansluiting

Nadere informatie

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene informatie 3. Opbouw van de les 4. Voorbereiding en lestips 1 Door het stof kruipen De gemeente Hoogezand-Sappemeer

Nadere informatie

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Loop naar de eerste verdieping van het museum. Wat zie je daar? Het Gorcums Museum verzamelt alles over de stad Gorinchem.

Nadere informatie

Vanavond hebben we een wisselend actief en informatief programma van 19.30 tot 21.30 uur.

Vanavond hebben we een wisselend actief en informatief programma van 19.30 tot 21.30 uur. Vanavond hebben we een wisselend actief en informatief programma van 19.30 tot 21.30 uur. We beginnen gezamenlijk in de aula om 19.30 uur met een welkomstwoord van de heer Anne Terpstra, directeur Park

Nadere informatie

INHOUD DE TIJDSWINKEL. groep 3-4 HOE MENSEN IN VERSCHILLENDE TIJDEN LEVEN

INHOUD DE TIJDSWINKEL. groep 3-4 HOE MENSEN IN VERSCHILLENDE TIJDEN LEVEN ERFGOEDEDUCATIE Het zinvol beleven van het erfgoed is een centraal begrip in de didactiek voor erfgoededucatie. Het werken met het erfgoed wordt gestuurd door het stellen van betekenisvolle vragen. De

Nadere informatie

Koningsspelen 25 april 2014

Koningsspelen 25 april 2014 Koningsspelen 25 april 2014 Beste allemaal Her draaiboek van de Koningsspelen 2014. Alle informatie die nodig is om er een geweldige dag van te maken! Op de volgende bladen staan de schema s en plattegronden.

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

PRIMAIR ONDERWIJS

PRIMAIR ONDERWIJS PRIMAIR ONDERWIJS STEDELIJK MUSEUM ALKMAAR Stedelijk Museum Alkmaar is hét geheugen van de stad Alkmaar en een vertrekpunt voor iedereen die de geschiedenis en kunst van Alkmaar en omgeving wil beleven

Nadere informatie

Lesbrief. Spanjaarden, Schansen en Glippers

Lesbrief. Spanjaarden, Schansen en Glippers Lesbrief Spanjaarden, Schansen en Glippers Inleiding In het kort Van het Leidens ontzet heeft iedereen wel eens gehoord. Maar, wat gebeurde er eigenlijk in Leiderdorp tijdens deze periode? Zat het daar

Nadere informatie

OP BEZOEK! DE HESSENWEGEN IN MUSEUM LUNTEREN

OP BEZOEK! DE HESSENWEGEN IN MUSEUM LUNTEREN VROEGER EN NU Erfgoedleerlijn Ede OP BEZOEK! DE HESSENWEGEN IN MUSEUM LUNTEREN Bezoek met uw klas Museum Lunteren en sluit aan op de Erfgoedleerlijn Ede bij het thema ARCHEOLOGISCHE VONDSTEN groep 5 en

Nadere informatie

Huisje, boompje, beestje

Huisje, boompje, beestje Docentenhandleiding Educatieprogramma Huisje, boompje, beestje Primair Onderwijs groep 1 en 2 Inhoud Het Dordrechts Museum p.3 Algemene doelstelling programma p.3 Aansluiting bij kerndoelen p.3 Programma:

Nadere informatie

Waterdunen. Een bewerking van Patricia Kuiper naar het boek Waterdunen van Rob Ruggenberg in opdracht van stichting de drang/oscar Postema

Waterdunen. Een bewerking van Patricia Kuiper naar het boek Waterdunen van Rob Ruggenberg in opdracht van stichting de drang/oscar Postema Waterdunen Een bewerking van Patricia Kuiper naar het boek Waterdunen van Rob Ruggenberg in opdracht van stichting de drang/oscar Postema Rolverdeling: Robbe, jongen/justus, oude man, Jana Barbe, meisje/yunio,

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie