Guy Lorent, Coördinator Cerenah. Zoektocht naar evenwicht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Guy Lorent, Coördinator Cerenah. Zoektocht naar evenwicht"

Transcriptie

1

2 Guy Lorent, Coördinator Cerenah Zoektocht naar evenwicht

3 Cerenah Centrum voor psycho-neurologische behandeling

4 Cerenah Cerenah Centrum voor psycho-neurologische behandeling Psycho-immunologie Psycho-geriatrie Psycho-oncologie Psycho-cardiologie Psycho-chirurgie Psycho-neurologie

5 Psycho-neurologie Psycho-neurologie = Psychologische/psychiatrische begeleiding van de gevolgen van een neurologische aandoening.

6 Psycho-neurologie Klinisch herstel Psychoneurologische behandeling Verwerking

7 Zoektocht naar evenwicht

8 Cerenah een kwestie van evenwicht 1. Functioneel aanbod en categorische groepen 2. Welwillende hulp en haalbare hulp 3. Volledige zelfbeschikking en noodzakelijk ondersteuning 4. Best possible care - optimal care 5. Therapeutische hardnekkigheid en uitgedaagd worden bij moeilijk behandelbaar gedrag

9 Evenwicht 1 Cerenah 1. Evenwicht tussen functioneel aanbod en categorische groepen - Makkelijk omschrijfbare groepen - Zinvolle groepen: Revalidatie + Therapeutisch

10 Evenwicht 1 NAH Niet Aangeboren Hersenaandoeningen brede betekenis Degeneratieve aandoening Ziekte van Huntington NAH Syndroom van Wernicke Korsakov

11 Ceranah CR 1: verwardheid en desoriëntatie.

12 Ceranah CR 1: verwardheid en desoriëntatie. CR 2: verwerking, depressie, gedragsproblemen bij mensen met een hersenaandoening.

13 Ceranah CR 1: verwardheid en desoriëntatie. CR 2: verwerking, depressie, gedragsproblemen bij mensen met een hersenaandoening. CRK: personen met geheugenproblemen en executief dysfunctioneren.

14 4 fasen Fase 1 Orientatie Veiligheid Betrokkenheid

15 4 fasen Fase 1 Orientatie Veiligheid Betrokkenheid Fase 2 Functietraining Regeneratie Structureren

16 4 fasen Fase 1 Fase 2 Fase 3 Orientatie Veiligheid Betrokkenheid Functietraining Regeneratie Structureren Reorganisatie Adaptatie Compensatie Strategietraining

17 4 fasen Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 Orientatie Veiligheid Betrokkenheid Functietraining Regeneratie Structureren Reorganisatie Adaptatie Compensatie Strategietraining Participatie Nieuwe rollen Werk Vrije tijd Wonen

18 4 fasen CR 1 Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 Orientatie Veiligheid Betrokkenheid Functietraining Regeneratie Structureren Reorganisatie Adaptatie Compensatie Strategietraining Participatie Nieuwe rollen Werk Vrije tijd Wonen

19 4 fasen CR 2 CR 1 Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 Orientatie Veiligheid Betrokkenheid Functietraining Regeneratie Structureren Reorganisatie Adaptatie Compensatie Strategietraining Participatie Nieuwe rollen Werk Vrije tijd Wonen

20 4 fasen CR 2 CR 1 CRK Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 Orientatie Veiligheid Betrokkenheid Functietraining Regeneratie Structureren Reorganisatie Adaptatie Compensatie Strategietraining Participatie Nieuwe rollen Werk Vrije tijd Wonen

21 4 fasen Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 Overweldigd door aandoening Worstelen met aandoening Leven met aandoening Leven voorbij de aandoening (Cheryl Gagne, 2004)

22 Cerenah een kwestie van evenwicht 1. Functioneel aanbod en categorische groepen 2. Welwillende hulp en haalbare hulp

23 Evenwicht 2 Grote nood aan psychiatrische ondersteuning bij mensen met niet aangeboren hersenaandoening

24 Chronische zorgbehoeften bij personen met een niet- aangeboren hersenletsel (NAH) tussen 18 en 65 jaar (KCE Studie 51A, 2007) 3 subgroepen zware zorglast: fysiek zwaar afhankelijke personen met geassocieerde cognitieve beperkingen die intensieve verpleegkundige zorg nodig hebben (o.a. gastrostomie, canule, ): nood 24/24u nursing zorg personen met ernstige gedragsproblemen, al dan met fysieke en cognitieve beperkingen: enorme belasting personeel en andere bewoners; nood hoge bestaffing en gespecialiseerde opleiding in aanpak ernstig verwarde en gedesorienteerde personen die continue supervisie vereisen wegens o.a. ronddolen, vooral bij weinig of geen fysieke en mobiliteitsbeperkingen.

25 Chronische zorgbehoeften bij personen met een niet- aangeboren hersenletsel (NAH) tussen 18 en 65 jaar (KCE Studie 51A, 2007) Epidemiologie: gedragsproblemen agressie problemen met zelfcontrole en -beheersing incidentie: 25-70% jaarlijkse incidentie in Belgie: ongeveer 75 nieuwe gevallen per jaar

26 Gedrags- en emotionele problemen bij NAH bewoners (KCE studie, 2007) 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% Gedragsproblemen Emotionele problemen VF % 23,8% 21,1% RVT % 40,7% 49,4%

27 Evenwicht 2 Grote nood aan psychiatrische ondersteuning bij mensen met niet aangeboren hersenaandoening Beperkte middelen voor een dubbele opdracht Selectie bij opname rekening houden met draagkracht personeel en patiënten Met beoogde kwaliteit van zorg.

28 Cerenah een kwestie van evenwicht 1. Functioneel aanbod en categorische groepen 2. Welwillende hulp en haalbare hulp 3. Volledige zelfbeschikking en noodzakelijk ondersteuning

29 Evenwicht 3 Evenwicht tussen volledige zelfbeschikking en noodzakelijk ondersteuning

30 Evenwicht 3

31 Cerenah een kwestie van evenwicht 1. Functioneel aanbod en categorische groepen 2. Welwillende hulp en haalbare hulp 3. Volledige zelfbeschikking en noodzakelijk ondersteuning 4. Best possible care - optimal care

32 Evenwicht 4 Evenwicht tussen Best possible care - Optimal care Rekening houden met: - Evoluties in gezondheidszorg - Economische realiteit - Opnamedruk - Wensen patiënt en omgeving

33 Evenwicht 4 Evenwicht tussen Best possible care - Optimal care Resolutie in Aanbieden van vorming (=missie) Engageren in samenwerkingen

34 Samenwerkingen samenwerkingen WZC Bethlehem Vzw Stijn Platform NAH Samen huizen vzw Kenniskring NAH VZW Walden Cerenah Liaison GHB Huntington Conventie Huntington Liga Korsakov Kenniscentrum Supportteam NAH Samenwerkings verband NAH

35 Cerenah een kwestie van evenwicht 1. Functioneel aanbod en categorische groepen 2. Welwillende hulp en haalbare hulp 3. Volledige zelfbeschikking en noodzakelijk ondersteuning 4. Best possible care - optimal care 5. Therapeutische hardnekkigheid en uitgedaagd worden bij moeilijk behandelbaar gedrag

36 Evenwicht 5 Mythe: gedrag bij NAH is onbehandelbaar (Vb: impulscontrole, anosognosie, gebrek aan empathie,..) Gedreven zoektocht naar behandelmethodes Risico op te lang doorbehandelen.

37 Cerenah een kwestie van evenwicht 1. Functioneel aanbod en categorische groepen 2. Welwillende hulp en haalbare hulp 3. Volledige zelfbeschikking en noodzakelijk ondersteuning 4. Best possible care - optimal care 5. Therapeutische hardnekkigheid en uitgedaagd worden bij moeilijk behandelbaar gedrag

38 Besluit samenvattend Binnen problematiek van NAH nog veel meer uitgedaagde evenwichten Mens in zijn totaliteit ingebed in een eigen context Evenwicht tussen mensgerichtheid en ziektegerichtheid steeds evalueren

39

40 Dr. Dirk Liessens psychiater Ziekte van Huntington

41 1872 George Huntington Eerste beschrijving van de ziekte Neurologie Psychiatrie

42 1967 Marjorie Guthrie Eerste familie-vereniging

43 1974 Huntington Liga België Franz Baro, Herman Van den Berghe, Jan De Saedeleer, Bea De Schepper, Eerste werking in het UPC St. Kamillus Franz Baro René Dom Michel Malfroid

44 1980 Project voor Huntington In kaart brengen van alle families Stamboomgegevens Sociale dienst in Bierbeek

45 1983 Genetisch defect Dominant erfelijk Chromosoom 4 Diagnostiek door familie, observatie en neuropsychologie. Genetisch via familielid

46 1993 CAG-repeat Preventieve test Diagnostische test Start neurobiologisch onderzoek Hoop op disease modifying treatment

47 1993 Kliniek Krijkelberg AOP en AGP RKS en RGP

48 1999 Home Marjorie Categorale zorg Uitbreiding naar 26 plaatsen

49 2003 EHDN Registry Bundelen van wetenschappelijk onderzoek 2015 samen met USA: enroll-hd UZ Gasthuisberg - UPC St. Kamillus

50 2009 Conventie RIZIV Expertisecentrum Samenwerking met RVT s Bijkomende conventie 2015 tweede expertisecentrum

51 2015 AOP acute organische psychiatrie wordt CERENAH CR 2 30 bedden Ziekte van Huntington NAH Ziekte van Korsakoff

52 2015 CERENAH CR 2 Veiligheid en geborgenheid Functieherstel fysiek cognitief executief Aanpassing en activatie Participatie wonen werken vrije tijd - relaties

53 2015 CERENAH CR 2 Patiënt en betrokkenen Verregaande inschatting van de fenomenologie Emotionele verwerking in alle fases Aandacht voor identiteit en zelfbeeld

54 2015 CERENAH CR 2 Antonovski : salutogenese en empowerment Comprehensability Managability Meaningfullness

55

56 Afdeling CRK: revalidatie bij Korsakovsyndroom en aanverwanten Dr. Veerle Wils, psychiater

57 Opnamecriteria Geheugenstoornis en/of executieve functiemoeilijkheden, alcoholgerelateerd of t.g.v. andere neurologische aandoening Revalidatievraag / -potentieel Open deur aankunnen Minimale zelfstandige mobiliteit Afwezigheid van sterke hunkering naar alcohol en andere middelen

58 Afdeling CRK 27 bedden (woonunit 5),10 tal stoelen Leeftijd: 39-62j, vooral 45-55j 75% mannen, 25% vrouwen Verblijfsduur: mediaan: 1,1 jaar (gem. 2,9 jaar) (cijfers sept 2013, invloed van enkele zeer lange verblijvers)

59 Wernicke-Korsakov Acuut beeld: Wernicke encephalopathie Gangmoeilijkheden (cerebellaire ataxie) Oogbewegingsstoornissen (oogspierverlamming, nystagmus) Verwardheid, sufheid (delier) Chronisch beeld: Korsakov syndroom Geheugenmoeilijkheden Apathie/executieve functiestoornis (Lichte ataxie)

60 Ontstaan Thiamine of vit B1 tekort, door malnutritie/malabsorptie/toegenomen gebruik: alcoholisme, anorexie, hyperemesis. Kleine bloedingen in en rond derde ventrikel en aquaduct, vierde ventrikelbodem, thalamuskernen, corpora mamillaria, hersenstam en cerebellum Beschadiging voorste thalamuskernen cruciaal voor kenmerkende geheugenstoornissen

61 Geheugenstoornissen bij Korsakov Expliciete geheugen gestoord Anterograad en retrograad (hippocampale circuit) Episodisch veel meer dan semantisch Impliciete geheugen grotendeels gespaard (basale ganglia en cerebellum)

62 Centraal executieve stoornissen Problemen bij het initiëren van gedrag Problemen met plannen en bijstellen van gedrag Beperkt besef van tekorten/beperkt inzicht Confabulaties (eerder organisatiedefect dan geheugenprobleem) (Problemen met stoppen of afremmen van gedrag, vooral bij de zeer ernstige vormen) Mediodorsale thalamuskernen/(cerebellum)

63 Kwetsbare fysieke toestand Lever, pancreas, slokdarm/maag Cardiovasculair, longkanker (roken) Kanker mond, slokdarm, keel (alcohol en roken) Polyneuropathie, (neuropathie n.opticus) Ataxie: verhoogd valrisico Hersenschade en gecompliceerde fracturen door valpartijen en onttrekkingsinsulten (Osteoporose)

64 Benadering Empathisch-directief Info: 4 K s kort, konkreet, kontinu, konsequent Foutloos leren

65 Medisch-psychiatrische behandeling Sec. psychiatrische stoornissen: depressie, angst, paranoïde reacties, uitgesproken ontremming Vooraf bestaande psychiatrische stoornissen Bipolaire stoornis en recidiverende depressies (Borderline) persoonlijkheidsproblematiek Andere middelenafhankelijkheid of -misbruik

66 Multidisciplinaire revalidatie Compenseren voor geheugenstoornis: Aanpassen omgeving Hulpmiddelen leren gebruiken: agenda, horloge of GSM met alarm, wekker, informatiebord, routebeschrijvingen, stappenplannen ( vaardigheden stapsgewijs ) Optimaal leren benutten resterende geheugencapaciteit Leren is vooral impliciet leren: trainen door concrete en steeds herhaalde oefeningen Stapsgewijs, foutloos leren, concreet en met korte instructies, gebruik makend van vanishing cues

67 Agendatraining Klassikale individuele agendatraining : Schema van de inhoud van de agenda Pers. gegevens/weekschema/afspraken/index inoefenen à rato van 3/week, tot 20 sessies Foutloos leren, vanishing cues Vraag en antwoord Weet-vragen: zijn alle op te zoeken in weekschema Doe-vragen 24 uurs ROT op de afdeling en in contact met alle medewerkers

68 Multidisciplinaire revalidatie PMT: individuele fitness, wandelen, relaxatie, bewegingsspelen Kinesitherapie Algemene cognitieve stimulatie (denkspelen ) Handwerk, arbeid in semi-industriële ateliers, in zorgboerderij (Ontwikkelen nieuwe hobby: keramiek ) Woontraining in kleine woonunit (5 pers) Arbeidstrajectbegeleiding

69 Na de opname 45% naar voorziening met 24uurs-toezicht (PVT, WZC) 10% naar Begeleid Wonen 45% naar huis (mantelzorg, thuisbegeleiding, dagkliniek, uitzonderlijk terug aan het werk )

70 Toekomstplannen Verbeteren rookstopbegeleiding Affectregulatie: hartcoherentiefeedback? WONEN: bijkomend Korsakov-huis?, samenwerkingsverbanden; outreach-team? Dialogisch/meerstemmig vergaderen en rapporteren Families en KOPP

71

72 Niet Aangeboren Hersenletsel Guy Lorent, Klinisch Neuropsycholoog

73 Accenten Enkele accenten in onze benadering

74 Centraal = verwerkingsproces Klinisch herstel

75 verwerkingsproces Klinisch herstel Persoonlijk herstel

76 verwerkingsproces Psychoneurologische behandeling

77 verwerkingsproces

78 verwerkingsproces Spanning tussen terugkeren naar wie men was en investeren in wie men is

79 verwerkingsproces Spanning tussen revalidatie en aanvaarding

80 verwerkingsproces Resolutie herdefiniëren re - validatie

81 verwerkingsproces Verwerking Doel van verwerking = aanvaarding Drie componenten (Risdon,2003) 1. Genezing moet niet dadelijk verwacht worden 2. Richten op andere aspecten van het leven dan de ziekte 3. Aanvaarding niet zien als einde van een zinvol leven, maar engageren in zoektocht om andere invulling van waarden te vinden..

82 verwerkingsproces Dimensies van bestaan Fysisch Sociaal Psychisch Spiritueel Waarden Veiligheid Comfort Aanzien Erkenning Zelfkennis Zelfactualisatie Hogere idealen Zingevingsysteem Genot Succes Autonomie Geloof Gezondheid Zorgen Vrijheid Spirituele waarden Schoonheid Vriendschap Ultieme betekenis Bron: Koen de Fruyt, Mia Leijssen

83 Beïnvloedende factoren bij NAH Hersenletsel Leerproces Somatiek Beleving Gedrag Emotie Waarden Omgeving Persoonlijk heid

84 Interdisciplinaire werking Interdisciplinair Complexere problemen vragen om interdisciplinaire werking

85 Interdisciplinaire werking Interdisciplinair Doelen interdisciplinariteit: Hogere effectiviteit van enkelvoudige doelen (vb transfers, houding, impulscontrole, emotionele training, uitspraak,..) Verdelen van krachten bij complexe doelen (vb.: impulscontrole, emotionele training, ADL zelfstandigheid: kiné transfers, ergo: hulpmiddelen, psycho, benadering: vpk integratie,..)

86 Interdisciplinair Uitdaging Interdisciplinair omwille van moeilijk te behandelen gedrag (Impulscontrole, anosognosie, empathie,..) Verschillende therapievormen installeren om mensen te bereiken. Therapievormen met verschillend bereik. Activiteitgericht Samenwerkingsgericht Creatief Multimodaal Zelf-reflexie

87 Interdisciplinair en innovatie Uitdaging Experimenteren en blijven zoeken naar nieuwe behandelmethodes: Integrated Psychological Therapy Adventure therapy Sociale Emotionele Training... Om tegemoet te komen aan diversiteit en bijzondere noden bij mensen met NAH

88 Innovatie Innovatie Inspanningen in het zoeken naar hulpmiddelen op maat: Cognitieve: Bleuassist, Viamigo, Watchminder Gedrag:...

89 Therapeutische aanpassingen Gevolgen van regie aanvaarden Psychotherapeutisch proces vraagt aanpassingen: Rekening houden met: Geheugen: neerslag gesprekken Beperkte aandacht/afleidbaarheid Executieve problemen Beeldspraak Contextafhankelijkheid van gedrag Sneller inschakelen betrokkenen Regelmatig psycho-educatie voorzien Meer structuur in gesprek brengen

90 Therapeutische aanpassingen Gevolgen van regie aanvaarden Psychotherapeutisch proces vraagt aanpassingen: Combinatie van werken aan verwerking en aanpakken NAH-gerelateerde thema s Thema s: Angst en vermijdingsgedrag Depressie, zowel identiteitsgebonden als uitputtingsdepressies Impulscontrole Sociaal cognitieve moeilijkheden, verstoorde communicatie Machteloosheid, wantrouwen Laag zelfbeeld

91 Therapeutische aanpassingen Gevolgen van regie aanvaarden Psychotherapeutisch proces vraagt aanpassingen: Zoeken naar succeservaringen vs incasseren van beperkingen Heb aandacht voor identiteitsbeschrijvende gebeurtenissen, focus op vandaag Vaardigheidstrainingen Weg zoeken doorheen beperkt ziekteïnzicht

92 Psycho-neurologie Gevolgen van regie aanvaarden Dank u

93

94 Een verblijf op Cerenah 1 (CR 1) Dr. Katrien Vanwezer, psychiater

95 Een verblijf op Cerenah 1 30 bedden Opnames: 2013: 64 ex in. 2014: 67 ex in. Personeelsleden: 24u perm. ( 15): 17,55 FTE (gem.) Therapeuten ( 15): 3,15 FTE (gem.)

96

97

98

99

100 Een verblijf op Cerenah 1 Ooit geweest Lang geleden Toen een heldere geest Nu een troebel heden

101 Wie verblijft hier? Personen met hersenaandoening (NAH) waar verwardheid en desoriëntatie op de voorgrond staan. Moeilijk hanteerbaar gedrag Somatische zorg Leeftijd speelt geen rol maar

102 Wie verblijft hier? NAH Letsel door ongeval Letsel na bloeding of CVA Hersenbeschadiging door infectie, tumor Hersenbeschadiging door anoxie Hersenbeschadiging door middelenmisbruik En ook: neurodegeneratieve aandoeningen of congenitale aandoeningen die op latere leeftijd een hersenaantasting geven

103 Wie verblijft hier? Acute toestandsbeelden: patienten doorverwezen uit AZ Semi-acute toestandsbeelden: bv. verlengd delier Chronische beelden: bv. onhoudbare thuissituatie Time-outs bij crisissituaties

104 Wat gebeurt hier? De behandeling is ondersteunend, zorgend, oriënterend, niet de gestructureerde therapie staat centraal maar elk contact heeft een therapeutische functie. Het creeëren van een veilige comfortabele omgeving zonder de revalidatie uit het oog te verliezen.

105 Wat gebeurt hier? Uitdaging aangaan om voor elke individuele patiënt een aanpak te formuleren om hem zo snel mogelijk georiënteerd te krijgen en de emotionele impact van de verwarde periode zo beperkt mogelijk te houden.

106 Wat gebeurt hier? Oriëntatie Naambordje aan de kamerdeur, vertrouwde objecten in de kamer Goed zichtbare oriënterende hulpmiddelen op verschillende plaatsen zoals klok, kalender, binnentuin Labels of afbeeldingen op deuren van badkamer en toilet Correcte informatie herhalen Spullen op een vaste plaats, vaste kastindeling Veel herhalen, weerkerende routines Werken met lijstjes, agenda

107 Wat gebeurt hier? Drie grote pijlers: 1. Belevingsgerichte zorg 2. Gedragsrevalidatie 3. Diagnostiek en therapie

108 Belevingsgerichte zorg Geestelijke kracht is zonder woorden zeggen wat de pijn verzacht zonder uit te leggen

109 Belevingsgerichte zorg Mensen met dementie begeleiden in het omgaan met de cognitieve, emotionele en sociale gevolgen van de ziekte door aan te sluiten bij hun individuele mogelijkheden en subjectieve beleving (Dröes et al, 2003) Doel: verhogen van het welbevinden en kwaliteit van leven

110 Belevingsgerichte zorg Kijkt naar de hele persoon, niet alleen naar de aangetaste hersenen Richt zich op de overgebleven functies emoties en cognitieve vaardigheden, niet op de verloren functies Kijkt naar de persoon binnen de context van zijn relaties en familie (De Lange, 2004)

111 Belevingsgerichte zorg Concreet: Belang van contact met de familie en zorgnetnetwerk om zicht te krijgen op de levensloop en belangrijke gebeurtenissen Geen bandwerk in de verzorging Individueel therapieplan aangepast aan de mogelijkheden van patiënt

112 Belevingsgerichte zorg Inspraak van patiënt, behandel een volwassene als volwassene, geen betutteling Neem niet over, doe samen Feedback en complimenten zijn belangrijk Keuzes aanbieden Fixatie arm beleid, gebruik maken van hulpmiddelen Sederende medicatie dagelijks evalueren

113 Fixatie-arm en hulpmiddelen Bed laag, geen sponden, matras naast bed Camerabewaking, sensoren Halve deur Huntingtonzetel Heupprotectoren Ballendeken Zitzak

114 Fixatie-arm en hulpmiddelen Ballendeken Theorie van sensorische integratie (A. Jean-Ayres) Stimulatie tastzin van spieren en gewrichten geven signalen naar CZS rustgevend, beter lichaamsgevoel

115 Fixatie-arm en hulpmiddelen Zitzak Volgens zelfde principe als ballendeken

116 Fixatie-arm en hulpmiddelen Heupprotectoren

117 Fixatie-arm en hulpmiddelen Huntingtonzetel Door positie patiënt voorkomt dit doorligwonden Door positie patiënt vermindert het onrust en drang om steeds op te staan.

118 Gedragsrevalidatie Bemeesteren van een aantal gedragingen die voor een patiënt belangrijk zijn en hierdoor bekomen dat het moeilijk hanteerbaar gedrag voor de patiënt minder nodig is om zijn doel te bereiken

119 Gedragsrevalidatie Moeilijk hanteerbaar gedrag Onrust en agitatie Lage frustratie tolerantie, prikkelbaarheid Apathie en initiatiefverlies Ontremd gedrag: impulsiviteit, verminderde zelfcontrole, risico gedrag Sociaal onaangepaste handelingen Aandachtzoekend gedrag Wantrouwen, achterdocht

120 Gedragsrevalidatie Aanleiding, oorzaak zoeken Uitlokkers opsporen en vermijden Klare grenzen zonder de nadruk op de regels Overprikkeling, stress vermijden Repetities in het dagritme Medicatie Niet in discussie gaan, afleiden Ongewenst gedrag negeren, negatieve aandacht niet bekrachtigen

121 Gedragsrevalidatie Gedragsrevalidatie en belevingsgerichte zorg sluiten elkaar niet uit Soms zoeken naar een goed evenwicht Wekelijkse team intervisies om aanpak af te spreken

122 Diagnostiek en therapie Indien diagnose niet duidelijk is: Klinische observaties van hele team (ergo, kiné, psychologen, arts, verpleging, sociale assistente) Verzamelen gegevens voorgeschiedenis Neuropsychologisch testonderzoek Aanvullende beeldvorming Duur: 6 weken

123 Diagnostiek en therapie Therapieprogramma wordt steeds op maat aangeboden volgens nood Aantal laagdrempelige groepstherapieën: Denkoefeningen (verschillende groepen volgens sterkte) Actua Psychomotore therapie (ochtendgym, kegelen, wandeling, relaxatie) Ergotherapie (kooksessies)

124 Diagnostiek en therapie Individuele therapie op maat Kiné (motorische revalidatie, behoud van functies, comfort) Cognitieve oefeningen (reminiscentie, oefeningen gericht op specifieke uitval) Gesprekstherapie (individueel of met systeem) Psycho-educatie Logopedie Aroma- en lichttherapie

125 Diagnostiek en therapie Na 6 weken Diagnose wordt in team besproken ikv verdere toekomstmogelijkheden Uitgebreide bespreking met patiënt en familie Oriëntatie naar huis (eventueel met extra omkadering), naar aangepaste woonvorm (WZC, VAPH), naar een vervolgafdeling, verderzetting hospitalisatie met streven naar een maximale duur van 6 maanden.

126

127

128 Dr. Dirk Liessens, beleidsarts Cerenah Nabeschouwingen

129 Evenwichten

130 Evenwichten Mens patiënt cliënt partner en mens

131 Evenwichten Functieherstel en aanpassen en integratie

132 Evenwichten fysieke problemen en cognitieve symptomen en executieve mogelijkheden en emotionele weerslag en sociale en maatschappelijke gevolgen en spirituele en existentiële gevolgen

133 Evenwichten Wat we kunnen en niet kunnen Onmogelijke opdracht op eerste zicht Hoop en machteloosheid Verlangen en realiteit Vechten en aanvaarden

134 Evenwichten Verleden en toekomst Krachten van buiten af Beperkingen Uitdagingen

135 Evenwichten Carl Jaspers : Erklären Verstehen Professionalisme Zorgzaamheid

136 Evenwichten Bedankt

Behandel- en expertisecentrum Niet aangeboren hersenletsel (NAH)/ neuropsychiatrie

Behandel- en expertisecentrum Niet aangeboren hersenletsel (NAH)/ neuropsychiatrie Behandel- en expertisecentrum Niet aangeboren hersenletsel (NAH)/ neuropsychiatrie 20135014 PP bavo Neuro algemeen brochure.indd 1 24-09-13 13:48 Behandel- en expertise centrum NAH/neuropsychiatrie Het

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Ouderenpsychiatrie Maarsheerd

Ouderenpsychiatrie Maarsheerd Centrum voor Neuropsychiatrie Ouderenpsychiatrie Maarsheerd Specialistische hulp aan mensen met een Niet Aangeboren Hersenletsel Kliniek en deeltijdbehandeling Informatie Informatie voor verwijzers voor

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Voorstelling Ouderenzorg 26.03.2015

Voorstelling Ouderenzorg 26.03.2015 1 Voorstelling Ouderenzorg 26.03.2015 Verwelkoming en inleiding Clustermanager Kevin Pesout Programma 20.00 uur Ontvangst 20.15 uur Welkom en inleiding 20.25 uur Voorstelling van de zorgeenheden, visie,

Nadere informatie

Predictieve genetische tests

Predictieve genetische tests Predictieve genetische tests De ervaring bij de ziekte van Huntington Gerry Evers-Kiebooms (1) De genetica in de gezondheidszorg (2) Predictieve test voor de ziekte van Huntington (3) Predictief testen

Nadere informatie

Opbouw praatje. Wat is dementie? Vormen van dementie Diagnose dementie Behandeling van dementie De verloop van dementie Conclusie

Opbouw praatje. Wat is dementie? Vormen van dementie Diagnose dementie Behandeling van dementie De verloop van dementie Conclusie DEMENTIE Opbouw praatje Wat is dementie? Vormen van dementie Diagnose dementie Behandeling van dementie De verloop van dementie Conclusie Definitie dementie Dementie is een syndromale diagnose, een ziekte

Nadere informatie

Als men vergeet dat men vergeet. 28 november 2013

Als men vergeet dat men vergeet. 28 november 2013 1 Als men vergeet dat men vergeet 28 november 2013 Verwelkoming en inleiding Clustermanager Sabine Buntinx Pathologie: Wat is Korsakov? Psychiater dr. Petra De Schutter Het syndroom van Korsakov (1) Beschreven

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Inhoudsopgave Inleiding... 1 Wat is neuropsychologie en wat is een neuropsycholoog... 1 Mogelijke gevolgen van een hersenbeschadiging... 1 Wat is een neuropsychologisch

Nadere informatie

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015

ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 ACUTE VERWARDHEID NIET ALTIJD DEMENTIE 10 en 12/11/2015 Niet steeds dementie Vraagstelling: 1) Kan elke verwardheid voorkomen worden? 2) Wat kunnen we doen om te voorkomen? 3) Wat kunnen we doen bij acute

Nadere informatie

Korsakov centrum Slingedael

Korsakov centrum Slingedael Korsakov centrum Slingedael Jan W. Wijnia specialist ouderengeneeskunde Rotterdam Geen belangenconflict, geen contact met bedrijven Vroege herkenning WKS Medisch Contact Cover fotografie Jan Lankeveld

Nadere informatie

Cognitieve problemen

Cognitieve problemen hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel

Nadere informatie

Zorgzwaartepakketten Sector V&V

Zorgzwaartepakketten Sector V&V Zorgzwaartepakketten Sector V&V Versie 2013 Enschede, december 2012 AR/12/2533/izzp Zorgzwaartepakketten sector & Verzorging 2013 ZZP 3 VV Beschut wonen met begeleiding en intensieve verzorging Deze cliëntgroep

Nadere informatie

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van Richtlijn Cognitieve revalidatie Niveau A (1) Het is aangetoond dat.. Aandacht Het is aangetoond dat aandachtstraining gedurende de eerste 6 weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen

Nadere informatie

Tijdige detectie van dementie - Interventies bij diagnose dementie. Sophie Vermeersch Klinisch neuropsycholoog (MsC)

Tijdige detectie van dementie - Interventies bij diagnose dementie. Sophie Vermeersch Klinisch neuropsycholoog (MsC) Tijdige detectie van dementie - Interventies bij diagnose dementie Sophie Vermeersch Klinisch neuropsycholoog (MsC) overzicht Detectie van dementie - cognitieve screening in de eerste lijn - ADL evaluatie

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Inleiding In deze folder kunt u lezen over neuropsychologie in het Gemini Ziekenhuis. Aan de orde komen onder meer: met

Nadere informatie

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING

Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Ergotherapie bij Parkinsonpatiënten ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN BIJ DE BEHANDELING Observatie Beperkingen komen vaak voor bij volgende motorische activiteiten: Transfers Houding Reiken en grijpen Balans Stappen

Nadere informatie

Doedisnormaal. Sociaal onaangepast gedrag bij NAH. Guy Lorent Neuropsycholoog UPC Sint-Kamillus Bierbeek

Doedisnormaal. Sociaal onaangepast gedrag bij NAH. Guy Lorent Neuropsycholoog UPC Sint-Kamillus Bierbeek Doedisnormaal Sociaal onaangepast gedrag bij NAH Guy Lorent Neuropsycholoog UPC Sint-Kamillus Bierbeek Onaangepast gedrag bij NAH Evidente bijdrage van hersenletsel: Zelfregulerend gedrag Afwezigheid van

Nadere informatie

NAH-poli Heliomare en E-mental health. Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli

NAH-poli Heliomare en E-mental health. Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli NAH-poli Heliomare en E-mental health Mechteld Dijkman, klinisch psycholoog coördinator NAH-poli Opzet workshop Wat doet de NAH-poli Heliomare? E-mental health: waarom en hoe? Ervaringen patiënten Ervaringen

Nadere informatie

6 e mini symposium Ouderenzorg

6 e mini symposium Ouderenzorg 6 e mini symposium Ouderenzorg Aanvullende diagnostiek bij dementie in de 1 e lijn Suzanne Boot, specialist ouderengeneeskunde, kaderarts psychogeriatrie i.o. 28-09-2015 Pagina 1 6 e Mini symposium ouderenzorg

Nadere informatie

Ziekte van Huntington en het syndroom van Korsakov

Ziekte van Huntington en het syndroom van Korsakov Ziekte van Huntington en het syndroom van Korsakov 25-05-2016 Tom Stor Spec. Ouderengeneeskunde Atlantzorggroep Hoofd- en hersenzaken Ede 1 Indeling *Inleiding *Epidemiologie *Erfelijkheid *Symptomen *Verloop

Nadere informatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Eveline Bleiker Minisymposium Oncologische Creatieve therapie in ontwikkeling 26 mei 2015 Achtergrond Even voorstellen Creatieve

Nadere informatie

Topklinisch Centrum voor Korsakov. en alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen. Informatie voor verwijzers

Topklinisch Centrum voor Korsakov. en alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen. Informatie voor verwijzers Topklinisch Centrum voor Korsakov en alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen Informatie voor verwijzers Via deze folder willen wij u graag nader kennis laten maken met de behandelmogelijkheden van het

Nadere informatie

TUINTHERAPIE BIJ PERSONEN MET DEMENTIE

TUINTHERAPIE BIJ PERSONEN MET DEMENTIE TUINTHERAPIE BIJ PERSONEN MET DEMENTIE Inhoud Beschrijving van de beoogde doelgroep Kort historisch overzicht van het initiatief Financiering van het project Hoe wordt het medium tuinieren en de tuin als

Nadere informatie

Het syndroom van Korsakov

Het syndroom van Korsakov Het syndroom van Korsakov Over diagnostiek en behandeling 29 september 2011 Elles Zwart 1 Indeling Ideeën en ervaringen rondom het syndroom van Korsakov Het syndroom van Wernicke Het syndroom van Korsakov:

Nadere informatie

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Dr. Nienke Jabben Amsterdam 5 november 2011 Academische werkplaats Bipolaire Stoornissen GGZ ingeest n.jabben@ggzingeest.nl Overzicht Wat is cognitief functioneren?

Nadere informatie

Delier 18-04-2011. Sini van den Boomen Anja Manders Marianne de Nobel

Delier 18-04-2011. Sini van den Boomen Anja Manders Marianne de Nobel Delier 18-04-2011 Sini van den Boomen Anja Manders Marianne de Nobel Welkom Doel: Kennisoverdracht/bewustwording Signalering Verpleegkundige interventies Programma Film Medische aspecten delier Casus in

Nadere informatie

Wat is niet aangeboren hersenletsel

Wat is niet aangeboren hersenletsel Wat is niet aangeboren hersenletsel Wat zijn de symptomen en de onzichtbare problematiek. Danielle Driessen Revalidatiearts revalidatiecentrum Blixembosch Inhoud 1. Wat is NAH 2. Oorzaken 3. Hoe vaak komt

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek Inhoudsopgave Wat is neuropsychologie? 3 Wat doet de neuropsycholoog? 3 Hersenletsel 3 Waarom een neuropsychologisch onderzoek? 4 Neuropsychologisch onderzoek 5 Wat gebeurt

Nadere informatie

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie.

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie : geneeskunde cognitieve beperkingen Gerontopsychiatrie psychiatrische ziekenhuizen - curatief Bedenkingen Binnen gerontopsychiatrie goede balans

Nadere informatie

Welkom. Publiekslezing dementie 17 februari 2015 #pldementie

Welkom. Publiekslezing dementie 17 februari 2015 #pldementie Welkom Publiekslezing dementie 17 februari 2015 #pldementie R.H. Chabot, neuroloog Beatrixziekenhuis Rivas Zorggroep DEMENTIE DIAGNOSE EN SYMPTOMEN Inhoud Geheugen Wat is dementie? Mogelijke symptomen

Nadere informatie

Dementie per leeftijdscategorie 6-1-2010. Dementie Dementiesyndroom. = ontgeesting. Omvang dementie in Nederland. Matthieu Berenbroek

Dementie per leeftijdscategorie 6-1-2010. Dementie Dementiesyndroom. = ontgeesting. Omvang dementie in Nederland. Matthieu Berenbroek Dementie Dementiesyndroom de-mens = ontgeesting Matthieu Berenbroek Fontys Hogeschool Verpleegkunde Omvang dementie in Nederland 2005 180.000 / 190.000 dementerenden 2050 400.000 dementerenden Bron CBO

Nadere informatie

Cognitieve Revalidatie. Dr S. Rasquin 17 september 2015

Cognitieve Revalidatie. Dr S. Rasquin 17 september 2015 Cognitieve Revalidatie Dr S. Rasquin 17 september 2015 Definitie Cognitieve Revalidatie CR can apply to any intervention strategy or technique which intends to enable clients or patients and their families

Nadere informatie

De diagnose Fronto Temporale dementie..en dan? Freek Gillissen Verpleegkundig consulent dementie

De diagnose Fronto Temporale dementie..en dan? Freek Gillissen Verpleegkundig consulent dementie De diagnose Fronto Temporale dementie..en dan? Freek Gillissen Verpleegkundig consulent dementie . Wij zijn al een jaar met mijn moeder bezig. Na diverse opnames bij ouderenpsychiatrie, crisisdienst, veel

Nadere informatie

NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten

NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten Universiteit Maastricht c.vanheugten@np.unimaas.nl Inhoud presentatie Plasticiteit van het brein Hersenletsel Schade en herstel

Nadere informatie

8/06/2012 DE MAAT KWIJT? COLLECTIEVE ARBEIDSONGESCHIKTHEID COLLECTIEVE ARBEIDSONGESCHIKTHEID

8/06/2012 DE MAAT KWIJT? COLLECTIEVE ARBEIDSONGESCHIKTHEID COLLECTIEVE ARBEIDSONGESCHIKTHEID DE MAAT KWIJT? A Tempo in de zorg voor patiënten met het syndroom van Korsakov COLLECTIEVE ARBEIDSONGESCHIKTHEID COLLECTIEVE ARBEIDSONGESCHIKTHEID 1 INLEIDING INLEIDING Historiek A Tempo A Tempo enkele

Nadere informatie

Kortdurende Behandeling. Afdelingsbrochure

Kortdurende Behandeling. Afdelingsbrochure Afdelingsbrochure HET PZ SINT-CAMILLUS Het PZ Sint-Camillus is een acuut psychiatrisch ziekenhuis opgericht in 1936 door de Mariazusters van Franciscus van Waasmunster. Het PZ Sint-Camillus beschikt over

Nadere informatie

Het aanpassingsproces na confrontatie met een hart- of vaataandoening

Het aanpassingsproces na confrontatie met een hart- of vaataandoening Auteur: Jos van Erp j.v.erp@hartstichting.nl Het aanpassingsproces na confrontatie met een hart- of vaataandoening Maakbaarheid en kwetsbaarheid Dood gaan we allemaal. Deze realiteit komt soms sterk naar

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met een beroerte

Behandeling van patiënten met een beroerte Revalidatie Behandeling van patiënten met een beroerte Een beroerte heeft vaak grote gevolgen. Een beschadiging van de linker hersenhelft heeft andere gevolgen voor het dagelijks functioneren van de patiënt,

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

AANBOD ZORGARRANGEMENTEN OP DE VERPLEEGAFDELING.

AANBOD ZORGARRANGEMENTEN OP DE VERPLEEGAFDELING. WOON ZORGCENTRUM VOOR OUDEREN, PENNEMES 7, 1502 WV ZAANDAM T E L E F O O N: 075-6504110- F A X: 075-6504129 E-MAIL: INFO@PENNEMES.NL - WEBSITE : WWW. P E N N E M E S.NL K A M E R V A N KOOPHANDEL 41.232.103

Nadere informatie

Hiv/aids Verpleegkundig perspectief

Hiv/aids Verpleegkundig perspectief Hiv/aids Verpleegkundig perspectief Geert Peuskens Cursus hiv en aids, de multi-disciplinaire aanpak Les 7 15 april 2008 www.itg.be rubriek Onderwijs & Training Reden hospitalisaties Laattijdige diagnose

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Albert Schweitzer ziekenhuis Medische Psychologie februari 2014 pavo 0356 Inleiding U bent door uw specialist verwezen naar de afdeling

Nadere informatie

Palliatieve zorg en Dementie verbinden. Jet van Esch Specialist ouderengeneeskunde

Palliatieve zorg en Dementie verbinden. Jet van Esch Specialist ouderengeneeskunde Palliatieve zorg en Dementie verbinden Jet van Esch Specialist ouderengeneeskunde Kennistoets Dementie kan alleen sluipend ontstaan ja/nee Bij dementie is ook het gevoel aangetast ja/nee Palliatieve zorg

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson. Katrijn D Hondt

Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson. Katrijn D Hondt Kinesitherapie bij personen met de ziekte van Parkinson Katrijn D Hondt Inhoud Doel van kinesitherapie bij Parkinson Richtpunten en onderzoek Behandeling Samenvattende tips 2 Inhoud Doel van kinesitherapie

Nadere informatie

Zorgzwaartepakketten Sector GGZ Versie 2013

Zorgzwaartepakketten Sector GGZ Versie 2013 Zorgzwaartepakketten Sector GGZ Versie 2013 Enschede, december 2012 AR/12/2534/izzp ZZP 1B GGZ Voortgezet verblijf met begeleiding (B-groep) voor verzekerden jonger dan drieëntwintig jaar Deze cliëntgroep

Nadere informatie

Verschijningsvormen van dementie op jonge leeftijd, verschillen en overeenkomsten Freek Gillissen

Verschijningsvormen van dementie op jonge leeftijd, verschillen en overeenkomsten Freek Gillissen Verschijningsvormen van dementie op jonge leeftijd, verschillen en overeenkomsten Freek Gillissen Verpleegkundig consulent dementie Alzheimercentrum VUMC Herkenning preseniele dementie Vroege verschijnselen:

Nadere informatie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie VELE HANDEN In kader van CVA Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie Informatiebijeenkomst 14-12-2010 aan wijkverpleegkundige betrokken bij CVA patiënten. Inhoud presentatie Wat is CVA Verschillende

Nadere informatie

Peter Vossenberg Tactus Verslavingszorg. Verslavingsarts KNMG Arts voor Maatschappij en Gezondheid Opleider voor opleiding tot verslavingsarts

Peter Vossenberg Tactus Verslavingszorg. Verslavingsarts KNMG Arts voor Maatschappij en Gezondheid Opleider voor opleiding tot verslavingsarts Peter Vossenberg Tactus Verslavingszorg Verslavingsarts KNMG Arts voor Maatschappij en Gezondheid Opleider voor opleiding tot verslavingsarts 3 t/m 10 oktober is de themaweek De Kennis van Nu: Verbeter

Nadere informatie

Vroegsignalering van angst bij kanker

Vroegsignalering van angst bij kanker Vroegsignalering van angst bij kanker Symposium juni 2016, Amsterdam Hoe harder we angst bevechten, hoe meer ze ons verleidt en verstikt. Hoe meer we de angst in de ogen zien, hoe sneller ze vrijheid biedt.

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Informatie voor ouders/verzorgers Uw kind wordt aangereden door een auto, valt hard van

Nadere informatie

De rol van de psycholoog. Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be

De rol van de psycholoog. Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be De rol van de psycholoog Prof. dr. Geert Crombez Geert.Crombez@UGent.be Chronisch VermoeidheidsSyndroom Fukuda et al., 1994 Natuurlijk verloop 80% Costs 26% 17% 13% 8% 7 days 4 weeks 7 weeks 12 weeks 6

Nadere informatie

Workshop dementie diagnostiek

Workshop dementie diagnostiek Workshop dementie diagnostiek Bernard Prins, huisarts Medisch Centrum Gelderlandplein, lid Academisch Huisartsen Netwerk van het Vumc en Coöperatie Huisartsen in Amsterdam Zuid Karel Brühl, specialist

Nadere informatie

Angststoornis bij ouderen

Angststoornis bij ouderen Angst bij besluitvorming Dr. Saskia Teunisse klinisch psycholoog, klinisch neuropsycholoog GERION & Amstelring Angststoornis bij ouderen Nederlands Kenniscentrum Ouderenpsychiatrie: Méést voorkomende psychiatrische

Nadere informatie

Hoe blijf je mentaal fit?

Hoe blijf je mentaal fit? Hoe blijf je mentaal fit? Themadag (pre)dialyserenden en getransplanteerden (West Nederland), Leiden 31 10 2015 Prof.dr. Huub A.M. Middelkoop Klinisch neuropsycholoog, LUMC en UL FSW LUMC NEUROLOGIE NEUROPSYCHOLOGIE

Nadere informatie

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid bij Ouderen Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid: definitie Het gevoel dat de contacten met anderen in aard en/of intensiteit minder

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch. Multiple Sclerose

Libra R&A locatie Blixembosch. Multiple Sclerose Libra R&A locatie Blixembosch MS Multiple Sclerose Deze folder is bedoeld voor mensen met multiple sclerose (MS) die worden behandeld bij Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch. Tijdens uw

Nadere informatie

Werken in de revalidatie. Justine Aaronson

Werken in de revalidatie. Justine Aaronson Werken in de revalidatie Justine Aaronson 7 februari 2014 Opbouw Mijn achtergrond Algemene introductie revalidatie Heliomare Huidige trajecten Werkzaamheden psycholoog Veranderingen en toekomst Mijn achtergrond

Nadere informatie

Kwetsbaarheid, zorgvraag en welbevinden I. HHM Hegge Internist geriater

Kwetsbaarheid, zorgvraag en welbevinden I. HHM Hegge Internist geriater Kwetsbaarheid, zorgvraag en welbevinden I HHM Hegge Internist geriater Hippocratus 460 BC tot 377 BC 82 jr Titian 1484 tot 1576 92 jr Ouder worden Hans Rosling BBC Levensverwachting op 25 jr 2005 2008

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

coping en emotionele aanpassing na NAH

coping en emotionele aanpassing na NAH Het venijn zit in de staart 29 maart historic perspective: the 1980s decade of the severe TBIs introduction of the concept golden hour coping en emotionele aanpassing na NAH Dr. S.Z. Stapert Neuropsycholoog

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Welkom op Kadans. Maatschappelijke zetel: Edgard Tinellaan 1c 2800 MECHELEN. Deze zorgvoorziening maakt deel uit van de vzw Emmaüs.

Welkom op Kadans. Maatschappelijke zetel: Edgard Tinellaan 1c 2800 MECHELEN. Deze zorgvoorziening maakt deel uit van de vzw Emmaüs. Welkom op Kadans Deze zorgvoorziening maakt deel uit van de vzw Emmaüs. Maatschappelijke zetel: Edgard Tinellaan 1c 2800 MECHELEN vzw Emmaüs Psychiatrisch Centrum Bethanië Andreas Vesaliuslaan 39 2980

Nadere informatie

Onze behandeling bij het Centrum voor Neuropsychiatrie ambulant Mediant. Casus besprekingen

Onze behandeling bij het Centrum voor Neuropsychiatrie ambulant Mediant. Casus besprekingen Onze behandeling bij het Centrum voor Neuropsychiatrie ambulant Mediant Casus besprekingen Ons team Klinisch neuropsycholoog Bianca de Geus Psycholoog werkervaringsplek 2 Sociaal psychiatrisch verpleegkundigen

Nadere informatie

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Op dit moment verblijft uw partner of familielid op de afdeling Intensive Care. Dit is een afdeling waar (ernstig) zieke mensen worden behandeld en verzorgd.

Nadere informatie

10/10/2014 ZIEKTE VAN PARKINSON. Ziekte van Parkinson. Inhoud. De ziekte van Parkinson. Ergotherapeutische behandeling van Parkinsonpatiënten

10/10/2014 ZIEKTE VAN PARKINSON. Ziekte van Parkinson. Inhoud. De ziekte van Parkinson. Ergotherapeutische behandeling van Parkinsonpatiënten ZIEKTE VAN PARKINSON ERGOTHERAPIE BIJ DE ZIEKTE VAN PARKINSON 1 Inhoud De ziekte van Parkinson van Parkinsonpatiënten Algemene behandeling Concrete voorbeelden 2 Ziekte van Parkinson 3 1 Ziekte van Parkinson

Nadere informatie

Neuropsychologie. Psychologische diagnostiek en testtheorie. Neuropsychologie. Neuropsychologie. Typering patiënten. Neuropsychologische symptomen

Neuropsychologie. Psychologische diagnostiek en testtheorie. Neuropsychologie. Neuropsychologie. Typering patiënten. Neuropsychologische symptomen Psychologische diagnostiek en testtheorie Neuropsychologie Neuropsychologie De neuropsychologie kijkt naar de relatie tussen het (dysfunctionele) brein en het (verstoorde) gedrag Gudrun Nys g.nys@fss.uu.nl

Nadere informatie

VERMOEIDHEID na een CVA

VERMOEIDHEID na een CVA Vermoeidheidsrichtlijn in CVA-richtlijn 2 voorbeelden na een CVA De richtlijn Vermoeidheid in de praktijk Ernst Evenhuis & Isaline Eijssen Werk, p 100 Effectieve behandelmethoden voor het omgaan met de

Nadere informatie

(Net)werking van een PAAZ

(Net)werking van een PAAZ (Net)werking van een PAAZ Frederic Ulburghs (hoofverpleegkundige) en Henrik Palmans (psychiatrisch verpleegkundige) Voorstelling PAAZ Enkele cijfers: +/- 13 FTE verpleegkundigen +/- 3 FTE psychologen +/-

Nadere informatie

Blad 1. Bijlage 3. Nadere beschrijving productcodes en diensten Maatwerkvoorziening Begeleiding

Blad 1. Bijlage 3. Nadere beschrijving productcodes en diensten Maatwerkvoorziening Begeleiding Bijlage 3. Nadere beschrijving product en diensten Maatwerkvoorziening Begeleiding Op basis van de prestatiebeschrijvingen opgesteld door de Nza (2013). Nza F125 Dagactiviteit GGZ-LZA (p/u.) Toeleidingtraject

Nadere informatie

KINDEREN EN JONGEREN MET NAH EN ONDERWIJS. Nathalie Ansoms Gery Smans Revalidatiecentrum Pulderbos 25-03-2011

KINDEREN EN JONGEREN MET NAH EN ONDERWIJS. Nathalie Ansoms Gery Smans Revalidatiecentrum Pulderbos 25-03-2011 KINDEREN EN JONGEREN MET NAH EN ONDERWIJS Nathalie Ansoms Gery Smans Revalidatiecentrum Pulderbos 25-03-2011 INHOUD Definitie NAH Gevolgen Lichamelijke gevolgen Cognitieve gevolgen Gedrag en beleving Sociale

Nadere informatie

Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek

Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek Geïntegreerde behandeling voor patiënten met Autisme spectrum stoornisen (ASS) en comorbide verslavingsproblematiek Een innovatieve behandeling met TOPGGZ erkenning Linda Kronenberg & Hendrikje Bloemert

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling

Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme. Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme Informatie en behandeling Ziekte van Parkinson en Parkinsonisme De ziekte van Parkinson is een chronische progressieve neurologische aandoening. Bij deze ziekte gaat

Nadere informatie

AANVRAAG TOT OPNAME SP-AFDELING

AANVRAAG TOT OPNAME SP-AFDELING AANVRAAG TOT OPNAME SP-AFDELING Neurologische / locomotorische revalidatie* Cardio-pulmonaire revalidatie* Psychogeriatrie* *aanduiden wat van toepassing is. Om de opname van uw patiënt zo vlot mogelijk

Nadere informatie

DE CONSULENTENWERKING IN VLAANDEREN & BRUSSEL

DE CONSULENTENWERKING IN VLAANDEREN & BRUSSEL DE CONSULENTENWERKING IN VLAANDEREN & BRUSSEL Rosien Mesdag, Consulentenwerking Onada, Gouverneur Kinsbergencentrum Stéphanie Danckaert, Consulententeam Vlaams-Brabant & Brussel, UPC St.- Kamillus Inhoudstafel

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch. Specialistische Cognitieve Revalidatie. Informatie voor verwijzers

Libra R&A locatie Blixembosch. Specialistische Cognitieve Revalidatie. Informatie voor verwijzers Libra R&A locatie Blixembosch Specialistische Cognitieve Revalidatie Informatie voor verwijzers Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch heeft voor mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH)

Nadere informatie

Zorgen voor cliënten met gedragsproblemen

Zorgen voor cliënten met gedragsproblemen Zorgen voor cliënten met gedragsproblemen CineMec Ede 29-5-2015 Dr. Martin Kat (ouderen)psychiater Amsterdam/Alkmaar psykat@hetnet.nl Med. Centrum Alkmaar Afd. Klin. Geriatrie Praktijk Amsterdam Experiment!

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking Na vanmiddag Herkennen van en omgaan met Angst en Depressie bij ouderen met e Weet u hoe vaak angst en depressie voorkomen, Weet u wie er meer risico heeft om een angststoornis of depressie te ontwikkelen,

Nadere informatie

Specialistische begeleiding voor burgers met niet-aangeboren hersenletsel

Specialistische begeleiding voor burgers met niet-aangeboren hersenletsel Specialistische begeleiding voor burgers met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor gemeenten Zelf en samen redzaam Als gemeente wilt u de zorg en ondersteuning van uw burgers zo goed mogelijk organiseren.

Nadere informatie

HET SEKSUELE BREIN VERSTOORD. Inleiding op de invloed van NAH op de seksualiteit

HET SEKSUELE BREIN VERSTOORD. Inleiding op de invloed van NAH op de seksualiteit HET SEKSUELE BREIN VERSTOORD Inleiding op de invloed van NAH op de seksualiteit Egbert Kruijver MW-VO / seksuoloog NVVS 28-11-2011 HAARLEM Egbert Kruijver NVVS seksuoloog Seksuoloog in de revalidatie Sophia

Nadere informatie

De palliatieve benadering als alternatief voor therapeutische verbetenheid? Dr. An Haekens P.K. Broeders Alexianen Tienen

De palliatieve benadering als alternatief voor therapeutische verbetenheid? Dr. An Haekens P.K. Broeders Alexianen Tienen De palliatieve benadering als alternatief voor therapeutische verbetenheid? Dr. An Haekens P.K. Broeders Alexianen Tienen Casus : terechte vragen!! Psychiatrie vandaag Vooruitgangsdenken Toename van diagnostische

Nadere informatie

Spieren en het brein Multidisciplinaire expertise over leren, ontwikkeling en gedrag van kinderen, jongeren en jongvolwassenen met een spierziekte

Spieren en het brein Multidisciplinaire expertise over leren, ontwikkeling en gedrag van kinderen, jongeren en jongvolwassenen met een spierziekte NEUROLOGISCHE LEER- EN ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN Spieren en het brein Multidisciplinaire expertise over leren, ontwikkeling en gedrag van kinderen, jongeren en jongvolwassenen met een spierziekte Het centrum

Nadere informatie

Behandeling bij Interaktcontour. Pagina 1 14 oktober 2013 www.interaktcontour.nl

Behandeling bij Interaktcontour. Pagina 1 14 oktober 2013 www.interaktcontour.nl Behandeling bij Interaktcontour Pagina 1 14 oktober 2013 www.interaktcontour.nl Wij zijn: * Wouter de Boer, neuropsycholoog * Marieke van der Ent, orthopedagoog Pagina 2 14 oktober 2013 www.interaktcontour.nl

Nadere informatie

GGzE Centrum Bipolair. Centrum Bipolair. Specialistisch behandelcentrum voor mensen met een bipolaire stoornis. cliënten >>

GGzE Centrum Bipolair. Centrum Bipolair. Specialistisch behandelcentrum voor mensen met een bipolaire stoornis. cliënten >> GGzE Centrum Bipolair Centrum Bipolair Specialistisch behandelcentrum voor mensen met een bipolaire stoornis cliënten >> De bipolaire stoornis komt voor bij ongeveer 1 à 2 procent van de bevolking. Het

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE REVALIDATIE

PSYCHOSOCIALE REVALIDATIE OVERZICHT VAN DE CONVENTIES ONDER DE VLAAMSE OVERHEID RESSORTEREND: PSYCHOSOCIALE REVALIDATIE EN VERSLAVINGSZORG Elke Frans en Tineke Oosterlinck - beleidsmedewerkers Zorg en Gezondheid PSYCHOSOCIALE REVALIDATIE

Nadere informatie

Delier, ontspoord in het verpleeghuis. Miriam Jacobs Nurse Practitioner in opleiding

Delier, ontspoord in het verpleeghuis. Miriam Jacobs Nurse Practitioner in opleiding Delier, ontspoord in het verpleeghuis Miriam Jacobs Nurse Practitioner in opleiding Opzet presentatie Huishoudelijke mededelingen Inleiding Stellingen invullen Uitleg rondom delier Screening delier + Delier

Nadere informatie

STEMMINGS- STOORNISSEN. Afdelingsbrochure

STEMMINGS- STOORNISSEN. Afdelingsbrochure PZ SINT-CAMILLUS Doelgroep Behandelvisie BEHANDELAANBOD Het PZ Sint-Camillus is een acuut psychiatrisch ziekenhuis opgericht in 1936 door de Mariazusters van Franciscus van Waasmunster. Het PZ Sint-Camillus

Nadere informatie

Behandeling bij angsten stemmingsstoornissen

Behandeling bij angsten stemmingsstoornissen Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Behandeling bij angsten stemmingsstoornissen Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis

Nadere informatie

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan U moet de bakens verzetten en noch sterke drank, noch bier meer gebruiken: houdt u aan een matig gebruik van een redelijke

Nadere informatie

Behandelprogramma. Dwarslaesie

Behandelprogramma. Dwarslaesie Behandelprogramma Dwarslaesie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij Adelante

Nadere informatie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Een goede voorbereiding van adoptieouders

Nadere informatie

MS in het verpleeghuis. Casuïstiek. Opbouw presentatie. Je bent jong en je wilt wat..!?

MS in het verpleeghuis. Casuïstiek. Opbouw presentatie. Je bent jong en je wilt wat..!? MS in het verpleeghuis Je bent jong en je wilt wat..!? Odile Smals, specialist ouderengeneeskunde Thebe, Goirle MS congres Ede, 2 december 2013 Logo onderzoeksgroep Niemand tussen Wal en Schip Casuïstiek

Nadere informatie

Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten. Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007

Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten. Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007 Psychosociale aspecten bij longkankerpatiënten Christine De Coninck Palliatief Support Team UZ Gent 1 december 2007 Overzicht Inleiding Prevalentie psychosociale problemen Specifieke aspecten bij longkanker

Nadere informatie

Wernicke-Korsakov syndroom

Wernicke-Korsakov syndroom Home no. 1 Februari 2016 Themanummer Antibiotica Eerdere edities Verenso.nl Wernicke-Korsakov syndroom Vaker en minder sluipend dan meestal wordt aangenomen Drs. Ineke Gerridzen i.gerridzen@atlant.nl Preventieve

Nadere informatie

Acuut optredende verwardheid (delier)

Acuut optredende verwardheid (delier) PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE Acuut optredende verwardheid (delier) Informatie voor de patiënt, partner, familie en betrokkenen Acuut optredende verwardheid (delier) Uw partner, familielid, vriend of kennis

Nadere informatie

Niet Aangeboren Hersenletsel

Niet Aangeboren Hersenletsel Niet Aangeboren Hersenletsel diagnostiek en behandeling door de revalidatiearts Wie ben ik? Opleiding (neuro)psychologie in Utrecht (afgerond 2001) Opleiding geneeskunde in Utrecht Opleiding tot revalidatiearts

Nadere informatie