Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN"

Transcriptie

1 2015 Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN

2 Inhoud 1. Inleiding Nucleaire energie Nadelen van nucleaire energie Voordelen van nucleaire energie Discussie Hernieuwbare energiebronnen Windenergie Nadelen van windenergie Voordelen van windenergie Moet België overstappen van nucleaire naar hernieuwbare energie? Bibliografie... 9

3 1. Inleiding In deze paper onderzoeken we of België moet overstappen van nucleaire naar hernieuwbare energie. Hiervoor kijken we naar de impact van beide alternatieven op verschillende vlakken, zoals sociaal, economisch, psychologisch, filosofisch, etc. We sommen duidelijk de huidige voor- en nadelen op voor deze vlakken, en nemen dan zelf een standpunt in. We verduidelijken ook nog even dat we het enkel over België hebben. Hiervoor gebruiken we de enkel de opinie van Belgen en de mogelijkheden in ons land. Figuur 1 toont de huidige elektriciteitsproductie in België in Deze gegevens zijn afkomstig van het Rapport over de middelen voor elektriciteitsproductie door het Economieobservatorium. We merken op dat kernenergie verantwoordelijk is voor de helft van de energieproductie en slechts een tiende door groene energie. Figuur 1. Huidige elektriciteitsproductie in Nucleaire energie Kernenergie is een controversieel onderwerp. 40% van de Belgen heeft een zeer duidelijk standpunt tegenover nucleaire energie, deze zijn ongeveer gelijk verdeeld over de voor- en tegenhangers. Iets meer dan de helft van de Belgen neemt geen standpunt in, maar heeft een veranderende opinie naarmate de gebeurtenissen. Over kernenergie bestaan ook vele misvattingen. Belgen zijn weinig geïnformeerd over de voor- en nadelen van nucleaire energie en grote rampen laten een negatief beeld achter over kernenergie. Deze misvattingen worden aangehaald en ontkracht bij de hoofdstukken over de voor- en nadelen van kernenergie. 1

4 In de volgende hoofdstukken bespreken we de voor- en nadelen van kernenergie. We maken bewust een groot onderscheid tussen de twee zodat de controverse ervan duidelijk is. We willen de standpunten van beide kanten duidelijk maken. In het punt discussie komen de voor- en nadelen samen, geven we tegenargumenten en krijgen we een totaalbeeld. 2.1 Nadelen van nucleaire energie In dit hoofdstuk bespreken we de nadelen van nucleaire energie. Hier focussen we niet op de technologische nadelen maar eerder de negatieve effecten op de economie, het milieu, politiek en het sociale aspect. De opinie van de gemiddelde Belg wordt ook vermeld. Merk op dat dit enkel een opinie is en niet de realiteit of waarheid over kernenergie voorstelt. Kernafval Het meest gebruikte argument tegen kernenergie is het kernafval. Kernafval is niet enkel radioactief maar bevat zeer gevaarlijke chemische elementen zoals plutonium. De radioactiviteit neemt af maar enkel over verschillende tienduizenden jaren. Kernafval werd oorspronkelijk gedumpt in de zee maar dit werd in 1993 verboden. Nu moet kernafval begraven worden, maar men kan onmogelijk zeker weten dat een opslagplaats voor tienduizenden jaren veilig blijft. Als we de opinie van de Belgen vragen weten we dat 40% denkt dat de containers de radioactiviteit niet volledig tegenhoudt en er een deel toch in de natuur stroomt. Kernafval heeft een reëel negatief effect op de natuur, en is de voornaamste reden dat mensen tegen kernenergie zijn. Kernwapens In het vorig onderdeel hebben we het over het chemisch element plutonium. Plutonium kan opnieuw gebruikt worden voor kernenergie, maar het is een gevaarlijke methode en de centrales die dit konden zijn verouderd. Plutonium is eveneens de basiscomponent van kernwapens. De eerste keer dat de mensheid kernenergie in actie zag was toen twee atoombommen twee steden volledig hebben verwoest, het is pas later dat de kerncentrales opgestart werden. De zeer nauw-verbonden samenhang van kernenergie en kernwapens heeft een negatieve invloed over hoe mensen naar nucleaire energie kijken. Rampen en ongelukken Tsjernobyl en Fukushima zijn twee rampen die de hele wereld nooit zal vergeten. Als gevolg van 4 grote meltdowns zijn nu enorme oppervlakten ongeschikt voor menselijk leven en dit voor nog duizenden jaren. Het aantal doden reikt tot in de duizenden. Vragen we aan de Belgen hoe zij denken over kernrampen dan krijgen we verdeelde reacties. 60% denkt dat er een reële kans is op een kernramp in de westerse landen. De overige 40% gelooft dat deze kans zeer klein tot onbestaande is. Dit is echter enkel een opinie en geeft niet weer hoe groot de kans werkelijk is. Grote investeringskost Het opstarten van een kerncentrale vraagt een enorme investeringskost. Om de kost zo goed mogelijk te vergelijken wordt deze uitgedrukt per geïnstalleerd kw vermogen. Een kerncentrale kost 1700 euro per kw vermogen. Voor een steenkool en gascentrale kost dit respectievelijk 1300 euro en 500 euro. De grote investeringskost kan enkel betaald worden door de grootste energiebedrijven, en zo kan er een monopolie ontstaan. Monopolies kunnen de prijs van energie naar hun eigen hand zetten.

5 2.2 Voordelen van nucleaire energie In dit hoofdstuk bespreken we de voordelen van nucleaire energie. Net als voor de nadelen hebben we het over niet-technische aspecten. Kernenergie redt levens Volgens een studie in 2013 door NASA heeft kernenergie al 1,8 miljoen levens gered 2. Zelfs met de grote kernrampen als Tsjernobyl en Fukushima meegerekend is het aantal doden door kernenergie het allerkleinste van alle energieproductiemethoden (minder dan wind- of waterenergie!). Kernafval is zeer giftig en gevaarlijk, maar wordt begraven en heeft dan nauwelijks invloed op het milieu. Klassieke energieproductiemethoden zoals fossiele brandstoffen pompen hun afvalstoffen de lucht in en die worden dan ingeademd. Kernenergie voelt veel gevaarlijker aan dan andere energieproductiemethoden. De grote kernrampen blijven in het geheugen hangen, terwijl er geen voorbeeld is van een ramp met een koolof gascentrale. Het echte gevaar ligt echter in de uitstootgassen dat voor longziektes zorgt en zo voor vele doden zorgt. Geen CO2 emissies Dit komt in principe neer op hetzelfde als het vorige punt, maar nu hebben we het over de milieu impact van kernenergie (niet het dodental). De uitstoot van het verbranden van fossiele brandstoffen heeft een zeer groot nadelig effect op de natuur en vooral de klimaatverandering. De klimaatschade is kwantificeerbaar. De externe kost van klimaatschade door nucleaire energie is 0,0402 euro/kwh. Voor een gascentrale is dit 0,0758 euro/kwh en zelfs 0,88euro/kWh voor steenkoolcentrales. Relatief lage brandstofkost Bij de nadelen hadden we al besproken dat kerncentrales een hoge investeringskost hebben. De kosten van één kwh nucleaire energie liggen voor 60% in de investeringskost, 20% brandstof en 20% onderhoud en werking. Voor steenkool of gascentrales spreken we respectievelijk over 50% en 70% brandstofkost voor de totale kost om één kwh te produceren. Kleine hoeveelheid brandstof Kleine hoeveelheden brandstof hebben als voordeel dat transport en opslag eenvoudiger en minder kostelijk is. Ter vergelijking: met één kg steenkool kan 3kWh geproduceerd worden, met één kg olie is dit 4kWh en voor één kg uranium kan kWh geproduceerd worden. Leveringszekerheid uranium Olie is zeer afhankelijk van verschillende gebeurtenissen in de wereld. De oliecrisis in de jaren 70 toonde aan hoe afhankelijk België is van deze gebeurtenissen. Ook de recente val van de olieprijs toont aan dat de kost van fossiele brandstoffen zeer onzeker is. Kernenergie heeft met zijn brandstof uranium een grote leveringszekerheid en is dus minder afhankelijk van politieke of economische fluctuaties. 2 Pushker Kharecha, James Hansen Coal and Gas are Far More Harmful than Nuclear Power (http://www.giss.nasa.gov/research/briefs/kharecha_02/)

6 Nieuwe technologieën De reactoren die vandaag in België staan zijn niet veranderd sinds de jaren 70. Nieuw onderzoek naar kernenergie kan het probleem van de giftige kernafval oplossen. Het ideale voorbeeld hiervan is fusie-energie (atomen combineren in plaats van splitsen). Een meer reëel voorbeeld is de thoriumreactor, waarvan de brandstof overvloedig aanwezig is en veel minder (en minder gevaarlijk) afval produceert Discussie Nu we de voor- en nadelen hebben opgesomd kunnen we een overzicht maken. Hier worden ook tegenargumenten gegeven die een voor- of nadeel kunnen weerleggen of relativeren. We maken nu onderscheid in de verschillende aspecten (economisch, milieu, sociaal en politiek). Economie Goedkope energie is voordelig voor de hele maatschappij. Als de Belg (op zichzelf of in een bedrijf) zijn geld niet in energiekosten hoeft te steken kan dit gebruikt worden om in de economie te steken of om investeringen te maken. De grote kost van kernenergie ligt in de investeringskost, maar wordt goedgemaakt door de lage brandstofkost. Dit is niet enkel door de kost van het materiaal maar door de kleine hoeveelheid brandstof zijn ook transport en opslagkosten lager. Figuur 2 Kosten van verschillende energietechnologieën toont de kosten van verschillende energieproductiemethoden. Deze houdt ook rekening met milieuschade. We willen ook zeker duidelijk maken dat deze figuur een schatting is van de kost van elke productiemethode in Figuur 2 Kosten van verschillende energietechnologieën. Bron: Eyckmans, J., & Pepermans, G. (2003, November). Is er een toekomst voor kernenergie in België? We zien dat nucleaire energie (PWR nuclear) veruit de goedkoopste bron van energie is. 3 EOS, Thorium: kernenergie zonder afval, (https://eoswetenschap.eu/artikel/thorium-kernenergie-zonderafval)

7 Milieu Het gevaar voor het milieu bij kernenergie zit in de onverwachte gebeurtenissen. Kernenergie op zich stoot geen CO 2-gassen uit en als het kernafval wordt opgeborgen dan heeft dit geen effect op het milieu. Bij een kernramp is de schade echter enorm, het beste voorbeeld hiervan is Tsjernobyl. Echter zelfs met de grote rampen meegerekend heeft kernenergie nog steeds voor het minste aantal doden gezorgd, en de milieuschade is veel kleiner dan bij kool- of gascentrales. Sociaal De publieke perceptie speelt sterk mee in de toekomst van kerncentrales. Hoewel mensen geen rechtstreekse invloed hebben over de bouw en afbraak van kerncentrales, zij verkiezen wel de politieke partijen die hier wel invloed over hebben. De negatieve effecten van kernenergie, zoals kernafval, kernwapens, kernrampen en milieueffecten spelen sterk op het gevoel. We weten echter wel dat de opinie van personen vaak op onvolledige of incorrecte stellingen is gebaseerd. De informatie over kernenergie moet correct en volledig zijn om het volk een juiste opinie te kunnen laten vormen. Politiek Politieke gebeurtenissen in de wereld hebben een groot effect op de energieproductie in België. Daarom moet België zo veel mogelijk zijn eigen energie opwekken en dit met een brandstof met hoge leveringszekerheid.

8 3. Hernieuwbare energiebronnen De laatste jaren kon je er niet naast kijken; hernieuwbare energie is een hot topic in België. Van de talloze daken vol met gesubsidieerde zonnepanelen tot de windturbines op land en in de zee. De regering heeft zijn spreekwoordelijke broek al gescheurd aan de subsidiering en heeft de kosten doorgeschoven naar de energieleveranciers die het op hun beurt naar de klanten sturen. Maar zijn de hernieuwbare bronnen concurrentieel met de traditionele productiemethoden? Vanwege het niet concurrentieel zijn van grote zonneparken in België zonder zware subsidiering, beperken we ons tot het bespreken van windenergie. 3.1 Windenergie De potentiele productie aan windenergie in België is 5 TWh/jaar. Dit is zeer klein in verhouding tot de totale energieconsumptie van 82 TWh. De totale geïnstalleerde capaciteit aan windenergie in België is 1651 MW 4. Dit is slechts 5% van de totale capaciteit. We zien dus direct dat het niet mogelijk is om volledig op windenergie te werken Nadelen van windenergie Klein potentieel Zoals in de inleiding van windenergie al aangehaald is, België is niet het perfecte land om volledig op windenergie te laten draaien. Waar er wind is, is er niet altijd plaats om een windpark te zetten en omgekeerd telt ook. Slechts één windturbine per 100 km 2 is mogelijk 5. Intermittentie Intermittentie is het probleem dat windkracht niet continu beschikbaar is, zoals bijvoorbeeld kernenergie. Als het niet waait, leveren de windturbines simpelweg geen energie. Dit levert ook bijkomende problemen op voor het elektriciteitsnet, omdat het geen basislast heeft. Slagschaduw/visuele hinder/geluidsoverlast Dit zijn vaak de grootste problemen voor het plaatsen van windturbines. Het is moeilijk om geschikte plekken te vinden waar buurtbewoners geen bezwaren tegen aantekenen en zo de bouw tegenhouden vanwege bovenstaande redenen. Dure energie Windenergie is duurder dan de klassieke methoden. Als we onze energie volledig van wind willen laten komen dan zal de energieprijs stijgen en dat is nadelig voor de economie. Een paper van Ugent 6 bepaald de economische perspectieven van windenergie in België en komt ook tot deze conclusie. Ze zeggen echter wel dat de prijs van windenergie in de toekomst zal dalen, en dat er externe voordelen zijn voorbonden aan windenergie die niet rechtstreeks in de prijs kunnen vertaald worden. 4 Zie 5 Zie https://ees.kuleuven.be/geography/projects/lacsawep/wind_energy_belgium-state_of_the_art.pdf 6 Zie

9 3.1.2 Voordelen van windenergie Geen milieuvervuiling Windenergieproductie geeft geen CO2 uitstoot of andere broeikasgassen en heeft dus geen negatieve impact op het milieu. Geen uitputbare grondstof Wind zal er altijd zijn en is onuitputbaar, in tegenstelling tot uranium of aardgas. Eveneens moet er geen grondstof worden geïmporteerd, wat het land minder afhankelijk maakt van prijsschommelingen door problemen in het buitenland. Hoge implementatiesnelheid Een windturbine of windturbinepark kan vrij snel worden aangelegd en op het net aangesloten. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld het bouwen van een nieuwe kerncentrale, dat een werk is van vele jaren. 4. Moet België overstappen van nucleaire naar hernieuwbare energie? In dit hoofdstuk geven wij onze eigen mening over de gegeven stelling. Een volledige overstap van nucleaire naar hernieuwbare energie is niet alleen onhaalbaar, maar volgens ons onnodig. België legt zijn doelstellingen te hoog, het wilt én geen kerncentrales meer én niet afhankelijk zijn van buitenlandse energie. Er is geen vanzelfsprekende energiebron in België voor handen, zoals sterke wind of eindeloos veel zon. Om onze eigen energie te produceren moeten we focussen op kernenergie en het verbranden van fossiele brandstoffen. In het hoofdstuk nucleaire energie gaven we veel voordelen waardoor kernenergie onze voorkeur krijgt. De kost van het opwekken van energie is de laagste van alle productiemethoden en er is geen vervuiling dat rechtstreeks in de lucht gaat. De kans op een kernramp is ook zeer klein. We leven in een stabiel gebied (geen aardbevingen of overstromingen), de centrales ondergaan zeer strenge controles en er wordt geen risico genomen. Het blijkt dat publieke perceptie het grootste probleem is voor de kerncentrales. Door volledige en correcte informatie te geven aan de bevolking kan dit probleem opgelost worden. Wij zijn dus duidelijk voorstander voor kernenergie, maar net zoals bij alles in het leven is het nooit goed om alles uit één bron te halen. Een combinatie van productiemethoden is het gezondste voor België en uiteraard zijn investeringen in groene energie nodig. Wij vragen aan de overheid om de kerncentrales te laten draaien, maar een minimumpercentage door groene energie te laten opwekken. Energie is helaas een politiek spel en beslissingen worden gemaakt om stemmen te krijgen, beslissingen gebaseerd op de onvolledige informatie van de bevolking. Het nieuws heeft ook een grote invloed op de opinie van de bevolking en helaas zien we enkel de kerncentrales in de media als het gaat over sabotage of scheurtjes. Onze mening kunnen we samenvatten tot dit: Kernenergie moet de dominerende productiemethode blijven in België en er moet duidelijke informatie zijn over de voordelen en het gevaar van nucleaire energie. Er moet echter wel een minimum aan groene energie zijn en onderzoek naar beide productiemethoden moet gesteund worden.

10 5. Bibliografie Belgian Science Policy. ( ). State of the art wind energy in Belgium and Europe. Opgehaald van https://ees.kuleuven.be/geography/projects/lacsawep/wind_energy_belgium- State_of_the_art.pdf BNS. (2012, oktober). Kernenergie beter begrijpen. Opgehaald van Eyckmans, J., & Pepermans, G. (2003, November). Is er een toekomst voor kernenergie in België? Opgehaald van MIT. (2003). The future of nuclear power. Opgehaald van Senepart, D. (2006). Economische persectieven van de windenergie in België. Opgehaald van Opmerking: De volgende YouTube video s zijn enkel gebruikt als rode draad voor de paper. Gegevens worden enkel gebruikt als er een externe bron vermeld is (vermeld in voetnoot). 3 Reasons why nuclear energy is terrible. Opgehaald van https://www.youtube.com/watch?v=heybgyl5n1g 3 Reasons why nuclear energy is awesome. Opgehaald van https://www.youtube.com/watch?v=pvbllnmxiby

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron Kernenergie De ontdekking in de jaren 50, dat kernenergie een onmetelijke en goedaardige bron van energie zou opleveren, leidde ertoe dat deze energievorm ontzettend populair werd in sommige Westerse landen.

Nadere informatie

voor tegen gemaakt door: 2009

voor tegen gemaakt door: 2009 In oktober 2008 maakte De Argumentenfabriek in opdracht van De Volkskrant een overzicht van de argumente n - en het bouwen van nieuwe kerncentrales in Nederlan d. De Argumenten kaart Kernenergie is gefabriceerd

Nadere informatie

My statement paper. Windturbines beïnvloeden het klimaat. Glen Pelgrims Ellen Van Dievel

My statement paper. Windturbines beïnvloeden het klimaat. Glen Pelgrims Ellen Van Dievel My statement paper Windturbines beïnvloeden het klimaat Glen Pelgrims Ellen Van Dievel 14 april 2015 1. Inleiding Tegenwoordig is hernieuwbare, groene energie een onderwerp waar veel over gesproken en

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl Aan gemeente Kerkrade T.a.v. de griffie Postbus 600 6460 AP Kerkrade Kerkrade, 26 mei 2011 Behandeld door: M.A.H. van Aken Subject: initiatiefvoorstel ex artikel 36 reglement van orde voor de vergaderingen

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie Resolutie: Energie Definitieve versie op het JOVD Najaarscongres van 3 en 4 december 2011 te s Gravenhage Maarten Oude Kempers, politiek commissaris Milieu en

Nadere informatie

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening)

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) WIND OP LAND 11% (10% BESCHIKBAAR LANDOPPERVLAK) VOORDELEN Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) NADELEN Bij

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot CE4 N35N 13.5.29 Samenvatting Drie scenario s om de hoeveelheid CO 2 te berekenen, die niet uitgestoten wordt als er energie bespaard wordt

Nadere informatie

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Roemenië ligt geografisch gezien in het midden van Europa (het zuidoostelijk deel van Midden-Europa). Het land telt 21,5 miljoen inwoners en

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Hoe belangrijk vindt u windenergie voor Nederland? 1: Zeer onbelangrijk 24 3% 2: Onbelangrijk 16 2% 3: Niet belangrijk, niet onbelangrijk

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Onderzoek Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Voor: Greenpeace Door: Synovate Datum: 19 april 2011 Project: 94014 Copyright: Synovate BV. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die u

Nadere informatie

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen

Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen Markstudie naar kleine windturbines in Vlaanderen September 12, 2012 Deze marktstudie werd uitgevoerd in samenwerking met Gfk Significant uit Leuven. 1 Gemeenten van de 308 Vlaamse gemeenten werden geïnterviewed.

Nadere informatie

DELTA en kernenergie

DELTA en kernenergie DELTA en kernenergie Kernenergie is nodig om elektriciteit betaalbaar te houden en het broeikaseffect terug te dringen. Door toepassing van kernenergie zorgen we ervoor dat we ook in de toekomst over voldoende

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Kernenergie: Kan België zonder?

Kernenergie: Kan België zonder? Kernenergie: Kan België zonder? Marktonderzoeks-, studie- & consultancy-bureau mbt hernieuwbare energie - Marktstudies over energiemarkten - Opleidingen over (hernieuwbare) energie - Haalbaarheidsstudies,

Nadere informatie

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006)

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006) Factsheet Kernenergie 1 Noodzaak kernenergie Wereldwijd wordt steeds meer energie bespaard. Ook de economie in de geïndustrialiseerde landen wordt steeds energie-efficiënter: in elke verdiende Euro gaat

Nadere informatie

ASPIRAVI. Windpark Haaltert

ASPIRAVI. Windpark Haaltert ASPIRAVI Windpark Haaltert SAMEN GEDREVEN DOOR DE WIND WINDPARK HAALTERT Windpark Haaltert: Projectlocatie Projectkenmerken Timing van de werken Investeer mee via Aspiravi Samen cvba Aankoop van groene

Nadere informatie

Beste leerkracht/begeleider,

Beste leerkracht/begeleider, LESMAP ANTARK 1 Voorwoord Beste leerkracht/begeleider, Binnenkort bezoekt u de voorstelling Antark met uw klas/groep. Met deze lesmap willen we u suggesties geven om voor en na de voorstelling aan de slag

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

VEA - Draagvlak windenergie

VEA - Draagvlak windenergie Elke Van Hamme Significant GfK Februari 2011 VEA - Draagvlak windenergie Inhoud Achtergrond & doelstelling van het onderzoek 2 Is er anno 2011 een draagvlak voor windenergie? Attitude tov windenergie:

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2010 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding

Cliptoets Windenergie. Docentenhandleiding Cliptoets Windenergie Docentenhandleiding We hebben iedere dag energie nodig. Die wekken we vooral op met olie, gas en steenkool. Maar die grondstoffen raken op. Bovendien vervuilen ze het milieu. Het

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Economie kernenergie versus andere opties

Economie kernenergie versus andere opties Economie kernenergie versus andere opties Bert Dekker KIVI NIRIA stuurgroep Energie Symposium De economie van kerncentrales 9 november 2007 Uitgangspunten SEM Maximalisatie van renderende besparingen (payback

Nadere informatie

My statement paper: Nodige veranderingen voor efficiënt energie gebruik in de toekomst.

My statement paper: Nodige veranderingen voor efficiënt energie gebruik in de toekomst. My statement paper: Nodige veranderingen voor efficiënt energie gebruik in de toekomst. Dries Bex &Pieter Bronzwaar! In de hedendaagse wereld is energie levensnoodzakelijk geworden. We gebruiken zelfs

Nadere informatie

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693

Bronnen van energie. Rianne van den Braak. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/68693 Auteur Rianne van den Braak Laatst gewijzigd 03 February 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/68693 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Power to gas onderdeel van de energietransitie

Power to gas onderdeel van de energietransitie Power to gas onderdeel van de energietransitie 10 oktober 2013 K.G. Wiersma Gasunie: gasinfrastructuur & gastransport 1 Gastransportnet in Nederland en Noord-Duitsland Volume ~125 mrd m 3 aardgas p/j Lengte

Nadere informatie

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel 190 195 bieden voor de oplossing van het fileprobleem. Immers: hoe langer de files worden, hoe sneller het moment daar is dat de automobilist zich zal gaan afvragen wat deze zelfkastijding hem echt waard

Nadere informatie

Kernenergie in de Belgische energiemix

Kernenergie in de Belgische energiemix Kernenergie in de Belgische energiemix 1. Bevoorradingszekerheid De energie-afhankelijkheid van België is hoger dan het Europees gemiddelde. Zo bedroeg het percentage energie-afhankelijkheid van België

Nadere informatie

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T?

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? www.limburgwindt.be v.u.: Rik Van de Walle - nv - Trichterheideweg 8-3500 Hasselt WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? onderzoeken waar er in Limburg wind- molenparken kunnen komen bouwen en exploiteren van windenergie-

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Economische aspecten Kernenergie

Economische aspecten Kernenergie Economische aspecten Kernenergie Den Haag, 9 november 2007 KIVI Symposium Job van Roijen Essent Business Development Inleiding Een aantal voor utilities relevante elementen worden besproken Deze worden

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie?

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie? Windenergie ECN-facts 1. Wat is windenergie? Windenergie is de verzamelnaam voor technieken waarbij de bewegingsenergie die in wind zit, wordt omgezet in andere bewegingsenergie of in elektrische energie.

Nadere informatie

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen stuk ingediend op 1048 (2010-2011) Nr. 1 25 maart 2011 (2010-2011) Verzoekschrift over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen Verslag

Nadere informatie

Energie: vuil of schoon?

Energie: vuil of schoon? Info-brief Energie: vuil of schoon? Jij hebt energie nodig om huiswerk te maken, te fietsen of te spelen. Als je energie op is, word je moe. Dan moet je gaan slapen of eten. Slaap en voedsel zijn energiebronnen

Nadere informatie

HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË

HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË HERNIEUWBARE ENERGIE IN ITALIË Overzicht 1 Hernieuwbare energiebronnen (hierna ook: HE) spelen een belangrijke rol in het kader van het Italiaanse energiesysteem. Ze worden uitvoerig gebruikt om elektriciteit

Nadere informatie

DE REKENING VOORBIJ ons energieverbruik voor 85 % onzichtbaar

DE REKENING VOORBIJ ons energieverbruik voor 85 % onzichtbaar DE REKENING VOORBIJ ons energieverbruik voor 85 % onzichtbaar Drie scenario s bestaande technologie Netgebonden Infrastructuur: elektriciteit en warmte (gas) Actuele gegevens van 2012 vertaald naar 2035

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Door Harry Kloosterman en Joop Boesjes (Stichting E.I.C.) Deel 1 (Basis informatie) Emissies: Nederland heeft als lidstaat van de Europese

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2011 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Dossier Bond Beter Leefmilieu. Bram Claeys

Dossier Bond Beter Leefmilieu. Bram Claeys Dossier Bond Beter Leefmilieu Bram Claeys 31/01/2009 Vlaanderen erkent stroomproductie door biomassa bij te stoken in steenkoolcentrales als groene stroom. Nu blijkt dat dit steenkoolcentrales goedkoper

Nadere informatie

ASPIRAVI. Windpark Assenede

ASPIRAVI. Windpark Assenede ASPIRAVI Windpark Assenede SAMEN GEDREVEN DOOR DE WIND WINDPARK ASSENEDE Windpark Assenede: Projectlocatie Projectkenmerken Timing / planning van de werken Investeer mee via Aspiravi Samen cvba Aankoop

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is?

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Mens en techniek. VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2. Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word)

Mens en techniek. VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2. Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word) Mens en techniek VMBO BASIS en KADER, leerjaar 2 Figuur 1 (Illustratie uit Microsoft Word) 1 ENERGIE... 2 1.1. Inleiding... 2 1.2. Het omzetten van energie... 3 1.3. Het omzetten van energie - Opdrachten...

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Windenergie op zee: groen en rendabel

Windenergie op zee: groen en rendabel Windenergie op zee: groen en rendabel Inleiding Onderzoek van het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) 1 toont aan dat vanaf 1 juli het tot nu toe grootste knelpunt bij de ontwikkeling van offshore

Nadere informatie

Les Ons gas raakt op

Les Ons gas raakt op LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Ons gas raakt op Werkblad Les Ons gas raakt op Werkblad Aardgas bij Slochteren In 1959 deed de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in opdracht van de regering een proefboring

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Plan-MER van de Studie over de perspectieven van elektriciteitsbevoorrading tegen 2030

Plan-MER van de Studie over de perspectieven van elektriciteitsbevoorrading tegen 2030 Plan-MER van de Studie over de perspectieven van elektriciteitsbevoorrading tegen 2030 DEEL 1 Niet-technische samenvatting Voorliggende strategische milieubeoordeling (SMB) onderzoekt de milieueffecten

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen

Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Inleiding: energiegebruik in bedrijven en gebouwen Energie Energie is een eigenschap van de materie die kan worden omgezet in arbeid, warmte of straling. De eenheid van energie is de Joule. De fundamentele

Nadere informatie

Kernenergie: vriend of vijand?

Kernenergie: vriend of vijand? Hugo Vanderstraeten Van tsunami tot kernramp kernreactor komt er radioactieve straling vrij die 400 keer hoger is dan toegestaan. In een straal van twintig kilometer rond Op vrijdag 11 maart 2011 wordt

Nadere informatie

De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig!

De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig! De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig! De zon straalt 3.000 keer meer energie naar de aarde dan de wereldbevolking dagelijks verbruikt. En dat nog 5 miljard jaar lang. Zonne-energie is de enige

Nadere informatie

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN In het kader van de WETO-H2-studie is een referentieprognose van het wereldenergiesysteem ontwikkeld samen met twee alternatieve scenario's, een

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Global Energy Assessment Naar Een Duurzame Toekomst samenvatting van de lezing van Wim

Nadere informatie

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie:

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: ENERGIE Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: energie kan noch ontstaan, noch verdwijnen (kan enkel omgevormd worden!) Energie en arbeid:

Nadere informatie

TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen

TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen Oefententamen 1 Aanwijzingen: Lees de vragen vooraf door en deel de beschikbare tijd in voor beantwoording van de vragen. Dit tentamen beslaat 20 meerkeuzevragen

Nadere informatie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Een leader in windenergie in België We houden momenteel 53 windmolens draaiende. In 2004 bouwde Luminus haar eerste windmolenpark in Villers-le-Bouillet.

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

ECN Beleidsstudies ECN-BS--08-028 17 september 2008. Kosten van elektriciteitsopwekking

ECN Beleidsstudies ECN-BS--08-028 17 september 2008. Kosten van elektriciteitsopwekking ECN Beleidsstudies ECN-BS--08-028 17 september 2008 Notitie: Kosten van elektriciteitsopwekking De kosten en onzekerheden van kernenergie en andere CO 2 -emissiereducerende technieken voor grootschalige

Nadere informatie