DELTA en kernenergie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DELTA en kernenergie"

Transcriptie

1 DELTA en kernenergie

2 Kernenergie is nodig om elektriciteit betaalbaar te houden en het broeikaseffect terug te dringen. Door toepassing van kernenergie zorgen we ervoor dat we ook in de toekomst over voldoende elektriciteit kunnen beschikken. DELTA Kernenergie 3

3 Schoon, betaalbaar, betrouwbaar Ondanks alle besparingsinitiatieven blijft de vraag naar energie toenemen. En dat terwijl een deel van de bestaande productiecapaciteit op termijn vervangen moet worden. Duurzame energieopwekking groeit niet snel genoeg om de groeiende vraag op korte termijn op te kunnen vangen. Naast de te hoge kostprijs, zijn wind en zon niet altijd beschikbaar. Investeren in nieuwe productiecapaciteit is daarom noodzakelijk en kernenergie is daarbij een verantwoorde keuze. Omdat we het broeikaseffect willen terugdringen De keuze voor kernenergie komt voort uit de visie van DELTA op de elektriciteitsvoorziening voor de komende tientallen jaren: de periode van energietransitie. Betaalbaarheid, leveringszekerheid en CO 2 -reductie spelen daarbij een cruciale rol. Door toenemende schaarste worden fossiele brandstoffen de komende decennia duurder. Duurzame bronnen worden daardoor steeds aantrekkelijker. Intussen zal door technologische vooruitgang het rendement van groene energie verder toenemen. Deze ontwikkelingen zullen leiden tot elektriciteitsproductie die overwegend gebaseerd is op duurzame bronnen. De meningen over de duur van de overgangsperiode lopen uiteen, veel factoren zijn erop van invloed. Maar algemeen wordt aangenomen dat de energietransitie, zoals deze periode wordt genoemd, in de tweede helft van deze eeuw zal zijn afgerond. Tijdens die transitieperiode is kernenergie essentieel. Het is de enige manier om betaalbaar en grootschalig elektriciteit op te wekken zonder CO 2 -uitstoot. CO 2 is een van de broeikasgassen waardoor de aarde opwarmt. De grootschalige productie is noodzakelijk om een betrouwbare elektriciteitsvoorziening te kunnen garanderen en om in onze groeiende elektriciteitsbehoefte te kunnen voorzien. Het is belangrijk dat de ontwikkeling van duurzame energiebronnen zoals zon, wind en biomassa volop wordt doorgezet. Het is de komende decennia geen kwestie van kernenergie óf duurzaam, het gaat om een energiemix die zo schoon mogelijk, zo betrouwbaar mogelijk en zo betaalbaar mogelijk is. Een mix die bestaat uit hernieuwbare bronnen, zo schoon mogelijke toepassing van fossiele brandstoffen én kernenergie biedt daarvoor de beste garantie. DELTA Kernenergie 4 DELTA Kernenergie 5

4 Aan kernenergie zijn meerdere vraagstukken verbonden. De belangrijkste zetten we in deze brochure op een rij. 1 Kernafval 2 Veiligheid 3 Betaalbaarheid 4 CO 2 5 Straling en volksgezondheid 6 Terreur 7 Kernenergie en de ontwikkeling van duurzame energie 8 Maatschappelijk draagvlak 9 Uraniumwinning DELTA Kernenergie 6 DELTA Kernenergie 7

5 1. Kernafval Kerncentrales produceren hoog radioactief brandstofafval. Een groot deel van dit afval wordt opnieuw gebruikt. Het restmateriaal (in Borssele is dat ongeveer 5%, anderhalve kubieke meter) wordt veilig opgeborgen bij COVRA (Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval) in Vlissingen. Omdat het om een geringe hoeveelheid gaat, is het materiaal goed beheersbaar. Op langere termijn bieden diepe, ondoordringbare aardlagen een veilige bergplaats. Deze lagen zijn uitermate stabiel, daarover bestaat wetenschappelijke consensus. Omdat het afval in goede handen is Maar het politieke en maatschappelijke debat hierover is nog niet afgerond. Overigens is hoog radioactief afval niet alleen afkomstig van centrales voor de opwekking van elektriciteit. Ook de productie van medische isotopen voor de behandeling van kanker zorgt voor hoog radioactief afval. Er zijn meer dan 200 bedrijven in Nederland die radioactief afval bij COVRA inleveren. Met andere woorden: het vraagstuk over de opslag van kernafval is niet volledig te vermijden door af te zien van kernenergie. De Nederlandse overheid heeft al wel besloten dat uiteindelijk tot eindberging zal worden overgegaan, maar heeft nog geen keuze gemaakt voor locatie of bergingstechniek. In Europees verband werken beheerders van radioactief afval samen aan onderzoek naar een gezamenlijke oplossing voor de eindberging van nucleair afval. Finland, Zweden en Frankrijk zijn bezig met concrete projecten voor de realisatie van eindbergingsfaciliteiten. Er wordt verwacht dat de eerste eindberging van hoogradioactief afval in Europa rond 2025 zal plaatsvinden.in 1999 werd in de Verenigde Staten de eerste ondergrondse berging (voor militair radioactief afval) in bedrijf genomen. DELTA Kernenergie 8 DELTA Kernenergie 9

6 2. Veiligheid Er zijn risico s verbonden aan kernenergie, zoals er ook risico s kleven aan andere vormen van elektriciteitsopwekking. Gemeten naar het aantal slachtoffers blijkt kernenergie wereldwijd overigens een van de veiligste vormen van elektriciteitsproductie. Binnen deze sector zijn minder slachtoffers te betreuren dan in andere energiesectoren. Maar waar het om gaat is dat risico s worden onderkend en beheersbaar gemaakt. Dan ontstaat er vertrouwen in de techniek die er voor zorgt dat we kunnen leven zoals we willen leven. Daarom hebben we vertrouwen in de luchtvaart en stappen we vrijwel dagelijks in onze auto. Omdat het een veilige manier is om elektriciteit op te wekken. Dat de techniek en de veiligheidsmaatregelen werken, blijkt uit de praktijk. Honderden kerncentrales leveren elektriciteit, al tientallen jaren. Er is één ongeval geweest - Tsjernobyl, waarbij sprake was van tientallen slachtoffers door vrijgekomen radioactieve stoffen. Het ongeval kwam voort uit menselijke fouten in combinatie met het gebrekkige ontwerp van de centrale. In landen die zijn aangesloten bij de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) is bij de exploitatie van kernenergie nog nooit een ongeluk gebeurd waarbij dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Tot nu toe is nog niet duidelijk hoeveel slachtoffers de beschadigde kerncentrales bij het Japanse Fukushima zullen vergen. Rechtstreekse slachtoffers als gevolg van de aangetaste nucleaire installaties zijn nog niet gemeld. De huidige kerncentrale in Borssele beschikt over uitvoerige back up- en veiligheidssystemen die verantwoorde opwekking van elektriciteit mogelijk maken. De veiligheidseisen zijn in de loop der jaren steeds aangescherpt. Iedere 10 jaar wordt de centrale geëvalueerd en getoetst aan de laatste inzichten. Om daaraan te kunnen voldoen worden steeds nieuwe investeringen gedaan. De centrale behoort tot de wereldtop op het gebied van veiligheid. Kerncentrales staan onder streng nationaal en internationaal toezicht. Veel hiervan is wettelijk geregeld of ligt vast in internationale verdragen. In Nederland is de Kernfysische Dienst verantwoordelijk voor het toezicht op nucleaire installaties. Deze dienst brengt jaarlijks verslag uit. Daarnaast zijn er nog allerlei vrijwillige (internationale) contacten tussen kerncentrales om kennis en ervaringen uit te wisselen. Door de gezamenlijke inspanningen van internationale organisaties, zoals het Internationaal Atoomenergie agentschap (IAEA) en de World Association of Nucleair Operatiors (WANO) is de kernenergiesector een van de meest veilige branches. DELTA Kernenergie 10 DELTA Kernenergie 11

7 3. Betaalbaarheid De bouw van een nieuwe kerncentrale kost enkele miljarden euro s. De initiële kosten zijn hoog, vergeleken met andere centrales. Daar staat tegenover dat de variabele kosten zeer laag zijn. De bouwkosten kunnen worden afgeschreven over de gehele exploitatieperiode. Doordat een kerncentrale lang meegaat, kunnen de hoge eenmalige investeringskosten over een lange termijn worden afgeschreven. Hierdoor en door de lage variabele kosten, heeft een investering in een kerncentrale een laag risicoprofiel. Omdat kernenergie betaalbaar is De brandstof, uranium, is relatief goedkoop en naarmate de prijzen van fossiele brandstoffen stijgen, zal dat nog meer het geval zijn. Uranium bepaalt overigens maar voor 5 tot 10% de kostprijs van elektriciteit. Bij fossiele brandstoffen is de invloed van de brandstofprijs veel groter: 60 tot 70% van de kostprijs wordt bepaald door de brandstofprijs. Daarnaast spelen de kosten van CO 2 -emissies een rol. Vanaf 2013 zullen die rechten steeds sterker de kostprijs van elektriciteit uit onder andere kolen gaan bepalen. Omdat bij de exploitatie van een kerncentrale geen CO 2 vrijkomt, heeft dat op atoomstroom geen prijsverhogend effect. Alle kosten die gemoeid zijn met de huidige kerncentrale worden betaald uit de eigen opbrengst. De overheid draait niet op voor ontmanteling van de centrale aan het einde van de levensduur, voor afvalverwerking en voor verzekeringen. Al deze kosten zijn in de verkoopprijs van de opgewekte elektriciteit meegenomen. Desondanks is kernenergie concurrerend ten opzichte van bijvoorbeeld kolen-, gas- en windenergie. DELTA Kernenergie 12 DELTA Kernenergie 13

8 Gemiddelde CO 2 -uitstoot (g/kwh over gehele levenscyclys) 4. CO 2 CO 2 is de belangrijkste oorzaak van het broeikaseffect. De opwekking van elektriciteit in een kerncentrale is CO 2 -vrij. Bij de winning van uranium, de bouw en ontmanteling van een centrale wordt wel CO 2 geproduceerd Er zijn studies die laten zien dat één kilowattuur uit uranium ongeveer acht gram CO 2 oplevert. Dat is vergelijkbaar met windenergie. Ter vergelijking: stroom uit aardgas levert 400 gram op en stroom uit bruinkool bijna 1100 gram. DELTA wil in 2050 CO 2 -neutraal elektriciteit produceren, mede door inzet van kernenergie; de techniek is beproefd en de brandstofvoorraden zijn meer dan voldoende voorradig. Hierdoor is het mogelijk het klimaatprobleem dat samenhangt met de energievraag effectief te bestrijden. Kolen Olie Aardgas Zonnepanelen Wind Kernenergie Water Om een idee te geven van de omvang van het CO 2 -probleem heeft de Princeton University in de Verenigde Staten op een rijtje gezet wat nodig is om de wereldwijde CO 2 -uitstoot te stabiliseren. Verdubbeling van het rendement van auto s Verviervoudiging van het aantal kerncentrales De capaciteit van zonnecellen moet toenemen met een factor 700 Woonhuizen en bedrijven moeten gebruikmaken van de best beschikbare energiebesparende methoden De capaciteit van windenergie moet toenemen met een factor 50 De productie van bio-ethanol moet toenemen met een factor 50 DELTA Kernenergie 14 DELTA Kernenergie 15

9 Straling in het dagelijks leven Straling is overal en niet waarneembaar. Dit is misschien geen prettige gedachte, maar toch is er geen reden om bang te zijn. De hele dag worden wij blootgesteld aan straling. Zolang de doses beperkt blijven, is straling niet schadelijk. Straling wordt uitgedrukt in eenheden millisievert. Een seizoen werk als skileraar 8,00 msv Een jaar werken als piloot 5,00 msv Een jaar wonen in een Nederland 2,50 msv Een dag werken als astronaut 1,00 msv Twee weken kamperen in de Ardennen 0,20 msv Een röntgenfoto longen 0,10 msv Tien uur van Amsterdam naar Amerika vliegen 0,05 msv Een jaar naast de kerncentrale staan 0,04 msv 5. Straling en volksgezondheid Wonen in de buurt van een centrale is niet schadelijk, ook niet op de lange termijn. Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) komt naar voren dat iemand die in de omgeving van de kerncentrale in Borssele woont in een jaar tijd minder straling oploopt - veroorzaakt door de centrale - dan een gemiddelde Nederlander in één dag aan natuurlijke achtergrondstraling. De straling die vrijkomt in de omgeving van een De toepassing van kernenergie is schoon. Dit komt kerncentrale valt bijna helemaal weg tegen de doordat bij kernenergie geen sprake is van uitstoot natuurlijke achtergrondstraling. Voor omwonenden van fijnstof en schadelijke verzurende stoffen zoals van een kerncentrale bestaat 0,01% van de zwaveldioxide en stikstofoxiden. Deze stoffen komen achtergrondstraling uit de straling van een wel vrij bij de verbranding van olie, gas of steenkool. kerncentrale. Het merendeel van de straling waaraan mensen in Nederland worden blootgesteld wordt veroorzaakt door radon (een edelgas afkomstig uit de aardkorst), medisch onderzoek, (röntgenfoto s of bepaalde medicijnen) en materialen die in gebouwen worden toegepast. DELTA Kernenergie 16 DELTA Kernenergie 17

10 6. Terreur Een kerncentrale is met strenge veiligheidsmaatregelen omgeven om een terreuraanslag te voorkomen. Daarnaast zijn er maatregelen getroffen die er voor zorgen dat de gevolgen van een eventuele aanslag gering zijn. Alle beveiligingsmaatregelen worden regelmatig getoetst door de nationale overheid, maar ook in internationaal verband. Uranium dat wordt toegepast in kerncentrales is niet geschikt voor atoomwapens, daarvoor is het niet zuiver genoeg. Het resterende radioactieve afval is opgenomen in een strikte internationale boekhouding waarin wordt bijgehouden hoeveel en welk materiaal vrijkomt bij nucleaire installaties en waar het zich bevindt. Het toezicht vindt plaats vanuit nationale overheden, in Nederland de Kernfysische Dienst, en er zijn internationale controlemechanismen. Meer dan 200 landen hebben het zogenaamde nonproliferatieverdrag getekend. Dit voorkomt dat het nucleair materiaal in verkeerde handen terecht komt. Ondertekening van dit verdrag houdt onder meer in dat kerncentrales op ieder moment aan een inspectie onderworpen kunnen worden. Als gevolg van ontwapeningsakkoorden wordt in kerncentrales, ook in de centrale in Borssele, materiaal ingezet dat afkomstig is van kernwapens. Kernenergie draagt op deze manier bij aan de ontmanteling van deze wapens en zorgt voor vreedzaam gebruik van het beschikbare materiaal. DELTA Kernenergie 18 DELTA Kernenergie 19

11 7. Kernenergie en de ontwikkeling van duurzame energie Omdat duurzame energie nog te duur is Dat het gebruik van kernenergie de verdere ontwikkeling van duurzame energie in de weg zou staan is niet juist. Zo investeert DELTA tenminste 125 miljoen in CO 2 -sparende energietechniek. In het zogenaamde Borssele convenant kwamen Een geforceerde overgang naar groene energie is overheid en eigenaren van de kerncentrale overeen economisch niet haalbaar en zou de leveringszekerheid dat de centrale in Borssele open blijft tot 2034 en dat in gevaar brengen. DELTA beoogt met zijn realistische tegelijkertijd fors wordt geïnvesteerd in CO 2 -sparende stap voor stap -aanpak duurzame opwekking zo snel energietechniek. mogelijk aan belang te laten winnen en tegelijkertijd te zorgen voor verantwoorde energievoorziening, op korte en lange termijn. DELTA Kernenergie 20 DELTA Kernenergie 21

12 8. Maatschappelijk draagvlak De laatste jaren is de discussie over kernenergie verbreed door nieuwe inzichten over de CO 2 -problematiek en de betaalbaarheid van stimuleringsregelingen voor duurzame energie. Ook het toenemend verzet tegen pilotprojecten voor ondergrondse CO 2 -opslag en grootschalige windparken speelt hierbij een rol. De conclusie dat de ideale oplossing (volledig duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar) niet bestaat, heeft een nuancering in het energiedebat teweeggebracht. Steeds meer partijen stellen zich open voor kernenergie als transitietechnologie op weg naar een duurzame samenleving. omdat we op een verantwoorde manier stroom willen produceren In het huidige regeerakkoord staat: Om de CO 2 -reductie te realiseren en minder afhankelijk te worden bij de energievoorziening, is meer kernenergie nodig. Aanvragen van vergunningen voor de bouw van een of meer nieuwe kerncentrales die voldoen aan de vereisten, worden ingewilligd. Hoe dichter men bij de kerncentrale woont, hoe groter het draagvlak is. Zo vindt 81% van de inwoners van Borssele dat DELTA een nieuwe kerncentrale mag bouwen. Dit blijkt uit onderzoek dat in opdracht van DELTA (mei 2010) is gehouden onder de bevolking van de gemeente. DELTA Kernenergie 22 DELTA Kernenergie 23

13 Herkomst uranium 9. Uraniumwinning Als er volgens de huidige standaarden en milieuvoorschriften wordt gewerkt, heeft uraniummijnbouw geen schadelijke gevolgen voor mens en milieu. 8% 8% 6% 5% 7% 25% Canada Australië Kazachstan Nigeria Russische Federatie Namibië Oezbekistan Uraniummijnbouw lijkt in veel opzichten op mijnbouw voor andere metalen, zoals koper of zilver. Vaak komen deze metalen in combinatie voor in ertslagen. Daardoor kan het afval van uraniummijnen verontreinigd zijn met zware metalen. Ook bevat dit afval natuurlijke radioactieve stoffen zoals radon. Onzorgvuldig beheer van deze afvalstoffen kan daarom een milieu- en gezondheidsprobleem opleveren. Maar als er volgens de huidige standaarden en strenge milieuvoorschriften wordt gewerkt, blijkt dat mijnbouw heel goed mogelijk is zonder deze gevolgen. DELTA werkt uitsluitend met gecertificeerde mijnen. Dit betekent onder meer dat het mijnafval wordt teruggebracht onder de grond of met ondoorlaatbare lagen klei afgedekt. Verder wordt het landschap na gebruik hersteld als de exploitatie van de mijn is beëindigd. Uranium is in ruime mate aanwezig. Er kan tot in lengte van jaren van gebruikgemaakt worden. Nieuwe mijntechnieken, recycling van de brandstof (95% kan opnieuw gebruikt worden) en alternatieven zoals thorium of zelfs uranium uit zeewater, zorgen ervoor dat er meer dan voldoende brandstof voorradig is voor kerncentrales. Naar schatting 30% van de brandstof (wereldwijd) bestaat uit gerecycled uranium. De huidige kerncentrale in Borssele maakt ook gebruik van gerecycled uranium. Het grootste gedeelte (62%) van de uraniumwinning vindt plaats in politiek stabiele landen zoals Australië, Canada, de Verenigde Staten en Kazachstan. 9% 19% Verenigde Staten Overige 13% Winbare voorraad afhankelijk van marktprijs Uit recente schattingen blijkt dat voldoende goedkoop uranium (tot $130 per kg) beschikbaar is voor de komende 80 jaar. Als wordt uitgegaan van een duurdere brandstofprijs (met ruimere winningsmogelijkheden) dan is er voorraad voor honderden jaren. Als ook de nog duurdere winning (ca. $ 450 per kilo) van uranium uit zeewater wordt meegerekend, is er voorraad aanwezig voor miljoenen jaren. Bron: Uranium 2007, Resources, Production and Demand. Uitgave IAEA, NEA DELTA Kernenergie 24 DELTA Kernenergie 25

14 Duurzaam? Duurzaam wordt gedefinieerd als het voorzien in behoeften van de huidige generatie, zonder de behoeften van toekomstige generaties te schaden (Brundtland 1987: Our common future). Uitgaande van deze definitie is er geen ideale oplossing voor onze energievoorziening. De generatie van vandaag heeft behoefte aan schone, betaalbare en betrouwbare energie. Maar duurzame opwekmethoden zijn te duur of niet leveringszeker en gangbare methoden brengen CO 2 -productie met zich mee. Kernenergie voldoet wel aan voorwaarden op het gebied van betaalbaarheid, milieu en beschikbaarheid, maar kenmerkt zich ook door het afvalvraagstuk dat zich in de tijd uitstrekt tot toekomstige generaties. Nucleair afval blijft immers lange tijd radioactief. Het afvalvraagstuk is echter wel beheersbaar. Het gaat om relatief geringe hoeveelheden en er zijn beproefde technologieën voor tussentijdse opslag en eindberging. Uranium is niet hernieuwbaar, maar we kunnen ermee in onze energiebehoefte voorzien zonder dat we toekomstige generaties hun mogelijkheden ontzeggen. Kenmerken kernenergie De CO 2 -uitstoot van kernenergie is zeer beperkt. Er is voldoende uranium beschikbaar. Kernenergie heeft een lage variabele kostprijs en is concurrerend ten opzichte van andere bronnen. Het radioactieve afval kan veilig en geïsoleerd worden opgeslagen, ook in de verre toekomst. DELTA Kernenergie 26

15

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

voor tegen gemaakt door: 2009

voor tegen gemaakt door: 2009 In oktober 2008 maakte De Argumentenfabriek in opdracht van De Volkskrant een overzicht van de argumente n - en het bouwen van nieuwe kerncentrales in Nederlan d. De Argumenten kaart Kernenergie is gefabriceerd

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006)

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006) Factsheet Kernenergie 1 Noodzaak kernenergie Wereldwijd wordt steeds meer energie bespaard. Ook de economie in de geïndustrialiseerde landen wordt steeds energie-efficiënter: in elke verdiende Euro gaat

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl Aan gemeente Kerkrade T.a.v. de griffie Postbus 600 6460 AP Kerkrade Kerkrade, 26 mei 2011 Behandeld door: M.A.H. van Aken Subject: initiatiefvoorstel ex artikel 36 reglement van orde voor de vergaderingen

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie Resolutie: Energie Definitieve versie op het JOVD Najaarscongres van 3 en 4 december 2011 te s Gravenhage Maarten Oude Kempers, politiek commissaris Milieu en

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN In het kader van de WETO-H2-studie is een referentieprognose van het wereldenergiesysteem ontwikkeld samen met twee alternatieve scenario's, een

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Economie kernenergie versus andere opties

Economie kernenergie versus andere opties Economie kernenergie versus andere opties Bert Dekker KIVI NIRIA stuurgroep Energie Symposium De economie van kerncentrales 9 november 2007 Uitgangspunten SEM Maximalisatie van renderende besparingen (payback

Nadere informatie

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Onderzoek Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Voor: Greenpeace Door: Synovate Datum: 19 april 2011 Project: 94014 Copyright: Synovate BV. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die u

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30 Waterkrachtcentrale's vormen een belangrijke energiebron in Zuid-Amerka, zoals hier bij de Itaipudam, een Braziliaans-Paraguyaanse stuwdam in de rivier de Paraná op de grens van de Braziliaanse staat Paraná

Nadere informatie

Essent en duurzame energieproductie in Nederland

Essent en duurzame energieproductie in Nederland Essent en duurzame energieproductie in Nederland Een manifest Essents inspanningen voor duurzame energie Essent is een leidend bedrijf bij de inspanningen voor duurzame energie, vooral op het gebied van

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Derde Energienota Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergade~aar1995-1996 24525 Derde Energienota Nr. 2 INHOUDSOPGAVE DERDE ENERGIENOTA 1995 Samenvatting en conclusies Inleiding Hoofdstuk 1 De uitdaging

Nadere informatie

RECLAME CODE STICHTING. Atoomstroom t.a.v.de heer S. Peeraer Postbus 79130 1070 ND AMSTERDAM. dossier 2009/00088. Amsterdam, 21 januari 2009

RECLAME CODE STICHTING. Atoomstroom t.a.v.de heer S. Peeraer Postbus 79130 1070 ND AMSTERDAM. dossier 2009/00088. Amsterdam, 21 januari 2009 STICHTING RECLAME CODE Buitenveldertselaan 106. 1081 A8 Amsterdam Postbus 75684,1070 AR Amsterdam T; 02().696 00 19 E; info@reclamecode.nl F: 020-696 56 59 W: w-.reclamecode.nl Atoomstroom t.a.v.de heer

Nadere informatie

Economische aspecten Kernenergie

Economische aspecten Kernenergie Economische aspecten Kernenergie Den Haag, 9 november 2007 KIVI Symposium Job van Roijen Essent Business Development Inleiding Een aantal voor utilities relevante elementen worden besproken Deze worden

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

niet in strijd met de artikelen 7 of 8.3 van de Reclame Code, noch met de artikelen 2 of 3

niet in strijd met de artikelen 7 of 8.3 van de Reclame Code, noch met de artikelen 2 of 3 Geachte leden van de Reclame Code Commissie, Atoomstroom.nl claimt dat de opwekking van elektriciteit met kerncentrales I. schoon, II. CO 2 -vrij en III. vrij van subsidies is. Ik zal u aangeven waarom

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel 190 195 bieden voor de oplossing van het fileprobleem. Immers: hoe langer de files worden, hoe sneller het moment daar is dat de automobilist zich zal gaan afvragen wat deze zelfkastijding hem echt waard

Nadere informatie

Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN

Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN 2015 Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Nucleaire energie... 2 2.1 Nadelen van nucleaire

Nadere informatie

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Door Harry Kloosterman en Joop Boesjes (Stichting E.I.C.) Deel 1 (Basis informatie) Emissies: Nederland heeft als lidstaat van de Europese

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde

Duurzame energie. Een wenked perspectief? 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde Duurzame energie Een wenked perspectief? Naar een nieuwe Delta Wet Energie Manifest van 6 politieke partijen 16 maart 2010 Ons land kan en moet voor 2050 helemaal overstappen op hernieuwbare energie, zoals

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

snelwegen voor de wind

snelwegen voor de wind snelwegen voor de wind Snelwegen voor de wind GroenLinks stelt voor om grond langs snelwegen beschikbaar te stellen voor de bouw van windmolens. Er is in Nederland meer dan 2300 kilometer snelweg. Langs

Nadere informatie

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming Continu veiliger

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming Continu veiliger Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming Continu veiliger Continu veiliger De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) ziet er op toe dat de nucleaire veiligheid en

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Kernenergie in de Belgische energiemix

Kernenergie in de Belgische energiemix Kernenergie in de Belgische energiemix 1. Bevoorradingszekerheid De energie-afhankelijkheid van België is hoger dan het Europees gemiddelde. Zo bedroeg het percentage energie-afhankelijkheid van België

Nadere informatie

Beste leerkracht/begeleider,

Beste leerkracht/begeleider, LESMAP ANTARK 1 Voorwoord Beste leerkracht/begeleider, Binnenkort bezoekt u de voorstelling Antark met uw klas/groep. Met deze lesmap willen we u suggesties geven om voor en na de voorstelling aan de slag

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

lezing door Dolf Hali voor de Probusclub Santpoort op 1 mei 2013 (de uitgesproken tekst volgt na dia 5)

lezing door Dolf Hali voor de Probusclub Santpoort op 1 mei 2013 (de uitgesproken tekst volgt na dia 5) lezing door Dolf Hali voor de Probusclub Santpoort op 1 mei 2013 (de uitgesproken tekst volgt na dia 5) 1. Politiek (nimby mentaliteit) 2. Onze heilige koe 3. Windturbines 4. Kernenergie Heilige koe Windturbines

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid. Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer

Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid. Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer Draagvlak bij burgers voor duurzaamheid Corjan Brink, Theo Aalbers, Kees Vringer Samenvatting Burgers verwachten dat de overheid het voortouw neemt bij het aanpakken van duurzaamheidsproblemen. In deze

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron Kernenergie De ontdekking in de jaren 50, dat kernenergie een onmetelijke en goedaardige bron van energie zou opleveren, leidde ertoe dat deze energievorm ontzettend populair werd in sommige Westerse landen.

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening)

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) WIND OP LAND 11% (10% BESCHIKBAAR LANDOPPERVLAK) VOORDELEN Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) NADELEN Bij

Nadere informatie

DEEL C Dossier kernenergie

DEEL C Dossier kernenergie DEEL C Dossier kernenergie Veelgestelde vragen over Kernenergie 1. Algemeen 2. CO2 neutraal 3. Uranium 4. Straling 5. Veiligheid 6. Afval 7. (on)afhankelijkheid van staatssteun 1. Algemeen Hoe werkt een

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1 Duurzame stroom in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit, en de welvaart stijgt ook steeds meer. Daarom neemt de vraag naar energie (elektriciteit, gas, warmte) wereldwijd

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2003 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN figuur 1 De kringloop van het water A B LAND ZEE 2p 1 In figuur 1 staat de kringloop van het

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Global Energy Assessment Naar Een Duurzame Toekomst samenvatting van de lezing van Wim

Nadere informatie

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem: Wereldwijd toename energie uit fossiele brandstof Gevolg: CO2 uitstoot, slinkende brandstofvoorraden en toenemende milieubelasting Waarschijnlijk

Nadere informatie

Fact Finding Kernenergie

Fact Finding Kernenergie Fact Finding Kernenergie t.b.v. de SER-Commissie Toekomstige Energievoorziening ECN M.J.J. Scheepers A.J. Seebregts P. Lako NRG F.J. Blom F. van Gemert ECN-B--07-015 September 2007 2 SAMENVATTING ECN-B--07-015

Nadere informatie

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie:

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: ENERGIE Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: energie kan noch ontstaan, noch verdwijnen (kan enkel omgevormd worden!) Energie en arbeid:

Nadere informatie

Actueel Tekst: Roel Smit, foto s: Kick Smeets/HH. Jacqueline Cramer over duurzaamheidsakkoord. Nu echt aan de slag

Actueel Tekst: Roel Smit, foto s: Kick Smeets/HH. Jacqueline Cramer over duurzaamheidsakkoord. Nu echt aan de slag 12 Actueel Tekst: Roel Smit, foto s: Kick Smeets/HH Jacqueline Cramer over duurzaamheidsakkoord Nu echt aan de slag FORUM 15 november 2007 13 Is Nederland weer een gidsland? Jacqueline Cramer, minister

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig!

De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig! De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig! De zon straalt 3.000 keer meer energie naar de aarde dan de wereldbevolking dagelijks verbruikt. En dat nog 5 miljard jaar lang. Zonne-energie is de enige

Nadere informatie

Naar een duurzame energievoorziening

Naar een duurzame energievoorziening Naar een duurzame energievoorziening De schone taak van aardgas 1 2 We staan voor belangrijke keuzes De wereld staat voor dringende keuzes. Neem het energievraagstuk. De wereldbevolking groeit in korte

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Spiekbriefje Frisse Wind

Spiekbriefje Frisse Wind Spiekbriefje Frisse Wind Feiten over windenergie voor feestjes, verjaardagen of andere bijeenkomsten. Er worden dan veel halve waarheden over windenergie verkondigd, en dat is jammer, want windenergie

Nadere informatie

Hernieuwbare energie in Nederland

Hernieuwbare energie in Nederland Hernieuwbare energie in Nederland Nieuwe business modellen Amsterdam, 25 juni 2015 Rapport over hernieuwbare energie in Nederland Accenture en Climex onderzoeken kansen binnen het veranderende energielandschap

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Windenergie op zee: groen en rendabel

Windenergie op zee: groen en rendabel Windenergie op zee: groen en rendabel Inleiding Onderzoek van het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) 1 toont aan dat vanaf 1 juli het tot nu toe grootste knelpunt bij de ontwikkeling van offshore

Nadere informatie

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Energie Energie is een eigenschap van de materie die kan worden omgezet in arbeid, warmte of straling. De eenheid van energie is de Joule. De fundamentele

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

DE 4 DE REVOLUTIE ENERGIE AUTONOMIE. BronsGroen - Natuurpunt As Gemeente As Vrijetijdscentrum As, 4 december 2014 Dirk Knapen REScoop.

DE 4 DE REVOLUTIE ENERGIE AUTONOMIE. BronsGroen - Natuurpunt As Gemeente As Vrijetijdscentrum As, 4 december 2014 Dirk Knapen REScoop. BronsGroen - Natuurpunt As Gemeente As Vrijetijdscentrum As, 4 december 2014 Dirk Knapen REScoop.be REScoop REScoop.be, Federatie van groepen en coöperaties van burgers voor hernieuwbare energie A cooperative

Nadere informatie

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen stuk ingediend op 1048 (2010-2011) Nr. 1 25 maart 2011 (2010-2011) Verzoekschrift over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen Verslag

Nadere informatie

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Nederland staat een enorme toename van duurzame energie te wachten. Ook de grootzakelijke markt heeft de smaak te pakken. Duurzame energie is steeds gewilder. Er

Nadere informatie

Kernenergie. Van uitstel komt afstel

Kernenergie. Van uitstel komt afstel 23 Kernenergie. Van uitstel komt afstel Bart Leurs, Lenny Vulperhorst De business case van Borssele II staat ter discussie. De bouw van een tweede kerncentrale in Zeeland wordt uitgesteld. Komt van uitstel

Nadere informatie