RECLAME CODE STICHTING. Atoomstroom t.a.v.de heer S. Peeraer Postbus ND AMSTERDAM. dossier 2009/ Amsterdam, 21 januari 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "RECLAME CODE STICHTING. Atoomstroom t.a.v.de heer S. Peeraer Postbus 79130 1070 ND AMSTERDAM. dossier 2009/00088. Amsterdam, 21 januari 2009"

Transcriptie

1 STICHTING RECLAME CODE Buitenveldertselaan A8 Amsterdam Postbus 75684,1070 AR Amsterdam T; 02() E; F: W: w-.reclamecode.nl Atoomstroom t.a.v.de heer S. Peeraer Postbus ND AMSTERDAM dossier 2009/00088 Amsterdam, 21 januari 2009 Geachte heer Peeraer, Wij ontvingen een klacht van Stichting Greenpeace Nederland, gericht tegen van u afkomstige reclame-uitingen. Een kopie van de brief met bijlagen van mevrouw I. Teuling van Greenpeace d.d. 19 januari jl. treft u hierbij aan. Greenpeace gaat ervan uit dat deze wijze van adverteren in strijd is met de Nederlandse Reclame Code. Hierbij zenden wij u een Informatiebrochure waarin de werkwijze van de Reclame Code Commissie en het College van Beroep is opgenomen, alsmede de Nederlandse Reclame Code. Deze informatie kunt u ook vinden op onze website de brochure. De Commissie ziet gaarne binnen 14 dagen na dagtekening van deze brief uw schriftelijke opmerkingen ten aanzien van de klacht tegemoet. Eventuele bijlagen bij uw brief dienen in 8-voud te worden bijgevoegd. Voorts verzoekt de Commissie u het adres van de contactpersoon mee te delen. De Reclame Code Commissie zal bovengemelde zaak behandelen in haar vergadering van 10 februari a,s. om uur. De behandeling vindt plaats aan de Buitenveldertselaan 106, 2e verdieping, te Amsterdam. Hoogachtend, ~ Mr.

2 Stichting Reclame Code t.a.v. Reclame Code Commissie Postbus AR Amsterdam 19 januari 2009 Onderwerp: klacht Atoomstroom Geachte heer/mevrouw, Hierbij dien ik een klacht in tegen een drietal claims die Atoomstroom doet op de website en in andere reclame-uitingen, namelijk; kernenergie is schoon; kernenergie is C02-vrij; kernenergie is vrij van subsidies. In de bijlagen I, 11 en 111 bij deze brief is een overzicht te vinden van de reclame-uitingen waarin Atoomstroom deze uitspraken doet. Hieronder wordt uitgelegd waarom deze claims onwaar en misleidend zijn en wat de juridische gronden zijn van de aanklacht. Claim 1: Kernenergie is schoon Atoomstroom beweert dat kernenergie schoon is [bijlage I]. Kernenergie is niet schoon omdat bij de opwekking van kernstroom kernafval ontstaat dat jaar gevaarlijk blijft. Ook veroorzaken alle stappen in de keten van uranium winning tot het verwerken van het kernafval radioactieve vervuiling. Uranium winning veroorzaakt vervuiling. Bij de winning blijven zogeheten 'tailings' over, een onbruikbaar deel van e uraniumerts. Deze radioactieve tailings worden in de omgeving van uraniummijnen opgeslagen. Deze opslagplaatsen voor 'tailings' vormen een risico voor de omgeving omdat radioactief materiaal door de wind verspreid kan worden of in het grondwater kan lekken. In de omgeving van diverse uraniummijnen is een verhoogd voorkomen van kanker aangetoond (Diehl. 2006) [bijlage tv]. Gewonnen uranium wordt verwerkt tot reactorbrandstof onder andere door het te verrijken: het kunstmatig verhogen van het percentage splijtbaar uranium. Bij dit verrijken ontstaat radioactief afval in de vorm van 'verarmd uranium'. Voor dit verarmd uranium is geen verdere toepassing voorzien. Verarmd uranium van de verrijkingsfabriek van Urenco in Almelo -een van grootste producenten van verrijkt uranium wereldwijd - wordt verkocht aan een Russisch bedrijf dat dit afval opslaat op diverse nucleaire opslaglocatie. Het afval ligt hier verre van veilig en vormt een gevaar voor de omgeving (Greenpeace, 2005) [bijlage VJ. S,I.~ Gre ',i Id Postbus 3946, 1001 AS Amsterdam t f service desk postbank 44 bank

3 Kernbrandstof wordt in de reactor beschoten met neutronen en zo omgezet in elektriciteit en allerlei splijtingsproducten. Deze splijtingsproducten vormen het radioactief afval. Dit afval is levensgevaarlijk en is pas na jaar (10x de halfwaardetijd van plutonium) zijn radioactieve straling verloren. AI die tijd moet dit afval goed bewaakt worden in bijvoorbeeld betonnen bunkers of ondergrondse aardlagen. Voor dit afval is geen enkele oplossing gevonden. Kernafval dat nu geproduceerd wordt ligt wereldwijd verspreid opgeslagen in betonnen bunkers in afwachting van een definitieve eindbergplaats. Dit afval vormt een groot gevaar voor mens en milieu (NRG, 2009) [bijlage VI). Sommige landen hebben er voor gekozen hun kernafval te laten 'opwerken', waaronder Nederland. Bij het opwerkingsproces wordt uitgewerkte kernbrandstof chemisch bewerkt waardoor plutonium en uranium te scheiden zijn van de rest van de afvalproducten. Doel van dit proces is het hergebruiken van uranium en plutonium maar in de praktijk vindt dit hergebruik slechts op zeer kleine schaal plaats. Het uranium en plutonium - zeer gevaarlijke radioactieve stoffen - hoopt zich op naast de opwerkingsfabrieken zoals die in het Franse La Hague waar Nederlands kernafval wordt opgewerkt. Tijdens het opwerkingsproces wordt radioactief materiaal in de lucht en zee geloosd. Hierdoor is de Noordzee ernstig radioactief vervuild geraakt (Scheider and Marignac, 2008) [bijlage VII]. De reclame-uitingen waarin wordt gesteld, althans gesuggereerd, dat kernenergie een schone vorm van energie betreft, zijn misleidend op grond van artikel 7 jo. 8.3 van de Nederlandse Reclame Code. Deze uitingen zijn in hun algemeenheid misleidend, omdat (1) kernenergie door het (radioactief) afval dat bij de productie en opwekking hielvan vrijkomt immers niet schoon is en (2) Atoomstroom de consument in haar reclame-uitingen niet, althans onvoldoende duidelijk, informeert over essentiële informatie, namelijk het radioactieve afval dat vrij komt in de gehele keten van de opwekking van kernenergie. De claims in de reclame-uitingen moeten meer specifiek tevens worden aangemerkt als misleidende milieuclaims in de zin van artikel 2 Milieu Reclame Code rmrc"). De consument wordt door het ontbreken van voldoende duidelijke informatie over het radioactief afval dat vrijkomt bij de productie van deze energie misleid over de 'schone' aard van deze vorm van energie. Atoomstroom gaat zelfs nog verder door op haar website te vermelden dat "kernenergie in het verleden (terecht of onterecht) omstreden was, maar dit nu een schoon alternatief is voor energieopwekking. Hiermee suggereert zij ten onrechte dat kernenergie nu een volledig schone (en onomstreden) energievorm zou zijn. Daarnaast komen deze claims in strijd met artikel 3 MRC. In dit artikel staat dat milieuclaims, waaronder ook de aanduiding "schone energie" moet worden begrepen, aantoonbaar juist moeten zijn. Uit de toelichting bij artikel 3 MRC merkt de Reclame Code Commissie nog op dat een woord als "schoon" door het publiek snel als absolute claim begrepen wordt. In het voorgaande is voldoende aangetoond dat kernenergie geen 100% schone vorm van energie is. De claim van Atoomstroom is dan ook niet absoluut juist en om die reden in strijd met de MRC. pagina 2/5

4 Claim 2: Kernenergie is CO 2 -vrij Atoomstroom beweert dat kernenergie CO 2 -vrij is [bijlage U). Deze claim is onjuist omdat bij alle stappen in de keten van winning, verrijking en opwerking van de brandstof energie wordt gebruikt en dus CO 2 vrijkomt. Ook de bouw van een kerncentrale is een energie- en materiaalintensief proces met een aanzienlijke uitstoot van broeikasgassen. Dit kan natuurlijk ook gesteld worden voor CO 2 -vrije energiebronnen als wind-energie - bij de bouw van een windturbine komt immers ook CO 2 vrij. Maar de CO 2 emissies van kernenergie zijn substantieel hoger dan die van bijvoorbeeld windenergie en ontstaan vooral bij de productie van de kernbrandstof. Als een windturbine eenmaal draait, zullen er geen CO 2 emissies meer optreden, bij kerncentrales zullen tijdens de gehele levensduur van de centrale en bij de honderdduizenden jaren afvalopslag CO 2 -emissies optreden. De CO 2 -emissie van kemcentrales vindt plaats in vijf stadia van kernstroom productie; brandstoffabricage [1]; bouw van de kerncentrale (2]; 'operation and maintenance' van de kerncentrale (O&M) [3]; verwerking en opslag van kernafval [4]; ontmantelen van de kerncentrale [5]. Stadium 1 veroorzaakt de meeste CO 2 -uitstoot (38-43% van het talaal), onder andere omdat het verrijkingsproces zeer energie-intensief is. De CO 2 -uitstoot in dit stadium is erg afhankelijk van de kwaliteit van het uraniumerts en het gekozen verrijkingsproces. Het winnen van uranium uit uraniumerts met een hoog gehalte uranium kost minder energie dan bij arme ertsen. Het uraniumgehalte van ertsen kan per uraniummijn zeer verschillen. Voor verrijking van uranium zijn twee technologieën beschikbaar: centrifuge en gasdiffusie. De centrifugetechnologie is minder energie-intensief en veroorzaakt daardoor minder CO 2 "uitstoot dan de gasdiffusie technologie. Stadium 2 veroorzaakt 12-20% van de totale CO 2 -uitstoot. De bouw van een nieuwe kerncentrale is zeer energie-intensief door het gebruik van zeer sterke materialen als beton en staal. De CO 2 -uitstoot is afhankelijk van het type kerncentrale dat gebouwd wordt. Stadium 3, het onderhoud van de kerncentrale tijdens gebruik, is verantwoordelijk voor 7-18% van de CO 2 - uitsloot. Het verwerken en opslaan van kernafval, stadium 4, veroorzaakt 14-29% van de totale CO 2 - uitsloot. Deze CO 2 -uitstooi is afhankelijk van de manier van eindverwerking die gekozen is. Opwerking van kernafval kost meer energie dan directe opslag van dit afval en veroorzaakt daardoor meer CO 2 -uitstoot. De schattingen voor stadium 5, het afbreken van een kerncentrale, topen uiteen van 1 tot 19 %, afhankelijk van het type centrale en of een centrale direct na uit gebruik nemen wordt ontmanteld, of pas na tientallen jaren om aanwezige radioactieve straling te verminderen. De totale CO 2 -uitstoot per kwh geproduceerde kernstroom kan zeer uiteenlopen afhankelijk van de gekozen technologieën en rekenmethodf,t. Er bestaan veel verschillende studies naar de CO 2 emissies van kernenergie gezien over de gehele keten, zogenaamde life-cycle analyses (LCA). Atoomstroom verwijst in een persbericht naar een studie van ECN/SER (2007) [bijlage VIII) pagina 3/5

5 waarin wordt gesteld dat de CO 2 -uitstoot van kernenergie tussen de 8 en 32 gram per kwh ligt. Hetzelfde rapport stelt ter vergelijking de volgende emissies: wind-energie 6-23 g/kwh, zonneenergie g/kwh, kolensiroom glkwh, gas glkwh. Een recent wetenschappelijk artikel (Sovacool, 2008) [bijlage IX] vergeleek alle bestaande LCAstudies voor kernenergie en trok daaruit de conclusie dat als gemiddelde waarde 66 g CO::>IkWh aangenomen moet worden. Deze schatting is relatief laag gezien het feit dat hij ook betrouwbare studies aanhaalt die uitkomen op g CO~kWh. De maximale C02-uitstoot voor kernenergie, uitgaande van meest energie-intensieve technologie, wordt geschat op 288 g CO,lkWh. Uit deze gegevens kan geconcludeerd worden dat de waarden in het SER/ECN rapport (2007) aan de lage kant zijn. Dit komt onder ander omdat de studies waarnaar verwezen wordt In dit rapport de CO 2 -uitstoot van ontmanteling van kerncentrales niet mee te nemen of uitgaan van toekomstige ontwerpen kerncentrales. Ook gelden de in het SER/ECN rapport genoemde waarden specifiek voor kerncentrales in Nederland, terwijl Atoomstroom niet kan garanderen dat de elektriciteit die zij leveren alleen van Nederlandse kerncentrales afkomstig is. Atoomstroom zou de maximaal geschatte waarde voor CO 2 uitstoot als uitgangspunt moeten nemen, omdat niet bekend is wat de CO 2 -uitstoot is van de centrales waar Atoomstroom zijn elektriciteit vandaag haalt. Deze maximale waarde (288 g CO~kWh) is veel hoger dat de waarde voor windof zonne-energie, gezien over de gehele keten. Daarom is de claim van Atoomstroom dat kernenergie CO 2 -vrij is niet terecht. De reclame-uitingen van Atoomstroom zijn in strijd met dezelfde artikelen als genoemd onder Claim 1, omdat ook hier de consument wordt misleidt (met betrekking tot de hoeveelheid CO 2 uitstoot die vrijkomt bij de kernenergie van Atoomstroom) en omdat Atoomstroom de consument in haar reclame-uitingen niet, althans onvoldoende duidelijk, informeert over essentiêle informatie, (namelijk dat er om kernenergie te produceren en te leveren wel degelijk CO 2 vrijkomt). Voor zover Atoomstroom bedoelt dat alleen de opwekking "C0 2 vrij" plaatsvindt, moet deze beperking van de claim op grond van artikel 4 MRC duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking komen in de reclame-uitingen zelf. Dat is nu niet het geval omdat allereerst het onderscheid tussen de opwekking en de gehele productieketen kernenergie als zodanig niet duidelijk wordt gemaakt. Het is de vraag of de consument dit onderscheid tussen opwekken en de rest van de productieketen (waaronder ook begrepen het winnen van de uranium, etc) als zodan ig herkent en begrijpt. Verder noemt Atoomstroom in verschillende claims in het geheel niet dat alleen de opwekking CO 2 vrij is, bijvoorbeeld in de claim "C0 2 -neutraal". Claim 3: 'kernenergie is vrij van subsidies' Kernenergie wordt op meerdere manieren indirect gesubsidieerd door de overheid. Allereerst zijn kerncentrales niet volledig verzekerd, omdat geen enkele verzekeringsmaatschappij die gigantische risico wil dragen. Bij Europese Wet (Parijse Conventie betreffende Aansprakelijkheid pagina 4/5

6 van Derden) is vastgesteld dat kerncentrales verzekerd moeten zijn voor een maximaal schadebedrag van 700 miljoen euro. Dit is slechts een fractie van de potentiële schade die een kerncentrale kan veroorzaken. Ter vergelijking: de schade van het ongeluk in Tsjernobyl wordt geschat op 430 miljard euro. Ten tweede zijn kerncentrales niet volledig financieel verantwoordelijk voor de veilige opslag van het afval dat ze produceren. In Nederland betaalt kerncentrale Borssele een bepaald bedrag per volume radioactief afval aan de COVRA, het centraal orgaan voor afvalopslag. Dit zou in theorie voldoende moeten zijn voor de eeuwige opslag van dit afval maar mochten deze kosten toch hoger uitvallen, dan dient de staat als vangnet. Het is niet onwaarschijnlijk dat over duizenden jaren de kosten voor afvalopslag hoger blijken dan nu ingeschat. In dat geval zal de staat de kosten dekken en op die manier kernenergie subsidiëren. Dezelfde redenering gaat op voor het ontmantelen van kerncentrales die niet meer in gebruik zijn. Eigenaren reserveren daarvoor geld, maar mocht dit aan het eind van de rit niet voldoende blijken, dan zal de staat de rest betalen. De reclame-uitingen van Atoomstroom zijn in strijd met dezelfde artikelen als genoemd onder Claim 1, omdat ook hier de consument wordt misleidt (met betrekking tot de subsidie die nodig is voor kernenergie) en omdat Atoomstroom de consument in haar reclame-uitingen niet, althans onvoldoende duidelijk, informeert over essentiële informatie (namelijk dat voor de productie van kernenergie wel degelijk subsidies worden verleend, alleen op een indirecte manier). Het wel of niet subsidie-vrij zijn van kernenergie heeft weliswaar niet directe invloed op het product dat de klant denkt te verkrijgen, maar kan voor sommige consumenten ten onrechte als een voordeel van kernenergie worden beschouwd. Hierdoor kan een consument op basis van foutieve informatie de keuze maken voor het product Atoomstroom. Ik hoop u met deze informatie voldoende geïnformeerd te hebben. Mocht u nog vragen hebben, dan kunt u contact opnemen via onderstaande contactgegevens. Met vriendelijke groet, Stichting Greenpeace Nederland Ike Teuling Campagneleider kernenergie Telefoon: / pagina 5/5

7 Bijlage I: Reclame-uitingen met de strekking 'kernenergie is schoon' Website: In het grijze vlak onder aan ieder website-pagina (footer) op staat de zin: Want waar kernenergie ooit terecht of onterecht omstreden was, is het tegenwoordig een modern en schoon alternatief voor andere manieren van energieopwekking.{bijlage 1] Op de pagina zin: Want waar kernenergie ooit terecht of onterecht omstreden was, is het tegenwoordig een modern en schoon alternatief voor andere manieren van energieopwekking.[bijlage 2] Advertenties: staat de volgende tekst: U staat stevig met beide benen op de grond. Schone energie vindt u natuurlijk een belangrijk thema. En u weet dat er maar één manier is om ècht grootschalig C02-vrlj e elektriciteit op te wekken. U durft tegen de stroom in te gaan: U kiest voor Atoomstroom.nl. [bijlage 3] staat de volgende tekst: Daarmee is Atoomstroom hèl alternatief voor andere vormen van schone energieopwekking. [bijlage 3] staat de volgende tekst: U staat stevig met beide benen op de grond. Schone energie vindt u natuurlijk een belangrijk thema. En u weet dat er maar één manier is om ècht grootschalig C02-vrije elektriciteit op te wekken. U durft tegen de stroom in te gaan: U kiest voor Atoomstroom.nl. [bijlage 4] volgende tekst: Daarmee is Atoomstroom hè! alternatief voor andere vormen van schone energieopwekking. (bijlage 4] In de advertentie die te vinden is op de pagina die als bijlage was bijgevoegd bij Elsevier in week 51 staat de volgende tekst: Schone energie vindt u ongetwijfeld een belangrijk thema. En u weet dat er maar sén manier is om ècht grootschalig C02-vrije elektriciteit op te wekken. Durf tegen de stroom in te gaan: kies voor Atoomstroom. [bijlage 5] In de advertentie die te vinden is op de pagina die als bijlage was bijgevoegd bij Elsevier in week 51 staat de volgende tekst: Daarmee is Atoomstroom hèt alternatief voor andere vormen van schone energieopwekking. [bijlage 5] Media In De Telegraaf ván 14 oktober 2008 zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview in het artikel 'Kernenergie uit het stopcontact': Voornaamste reden ligt in het feit dat kernenergie, wanneer je het puur rationeel bekijkt, schone energie is. [bijlage 6]

8 Bijlage 11: Reclame-uitingen met de strekking 'kernenergie is C02-vrii' Website: op de pagina de volgende tekst: De opwekking van Atoomstroom is C02-vrlj omdat er geen fossiele brandstoffen zoals kolen of gas voor nodig zijn.[bijlage 1] In beide voorgestelde pakketten op de site C02 neutraar is. [bijlage 1] Onder de kop 'Stap over op Atoomstroom' op de site staat: Onze elektriciteit is C02-vrij opgewekt.[bljlage 1 J In de twee kaders met contractvormen op staat dat de stroom 'C02-neutraaf is. [bijlage 7] In het grijze vlak onder ieder pagina (footer) staat de volgende tekst: Kernenergie is zelfs de enige manier om in ons land echt grootschalig C02-vrije elektriciteit op te wekken zonder subsidies.[bijlage 1] op de pagina staat de volgende tekst: Kernenergie is zelfs de enige manier om in ons land echt grootschalig C02-vrije energie op te wekken zonder subsidies. [bijlage 21 op de pagina staat de volgende tekst: Oe cirkel in het Atoomstroom.nllogo is een gestyleerde weergave van elektronenbanen rond een atoomkern. Het symboliseert echter ook de '0', van nul C02-uitstoot. [bijlage 2J Op de pagina staat de volgende tekst: Kernenergie is echter de enige manier om zonder subsidies écht grootschalig en voor een stabiele prijs C02-vrije stroom op te wekken.(bijlage 8J Op de pagina slaat de volgende tekst: Bij de bouw van een kerncentrale en productie van de brandstof komt uiteraard wel C02 vrij, maar ook als dit wordt meegenomen is atoomstroom C02-arm. [bijlage 9aJ Op de pagina staat de volgende tekst: Kernenergie stelt daar een C02-vrlje opwelfkingsmethode tegenover. Dat komt omdat bij de productie van kernenergie geen fossiele brandstoffen worden gebruikt. Bij de bouw van een kerncentrale en productie van de brandstof komt uiteraard wel C02 vrij, maar ook als dit wordt meegenomen is atoomstroom nagenoeg C02-vrij. (bijlage 9bJ Op de pagina staat de volgende lekst: De opwekking van Atoomstroom is C02-vrlj omdat er geen fossiele brandstoffen zoals kolen of gas voor nodig zijn. [bijlage 1 DJ Op de pagina staal als uitleg bij het taartdiagram kernenergie: C02-uitstoot: 0 gram/kwh [bijlage 11] Advertenties de volgende tekst: U staat stevig met beide benen op de grond. Schone energie vindt u natuurlijk een belangrijk thema. En u weet dat er maar één manier is om ècht grootschalig C02-vrije elektriciteit op te wekken. U durft tegen de stroom in te gaan: U kiest voor Atoomstroom.nl. [bijlage 3] In de advertentie die te vinden is op de pagina staat de volgende tekst Atoomstroom is C02 vrlj in de opwekking en er zlj n geen subsidies voor nodig. (bijlage 3J

9 Media: staat de volgende tekst U staat stevig met beide benen op de grond. Schone energie vindt u natuurlijk een belangrijk thema. En u weet dat er maar één manier is om ècht grootschalig C02-vrije elektriciteit op te wekken. U durft tegen de stroom in te gaan: U kiest voor Atoomstroom.nl. [bijlage 4] staat de volgende tekst: Atoomstroom is C02-vrlj in de opwekking en er zijn geen subsidies voor nodig. [bij lage 4] In de advertentie die te vinden is op de pagina als bijlage was bijgevoegd bij Elsevier in week 51 staat de volgende tekst: Schone energie vindt u ongetwijfeld een belangrlj'k thema. En u weet dat er maar één manier is om ècht grootschalig C02-vrije elektriciteit op te wekken. Durf tegen de stroom in te gaan: kies voor Atoomstroom. [bijlage 5] In de advertentie die te vinden is op de pagina die als bijlage was bijgevoegd bij Elsevier in week 51 staat de volgende tekst Atoomstroom is C02-vrij in de opwekking en er zijn geen subsidies voor nodig. [bijlage 5] In het artikel 'Elke consument die gewone stroom koopt, koopt kernenergie' in Oe Volkskrant op 27 december 2008 zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview: En kernenergie is ook C02-vrij. [bijlage 12) In het artikel 'Dit is een wereldprimeur' in Elsevier van 18 oktober 2008 zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview: Ze realiseren zich dat ander kooldioxide vrije methoden als zonne- en windenergie duur zijn en alleen werken als de overheid er bergen subsidie in pompt. [bijlage 13] In het artikel 'Bewust kiezen voor kernenergie' van 14 oktober 2008 op zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview: Atoomenergie heeft geen C02- uitstoot en is dus veel schoner dan elektriciteit uit gas of steenkool.[bijlage 14] In het artikel 'Bewust kiezen voor kernenergie' van 14 oktober 2008 op zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview: Op termijn is atoomenergie de goedkoopste vorm van elektriciteit zonder C02-uitstoot, is mijn stellige overtuiging. [bijlage 14] In Oe Pers van 15 oktober 2008 zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview in het artikel 'Nu ook pure kernenergie uit het stopcontact': Gewone stroom veroorzaakt ongeveer een halve ton per megawatt/uur aan C02. Bij kernenergie is dat nul. ]bijlage 15J Jn Het Parool van 14 oktober 2008 zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview in het artikel 'Atoomstroom wordt het helemaal': Het [kernenergie} is C02-vrij en gaat, anders dan groene stroom, niet gepaard met subsidies.[bijlage 16J In Oe Telegraaf van 14 oktober 2008 zegt Sjef Peeraer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview in het artikel 'Kernenergie uit het stopcontact': Kernenergie is in zijn geheel C02-vrij. [bijlage 6] Persberichten Jn het persbericht van Atoomstroom 'Eerste leverancier van 100% Atoomstroom gelanceerd' van 14 oktober 2008 staat de volgende tekst: Bij het opwekken van deze Atoomstroom komen er geen broeikasgassen -zoals C02- vrij en de elektriciteit wordt daadwerkelijk fysiek geleverd aan het Nederlandse stroomnet.[bijlage 17]

10 In het persbericht van Atoomstroom 'Eerste leverancier van 100% Atoomstroom gelanceerd' van 14 oktober 2008 staat de volgende subkop: C02-vrij, stabiel geprijsd en zonder subsidies In het persbericht van Atoomstroom 'Eerste leverancier van 100% Atoomstroom gelanceerd' van 14 oktober 2008 staat de volgende tekst: Kernenergie is echter de enige manier om zonder subsidies ècht grootschalig en voor een stabiele prijs C02-vrije stroom op te wekken. [bijlage 17] In het persbericht van Atoomstroom 'Eerste leverancier van 100% Atoomstroom gelanceerd' van 14 oktober 2008 staat de volgende tekst: Atoomstroom B. V. stelt zich ten doel de grootste leverancier van C02-vrlje stroom te worden en is opgericht en gefinancierd door ervaren en onafhankelijke Nederlandse ondernemers en bedrijven. [bijlage 17]

11 Bijlage 111: Reclame-uitingen met de strekking 'kernenergie is vrij van subsidies' Website: In het grijze vlak onder ieder pagina staal de volgende tekst: Kernenergie is zelfs de enige manier om in ons land echt grootschalig C02-vrije elektriciteit op te wekken zonder subsidies.(bijlage 11 Advertenties: Op de pagina staal de volgende tekst: Kernenergie is zelfs de enige manier om in ons land echt grootschalig C02-vrije energie op te wekken zonder subsidies. [bijlage 2J Op de pagina slaat de volgende tekst Kernenergie is echter de enige manier om zonder subsidies échl grootschalig en voor een stabiele prijs C02-vrije stroom op te wekken. [bijlage 81 Op de pagina staat de volgende tekst: Daarnaast is kernenergie, hoewel er geen subsidies bij komen kijken. goedkoper dan vrijwel alle andere energiebronnen. {bijlage ga] in de advertentie die Ie vinden is op de pagina staat de volgende lekst: Atoomstroom is C02-vrij in de opwekking en er zijn geen subsidies voor nodig. /bijlage 3J staat de volgende tekst: Atoomstroom is C02-vrij in de opwekking en er zijn geen subsidies voor nodig. [bijlage 4] In de advertentie die te vinden is op de pagina ogo.pdfen die als bijlage was bijgevoegd bij Elsevier in week 51 staat de volgende lekst: Atoomstroom is C02-vrij in de opwekking en er zijn geen subsidies voor nodig. [bijlage SJ Media In Het Parool van 14 oktober 2008 zegt Sjef Pearaer, directeur Atoomstroom B.V., in een interview in hel artikel 'Atoomstroom wordt het helemaal': Het {kernenergie] is C02-vrij en gaat, anders dan groene stroom. niet gepaard met subsidies. [bijlage 16] Persberichten In het persbericht van Atoomstroom 'Eersle leverancier van 100% Atoomstroom gelanceerd' van 14 oktober 2008 staat de volgende subkop: C02-vrij, stabiel geprijsd en zonder subsidies. {bijlage 17] In het persbericht van Atoomstroom 'Eerste leverancier van 100% Atoomstroom gelanceerd' van 14 oktober 2008 staat de volgende tekst: Kernenergie is echter de enige manier om zonder subsidies echt grootschalig en voor een stabiele prijs C02-vrije stroom op te wekken. [bijlage 17J

niet in strijd met de artikelen 7 of 8.3 van de Reclame Code, noch met de artikelen 2 of 3

niet in strijd met de artikelen 7 of 8.3 van de Reclame Code, noch met de artikelen 2 of 3 Geachte leden van de Reclame Code Commissie, Atoomstroom.nl claimt dat de opwekking van elektriciteit met kerncentrales I. schoon, II. CO 2 -vrij en III. vrij van subsidies is. Ik zal u aangeven waarom

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl

GEMEENTERAADSFRACTIE KERKRADE A. Rossel Maarzijde 60, 6467 GC Kerkrade, andyrossel@telfort.nl Aan gemeente Kerkrade T.a.v. de griffie Postbus 600 6460 AP Kerkrade Kerkrade, 26 mei 2011 Behandeld door: M.A.H. van Aken Subject: initiatiefvoorstel ex artikel 36 reglement van orde voor de vergaderingen

Nadere informatie

voor tegen gemaakt door: 2009

voor tegen gemaakt door: 2009 In oktober 2008 maakte De Argumentenfabriek in opdracht van De Volkskrant een overzicht van de argumente n - en het bouwen van nieuwe kerncentrales in Nederlan d. De Argumenten kaart Kernenergie is gefabriceerd

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Stichting Reclame Code T.a.v. Reclame Code Commissie Postbus 75684 1070 AR Amsterdam. Betreft: Klacht Greenpeace tegen reclame-uitingen van NUON

Stichting Reclame Code T.a.v. Reclame Code Commissie Postbus 75684 1070 AR Amsterdam. Betreft: Klacht Greenpeace tegen reclame-uitingen van NUON Stichting Reclame Code T.a.v. Reclame Code Commissie Postbus 75684 1070 AR Amsterdam Betreft: Klacht Greenpeace tegen reclame-uitingen van NUON Amsterdam, 21 augustus 2007 Geachte leden van de Reclame

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

DELTA en kernenergie

DELTA en kernenergie DELTA en kernenergie Kernenergie is nodig om elektriciteit betaalbaar te houden en het broeikaseffect terug te dringen. Door toepassing van kernenergie zorgen we ervoor dat we ook in de toekomst over voldoende

Nadere informatie

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006)

Energievraag per regio in MTeo 2002 en 2030 (G.H.B. Verberg, IGU, 2006) Factsheet Kernenergie 1 Noodzaak kernenergie Wereldwijd wordt steeds meer energie bespaard. Ook de economie in de geïndustrialiseerde landen wordt steeds energie-efficiënter: in elke verdiende Euro gaat

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie

Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie. Resolutie: Energie Jongeren Organisatie Vrijheid en Democratie Resolutie: Energie Definitieve versie op het JOVD Najaarscongres van 3 en 4 december 2011 te s Gravenhage Maarten Oude Kempers, politiek commissaris Milieu en

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel

Tekst 2 Kernenergie: de mythe van een wondermiddel 190 195 bieden voor de oplossing van het fileprobleem. Immers: hoe langer de files worden, hoe sneller het moment daar is dat de automobilist zich zal gaan afvragen wat deze zelfkastijding hem echt waard

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Energie: vuil of schoon?

Energie: vuil of schoon? Info-brief Energie: vuil of schoon? Jij hebt energie nodig om huiswerk te maken, te fietsen of te spelen. Als je energie op is, word je moe. Dan moet je gaan slapen of eten. Slaap en voedsel zijn energiebronnen

Nadere informatie

Windenergie op zee: groen en rendabel

Windenergie op zee: groen en rendabel Windenergie op zee: groen en rendabel Inleiding Onderzoek van het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) 1 toont aan dat vanaf 1 juli het tot nu toe grootste knelpunt bij de ontwikkeling van offshore

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Milieu Onderzoeksreactoren

Milieu Onderzoeksreactoren Koninklijk Instituut van Ingenieurs - Afdeling Kerntechniek Netherlands Nuclear Society Programma 2003-2005 De afdeling Kerntechniek van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs en de Netherlands Nuclear

Nadere informatie

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen

Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Onderzoek Aantal tegenstanders kernenergie toegenomen Voor: Greenpeace Door: Synovate Datum: 19 april 2011 Project: 94014 Copyright: Synovate BV. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die u

Nadere informatie

Bijlage A: Pagina links ter verdere oriëntatie

Bijlage A: Pagina links ter verdere oriëntatie Bijlage A: Pagina links ter verdere oriëntatie STICHTING RECLAME CODE BUltenveldertseldan 106, 1081 AS Amsterdam Postbus 75684, 107Q AR A.l'I1slerdam T 020-696 00 19 E : Inio@reclamecoden! F: 020-6965659

Nadere informatie

Bouwtechnologische aspecten van kernreactoren

Bouwtechnologische aspecten van kernreactoren Bouwtechnologische aspecten van kernreactoren J.L. Kloosterman Technische Universiteit Delft Interfacultair Reactor Instituut Mekelweg 15, 2629 JB Delft J.L.Kloosterman@iri.tudelft.nl In een kernreactor

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Energie Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting Grootheid Energie; eenheid Joule afkorting volledig wetenschappelijke notatie 1 J 1 Joule 1 Joule 1 J 1 KJ 1 KiloJoule 10 3 Joule 1000 J 1 MJ 1 MegaJoule

Nadere informatie

Economie kernenergie versus andere opties

Economie kernenergie versus andere opties Economie kernenergie versus andere opties Bert Dekker KIVI NIRIA stuurgroep Energie Symposium De economie van kerncentrales 9 november 2007 Uitgangspunten SEM Maximalisatie van renderende besparingen (payback

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron

Kernenergie. Kernenergie. 1. Wat is kernenergie? Kernenergie als elektriciteitsbron Kernenergie De ontdekking in de jaren 50, dat kernenergie een onmetelijke en goedaardige bron van energie zou opleveren, leidde ertoe dat deze energievorm ontzettend populair werd in sommige Westerse landen.

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening)

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) WIND OP LAND 11% (10% BESCHIKBAAR LANDOPPERVLAK) VOORDELEN Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) NADELEN Bij

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be

vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be V.U. André Pictoel, gedelegeerd bestuurder Energiecontracten vergelijken? VREG Koning Albert II-laan 20 bus 19 1000 Brussel vreg.be Doe de V-test gratis telefoonnummer 1700 (kies toets 3 Andere vragen)

Nadere informatie

Overleven met energie

Overleven met energie Overleven met energie Jo Hermans Universiteit Leiden Nationaal Congres Energie & Ruimte, TU Delft, 22 september 2011 Overleven met energie Een blijma in 5 bedrijven 1. Meest onderschatte wet 2. Meest onderschatte

Nadere informatie

Lancering NVDE Question & Answers

Lancering NVDE Question & Answers Lancering NVDE Question & Answers Q: Waarom is NVDE opgericht? A: Met de oprichting van de NVDE is er nu een brede brancheorganisatie die de slagkracht van de sector zal vergroten. Negen verschillende

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

My statement paper. Windturbines beïnvloeden het klimaat. Glen Pelgrims Ellen Van Dievel

My statement paper. Windturbines beïnvloeden het klimaat. Glen Pelgrims Ellen Van Dievel My statement paper Windturbines beïnvloeden het klimaat Glen Pelgrims Ellen Van Dievel 14 april 2015 1. Inleiding Tegenwoordig is hernieuwbare, groene energie een onderwerp waar veel over gesproken en

Nadere informatie

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test. vtest.be

Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test. vtest.be Energiecontracten vergelijken? Doe de V-test vtest.be 1 Op zoek naar een goedkoper energiecontract? Elektriciteit en aardgas zijn duur. Waarop moet u letten als u een energiecontract kiest? Misschien bent

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Opwekking van elektrische energie

Opwekking van elektrische energie Inhoud Opwekking van elektrische energie... 2 Kernsplijtingscentrales... 2 Veiligheid in ontwerp... 2 Werking van de centrale... 3 Energiewinning uit kernsplijtingsreactoren... 3 Radioactief afval bij

Nadere informatie

Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN

Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN 2015 Moet België overschakelen van nucleaire naar hernieuwbare energie? MYSTATEMENT PAPER TINUS MICHIELS EN BENOÎT VAN LESSEN Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Nucleaire energie... 2 2.1 Nadelen van nucleaire

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

ENERGIEKAMER. Atoomstroom B.V. Informele zienswijze: SWAP-methode bij stroometikettering. Geachte,

ENERGIEKAMER. Atoomstroom B.V. Informele zienswijze: SWAP-methode bij stroometikettering. Geachte, ENERGIEKAMER Aan Atoomstroom B.V. Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 1 Onderwerp Informele zienswijze: SWAP-methode bij stroometikettering Geachte, U heeft de Energiekamer van de Nederlandse Mededingingsautoriteit

Nadere informatie

Radioactiviteit en straling: natuurlijk nuttig!

Radioactiviteit en straling: natuurlijk nuttig! Radioactiviteit en straling: natuurlijk nuttig! Een röntgenfoto wordt gemaakt met straling. radioactiviteit en straling Kom je wel eens bij de tandarts? Dan weet je wat straling is! Jij, je vader of je

Nadere informatie

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger!

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines en economie Burgers en bedrijven dragen jaarlijks via belas/ngen en heffingen 7,5 miljard bij aan fossiele- en 1,4 miljard

Nadere informatie

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in uw bedrijf Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Als ondernemer moet

Nadere informatie

GP/VAN HOUDT. Kernenergie: overbodig onheil. www.greenpeace.nl

GP/VAN HOUDT. Kernenergie: overbodig onheil. www.greenpeace.nl GP/VAN HOUDT Kernenergie: overbodig onheil www.greenpeace.nl Wat zijn de oplossingen? Kernenergie is volgens sommigen onvermijdelijk als we de uitstoot van broeikasgassen willen beperken. Onzin! Greenpeace

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Beste leerkracht/begeleider,

Beste leerkracht/begeleider, LESMAP ANTARK 1 Voorwoord Beste leerkracht/begeleider, Binnenkort bezoekt u de voorstelling Antark met uw klas/groep. Met deze lesmap willen we u suggesties geven om voor en na de voorstelling aan de slag

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

GROEN SPROOKJE KENT ZWART EINDE

GROEN SPROOKJE KENT ZWART EINDE 11-01-2015 GROEN SPROOKJE KENT ZWART EINDE Vervuilende kolencentrales verdringen schonere gascentrales, hoe kan dat? Harry van Gelder De groene ideologen hadden het zo mooi bedacht. En de Duitse, maar

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL

Innovation Concepts B.V. Nieuwsbrief 2012-01 Versie NL Algemeen Innovation Concepts B.V. is bijna twee jaar geleden opgezet door Pol Knops en Keesjan Rijnsburger. We zijn al ruim twee jaar bezig met het onderzoeken van diverse toepassingen van CO 2 binding

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Derde Energienota Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergade~aar1995-1996 24525 Derde Energienota Nr. 2 INHOUDSOPGAVE DERDE ENERGIENOTA 1995 Samenvatting en conclusies Inleiding Hoofdstuk 1 De uitdaging

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Radioactief afval van de categorieën B en C in een notendop

Radioactief afval van de categorieën B en C in een notendop fiche 1 Radioactief afval van de categorieën B en C in een notendop Wat is radioactief afval van de categorieën B en C precies? Hoe ziet het eruit? Waar komt het vandaan? Wat gebeurt ermee? Op deze vragen

Nadere informatie

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans

Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans Partij voor de Dieren Gouda Tav Corina Kerkmans directie/afdeling RO/afdeling RBA contactpersoon E. ten Cate telefoon 0182-588976 uw kenmerk onderwerp reactie op uw vragen over klimaatdoelstellingen Gouda

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS ZONSTATION GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS Amsterdam staat aan de vooravond van een energietransitie. Van vieze

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

windenergie worden steeds belangrijker Beyza

windenergie worden steeds belangrijker Beyza windenergie worden steeds belangrijker Beyza 1 INHOUDSOPGAVE 2 VOORWOORD 3 3 INLEIDING 4 4 WINDENERGIE 5 5 VOOR- EN NADELEN VAN WINDENERGIE 5 6 GESCHIEDENIS 5 7 BEPERKINGEN BIJ HET PLAATSEN VAN WINDMOLENS

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is?

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel.

Radioactiviteit werd ontdekt in 1898 door de Franse natuurkundige Henri Becquerel. H7: Radioactiviteit Als een bepaalde kern van een element te veel of te weinig neutronen heeft is het onstabiel. Daardoor gaan ze na een zekere tijd uit elkaar vallen, op die manier bereiken ze een stabiele

Nadere informatie

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Inhoudsopgave 1. Doelstelling 2. Onderzoeksverantwoording 3. Samenvatting 4. Resultaten 5. Bijlagen (open antwoorden,

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Hoogradioactief afval

Hoogradioactief afval COVRA ALGEMEEN Onze huidige maatschappij produceert miljoenen kubieke meters afval per jaar. Dat is huishoudelijk afval, chemisch afval, ziekenhuisafval, bouw- en sloopafval, en ook radioactief afval.

Nadere informatie

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace 2. NOORDPOOL OPDRACHT 1 Bekijk het filmpje: 1. Welke landen liggen rondom de Noordpool? 2. In welke zee ligt de Noordpool? Bernd Roemmelt / Greenpeace

Nadere informatie

CO₂-nieuwsbrief. De directe emissie van CO₂ - vanuit scope 1 is gemeten en berekend als 1.226 ton CO₂ -, 95% van de totale footprint.

CO₂-nieuwsbrief. De directe emissie van CO₂ - vanuit scope 1 is gemeten en berekend als 1.226 ton CO₂ -, 95% van de totale footprint. Derde voortgangsrapportage CO₂-emissie reductie Hierbij informeren wij u over de uitkomsten van onze Carbon Footprint en de derde CO₂ -emissie inventarisatie, betreffende de periode van juni 2014 tot en

Nadere informatie

Nucleaire noodscenario s onvoldoende

Nucleaire noodscenario s onvoldoende Nucleaire noodscenario s onvoldoende GP/DorrebooM 1 Europees visserijbeleid: pompen of verzuipen Maart 2011 www.greenpeace.nl De kernramp in Japan heeft op tragische wijze duidelijk gemaakt dat aan kernenergie

Nadere informatie

www.begreenenergy.nl

www.begreenenergy.nl www.begreenenergy.nl Fueling the Future De wereldwijde vraag naar energie stijgt snel en sommige voorspellingen komen uit op een verdubbeling van de energievraag in 2050. Daarnaast zoeken consumenten,

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in huis Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Een betrouwbare verwarming

Nadere informatie

Ketenanalyse stalen buispalen 2013

Ketenanalyse stalen buispalen 2013 Ketenanalyse stalen buispalen Genemuiden Versie 1.0 definitief \1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Leeswijzer 3 De -prestatieladder 4.1 Scopes 4. Niveaus en invalshoeken 5 3 Beschrijving van de waardeketen

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Kernenergie: de toekomst?!

Kernenergie: de toekomst?! Kernenergie: de toekomst?! Prof. Dr. Ir. F.W. Sluijter 20 april 2009 Het begrip duurzaamheid De vraag die ik u vanavond voorleg luidt: Is kernenergie duurzaam? Dit is een moeilijke vraag. Het hangt namelijk

Nadere informatie

Waar haalt u de energie vandaan?*

Waar haalt u de energie vandaan?* PwC energie-enquête 2009 Waar haalt u de energie vandaan?* Onderzoek naar het energiegedrag van Nederlandse huishoudens *connectedthinking PricewaterhouseCoopers verleent sectorspecifieke diensten op de

Nadere informatie

Kernreactor voor onderzoek

Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman Technische Universteit Delft Toegepaste Natuur Wetenschappen Jan Leen Kloosterman 1 Kernreactor voor onderzoek Jan Leen Kloosterman 2 1 1. Het Mondiale Energievraagstuk 2. Werking

Nadere informatie

Les Ons gas raakt op

Les Ons gas raakt op LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Ons gas raakt op Werkblad Les Ons gas raakt op Werkblad Aardgas bij Slochteren In 1959 deed de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in opdracht van de regering een proefboring

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen Tekst lezen en vragen stellen 1. Om een tekst goed te begrijpen is het erg belangrijk om een tekst actief te lezen. In de uitleg lees je hoe je dat moet doen. Als je actief leest, dan: - controleer je

Nadere informatie

Atomen met impact. Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015. Arjan Bos Head of Stable Isotopes

Atomen met impact. Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015. Arjan Bos Head of Stable Isotopes Atomen met impact Wat is de rol van URENCO bij de bestrijding van kanker? St. Vechtgenoten 20 februari 2015 Arjan Bos Head of Stable Isotopes Introductie Wat zijn stabiele isotopen en wat is verrijking?

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Service voor CO 2. - neutraal tegeltapijt

Service voor CO 2. - neutraal tegeltapijt Service voor CO 2 neutraal tegeltapijt CO 2 compenseren Voor de sceptici onder ons als het gaat om CO 2 compensatie heb ik maar één vraag: als u alles al hebt gedaan wat binnen uw macht ligt om uw eigen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 042 Goedkeuring van de op 9 februari 2009 te Parijs totstandgekomen Overeenkomst tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

CO 2 dumpen: daarom niet!

CO 2 dumpen: daarom niet! CO 2 dumpen: daarom niet! www.greenpeace.nl colofon Juli 2010 CO 2 dumpen: daarom niet! Stichting Greenpeace Nederland, Postbus 3946, 1001 AS Amsterdam, telefoon 0800 422 33 44, www.greenpeace.nl Coverbeeld

Nadere informatie

Botsing geeft warmte Waar komt die warmte vandaan? Uraniumatomen bestaan, net als alle andere atomen, uit een kern

Botsing geeft warmte Waar komt die warmte vandaan? Uraniumatomen bestaan, net als alle andere atomen, uit een kern E rgens diep in de krochten van dit betonnen gebouw gebeurt het. I n de kerncentrale in het Zeeuwse Borssele wordt vier procent van de Nederlandse elektriciteit opgewekt. Maar dat bhjft onzichtbaar. Bij

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT PUBMCREüC RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1121476 Datum: 6 mei 2014 Behandeld door: M.C. Deinum Afdeling / Team: RO/ROB Onderwerp: Project Solar Campus Purmerend, instemmen met

Nadere informatie