De jigsaw-werkvorm als alternatief voor PGO in een cursus Metabolisme en Voeding

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De jigsaw-werkvorm als alternatief voor PGO in een cursus Metabolisme en Voeding"

Transcriptie

1 De jigsaw-werkvorm als alternatief voor PGO in een cursus Metabolisme en Voeding Hanno van Keulen (IVLOS, Universiteit Utrecht) Andries Koster (Farmaceutische Wetenschappen, Universiteit Utrecht) NVMO-Congres, Egmond aan Zee, 9 november 2006

2 Waar gaat deze presentatie over? Opleiding Farmacie (Utrecht) Kennisgerichte cursus Metabolisme en Voeding Motivatie en inspanning Docent-efficiënt onderwijs Samenwerkend leren (jigsaw) Waardering en resultaten van studenten Jigsaw methode 2

3 Plaats van de cursus Tweede jaar bachelor Farmacie Curriculumherziening vanaf 2001 chemisch/farmaceutisch en biomedisch activerende werkvormen (PGO; projecten) geïntegreerd curriculum Forse stijging instroom ( ) Grote druk op wetenschappelijke staf Jigsaw methode 3

4 Inhoud en vorm van de cursus (7,5 ECTS) Metabolisme van koolhydraten, eiwitten, vetten, cholesterol Rol vitamines, micronutriënten, voedseladditieven Spijsvertering, absorptieprocessen Regulatie intermediair metabolisme Diabetes, obesitas, kanker Juridische aspecten: gezondheidsclaims 10 hoorcolleges, 14 werkcolleges (waarvan 8 jigsaw) Jigsaw methode 4

5 Wat is de jigsaw-vorm? Studenten binnen onderwijsgroep (24) random ingedeeld in groepjes van 6 Voorbereidende opdrachten (6 verschillende) als huiswerk, vooral gericht op informatieverwerving Tijdens werkcollege een (aantal) grotere, integrerende groepsopdracht(en) Eén docent begeleidt vier groepjes tegelijk (de onderwijsgroep) Jigsaw methode 5

6 Voorbeeld Voorbereidende opdrachten: glucose, fructose, aërobe glycolyse en citroenzuurcyclus pentosefosfaatcyclus anaerobe glycolyse en citroenzuurcyclus lactose en lactasedeficiëntie metabolisme van alcohol sorbitol en diabetes Afsluitende opdrachten: lactose en alcohol omzetting in Zucker ratten Jigsaw methode 6

7 Voorbereidende opdracht 1 Ratten worden gevoerd met knaagdiervoer dat radioactief gelabeled saccharose bevat (het label is aanwezig in het fructose-deel). Na enige uren worden de dieren gedood en wordt in homogenaten van verschillende organen gekeken welke metabolieten radioactief gelabeld zijn. In de homogenaten van spierweefsel wordt gelabeld fructose-6-fosfaat en fructose-1,6-bifosfaat teruggevonden. In de lever wordt gelabeld citraat aangetroffen in de mitochondriële fractie. a. In welk soort voedingsmiddelen komt saccharose voor? b. Beschrijf de opname en afbraak van saccharose met de bijbehorende enzymen en reactieproducten in de twee weefseltypen Voorbereidende opdracht 2 Ratten worden gevoerd met een koolhydraat-rijk knaagdiervoer dat radioactief glucose bevat. Na enige uren worden de dieren gedood en wordt in homogenaten van verschillende organen gekeken welke metabolieten radioactief gelabeld zijn. In de lever en de spieren worden een aantal gelabelde verbindingen aangetroffen, waaronder gelabeld sedoheptulose-7-fosfaat en gelabeld pyruvaat. a. Beschrijf de opname en afbraak van glucose met de bijbehorende enzymen en reactieproducten in de twee weefseltypen. b. Verklaar waarom in orale rehydratiemiddelen (o.a. Dioralyte) naast natrium en kalium ook glucose aanwezig is. Jigsaw methode 7

8 Opdracht 2 Zucker ratten worden gevoerd met knaagdiervoedsel dat radioactief gelabeld lactose bevat. In het cytosol van levercellen treft de onderzoeker ribose-5-fosfaat en pyruvaat aan. In de uitademingslucht van de ratten worden hoge gehaltes aan gelabeld CO 2 gemeten. a. Beschrijf de opname en afbraak van het radioactief gelabelde lactose met de bijbehorende enzymen en reactieproducten in de verschillende weefseltypen. b. Hoeveel energie in de vorm van ATP ontstaat er uit 1 molecuul lactose indien de gehele glycolyse en citroenzuurcyclus wordt doorlopen? In het oog worden verhoogde concentraties gelabeld glucose en gelabeld sorbitol aangetroffen. c. Beschrijf de vorming van sorbitol in het oog d. Leg uit waarom sorbitolstapeling in het oog schadelijk is? Waarom is sorbitolstapeling in de lever niet schadelijk? Een aantal van de Zucker ratten krijgt naast gelabeld lactose ook drinkwater verrijkt met alcohol (30% v/v). In de lever van deze dieren treft de onderzoeker meer gelabeld lactaat aan dan in Zucker ratten die geen alcohol-verrijkt drinkwater hebben gekregen. e. Verklaar het ontstaan van het gelabelde lactaat. f. Welke effecten, naast de vorming van lactaat, heeft het nuttigen van alcohol op de glycolyse en de citroenzuurcyclus nog meer. g. Hoeveel energie in de vorm van ATP ontstaat er uit de lactose in de ratten die alcohol-verrijkt drinkwater hebben gekregen. Jigsaw methode 8

9 Motivatie en inspanning Hoe krijgen we voldoende time-on-task? Wat motiveert studenten? Theoretisch kader: Deci & Ryan: intrinsiek versus extrinsiek Boekaerts: groei versus overleven Dweck: inspanning positief dan wel negatief waarderen Onderwijskundig kader: de jigsaw-methode (een vorm van samenwerkend leren) Jigsaw methode 9

10 Verwachting over de jigsaw- methode? Wederzijdse positieve afhankelijkheid Individuele aanspreekbaarheid Persoonlijk contact Groepsgesprekken bevorderen diepteverwerking Efficiënte manier om veel stof te verwerken en in samenhang te plaatsen Jigsaw methode 10

11 Onderzoeksvragen Wat zijn de leerresultaten, en zijn die mede toe te schrijven aan de werkvorm? Hoe waarderen studenten deze werkvorm? Is er een relatie tussen waardering en leerresultaten? Is er een relatie tussen participatie en leerresultaten? Wat is de relatie tussen docent-inspanning en resultaten? Jigsaw methode 11

12 Methoden Onderwijsobservaties Interviews met docenten en studenten Participatie- en toetscijfers Vragenlijst met 50 items Jigsaw methode 12

13 Resultaten uit observaties en interviews Participatie is heel hoog (ca. 85%) Studenten zijn zeer taakgericht bezig Stof lijkt niet heel moeilijk, wel heel veel Docent-belasting is relatief laag Studenten: Ja, je doet je best, want het is allemaal ingepland, en het is heel goed te zien wie wat gedaan heeft Als je het niet voorbereid zitten die anderen zonder uitwerking. Je bent afhankelijk van je groepsgenoten, en je weet niet wat die precies waard zijn. Dat is vervelend. Zonder deze vorm had ik nu [= na drie weken] nog niks gedaan. Dan denk ik: dat zien we over twee weken wel. Jigsaw methode 13

14 Vragenlijstonderzoek (n = 107) Belangrijkste categorieën: Toetscijfer (95% deelname; 72% geslaagd) Participatie (85%) Meningen over de vorm Meningen over kwaliteiten voorbereidende en groepsopdrachten Meningen over wederzijdse afhankelijkheid Meningen over de toets Meningen over de docent Respons: 90% Jigsaw methode 14

15 Belangrijkste resultaten Hoge participatie, veel time-on-task en goede studieresultaten Voor docenten weinig belastend Géén plezierige manier van studeren! Groepen zijn niet voldoende veilig Enkele illustratieve resultaten: Jigsaw methode 15

16 Jigsaw methode 16

17 Jigsaw methode 17

18 Jigsaw methode 18

19 Jigsaw methode 19

20 Jigsaw methode 20

21 Verschillen tussen studenten Beter scorende studenten zijn minder tevreden over de vorm dan zwakker scorende studenten Beter scorende studenten wantrouwen de voorbereiding van anderen meer Zwakkere studenten begrijpen meer door de groepsbesprekingen Zwakkere studenten doen minder na afloop van de groepsbespreking Enkele voorbeelden: Jigsaw methode 21

22 Waardering vorm? Effectgrootte = 0,41 (medium) Jigsaw methode 22

23 Heeft iedereen zich voorbereid? Effectgrootte is klein (0,13) Jigsaw methode 23

24 Beter begrip? Effectgrootte is medium (0,33) Jigsaw methode 24

25 Wat doe je na de groepsbespreking? Effectgrootte is klein/medium (0,28) Jigsaw methode 25

26 Reflectie en discussie Overleven en extrinsieke motivatie domineren Groep eerder bedreigend dan steunend Aanbevelingen: Investeren in teamvorming (meer autonomie) Betere voorlichting over druk die van deze vorm uitgaat Successen (goede cijfers) vieren Toch maar vaker doen? Jigsaw methode 26

Hanno van Keulen en Andries Koster

Hanno van Keulen en Andries Koster Gepubliceerd in Onderzoek van Onderwijs, 2006, jaargang 35, nummer 4, pp. 67-71. Samenwerkend leren met de jigsaw-methode Hanno van Keulen en Andries Koster De jigsaw-methode is een manier om samenwerking

Nadere informatie

Metabolisme koolhydraten RozenbergSport.nl 2012 pagina 1 / 5

Metabolisme koolhydraten RozenbergSport.nl 2012 pagina 1 / 5 RozenbergSport.nl 2012 pagina 1 / 5 Inhoud Aerobe glycolyse Glycogenolyse Cori cyclus Aerobe glycolyse aerobe glycolyse NADH, vormen voor respiratoire keten Voorwaarde NAD + moet beschikbaar zijn, NADH

Nadere informatie

2/17/2010. Doel cursus. Ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen

2/17/2010. Doel cursus. Ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen Ontwikkelen van nieuwe Het ontwerp van een cursus preklinisch onderzoek Irma Meijerman Lombardino (2004), Nat Rev Drug Disc, 3, 853 Doel cursus Preklinisch traject (drug discovery en development) van de

Nadere informatie

Vragen bij deoefen- en zelftoets-module behorende bij hoofdstuk 9 van Biology, Campbell, 8 e druk Versie 2010-2011

Vragen bij deoefen- en zelftoets-module behorende bij hoofdstuk 9 van Biology, Campbell, 8 e druk Versie 2010-2011 Celstofwisseling I Vragen bij deoefen- en zelftoets-module behorende bij hoofdstuk 9 van Biology, Campbell, 8 e druk Versie 2010-2011 Inleiding 1-12 Deze module gaat over de omzetting van voedsel in energie

Nadere informatie

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL]

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] BIOLOGIE Energie & Stofwisseling HAVO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai De student moet de bouw en werking van enzymen kunnen beschrijven moet het proces van

Nadere informatie

Orthomolecualire Gezondheidsleer. Curriculum 2015

Orthomolecualire Gezondheidsleer. Curriculum 2015 Orthomolecualire Gezondheidsleer Curriculum 2015 Dag 1 (Margo) Inleiding in de nutritionele geneeskunde. Wat mensen eten betekent nog niet dat het menseneten is Materiaal : Powerpoint 1. De cursist zal

Nadere informatie

Intensief Onderwijs. Onderwijs waar je van wakker ligt

Intensief Onderwijs. Onderwijs waar je van wakker ligt Intensief Onderwijs Onderwijs waar je van wakker ligt Teun Dekker - Vice-Dean of Academic Affairs - University College Maastricht Fried Keesen - Director of Education - University College Utrecht Leo de

Nadere informatie

Studiemotivatie. You shall not pass! Onderwijsdag 24 oktober 2013 Door Frank Leoné, met reactie van Titia Meijer

Studiemotivatie. You shall not pass! Onderwijsdag 24 oktober 2013 Door Frank Leoné, met reactie van Titia Meijer You shall not pass! Onderwijsdag 24 oktober 2013 Door Frank Leoné, met reactie van Titia Meijer Ondersteunend Student Docent Interfac FFTR FSW FdM FdR FMW FdL FNWI Onderwijsdag 24 oktober 2013 Door Frank

Nadere informatie

BEWEGEN TEGEN VROEGTIJDIG SCHOOLVERLATEN

BEWEGEN TEGEN VROEGTIJDIG SCHOOLVERLATEN BEWEGEN TEGEN VROEGTIJDIG SCHOOLVERLATEN Remco Regeling, 4 e jaar SLB er: Wouter de Groot INHOUD Definitie + relevantie Interventie Onderzoeksvraag Motivatie (definitie) Motivatie Self Determination Theory

Nadere informatie

De Studiekeuzecheck: heeft het gewerkt?

De Studiekeuzecheck: heeft het gewerkt? De Studiekeuzecheck: heeft het gewerkt? Resultaten Fontys onderzoek Evelyne Meens Fontys/Tilburg University Resultaten G5 onderzoek Rutger Kappe Inholland/Vrije Universiteit Chantal Gorissen Deze workshop

Nadere informatie

Galzouten, darmontsteking, leverkanker, ernstig overgewicht, nieuwe therapie

Galzouten, darmontsteking, leverkanker, ernstig overgewicht, nieuwe therapie 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project De functie van galzouten in ziekte en gezondheid 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5) 5 jaar Galzouten, darmontsteking, leverkanker, ernstig

Nadere informatie

BIOLOGIE Thema: Stofwisseling Havo

BIOLOGIE Thema: Stofwisseling Havo BIOLOGIE Thema: Stofwisseling Havo Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai De student moet de bouw en werking van enzymen kunnen beschrijven moet het proces van foto

Nadere informatie

Anabolisme: anabole processen: opbouwstofwisseling Energie wordt toegevoegd: assimilatie

Anabolisme: anabole processen: opbouwstofwisseling Energie wordt toegevoegd: assimilatie Fysiologie les 2 BIO-ENERGETICA Celstofwisseling = cel metabolisme Basis metabolisme: stofwisseling in rust Anabolisme: anabole processen: opbouwstofwisseling Energie wordt toegevoegd: assimilatie Katabolisme:

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren.

Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren. Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren. Secretariaat DEC Aanvrager: Afdeling: Titel dierproef: Practicum ANU30806: Invloed koolhydraten en vetten op de energiestofwisseling bij varkens

Nadere informatie

Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding

Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding Nieuwe Richtlijnen Goede Voeding Wat zijn de nieuwe voedingsaanbevelingen vanuit de wetenschap? Prof. Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Inhoud Voedingsonderzoek is moeilijk! Hoe komen Richtlijnen tot

Nadere informatie

Rapportage. Vertrouwelijk. De volgende tests zijn afgenomen: Motivatie en Leerstijlenvragenlijst (MLV-H) D Demo. Naam. 5 januari 2014

Rapportage. Vertrouwelijk. De volgende tests zijn afgenomen: Motivatie en Leerstijlenvragenlijst (MLV-H) D Demo. Naam. 5 januari 2014 Rapportage De volgende tests zijn afgenomen: Test Motivatie en Leerstijlenvragenlijst (MLV-H) Status Voltooid Vertrouwelijk Naam Datum onderzoek Emailadres D Demo 5 januari 2014 D@Demo.com Inleiding Motivatie

Nadere informatie

KWALON Conferentie 13 december 2012. Methodenleer aan de universiteit: ontwerpen, uitvoeren en reflecteren. Inge Bleijenbergh

KWALON Conferentie 13 december 2012. Methodenleer aan de universiteit: ontwerpen, uitvoeren en reflecteren. Inge Bleijenbergh KWALON Conferentie 13 december 2012 Methodenleer aan de universiteit: ontwerpen, uitvoeren en reflecteren Inge Bleijenbergh Bijdrage Het bieden van inzicht in en reflecteren op de plaats en organisatie

Nadere informatie

De termen aeroob en anaeroob worden door sporters veel gebruikt. Maar wat is aeroob en anaeroob? Welke energiesystemen heb je?

De termen aeroob en anaeroob worden door sporters veel gebruikt. Maar wat is aeroob en anaeroob? Welke energiesystemen heb je? Aeroob en anaeroob De termen aeroob en anaeroob worden door sporters veel gebruikt. Maar wat is aeroob en anaeroob? Welke energiesystemen heb je? Om maar met de deur in huis te vallen de vertalingen: "aeroob"

Nadere informatie

Celademhaling & gisting

Celademhaling & gisting Celademhaling & gisting Tekst voor de leerlingen V. Rasquin - 1 - DISSIMILATIE - TEKST VOOR DE LEERLINGEN celademhaling & GISTING Wij weten dat heel wat processen endergonisch zijn (ze vergen energie).

Nadere informatie

Interactief college: voorbeelden uit de praktijk. Erwin van Vliet. Universiteit van Amsterdam Center for Neuroscience

Interactief college: voorbeelden uit de praktijk. Erwin van Vliet. Universiteit van Amsterdam Center for Neuroscience Interactief college: voorbeelden uit de praktijk Erwin van Vliet Universiteit van Amsterdam Center for Neuroscience Aanleiding Wat gaan we doen? Demonstratie Praktijkervaringen Vragen 2 e jaar bachelor

Nadere informatie

Eten en drinken, voor, tijdens en zeker na een inspanning. Trainer u16, KSV Roeselare

Eten en drinken, voor, tijdens en zeker na een inspanning. Trainer u16, KSV Roeselare Eten en drinken, voor, tijdens en zeker na een inspanning Renzy Callewaert Trainer u16, KSV Roeselare renzy.callewaert@hotmail.com Index Voeding Koolhydraten Vetten Eiwitten Drinken Wat drinken? Hoeveel

Nadere informatie

Dia 1. Dia 2 Wat is voeding: Dia 3. Voeding - Alles over voeding - Voeding in de praktijk - Voedingsschema. Koolhydraten

Dia 1. Dia 2 Wat is voeding: Dia 3. Voeding - Alles over voeding - Voeding in de praktijk - Voedingsschema. Koolhydraten Dia 1 Voeding - Alles over voeding - Voeding in de praktijk - Voedingsschema Dia 2 Wat is voeding: Voeding = alle organische stoffen die je als mens of organisme nodig hebt om energie op te wekken in je

Nadere informatie

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten 2015 Agenda Historie Ondervoeding en oncologie Refeeding Casus tijdens de presentatie 1ste lijn Refeeding? Historie Belegeringen

Nadere informatie

SAMENVATTING 141 Aminozuren zijn bouwstenen voor de synthese van eiwitten die nodig zijn voor de groei van een organisme. De synthese van aminozuren kost energie dat wordt gewonnen uit de voedingstoffen

Nadere informatie

Dieet Oké. TU Delft, November 2012

Dieet Oké. TU Delft, November 2012 TU Delft, November 2012 Dieet Oké Janet Vervoorn sportdiëtist Dieet Oké Summit Health Veilingweg 16A 2678 LN De Lier tel. 06-46675281 email: janet.vervoorn@chello.nl Inzicht krijgen in de energiehuishouding

Nadere informatie

Sportvoeding bij Atleten

Sportvoeding bij Atleten Sportvoeding bij Atleten Pallas 67 16 maart 2017 Marlijn van den berg marlijn.vandenberg@gmail.com Voedingsdeskundige Voeding en gezondheid in Wageningen Nu werkzaam bij: Jouw actieve vakantie om je fitter,

Nadere informatie

Effectiviteit van Probleemgestuurd Onderwijs binnen de Erasmus School of Law. Marit Wijnen Lunchbijeenkomst onderzoeksagenda 2 februari 2016

Effectiviteit van Probleemgestuurd Onderwijs binnen de Erasmus School of Law. Marit Wijnen Lunchbijeenkomst onderzoeksagenda 2 februari 2016 Effectiviteit van Probleemgestuurd Onderwijs binnen de Erasmus School of Law Marit Wijnen Lunchbijeenkomst onderzoeksagenda 2 februari 2016 September 2012 Nadruk op hoorcolleges Vakken parallel Sommige

Nadere informatie

Algemene samenvatting

Algemene samenvatting Algemene samenvatting De mens kan niet zonder zuurstof. De zuurstof die wij inademen wordt vanaf de longen door het bloed naar alle cellen van ons lichaam gebracht. De cellen kunnen deze zuurstof gebruiken

Nadere informatie

Franciscaans Studiecentrum

Franciscaans Studiecentrum Minor Christelijke spiritualiteit Cursus Het goede leven. Franciscaanse spiritualiteit over duurzaamheid, zorg en leiderschap Minor Christelijke Spiritualiteit Het (FSC) doet wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk)

Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Christine Prast, onderwijskundige Scenario: theoretisch blok (voorbeeldscenario / blauwdruk van een leerpraktijk) Vooraf Onderwijskundig kader waarbinnen herontwerp plaatsvond Uitgangspunt bij het hier

Nadere informatie

Christelijke spiritualiteit

Christelijke spiritualiteit Christelijke spiritualiteit Cursus Het goede leven. Minor Franciscaanse spiritualiteit over duurzaamheid, zorg en leiderschap Het (FSC) doet wetenschappelijk onderzoek naar de levensoriëntatie zoals die

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Alle levende organismen zijn afhankelijk van energie; zonder energie is er geen leven mogelijk. Uit de thermodynamica is bekend dat energie niet gemaakt kan worden, maar ook niet

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Stofwisseling NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de mitochondriële

Nadere informatie

BT15 tm 1 toets BT15 tm 1 toets

BT15 tm 1 toets BT15 tm 1 toets 1 2013-2014 BT15 tm 1 toets 2 SPIJSVERTERING 1. Waar mondt de ductus parotideus uit in de mondholte? A. Bij de 2 e molaar van de maxilla B. Bij de 2 e molaar van de mandibula C. Bij de 2 e premolaar van

Nadere informatie

Feiten en fabels rondom voeding suiker en kanker. Dr. Sandra Beijer, diëtist / senior onderzoeker Integraal Kankercentrum Nederland

Feiten en fabels rondom voeding suiker en kanker. Dr. Sandra Beijer, diëtist / senior onderzoeker Integraal Kankercentrum Nederland Feiten en fabels rondom voeding suiker en kanker Dr. Sandra Beijer, diëtist / senior onderzoeker Integraal Kankercentrum Nederland Opbouw presentatie Algemene informatie over suiker en vertering Suiker

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015245. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project

Niet-technische samenvatting 2015245. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project Niet-technische samenvatting 2015245 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project De rol van Nucleaire Hormoon Receptoren in de regulatie van het glucose- en lipidemetabolisme en de ontwikkeling van type

Nadere informatie

Timing van Voeding. Congres Voeding en Leefstijl Marco Mensink, Division of Human Nutrition, Wageningen University

Timing van Voeding. Congres Voeding en Leefstijl Marco Mensink, Division of Human Nutrition, Wageningen University Timing van Voeding Congres Voeding en Leefstijl 19-11-2016 Marco Mensink, Division of Human Nutrition, Wageningen University Timing van Voeding rol van voeding bij herstel en adaptatie èn prestatie 2 Recovery

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat, meer dan een anticoagulans Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat Stolling citrate Zuur-base Brandstof Biocompatibiliteit Anti-oxidant Gebruiken jullie citraat? Citraat als

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting.

Nederlandse samenvatting. . 10 Nederlands samenvatting Uit cijfers van de Hartstichting blijkt dat bijna 1 op de 3 Nederlanders sterft aan een hart- of vaatziekte (HVZ). Daarmee is het een van de voornaamste doodsoorzaken in Nederland.

Nadere informatie

Usability Engineering en User Experience 2012/2013

Usability Engineering en User Experience 2012/2013 Usability Engineering en User Experience 2012/2013 Opdracht 3 Persona s Uitleg en begeleiding Deze opdracht gaat over usability testing met behulp van persona s. De persona s ontwerp je zelf en gebruik

Nadere informatie

Voeding is een complex geheel. Wat is gezond? Inhoud. Feiten en Fabels in de Media! Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl

Voeding is een complex geheel. Wat is gezond? Inhoud. Feiten en Fabels in de Media! Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Voeding is een complex geheel Wat is gezond? Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Inhoud Feiten en Fabels in de Media! Over feiten en fabels.. Voedingsonderzoek is moeilijk Hoe komen NL aanbevelingen tot

Nadere informatie

15-07-2012. Voedingsadvies bij de ziekte van McArdle

15-07-2012. Voedingsadvies bij de ziekte van McArdle 15-07-2012 Voedingsadvies bij de ziekte van McArdle Ziekte-informatie De ziekte van McArdle behoort tot de glycogeenstapelingsziekten. Er is sprake van een tekort aan fosforylase in de spiercel. De ziekte

Nadere informatie

VOORBEELD. Uw lesobservatie en de leerlingvragenlijst. Naam docent: Lerarenopleiding Rijksuniversiteit Groningen

VOORBEELD. Uw lesobservatie en de leerlingvragenlijst. Naam docent: Lerarenopleiding Rijksuniversiteit Groningen Uw lesobservatie en de leerlingvragenlijst Een terugkoppeling ten behoeve van uw professionele ontwikkeling Naam docent: VOORBEELD Lerarenopleiding Rijksuniversiteit Groningen juli 2016 Inhoudsopgave Inleiding...

Nadere informatie

Voeding is een complex geheel. Wat is gezond? Inhoud. Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl

Voeding is een complex geheel. Wat is gezond? Inhoud. Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Voeding is een complex geheel Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Wat is gezond? Inhoud Over feiten en fabels.. Voedingsonderzoek is moeilijk Hoe komen NL aanbevelingen tot stand? Vitamine D Richtlijnen

Nadere informatie

de voedingskundige samenstelling + onderbouwing

de voedingskundige samenstelling + onderbouwing de voedingskundige samenstelling + onderbouwing algemene informatie van de drinkvoeding, waarop de hoeveelheden van de ingrediënten zijn gebaseerd: Volledige voeding; drinkvoeding wordt zes keer op een

Nadere informatie

Huiswerk, het huis uit!

Huiswerk, het huis uit! Huiswerk, het huis uit! Een explorerend onderzoek naar de effecten van studiebegeleiding op attitudes en gedragsdeterminanten en de bijdrage van de sociale- en leeromgeving aan deze effecten Samenvatting

Nadere informatie

Student betrokkenheid in Biomedische cursussen: Onderzoek naar de bijdrage van onderwijstechnologie in kleinschalig onderwijs

Student betrokkenheid in Biomedische cursussen: Onderzoek naar de bijdrage van onderwijstechnologie in kleinschalig onderwijs Rianne Bouwmeester: Promotie op 3 november 2016, Universiteit Utrecht Student betrokkenheid in Biomedische cursussen: Onderzoek naar de bijdrage van onderwijstechnologie in kleinschalig onderwijs Samenvatting

Nadere informatie

Grijze stof wordt gevormd door de cellichamen van de neuronen en de dendrieten

Grijze stof wordt gevormd door de cellichamen van de neuronen en de dendrieten I hated every minute of training, but I said, "Don't quit. Suffer now and live the rest of your life as a champion. Muhammad Ali Bart van der Meer WM/SM - theorieles 14 Amice Bewerkt door Reina Welling

Nadere informatie

Studiekeuzegesprekken: zinvol of onzin? Marieke de Bakker, Universiteit Utrecht

Studiekeuzegesprekken: zinvol of onzin? Marieke de Bakker, Universiteit Utrecht Studiekeuzegesprekken: zinvol of onzin? Marieke de Bakker, Universiteit Utrecht Studiekeuzegesprekken: wat en waarom? Studiesucces Universiteit Utrecht over het algemeen goed, maar... Relatief veel uitval

Nadere informatie

De uithongeringsziekte? Metabolomics komt samen met ME/cvs in Australië

De uithongeringsziekte? Metabolomics komt samen met ME/cvs in Australië 14 november 2016 De uithongeringsziekte? Metabolomics komt samen met ME/cvs in Australië De pathologische aard van de vermoeidheid die ervaren wordt door ME/cvs-patiënten is zijn onverklaarbare hardnekkigheid,

Nadere informatie

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4 Gezonde voeding 1 INLEIDING Thema 3 hoofdstuk Gezonde voeding blz. 149 Onderwerpen: -Persoonlijke verschillen -Voeding en levensfasen -Voedingsmiddelen en voedingsstoffen -Richtlijnen

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling VWO

BIOLOGIE Energie & Stofwisseling VWO BIOLOGIE Energie & Stofwisseling VWO Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA Docent: A. Sewsahai De student moet de bouw en werking

Nadere informatie

Nederlandse. Samenvatting

Nederlandse. Samenvatting Nederlandse Samenvatting Het metabole syndroom is tegenwoordig een veel voorkomend ziektebeeld dat getypeerd wordt door een combinatie van verschillende aandoeningen. Voornamelijk in de westerse landen

Nadere informatie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie Toetsvormen Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie 1 Waarom wordt er getoetst? Om te beoordelen in hoeverre de student in staat is te handelen zoals op academisch

Nadere informatie

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Pagina 1 / 5 Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Energie Energie De basaal stofwisseling neemt tijdens de zwangerschap geleidelijk toe. Aan het eind van de zwangerschap is de basaal

Nadere informatie

Voeding door de jaren heen! Inhoud. Diabetes dieet: Een stukje geschiedenis.. Wat eten we nu, en hoe was dat 20 jaar geleden?

Voeding door de jaren heen! Inhoud. Diabetes dieet: Een stukje geschiedenis.. Wat eten we nu, en hoe was dat 20 jaar geleden? Voeding door de jaren heen! Inhoud Nascholing Voeding in de praktijk, 30 juni 2015 Een stukje geschiedenis.. Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Wat eten we nu, en hoe was dat 20 jaar geleden? Hoe komen

Nadere informatie

Welkom bij: Open dag van bacheloropleiding Diergeneeskunde

Welkom bij: Open dag van bacheloropleiding Diergeneeskunde Welkom bij: Open dag van bacheloropleiding Diergeneeskunde Wist je dat er in Nederland 33,4 miljoen gezelschapsdieren zijn? Denk daarbij aan honden, katten, maar ook reptielen en postduiven er bijna 125

Nadere informatie

Naar: D.O. Hall & K.K. Rao, Photosynthesis, Studies in Biology, Cambridge, 1994, blz. 106.

Naar: D.O. Hall & K.K. Rao, Photosynthesis, Studies in Biology, Cambridge, 1994, blz. 106. Examentrainer Vragen Fotosynthese Vanuit tussenproducten van de fotosynthese worden niet alleen koolhydraten gevormd, maar ook vetten, vetzuren, aminozuren en andere organische zuren. Dag- en seizoensgebonden

Nadere informatie

Motivatie en Motivatie-Vaardigheden of: waarom doe ik de dingen die ik doe?

Motivatie en Motivatie-Vaardigheden of: waarom doe ik de dingen die ik doe? Motivatie en Motivatie-Vaardigheden of: waarom doe ik de dingen die ik doe? Vakbeschrijving 2013-2014 Oktober 2013 Sterrewacht, kamer A0.07 Sterrewachtlaan 11 2311 GW Leiden Tel.: 071-527 65 94 Email:

Nadere informatie

Proeftentamen Voeding & Gezondheid 1

Proeftentamen Voeding & Gezondheid 1 Proeftentamen Voeding & Gezondheid 1 DIT IS EEN PROEFTENTAMEN VAN HET ONDERDEEL 'Vakgebied Voeding& Gezondheid', naast dit tentamen, zijn er voor de onderdelen CCI en Informatievaardigheden ook nog tentamens.

Nadere informatie

Taak 1. Bewegingsarmoede bij kinderen

Taak 1. Bewegingsarmoede bij kinderen Taak 1 10 Bewegingsarmoede bij kinderen U werkt als bewegingswetenschapper op de Hogeschool PXL en u werkt mee aan een onderzoek over bewegingsarmoede bij kinderen. Over dit onderzoek is een kort bericht

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Voorwoord 10. Inleiding 11. 1 Inleiding in de module inspanning 1 5

Voorwoord 10. Inleiding 11. 1 Inleiding in de module inspanning 1 5 Inhoud 5 Inhoud Voorwoord 10 Inleiding 11 module i aanpassen aan inspannen 1 Inleiding in de module inspanning 1 5 2 Energielevering bij inspanning 1 7 2.1 Bewegen kost energie 1 7 2.1.1 Energie, arbeid,

Nadere informatie

Volwaardige voeding 1

Volwaardige voeding 1 Volwaardige voeding 1 Het dieet dat door onze schepper voor ons is uitgekozen, bestaat uit graan, fruit, noten en groenten. Dit voedsel, zo eenvoudig en natuurlijk mogelijk bereid, is het gezondst en voedzaamst.

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

Welkom bij: Open dag 4 maart Bacheloropleiding Diergeneeskunde

Welkom bij: Open dag 4 maart Bacheloropleiding Diergeneeskunde Welkom bij: Open dag 4 maart 2017 Bacheloropleiding Diergeneeskunde Wist je dat.. er in Nederland 33,4 miljoen gezelschapsdieren zijn? Denk daarbij aan honden, katten, maar ook reptielen en postduiven

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten Stofwisseling

Mitochondriële ziekten Stofwisseling Mitochondriële ziekten Stofwisseling Deze folder maakt deel uit van een serie over mitochondriële aandoeningen. In deze folder leest u meer over de stofwisseling. De stofwisseling is niet eenvoudig daarom

Nadere informatie

STIPENDIAFONDS KNMP Procedure Criteria lichte beoordeling Criteria zware beoordeling van high potentials

STIPENDIAFONDS KNMP Procedure Criteria lichte beoordeling Criteria zware beoordeling van high potentials STIPENDIAFONDS KNMP Naar aanleiding van uw verzoek doe ik u hierbij een aanvraagformulier voor een subsidie uit het Stipendiafonds KNMP toekomen. Het Stipendiafonds strekt tot het verlenen van stipendia

Nadere informatie

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Studentnummer: Naam aanmelder: Stap 1. Welkom heten en uitleggen wat het onderzoek inhoudt (Tijd: 5 minuten) Landelijk en bij de FEM is er sprake van een hoge

Nadere informatie

Energie systemen v/h lichaam. Door: Theo Baks, Hennie Lensink

Energie systemen v/h lichaam. Door: Theo Baks, Hennie Lensink Energie systemen v/h lichaam Door: Theo Baks, Hennie Lensink DATUM: 21-2-2014 Inleiding De bloedglucose van een gezond lichaam zit tussen 4/9 mmol/l lactaat. Net als vuur voor verbranding zuurstof nodig

Nadere informatie

Maak de test YOUNGWORKS MOTIVATIE BINNENSTEBUITEN. Het geheim achter gemotiveerde pubers, enthousiaste leerlingen en gedreven studenten.

Maak de test YOUNGWORKS MOTIVATIE BINNENSTEBUITEN. Het geheim achter gemotiveerde pubers, enthousiaste leerlingen en gedreven studenten. YOUNGWORKS OVER ONS BINNENSTEBUITEN 16 november 2015 - CSG Jan Arentsz - Langedijk & Alkmaar CONCLUSIE Tijd inruimen voor lichaamsbeweging leidt tot betere leerprestaties! YOUNGWORKS JAMES SMITH james@youngworks.nl

Nadere informatie

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma!

JUNKFOOD HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD. Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! HET OPTIMALEGEZONDHEIDS TRAININGSPROGRAMMA! WEEK 1, JUNKFOOD 101 JUNKFOOD Het OptimaleGezondheids trainingsprogramma! Week 1, Junkfood Snel, pijnloos en effectief! klantenservice@optimalegezondheid.com

Nadere informatie

N o t i t i e. Lactosebepalingen MPR Datum: Arnhem, 29 augustus 2006 Onze referentie: R&D/06.0108/MH/HWA Bijlage(n): -

N o t i t i e. Lactosebepalingen MPR Datum: Arnhem, 29 augustus 2006 Onze referentie: R&D/06.0108/MH/HWA Bijlage(n): - Auteur: Horneman Betreft: Lactosebepalingen MPR Datum: Arnhem, 29 augustus 2006 Onze referentie: R&D/06.0108/MH/HWA Bijlage(n): - N o t i t i e Sinds begin 2006 worden resultaten van lactosebepalingen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting - voor niet-vakgenoten -

Nederlandse samenvatting - voor niet-vakgenoten - Nederlandse samenvatting - voor niet-vakgenoten - Nederlandse samenvatting voor niet-vakgenoten In dit proefschrift staat het metaal koper centraal. Koper komt vooral via de voeding in het lichaam van

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Hoe gaat het met je studie?

Hoe gaat het met je studie? 195 195 HOOFDSTUK 12 Hoe gaat het met je studie? WOORDEN 1 Kies uit: onvoldoende controleren gymnastiek mening huiswerk 1 Heb je je al gemaakt? 2 Ik was op school niet zo goed in. Ik vond sport niet leuk.

Nadere informatie

Studiehandleiding Biochemie I

Studiehandleiding Biochemie I Studiehandleiding Biochemie I 2006-2007 1 Proeftentamen Biochemie I 1. Vul de juiste term uit de lijst op de open plaatsen in onderstaande tekst in. Elke term mag maar éénmaal worden gebruikt maar niet

Nadere informatie

Handleiding Docenten

Handleiding Docenten Handleiding Docenten In dit document vindt u een aantal handige tips en wetenswaardigheden die van pas kunnen komen wanneer u het invullen van de JOB-monitor JOB klassikaal begeleidt. Algemene informatie:

Nadere informatie

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs universitair onderwijscentrum groningen hoger onderwijs Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs 2008-2009 september 2008 Basiskwalificatie onderwijs 2 Wat is de basiskwalificatie onderwijs (BKO)? De basiskwalificatie

Nadere informatie

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam Paper 3: Onderzoeksinstrumenten Aantal woorden (exclusief bijlage, literatuur en samenvatting): 581 Jeffrey de Jonker Naam auteur(s) Vakgebied Titel Onderwerp Opleiding Jeffrey de Jonker Biologie Differentiëren

Nadere informatie

Maatwerkrapportage bij Aansluitingsmonitor 2010 2011

Maatwerkrapportage bij Aansluitingsmonitor 2010 2011 Maatwerkrapportage bij Aansluitingsmonitor 2010 2011 maatwerkrapport hbo opleiding hogeschool: opleidingsrapportage: n.v.t. alle havo/vwo studenten studiejaar: 2010 2011 bron: Aansluitingsmonitor Noordoost

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

De rol van sportvoeding bij herstel en trainingsadaptatie. Milou Beelen, SMC Zuid-Limburg / Maastricht University Milou Beelen

De rol van sportvoeding bij herstel en trainingsadaptatie. Milou Beelen, SMC Zuid-Limburg / Maastricht University Milou Beelen De rol van sportvoeding bij herstel en trainingsadaptatie Milou Beelen, SMC Zuid-Limburg / Maastricht University Milou Beelen Even voorstellen... Milou Beelen Sportarts SMC Zuid-Limburg en MUMC+ Post-doc

Nadere informatie

Ontwerponderzoek: Paper 3

Ontwerponderzoek: Paper 3 Ontwerponderzoek: Paper 3 Naam auteur(s) Karoline Heidrich Vakgebied Duits Titel Duits + Film = plezier? Onderwerp Verhoging van motivatie voor het leren van Duits door middel van leeractiviteiten rondom

Nadere informatie

Voeding is een complex geheel. Edith Feskens,

Voeding is een complex geheel. Edith Feskens, Voeding is een complex geheel Edith Feskens, edith.feskens@wur.nl Wat is gezond? Inhoud Over feiten en fabels.. Voedingsonderzoek is moeilijk Hoe komen NL aanbevelingen tot stand? Vitamine D Richtlijnen

Nadere informatie

Nominaal is normaal bij FSW

Nominaal is normaal bij FSW Nominaal is normaal bij FSW Effect op studiekeuze, instroom, rendement/ studieresultaten en zelfstudietijd Prof. dr. H.T. van der Molen, Decaan Faculteit Sociale Wetenschappen Dr. G.J.A. Baars (Risbo)

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten Spijsvertering

Mitochondriële ziekten Spijsvertering Mitochondriële ziekten Spijsvertering Deze folder maakt deel uit van een serie over mitochondriële aandoeningen. In deze folder leest u meer over de spijsvertering en de spijsverteringsorganen. Inleiding

Nadere informatie

Anaëroob a-lactisch Anaëroob lactisch Aërobe systeem

Anaëroob a-lactisch Anaëroob lactisch Aërobe systeem Anaëroob a-lactisch Afbraak ATP (voedsel van de spier) en creatinefosfaat. Waarbij geen zuurstof nodig is. Geen vorming van lactaat/melkzuur Maximale inspanning 20 seconde Ontwikkelen van veel snelheid

Nadere informatie

Minor in het buitenland 2016-2017 Mogelijkheden bij de opleiding Geneeskunde

Minor in het buitenland 2016-2017 Mogelijkheden bij de opleiding Geneeskunde Internationalisering Minor in het buitenland 2016-2017 Mogelijkheden bij de opleiding Geneeskunde Minor algemeen Alle studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) volgen in het derde Bachelorjaar

Nadere informatie

WEET IK WIL IK WETEN GELEERD

WEET IK WIL IK WETEN GELEERD Mission X: Train als een Astronaut DE ENERGIE VAN EEN ASTRONAUT Hand-out voor leerlingen Naam van leerling In deze les leer je gezonde voeding te kiezen, hoe je een gezond lichaamsgewicht kunt behouden

Nadere informatie

DYNAMISCH WERKEN EEN INVESTERING IN: VITALITEIT, PRODUCTIVITEIT, CREATIVITEIT EN WERKNEMERSTEVREDENHEID

DYNAMISCH WERKEN EEN INVESTERING IN: VITALITEIT, PRODUCTIVITEIT, CREATIVITEIT EN WERKNEMERSTEVREDENHEID DYNAMISCH WERKEN EEN INVESTERING IN: VITALITEIT, PRODUCTIVITEIT, CREATIVITEIT EN WERKNEMERSTEVREDENHEID LANGDURIG ZITTEN EN GEZONDHEID EEN NIEUWE BEDREIGING VOOR ONZE GEZONDHEID TNO, 19 september 2013

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden

Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden Informatie voor deelnemers aan het onderzoek naar een zelfhulpcursus voor uw veerkracht en welbevinden Bent u gemotiveerd om het plezier in uw leven en uw persoonlijke ontwikkeling een impuls te geven?

Nadere informatie

Rooster van het vak Medische Biochemie en Pathofysiologie (BW301) Studiejaar

Rooster van het vak Medische Biochemie en Pathofysiologie (BW301) Studiejaar Cursusweek 1 (kalenderweek 36): Basale Biochemie Week 1 Datum: maandag 31 augustus 2009 10:00 10:45 HC00 Introductie allen Hochstenbach CZ-2 11:00 11:45 HC01 Enzymen en enzym remmers allen Hochstenbach

Nadere informatie

De motivatiethermometer opbrengsten verhogen door motivatie. Onderwijs Innovatie Groep Datum Kim Schut

De motivatiethermometer opbrengsten verhogen door motivatie. Onderwijs Innovatie Groep Datum Kim Schut De motivatiethermometer opbrengsten verhogen door motivatie Onderwijs Innovatie Groep Datum Kim Schut Goed nieuws! 2 Toch zit u hier. Voor een interactief hoorcollege met de volgende inhoud De onderzoeksresultaten

Nadere informatie

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV

Bijeenkomst PN DA. Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Bijeenkomst PN DA Jongenelen oktober 2013 Hans Smeets. Adviseur DLV plant BV Waarom een grondanalyse? Inzicht krijgen in de beschikbare voeding voor de plant; Hoofdelementen; Sporenelementen; ph van de

Nadere informatie