Verkiezingen en partijen. Module 13

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verkiezingen en partijen. Module 13"

Transcriptie

1 Verkiezingen en partijen Module 13

2 3 Module 3 Inleiding Politici nemen elke dag beslissingen die een enorme invloed uitoefenen op ons leven: het sluitingsuur van discotheken, helmplicht of niet op een bromfiets, de belastingen die onze ouders moeten betalen en wat er dan met dat geld gebeurt. Politici krijgen die macht van de burgers die in het stemhokje hun stem uitbrengen. De burger geeft de politicus een mandaat om te regeren. Vanaf dan is het de verantwoordelijkheid van de politicus om de wensen van de burgers uit te voeren. Partijen en verkiezingen zijn dus heel belangrijk. Het is niet alleen belangrijk dat we dat belang kennen, maar vooral ook dat we leren door zelf te doen. Zo kan je in je eigen school werken aan een goede leerlingenraad. Daarvoor heb je afgevaardigden nodig, per klas en/of per graad. Je hebt een voorzitter nodig en een secretaris. Hoe je dit allemaal aanpakt, hangt een beetje af van de omstandigheden en de mogelijkheden in je school. Dit project zet je op weg. Hier leer je de leden van je leerlingenraad op een democratische manier te verkiezen. Hier doe je ervaring op in het nemen en uitvoeren van beslissingen. Start een verkennende opdracht die je op weg zet Document kennisinhouden die de opdrachten ondersteunen Activeren oefeningen en taken die je aan het werk zetten Infodesk vertelt waar je zelf bijkomende informatie kunt vinden Extra bijkomende oefeningen en opdrachten Afsluiten een samenvattende opdracht op het eind van elke module waarin je kan tonen wat je hebt opgestoken 78 2e, 3e en 4e graad BSO

3 Verkiezingen en partijen Module 3 In deze module leer je over: [A] Verkiezingen... p 80 [B] Partijen, lijstvorming en debat... p 85 [C] Geldig stemmen en stemmen tellen... p 92 [D] Coalitievorming... p 98 [E] Participatie op school... p 101 Verkiezingen en partijen 3module module 79

4 [A] Verkiezingen Start Zijn er verkiezingen in aantocht? Verzamel dan informatie over die verkiezingen, over de partijen die opkomen, over lijstvorming, kandidaten, programma s. Maar ook als er geen verkiezingen in aantocht zijn, kan je deze op dracht uitvoeren. Kijk gewoon eens naar het buitenland. Wat verschijnt er bij ons over verkiezingen in de ons om ringende landen? Activeren Wat denk je van de volgende uitspraken? Ben je het ermee eens of niet? + - Stemmen is voor mij een stap naar volwassenheid. Politiek is iets voor, door en over volwassenen. Wat jongeren boeit staat daarbuiten. Ik denk dat beelden en slogans steeds belangrijker worden bij verkiezingen. Dat is spijtig. Ik ga heel bewust stemmen. Het is wel duidelijk hoe ik mijn stem zal uitbrengen. De meeste partijen gaan ervan uit dat als ze eenmaal je stem hebben, ze die een lange tijd zullen houden. 80 2e, 3e en 4e graad BSO

5 + - Partijen doen veel moeite om toch maar jong en vlot over te komen. Al zijn het vaker oudere mensen die zogezegd weten wat jongeren willen. Partijen doen heel dubbelzinnig over jongerenthema s. Mogen softdrugs nu wel of niet? Het mag wel wat duidelijker. Wat mij moeilijk valt, is dat veel politici die voor een frisse wind moeten zorgen al jaren meedraaien. Zo fris zijn die helemaal niet: ze zijn vijfendertig en nog steeds de jonge belofte. Het is een afvallingsrace: ik weet vooral op welke partijen ik niet wil stemmen. Ik weet erg weinig over de verschillende partijen, het zal nog moeilijk worden. Ik heb niet het gevoel dat ik moet gaan stemmen. Je kunt niet alleen met jezelf bezig zijn en negeren wat er in de wereld gebeurt. Ik betwijfel of jongeren zich interesseren voor politiek. Het is heel moeilijk om te zeggen waar de partijen voor staan. De verpakking wordt alsmaar belangrijker, alsof slogans, mooie woorden en lachende mensen je over de streep trekken. Ik wil gewoon informatie. Ik kan me moeilijk voorstellen dat je achter het hele programma van een partij kunt staan. Overloop eerst je antwoorden. Formuleer dan zelf een uitspraak met betrekking tot partijen, verkiezingen en een stem uitbrengen. Verkiezingen en partijen [A] Verkiezingen 3module module 81

6 Activeren Aan welke voorwaarden moet je voldoen om bij de volgende verkiezingen je stem te kunnen uitbrengen? Maak je keuze uit het lijstje en vul een cijfer in van 1 tot 5. 1 = Ik ben zeker van niet. 2 = Ik denk van niet. 3 = Ik weet het niet. 4 = Ik denk van wel. 5 = Ik ben zeker van wel. Verkiezingen voor de gemeente- en provincieraad Verkiezingen voor het Vlaams Parlement Verkiezingen voor het federale parlement Verkiezingen voor het Europees Parlement 18 jaar zijn 21 jaar zijn Belastingen betalen Het middelbaar onderwijs met succes beëindigd hebben Belg zijn De nationaliteit hebben van één van de landen van de Europese Unie 5 jaar of langer in België je vaste woonplaats hebben (gedomicilieerd zijn) als je een nationaliteit hebt van buiten de Europese Unie Je burgerrechten niet verloren hebben in een rechterlijk vonnis Man zijn Lid zijn van een politieke partij Als je je keuze gemaakt hebt, vergelijk dan even met je buur. Zijn jullie het eens? Bespreek de juiste oplossing met je leraar. En noteer de juist oplossing in de tabel. 82 2e, 3e en 4e graad BSO

7 Infodesk Je weet nu wie in België mag stemmen. Dat is niet altijd zo geweest! Stemrecht kon afhangen van je leeftijd, natuurlijk, maar ook van het feit of je belastingen betaalde, of je een diploma had, enzovoort. De volgende opdracht maakt ons duidelijk dat aan het algemeen enkelvoudig stemrecht van vandaag een lange strijd is voorafgegaan. Sinds de verkiezingen van 1830 is er verschillende keren aan de kieswetgeving gesleuteld. De volgende gegevens vertellen je wat meer over die evolutie differentieel cijnskiesrecht 1848 uniform cijnskiesrecht voorwaarden: voorwaarden: 1. man zijn jaar zijn 3. cijns (belastingen) betalen in Brabant: platteland: 30 gulden belastingen per jaar Brussel: 80 gulden Nijvel: 35 gulden Leuven: 60 gulden Tienen: 40 gulden Diest: 35 gulden 4. Belg zijn 1. man zijn jaar zijn 3. cijns betalen overeenkomstig het grondwettelijk minimum, namelijk 20 gulden of 42,32 BEF 4. Belg zijn +/ kiezers Verkiezingen en partijen [A] Verkiezingen 3module module 83

8 1893 algemeen meervoudig kiesrecht het algemeen enkelvoudig kiesrecht voor mannen voorwaarden: voorwaarden: 1. alle mannen die 25 jaar zijn krijgen één stem 2. een bijkomende stem voor alle mannen die tegelijk aan volgende voorwaarden voldoen: - familiehoofd zijn - 5 BEF personele belasting betalen op de woonst - 35 jaar zijn 3. een bijkomende stem voor die mannen die 25 jaar oud zijn en eigenaar van een onroerend goed met een waarde van tenminste 2000 BEF ofwel een intrest genieten van ten minste 100 BEF per jaar 4. twee bijkomende stemmen werden verleend aan mannen van 25 jaar en meer die een diploma hadden van hoger onderwijs of van middelbaar onderwijs 5. Belg zijn +/ kiezers 1. man zijn jaar zijn 3. oorlogsweduwe of moeder-weduwe van een soldaat zijn 4. Belg zijn +/ kiezers 1948 het algemeen enkelvoudig kiesrecht voor mannen en vrouwen voorwaarden: jaar zijn 2. Belg zijn +/ kiezers als volgt verdeeld: met één stem: met twee stemmen: met drie stemmen: kiezers kiezers kiezers De leerkracht geeft je nu een andere identiteit. Beslis op basis van de informatie die hierboven is bijeengebracht of je in het opgegeven jaar stemrecht had of niet. Wat kan je uit deze oefening besluiten? 84 2e, 3e en 4e graad BSO

9 [B] Partijen, lijstvorming en debat Activeren Een partij, een programma en een lijst Schrijf vijf dingen op die je zou willen veranderen in je school. Denk daarbij eventueel aan sport en ont spanning of cultuur, de verkeersveiligheid in de buurt van de school, de organisatie van een schoolfuif, een ontmoetingsruimte op school, de communicatie tussen directie en leerlingen. Als je hieraan ook echt wat wil doen, heb je de steun nodig van andere leerlingen. Ga nu op zoek naar mensen die net zo denken als jij. Als je die gevonden hebt, kan je een partij oprichten. Verzin een naam voor jullie partij: Schrijf hier neer waarvoor jullie willen dat jullie partij staat: Wij zijn voor Kies een voorzitter, een secretaris en een communicatieverantwoordelijke. De anderen zijn bestuursleden. Voorzitter Secretaris Communicatieverantwoordelijke Bestuursleden Verkiezingen en partijen [B] Partijen, lijstvorming en debat 3 m odule module 85

10 Infodesk Welke partijen bestaan er in Vlaanderen? Welke partijen zijn vertegenwoordigd in het Parlement? Zijn dat dezelfde partijen die in jouw gemeente actief zijn? Je kan contact opnemen met de secretariaten van die partijen of even op internet gaan kijken. Hier volgen de adressen van de partijen die nu in het Vlaams Parlement zetelen: CD&V: Groen!: N-VA: sp.a: Vlaams Belang: Open Vld: Activeren Je hebt voor de verkiezingen van de leerlingenraad een partij opgericht. En je hebt voor jezelf genoteerd waar jullie voor staan. Maar dat weten de anderen nog niet. Als je wil dat andere jongeren voor jullie gaan stemmen, moeten jullie hen duidelijk maken waar jullie voor staan. Je hebt met andere woorden nood aan een programma. Je moet zeggen waarom jouw partij anders is, beter is, het vertrouwen waard is van je medeleerlingen. Je moet aan je publiek ook duidelijk maken wat jullie willen realiseren of veranderen en hoe jullie dat willen aanpakken. En dat alles kan je het best op een aantrekkelijke en originele manier brengen. Vier je creativiteit bot. Ontwerp je eigen affiche met daarop de naam van jullie partij en 5 programmapunten met dingen die je zeker wil realiseren. Denk ook aan een logo. Noteer hier alvast de vijf programmapunten die je onder de aandacht wil brengen e, 3e en 4e graad BSO

11 Als je meedoet aan de verkiezingen, heb je een lijst nodig. Stel een verkiezingslijst op en hou daarbij rekening met wie er bovenaan komt en waarom? Het aantal leerlingen dat op de lijst komt, hangt af van het aantal kandidaten dat kan worden verkozen. Verkiezingslijst... (naam partij) Blik nu eens terug op de bespreking die je voerde om tot een lijst te komen. Ga daarbij uit van de volgende vragen: Geraakten jullie het snel eens? Of verliepen de besprekingen moeizaam? Waren er mensen die zich opdrongen? Hoe stond je daartegenover? Gaan jullie de lijst nu voorleggen aan de leden van jullie partij? Of bepalen jullie geheel zelf hoe de volgorde op de lijst eruit ziet? Verkiezingen en partijen [B] Partijen, lijstvorming en debat 3module module 87

12 Extra Lijstopstelling loopt ook in de realiteit niet altijd van een leien dakje. Als voorbeeld dit artikel rond de discussie die bij CD&V werd gevoerd toen de lijst voor de Vlaamse verkiezingen van 2004 moest worden opgesteld. CD&V Leuven verwerpt lijstvoorstel De Leuvense bestuursleden van de CD&V hebben het lijstvoorstel voor de Vlaamse verkiezingen verworpen. Ze nemen het niet dat partijgenoten Eric Van Rompuy en Tom Dehaene uit Halle-Vilvoorde de eerste twee plaatsen wegkapen. CD&V werkt nu aan een nieuw voorstel. LEUVEN/DIEST door Bart CLAES Diest/Leuven Het nationale partijcongres van de CD&V moet de verkiezingslijsten en het verkiezingsprogramma op 24 april goedkeuren. Volgens partijvoorzitter Yves Leterme zijn de belangrijkste beslissingen genomen, maar toch zijn alle problemen nog niet opgelost. De Leuvense christen-democraten zijn het niet eens met het lijstvoorstel voor Vlaams-Brabant. Ze verwierpen het voorstel. Leuven vindt dat Halle-Vilvoorde met lijsttrekker Eric Van Rompuy, en Tom Dehaene (zoon van) op de tweede plaats, te zwaar weegt in de lijstvorming. De Tiense Trees Merckx staat op drie en Diestenaar Jan Laureys op vier. De vijfde plaats is beloofd aan N-VA er en VTM-journalist Mark Demesmaeker uit Halle.,,Leuven komt te weinig aan bod op het lijstvoorstel, stelt Jan Laureys. Hij zetelt nu als Vlaams parlementslid en is gemeenteraadslid in Diest.,,De twee arrondissementen zijn gelijk wat het aantal kiezers betreft. Het kan niet zijn dat de eerste Leuvenaar pas op de derde plaats staat. Als Halle-Vilvoorde de lijsttrekker levert, is het maar logisch dat Leuven de tweede en de derde plaats vult. De CD&V gaat zich nu over een nieuw voorstel buigen. Dat wordt dan opnieuw in het arrondissementele en provinciale bestuur besproken. Als de meerderheid van het arrondissementeel en twee derde van het provinciaal bestuur achter het lijstvoorstel staat, wordt de lijst definitief. De plaatsen zijn belangrijk. Zeker de vierde plaats levert niet zomaar een plaatsje in het Vlaams parlement op. Dat hangt nog van het aantal voorkeurstemmen af. De kandidaat op de vijfde plaats kan zo nog over de vierde springen.,,ach, het is een heel delicate oefening, zo n lijstvorming, stelt Laureys.,,Ook binnen de partij gaat politiek er soms ruw aan toe, en dat geldt voor alle partijen. Maar als je niet tegen de hitte kan, moet je uit de keuken blijven. Het Nieuwsblad Leuven-Hageland 2004 Vlaamse Uitgeversmaatschappij NV 88 2e, 3e en 4e graad BSO

13 Document De volgorde van de kandidaten op de lijst bepaalt in grote mate hun verkiesbaarheid. Dat komt omdat de kiezer zowel voor de lijst in haar geheel mag kiezen als voor een kandidaat afzonderlijk. In het eerste geval brengt hij een lijststem of kopstem uit. In het tweede geval spreekt men van een voorkeurstem. Voorkeurstem én lijststem mag ook. De eerstgeplaatsten op een lijst maken de meeste kans om verkozen te worden. Dat komt omdat veel kiezers een voorkeurstem uitbrengen op de eerstgeplaatsten van de lijst en omdat verder ook de lijststemmen verdeeld worden. De verdeling van de lijststemmen gebeurt als volgt: het aantal lijststemmen wordt gedeeld door twee. Dan kijkt men naar het aantal voorkeurstemmen van de eerste kandidaat op de lijst. Zijn dat er niet genoeg om verkozen te worden, dan krijgt die eerste kandidaat zoveel lijststemmen erbij, als hij nodig heeft om verkiesbaar te zijn. Blijven er genoeg lijststemmen over, dan krijgt de volgende kandidaat lijststemmen erbij. Dit gaat door tot de lijststemmen uitgeput zijn. Wie bovenaan staat, wordt dus eerst bediend. Zo wordt het snel duidelijk dat de plaats die een kandidaat op de lijst bekleedt belangrijk is en voor een groot stuk bepaalt of hij of zij verkozen wordt. Dat betekent meteen ook dat het grotendeels de politieke partijen zijn die bepalen wie wordt verkozen. Het zijn immers de partijen die de lijsten opstellen. Logischerwijze staan de bekendste en populairste kandidaten vooraan op de lijst. Precies omdat ze populair of bekend zijn, krijgen die ook nog eens de meeste voorkeurstemmen. De combinatie van een goede plaats op de lijst en een groot aantal voorkeurstemmen vergroot de kans om verkozen te worden. Een kandidatenlijst moet volgens de wet wel aan een aantal voorwaarden voldoen: op de eerste drie plaatsen moeten mensen van een verschillend geslacht staan (dus 2 mannen en 1 vrouw of 2 vrouwen en 1 man). Bovendien moeten alle lijsten evenveel mannelijke als vrouwelijke kandidaten tellen op één na (voor de lijsten met een onpaar aantal kandidaten). Een partij kan vervolgens op verschillende manieren te werk gaan om een lijst samen te stellen: 1 Een partij organiseert een poll. Men roept dan de partijleden op om via een soort voorverkiezing zelf een lijst op te stellen. De partijleiders staan dan wel eens voor verrassingen: er komen soms lijsten uit de poll die niet altijd beantwoorden aan wat de leiding had vooropgesteld. 2 Een partij stelt een modellijst voor en de leden spreken zich daarover uit. De ervaring wijst uit dat de meeste leden geneigd zijn om zo n modellijst goed te keuren of om hem toch niet meer grondig te wijzigen (hoewel dit toch kan gebeuren: zie ook het krantenartikel hierboven CD&V Leuven verwerpt lijstvoorstel ). 3 Het plaatselijke partijbestuur of de nationale leiding beslist soms hoe de lijst er moet uitzien. Op de verkiezingsdag kunnen de kiezers dan die keuze bekrachtigen of door hun voorkeurstem proberen de volgorde te doorbreken. Verkiezingen en partijen [B] Partijen, lijstvorming en debat 3module module 89

14 Document De financiën Verkiezingscampagnes kosten geld. In de jaren zeventig ontstond er een ware uitgavenwedloop onder de partijen. Vele partijen kwamen daardoor in geldnood en keken iets minder nauw toe op de herkomst van het geld. Zo ontstond er een grijze zone waarin het niet meer zo duidelijk was of het nu om giften ging dan wel om regelrechte corruptie. In 1989 heeft het federale parlement een wet goedgekeurd om de verkiezingsuitgaven te beperken en te controleren. Die wet bepaalt onder meer welke financieringskanalen al dan niet geoorloofd zijn. Het Vlaams Parlement heeft in een decreet van 18 februari 2004 zelf de aangifte van de verkiezingsuitgaven, de controle en de sancties in geval van schending van de federale normen gereglementeerd voor de verkiezingen van het Vlaams Parlement. De partijen krijgen nu ook geld van de staat als ze een verkozene hebben in het federale parlement. Als tegenprestatie moeten de partijen hun uitgaven onder controle houden. Zo zijn 20m 2 borden verboden, mag men geen gadgets uitdelen en is de totale som die men aan een verkiezingscampagne mag besteden, begrensd. Toch kost een gemiddelde campagne in totaal ongeveer 25 miljoen euro. Activeren Jullie klas of partij beschikt over een fictief budget. Daarmee kunnen jullie bepaalde diensten kopen, bijvoorbeeld drukwerk. Jullie spreken af waarvoor je het geld precies mag gebruiken en waarvoor niet. Elke partij kan zo haar budget opmaken en besteden naar best vermogen. De school kan jullie budget dan vergroten naarmate jullie partij meer leden telt. Niet iedereen wil actief meewerken aan het opstarten en uitbouwen van een partij, maar sommigen willen wel lid worden van jullie partij. Spreek je medeleerlingen aan en laat hen intekenen. 90 2e, 3e en 4e graad BSO

15 Infodesk Het verkiezingsdebat Democratie kan niet zonder debat. Er zijn immers verschillende manieren om een maatschappelijk probleem te zien. In een democratie kan men alleen maar via een openbaar debat een meerderheid verwerven. De manier waarop er in een samenleving over een probleem wordt gesproken, bepaalt het politieke debat. Zolang bijvoorbeeld niemand de verkeersonveiligheid ter sprake brengt, ervaart de massa geen probleem, ook al vallen er duizenden doden op de wegen. Het debat wordt gevoerd door de belangengroepen en in de media, maar natuurlijk ook door de politieke partijen. Soms lanceren ze het zelfs. Uiteraard bekijkt elke partij een probleem op haar specifieke manier. Het aantal manieren waarop je een probleem kunt bekijken, blijft beperkt: er zijn maar een beperkt aantal partijen. Dat vergemakkelijkt de oplossing van die problemen. Bij verkiezingen ontmoeten we de partijen opnieuw in het debat, deze keer dikwijls letterlijk in verkiezingsdebatten bijvoorbeeld. Daar nemen ze zelfs een heel vooraanstaande plaats in. Ze presenteren hun verkiezingsprogramma. Met dat programma voeren ze een campagne en in ideale omstandigheden wordt een campagne gevoerd met argumenten. Activeren Stel een moderator aan bij het debat of vraag daarvoor de medewerking van een leerkracht. Elke partij stuurt zijn lijsttrekker of een andere kandidaat als afgevaardigde naar het debat. De moderator en de afgevaardigden bepalen de thema s van het debat onder elkaar. Ga daarbij uit van onderwerpen die je school en je medestudenten aanbelangen. Bijvoorbeeld: sport, het cultuuraanbod, de ontspanningsmogelijkheden, de verkeersveiligheid in de buurt van de school, de organisatie van een schoolfuif, een ontmoetingsruimte op school, Ook wie niet deelneemt aan het debat, kan aan het werk: Maak een nieuwsflash over het debat (indien mogelijk met videocamera). Verwerk het debat en andere items in een radio- of TV-programma, zoals ook politieke partijen dat doen op de radio of de televisie. Stel een lijst op met vragen en opmerkingen bij wat er gezegd is Vat na afloop van het debat de belangrijkste ideeën samen. Verkiezingen en partijen [B] Partijen, lijstvorming en debat 3module module 91

16 [C] Geldig stemmen en stemmen tellen Document De verkiezingen Tijdens de verkiezingen van 2004 waren er al heel wat gemeenten waar je elektronisch kon stemmen. In andere gemeenten moest je nog traditioneel stemmen. Hoe je moest stemmen hing dus van je gemeente af. Wat moet ik doen op de verkiezingsdag om geldig te stemmen? Mogelijkheid 1: in jouw gemeente stemt men elektronisch Op de verkiezingsdag kom je met je oproepingsbrief en identiteitskaart naar het stembureau. Je geeft beide af aan een bijzitter die nakijkt of je op de kiezerslijst ingeschreven staat. Dan ontvang je uit de hand van de voorzitter een magneetkaart. Met die magneetkaart ga je naar het stemhokje. Hoe stemmen? 1. Breng je magneetkaart in. 2. Plaats de lichtpen loodrecht op het scherm en druk op het vakje van je keuze. Je hebt 4 mogelijkheden om geldig te stemmen: - ofwel een lijststem; - ofwel een naamstem voor één of meer kandidaten; - ofwel een naamstem voor één of meer kandidaat-opvolgers; - ofwel een naamstem voor één of meer kandidaten en kandidaat- opvolgers. Je kiest de lijst waarvoor je wil stemmen. Als je je vergist, is er geen enkel probleem. Je annuleert je stem en je kiest opnieuw. 3. Vergeet niet je keuze te bevestigen, als je ermee akkoord gaat. 4. Na de bevestiging krijg je je magneetkaart terug. Overhandig die aan de voorzitter. Je krijgt je afgestempelde oproepingsbrief en identiteitskaart terug. In het kiesbureau controleren getuigen van de verschillende partijen of alles eerlijk en objectief verloopt. foto Belga 92 2e, 3e en 4e graad BSO

17 Op het einde van de stemming worden de uitgebrachte stemmen door de voorzitter elektronisch gekopieerd. Het proces-verbaal van de kiesverrichtingen wordt opgesteld. De verzegelde urne met de magneetkaartjes, de diskette met de opgeslagen stemmen en het proces-verbaal worden naar het hoofdtelbureau gebracht. Mogelijkheid 2: in jouw gemeente stemt men nog traditioneel (met papier en potlood) Op de verkiezingsdag kom je met je oproepingsbrief en identiteitskaart naar het stembureau. Je geeft beide af aan een bijzitter die nakijkt of je op de kiezerslijst ingeschreven staat. Dan ontvang je uit de hand van de voorzitter een stembrief. De stembrief is alleen geldig als hij niet gescheurd is, als hij op de juiste manier geplooid is en als hij niet beschreven is. Bovendien moet hij voorzien zijn van een stempel van het stembureau. Je gaat naar een stemhokje. Met het rode kiespotlood breng je een stem uit. Het ingevulde stembiljet deponeer je in de stembus met de stempel van het kiesbureau naar de voorzitter gekeerd. Je krijgt je afgestempelde oproepingsbrief en identiteitskaart terug. Je hebt 4 mogelijkheden om geldig te stemmen: ofwel een lijststem; ofwel een naamstem voor één of meer kandidaten; ofwel een naamstem voor één of meer kandidaat-opvolgers; ofwel een naamstem voor één of meer kandidaten en kandidaat-opvolgers. Let wel op dat je het rode (kies)potlood gebruikt dat zich in het stemhokje bevindt en uitsluitend het gekozen vakje (of vakjes) kleurt en geen enkel ander teken of tekst op de stembrief aanbrengt; je binnen dezelfde lijst blijft. Indien je bij het uitbrengen van één of meer naamstemmen toch nog een lijststem (binnen dezelfde lijst) uitbrengt dan is die niet ongeldig. Bij de telling wordt dan alleen met de naamstem(men) rekening gehouden. In het kiesbureau controleren getuigen van de verschillende partijen of alles eerlijk en objectief verloopt. Op het einde van de stemming verzamelt men de kiesbrieven in een pak, men doet er een koord rond en verzegelt ze met rode was. Het proces-verbaal van de kiesverrichtingen wordt opgesteld. Wie mag stemmen? Wie mag stemmen beschikt over het actief kiesrecht. Daarvoor moet je achttien jaar en Belg zijn. Je moet ook nog in het bevolkingsregister staan van een gemeente in het gebied waarvoor de verkiezingen gelden. Om voor het Vlaams Parlement te kunnen kiezen moet je dus ingeschreven zijn in een Vlaamse gemeente of in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Wie tot een criminele straf (minimum vijf jaar opsluiting of hechtenis) of wegens landverraad is veroordeeld, mag niet stemmen. Gerechtelijk onbekwaamverklaarden, verlengd minderjarigen en geïnterneerden mogen evenmin stemmen. Voor de rest heeft elke meerderjarige Belg stemrecht. We noemen dat het algemeen stemrecht. Verkiezingen en partijen [C] Geldig stemmen en stemmen tellen 3module module 93

18 Activeren Organiseer nu zelf verkiezingen voor je school. De eenvoudigste manier is de traditionele. Maar als iemand heel goed met de computer overweg kan, is het wellicht ook mogelijk om een elektronische stemming te organiseren. Wat heb je nodig? Welke procedure moet je volgen? Bepaal een datum en een uur waarop kan gestemd worden. Zorg dat iedereen daarvan op de hoogte is Bepaal wie mag stemmen (stemrecht) of wie moet stemmen (stemplicht) Zorg ervoor dat alle stemgerechtigde leerlingen een oproepingsbrief krijgen. Zo kunnen ze maar één keer stemmen en is fraude uitgesloten In het stemlokaal moet iedereen zijn stem in het geheim kunnen uitbrengen. Ook dat voorkomt fraude en spanningen Zorg ook voor stembrieven waarop alle lijsten met kandidaten zijn opgenomen. Dezelfde voorwaarde geldt als je elektronisch stemt Leg aan je kiezers uit hoe zij geldig kunnen stemmen. De regels daarvoor bepaal je in overleg met de anderen Stel een kiesbureau samen en een telbureau. Duid ook iemand aan die ervoor zorgt dat alles eerlijk verloopt e, 3e en 4e graad BSO

19 Na afloop evalueer je de verkiezingen punt per punt op de volgende manier. Je omcirkelt het correcte getal achter de procedures, waarbij je je steeds de vraag stelt: «Is dit punt goed verlopen?» Zeer goed: 4 Goed: 3 Kan beter: 2 Slecht: 1 Maak het totaal. Als de score hoger ligt dan 21, beschouw dat dan als een goed tot zeer goed resultaat. Scoor je nog altijd meer dan 14, dan blijft het aanvaardbaar. Als je minder dan 14 haalt, geef dan de moed niet op. Een volgende keer leer je wellicht van je fouten. Op het einde van de kiesverrichtingen verzamel je de kiesbrieven in een pak, je doet er een touw rond en je verzegelt het pak. Deze werkwijze is uiteraard overbodig als je dadelijk de stemmen telt. In je kiesverslag zet je: de namen van de leden van het kiesbureau, het aantal opgedaagde kiezers, het aantal niet opgedaagde kiezers. ian Verkiezingen en partijen [C] Geldig stemmen en stemmen tellen 3module module 95

20 Extra De zetelverdeling Bij de gemeenteraadsverkiezingen worden de zetels evenredig verdeeld volgens de delerreeks-imperiali. Dat betekent dat de stemcijfers van elke lijst gedeeld worden door achtereenvolgens 2,3,4,5 enzovoort. De zetels worden in volgorde toegekend aan de lijst met het grootste quotiënt. Een praktisch voorbeeld: Er moeten 9 zetels verdeeld worden. Er komen 4 lijsten op. Lijst A: stemmen Lijst B: stemmen Lijst C: 980 stemmen Lijst D: stemmen Duid nu in de volgende tabel aan hoeveel zetels elke partij krijgt door de negen grootste getallen te omcirkelen. Vul ook per partij het aantal zetels in. A B C D e, 3e en 4e graad BSO

21 Als er traditioneel gestemd is, is stemmen tellen een omslachtige bezigheid. De tellers moeten een onderscheid maken tussen geldige, ongeldige en blanco stemmen. Dan moeten ze rekening houden met de lijststemmen en de naamstemmen. Als er elektronisch gestemd is, worden de stemmen ook elektronisch verwerkt. Telbureaus worden zo overbodig. De telling van de stemmen gebeurt met een computersysteem onder toezicht van het hoofdbureau. Daarvoor gebruikt men de elektronisch opgeslagen stemverrichtingen. Het magneetkaartje dat de kiezer in de urne stopt, dient als reserve. Het kan bijvoorbeeld altijd dat de diskette niet leesbaar zou zijn. Dan worden de magneetkaartjes opnieuw ingelezen. De website Verkiezingen geeft een overzicht van de beschikbare uitslagen van de verkiezingen, die in België werden gehouden sedert Ga naar van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Verkiezingen en partijen [C] Geldig stemmen en stemmen tellen 3module module 97

22 [D] Coalitievorming Activeren Tel de stemmen. Je kan daarbij tewerkgaan zoals dat hierboven is beschreven of zelf een systeem bedenken Na de telling deel je mee wie verkozen is en in het leerlingenparlement zal zetelen. Document De coalitievorming Na de verkiezingen spelen de partijen weer een andere rol. Als geen enkele partij een meerderheid heeft behaald, moeten zij ervoor zorgen dat er een coalitie komt die kan regeren of besturen. Dat wil zeggen dat twee of meer partijen afspreken om samen te regeren of besturen. Dat is in ons land heel dikwijls het geval. De partijen onderhandelen met elkaar over een mogelijke coalitie. Het resultaat van die onderhandelingen wordt vastgelegd in een programma. Zo n programma is een heel belangrijk document. Het is enerzijds een opsomming van wat de regering ZAK of het bestuur wil realiseren. En anderzijds is het een soort contract tussen de coalitiepartners. Op het vlak van de regering wordt er nauwlettend op toegekeken of iedereen zich daaraan wel houdt. Activeren Ga in groepjes samenzitten en test je kennis. Noteer jullie bevindingen. Bespreek de juiste antwoorden met je leraar. - Wat is een coalitie? - Waarom vormen verschillende partijen een coalitie? 98 2e, 3e en 4e graad BSO

23 - Hoe ziet de coalitie eruit in jouw gemeente of heeft één partij er de absolute meerderheid? - En in je provincie? - In Vlaanderen? - En in België? Infodesk Weet je hoe het gemeentebestuur er in jouw gemeente uitziet? Wie waarvoor bevoegd is? Die informatie vind je op het internet. Vele gemeenten hebben een eigen website. Je kan ook vertrekken van de website van de federale overheid of van de website van Vlaanderen Zo kom je ook terecht bij de steden, gemeenten en provincies. Een organogram kan je aanvragen bij je gemeente. Een organogram is een schematische voorstelling van een organisatie. Het beschrijft wie waarvoor bevoegd is. Verkiezingen en partijen [D] Coalitievorming 3module module 99

24 Document Hoe werkt het bestuur van je gemeente? De gemeente wordt bestuurd door een gemeenteraad die om de zes jaar wordt verkozen. Het aantal raadsleden varieert van 7 (voor gemeenten met minder dan inwoners) tot 55 voor de gemeenten met minstens inwoners. Het is in elk geval altijd een oneven aantal. Zo wordt staking van stemmen vermeden. De gemeenteraad beraadslaagt en stemt over gemeentelijke reglementen en bestuursdaden van de gemeente. Hij houdt ook toezicht op de begroting. Een gemeente heeft een zeer breed takenpakket. Enkele voorbeelden: burgerlijke stand (registratie van geboorten en overlijdens, huwelijken, enzovoort), bevolkingsregister, bouw- en verkavelingsvergunningen, cultuur en sport (onder meer cultuur-, sport- en jeugdbeleid, sportterreinen, bibliotheken), openbare werken, leefmilieu, veiligheid en ordehandhaving, brandbestrijding en preventie, ruimtelijke ordening, huisvuilophaling, enzovoort. Het dagelijks bestuur van een gemeente wordt waargenomen door het college van burgemeester en schepenen. Gemeenten met minder dan inwoners hebben twee schepenen. Die met minstens inwoners hebben er tien. De schepenen worden verkozen door en uit de gemeenteraad. De samenstelling van het college en de verdeling van de schepenfuncties is het resultaat van onderhandelingen tussen partijen die besloten hebben een meerderheid te vormen. Als één partij de absolute meerderheid heeft behaald in de gemeenteraad is er natuurlijk geen overleg met andere partijen nodig. De burgemeester wordt weliswaar door de gewestregeringen benoemd, maar het zijn de meerderheidspartijen die daarover met elkaar onderhandelen. Formeel is het de meerderheid van de gemeenteraad die de burgemeester voordraagt. In het overgrote deel van de gevallen is de burgemeester een verkozen gemeenteraadslid, net zoals de schepenen e, 3e en 4e graad BSO

25 [E] Participatie op school Document Een schoolraad en leerlingenraad in je school Op 1 april 2004 keurde het Vlaams Parlement het participatiedecreet goed. Dit decreet moet er voor zorgen dat zowel leerlingen, leerkrachten als ouders mee kunnen praten over hoe het er in de school aan toe gaat. Het participatiedecreet stelt dat elke school die gefinancierd of gesubsidieerd wordt door de Vlaams Gemeenschap een schoolraad moet oprichten en dat elke secundaire school de leerlingen moet betrekken bij het schoolbeleid door het oprichten van een leerlingenraad. In de schoolraad zitten bij de oprichting drie vertegenwoordigers van de leerlingen, drie vertegenwoordigers van de leerkrachten en drie vertegenwoordigers van de ouders. Ook de directeur van de school woont de vergaderingen van de schoolraad bij, hij of zij heeft er een raadgevende stem. De schoolraad kan zelf beslissen dat er minder of meer (minimum twee en maximum vijf) vertegenwoordigers van elke groep in de schoolraad zetelen. De schoolraad geeft advies aan de inrichtende macht en de directeur of overlegt met de inrichtende macht over bijvoorbeeld het studieaanbod van de school, het leerlingenvervoer, het orde- en tuchtreglement, de lijst van bijdragen die aan de ouders kunnen gevraagd worden, de jaarplanning van buitenschoolse activiteiten, de duur en het tijdstip van leerlingenstages, enz. De vertegenwoordigers van de leerlingen in de schoolraad worden in principe door de leerlingenraad aangeduid. De leerlingenraad zelf bestaat uit leerlingen die verkozen worden. Elke leerling van de school kan zich verkiesbaar stellen en is stemgerechtigd. Leerlingen die in de leerlingenraad zitten kunnen geen tuchtsanctie oplopen voor meningen die ze daar uiten. ZAK Verkiezingen en partijen [E] Participatie op school 3 m odule module 101

26 Activeren Weet je welke leerlingen van je school in de leerlingenraad zitten? Weet je welke leerlingen, leerkrachten en ouders er in de schoolraad zitten? Ga na welke agendapunten er op de eerstkomende leerlingenraad en schoolraad staan: Infodesk De Vlaamse Scholierenkoepel kan je helpen om een goede leerlingenraad in je school uit te bouwen. Je kan informatie over leerlingenraden vinden op VSK is bereikbaar via onderstaande contactgegevens. VLAAMSE SCHOLIERENKOEPEL Paleizenstraat Brussel Tel. 02/ Fax 02/ e, 3e en 4e graad BSO

27 Afsluiten Evalueer de verkiezingen voor de leerlingenraad in je school. Dat kan geschreven, maar ook gefilmd. Dit zijn een aantal mogelijkheden: Neem een kort interview af van je medeleerlingen die verkozen zijn, of die niet verkozen zijn. Hoe staan zij daar nu tegenover? Waren ze opgetogen met hun verkiezing of teleurgesteld? Hebben ze bepaalde verwachtingen? Neem een kort interview af van de leerkrachten die meegewerkt hebben. Wat vonden zij belangrijke momenten in de loop van het project? Stel dezelfde vragen aan de directie. Interview ook een paar leerlingen die niet op de lijst stonden, die niet wilden meedoen. Hebben zij ook bepaalde ervaringen opgedaan? Welke momenten vonden zij boeiend en geslaagd? Welke momenten waren dat minder? Toon zeker je resultaat aan de andere groepen en klassen. Zo leer je van elkaar. En tot slot: Vinden jullie verkiezingen noodzakelijk om op een democratische manier beslissingen te nemen? Vind je dit een goed project? Is het voor herhaling vatbaar? Wat zou je veranderen aan de verkiezingen voor de leerlingenraad? Verkiezingen en partijen [E] Participatie op school 3module module 103

28 Samenvatting Module 3 Als je deze module helemaal hebt afgewerkt dan ben je nu vertrouwd met: verkiezingen en wanneer je mag gaan stemmen; wat er aan ons stemrecht is voorafgegaan; partijen en programma s en hoe je zelf een partij kan oprichten; kandidatenlijsten voor de verkiezingen en hoe die totstandkomen; het verkiezingsdebat en hoe je er zelf één kan organiseren; hoe je geldig kan stemmen; coalitievorming en hoe je zelf met anderen kan samenwerken; hoe het er in je gemeente aan toe gaat bij verkiezingen; hoe je zelf verkiezingen kan organiseren om in je school een leerlingenparlement op te starten. Controleer voor jezelf of je over al deze thema s voldoende weet e, 3e en 4e graad BSO

Module 3. Verkiezingen en partijen. 3e graad ASO - KSO - TSO

Module 3. Verkiezingen en partijen. 3e graad ASO - KSO - TSO Module 3 Verkiezingen en partijen 3e graad ASO - KSO - TSO 79 Module 3 Starten een verkennende opdracht die je op weg zet Weten wat je moet weten Doen oefeningen en opdrachten die je aan het werk zetten

Nadere informatie

LOKALE EN PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2012

LOKALE EN PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2012 LOKALE EN PROVINCIALE VERKIEZINGEN 2012 Actualiteit ORIËNTEREN De slimste kiezer. Los de verschillende puzzels op en maak kennis met de verschillende politieke partijen in België. In deze fotopuzzel zie

Nadere informatie

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen.

Verkiezingen. Mensen met dezelfde ideeën vormen gemeenten besturen. Verkiezingen Op zondag 7 juni moeten alle inwoners tegelijk verkiezen we ook kandidaten van België die ouder zijn dan 18 jaar naar voor het Europees Parlement, waar men de stembus. Ze moeten mensen kiezen

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Vóór de verkiezingen... Auteur: Stijn Dekelver. parlement. Maar hoe werken die. verplicht naar de stembus.

Verkiezingen 2010! Vóór de verkiezingen... Auteur: Stijn Dekelver. parlement. Maar hoe werken die. verplicht naar de stembus. Auteur: Stijn Dekelver Op zondag 13 juni moeten alle Belgen die ouder zijn dan 18 jaar naar de stembus. Ze moeten mensen kiezen die hun stem vertegenwoordigen in het federaal parlement. Maar hoe werken

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel.

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel. Auteur: Hugo Vanderstraeten Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010 Op maandag 26 april 2010 bood premier Yves Leterme het ontslag van de federale regering aan aan Koning Albert II. De regering viel over

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

SCHOOLRAAD OUDERGELEDING VERKIEZINGSREGLEMENT

SCHOOLRAAD OUDERGELEDING VERKIEZINGSREGLEMENT BIJLAGE Bijlage nr. 3 Verkiezingsreglementen oudergeleding voor de schoolraden van Elishout, school voor voeding (E. Gryzonlaan 1, 1070 Brussel); Kasterlinden, secundair onderwijs voor jongeren met gehoor-

Nadere informatie

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt?

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt? Laat je horen Waar kan jij je mening kwijt? Alles over inspraak, jongerenpartipatie en verkiezingen Alles over rechten van minderjarigen www.kinderrechtswinkel.be Kinderrechtencommissariaat (voor klachten

Nadere informatie

Verkiezingen. Wat gebeurt er op 07/06/09? Vlaamse - en Europese verkiezingen. Van-A-3 gesteld aan een grote groep. A-3 zal in deze editie proberen het

Verkiezingen. Wat gebeurt er op 07/06/09? Vlaamse - en Europese verkiezingen. Van-A-3 gesteld aan een grote groep. A-3 zal in deze editie proberen het Wat gebeurt er op 07/06/09? Deze vraag werd door de redactie van Van-A-3 gesteld aan een grote groep jongeren tussen 11 en 13 jaar. De meeste kinderen wisten spontaan te vertellen dat er die dag verkiezingen

Nadere informatie

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt?

Laat je. horen. Waar kan jij je mening kwijt? Laat je horen Waar kan jij je mening kwijt? Alles over inspraak, jongerenpartipatie en verkiezingen Alles over rechten van minderjarigen www.kinderrechtswinkel.be Kinderrechtencommissariaat (voor klachten

Nadere informatie

STEMRECHT IN BELGIË ACTUALITEITSONDERZOEK

STEMRECHT IN BELGIË ACTUALITEITSONDERZOEK STEMRECHT IN BELGIË ACTUALITEITSONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek, hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal. Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen

VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal. Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen Nederlands kiescollege FORMULIER B/17 Collegehoofdbureau VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen Heden, op..., om...

Nadere informatie

PAV [VERKIEZINGEN 2014]

PAV [VERKIEZINGEN 2014] PAV [VERKIEZINGEN 2014] INLEIDING Als je 18 jaar bent, moet je in ons land voor het eerst gaan stemmen. Dat brengt vaak vragen met zich mee. Op wie moet ik stemmen? Hoe zit ons land precies in elkaar?

Nadere informatie

Organiseer je eigen verkiezingen

Organiseer je eigen verkiezingen Organiseer je eigen verkiezingen Basisschool voor leerkrachten 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Waarom kiezen? Overal foto's. Auteur: Stef Van Malderen. In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun

Verkiezingen 2010! Waarom kiezen? Overal foto's. Auteur: Stef Van Malderen. In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun Auteur: Stef Van Malderen Overal foto's Waarom kiezen? In ons land zijn er veel ministers. Zij zorgen er samen met hun medewerkers voor dat alles goed loopt in ons land. Het verkeer, de politie, de school,...

Nadere informatie

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN.

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN. GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN. 1. Algemene procedure. a. Inleiding. De stemprocedure wordt op gedetailleerde wijze beschreven in artikel 7 van de wet van 11 april 1994 houdende

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook!

Gemeenteraadsverkiezingen. Stem ook! Gemeenteraadsverkiezingen Woensdag 19 maart GEMEENTERAADSverkiezingen Stem ook! Op woensdag 19 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen. Bepaal mee wie er in de gemeenteraad

Nadere informatie

VOORBEELD Proces-verbaal

VOORBEELD Proces-verbaal VOORBEELD Proces-verbaal Verkiezingen van de personeelsafgevaardigden voor het CPBW Proces-verbaal van het stembureau bedienden Benaming technische bedrijfseenheid : NAAM TBE Dossiernummer toegekend door

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

> KEN JE GEMEENTE EN GA ERMEE AAN DE SLAG!

> KEN JE GEMEENTE EN GA ERMEE AAN DE SLAG! > KEN JE GEMEENTE EN GA ERMEE AAN DE SLAG! > > DE GEMEENTE: WAT, WAAR, HOE EN WAAROM? Simpel gezegd is een gemeente een stuk grondgebied met een eigen bestuur, dat verkozen is door en verantwoording aflegt

Nadere informatie

Workshop Tweede Kamerverkiezingen

Workshop Tweede Kamerverkiezingen Workshop Tweede Kamerverkiezingen Korte omschrijving workshop In deze workshop leren de deelnemers wat de Tweede Kamer doet, hoe ze moeten stemmen en op welke partijen ze kunnen stemmen. De workshop bestaat

Nadere informatie

Bijlage op basis van artikel 2 van het Schoolstatuut van het R.K. Gymnasium Juvenaat H. Hart

Bijlage op basis van artikel 2 van het Schoolstatuut van het R.K. Gymnasium Juvenaat H. Hart Bijlage op basis van artikel 2 van het Schoolstatuut van het R.K. Gymnasium Juvenaat H. Hart Leerlingenraadreglement Voor de leesbaarheid zijn in dit reglement alle functies in mannelijke vorm geschreven.

Nadere informatie

STEMRECHT IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK

STEMRECHT IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK STEMRECHT IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek, hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

PRAKTISCHE HANDLEIDING. voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN

PRAKTISCHE HANDLEIDING. voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN PRAKTISCHE HANDLEIDING voor de organisatie van de KINDERVERKIEZINGEN TWEEDE KAMER 2012 1 INHOUDSOPGAVE Praktische voorbereiding pag. 3 De datum Schriftelijk stemmen Wie is stemgerechtigd? Hoeveel tijd

Nadere informatie

Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen?

Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen? Welke kandidaten zullen het meest voorkeurstemmen halen? Bart Maddens, Gert-Jan Put en Ine Vanlangenakker Centrum voor Politicologie K.U.Leuven Mei 2010 Op basis van een databestand van 4.481 kandidaatstellingen

Nadere informatie

De Directie Verkiezingen

De Directie Verkiezingen G De Directie Verkiezingen G.1. Inleiding 54 2004 ACTIVITEITENRAPPORT De Directie Verkiezingen waakt over de uitvoering van de wetgeving en de reglementering betreffende de Europese, de nationale en de

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

VOORBEELD Proces-verbaal

VOORBEELD Proces-verbaal VOORBEELD Proces-verbaal Verkiezingen van de personeelsafgevaardigden voor het CPBW Proces-verbaal van het stembureau bedienden Benaming technische bedrijfseenheid : NAAM TBE Dossiernummer toegekend door

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN VAN 14 OKTOBER 2012

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN VAN 14 OKTOBER 2012 BERICHTEN UGA TM Division of Continuga TM nv 8501 KORTRIJK-HEULE tel. 056 36 32 00 fax 056 35 60 96 e-mail: sales@uga.be Februari 2012 GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN VAN 14 OKTOBER 2012 INSCHRIJVING VAN NIET-BELGISCHE

Nadere informatie

VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS VAN...

VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS VAN... Kieskring :... FORMULIER A/19 Kieskringhoofdbureau VERKIEZING VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS VAN... Proces-verbaal ( * ) Algemene optelling van de stemmen Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen.

Nadere informatie

VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen?

VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen? VERKIEZINGSKRANT Waarom stemmen op 21 maart? Waarover gaat de gemeente? Hoe bepaal ik op wie ik stem? Hoe kan ik stemmen? Op woensdag 21 maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Alle Nederlanders vanaf

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

200 JAAR STATEN-GENERAAL

200 JAAR STATEN-GENERAAL 200 JAAR STATEN-GENERAAL NOVEMBER 2015 - POLITIEK IN PRAKTIJK #7 WAT HEB JE NODIG Knipblad met jaartallen (gekleurd papier) Knipblad met foto s/uitleg (wit papier) Magneetjes + magneetbord Uitgeknipte

Nadere informatie

VOORBEELD Proces-verbaal

VOORBEELD Proces-verbaal VOORBEELD Proces-verbaal Verkiezingen van de personeelsafgevaardigden voor het CPBW Proces-verbaal van het stembureau bedienden Benaming technische bedrijfseenheid : NAAM TBE Dossiernummer toegekend door

Nadere informatie

verkiezingen Verkiezingen

verkiezingen Verkiezingen Of jij er nu interesse voor hebt of niet, de politiek - je kan ook zeggen de (gemeentelijke, provinciale, Vlaamse, federale en Europese) overheid heeft veel invloed op je leven. Dat is toch een reden om

Nadere informatie

GELIJKTIJDIGE VERKIEZINGEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE GEMEENSCHAPS- EN GEWESTPARLEMENTEN

GELIJKTIJDIGE VERKIEZINGEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE GEMEENSCHAPS- EN GEWESTPARLEMENTEN BERICHTEN UGA TM Division of Continuga TM nv 8501 KORTRIJK-HEULE tel. 056 36 32 00 fax 056 35 60 96 e-mail: sales@uga.be Februari 2009 GELIJKTIJDIGE VERKIEZINGEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE GEMEENSCHAPS-

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers

De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers A. Kiezers 1. Aantal kiezers (die in België verblijven) op de kiezerslijsten op 7 mei 2010 Belgische kiezers die in België verblijven: 7.726.632

Nadere informatie

DE WIJZIGINGEN. WETGEVENDE WIJZIGINGEN VOOR DE VERKIEZINGEN VAN DE KAMER EN VAN DE SENAAT VAN 10 JUNI 2007

DE WIJZIGINGEN. WETGEVENDE WIJZIGINGEN VOOR DE VERKIEZINGEN VAN DE KAMER EN VAN DE SENAAT VAN 10 JUNI 2007 DE VERKIEZINGEN VAN 10 JUNI 2007 DE WIJZIGINGEN DE AGENDA DE WIJZIGINGEN. WETGEVENDE WIJZIGINGEN VOOR DE VERKIEZINGEN VAN DE KAMER EN VAN DE SENAAT VAN 10 JUNI 2007 1. De aanpassing van de verkiezingskalender

Nadere informatie

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN

VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN VERKIEZINGEN EUROPEES PARLEMENT 2014 HANDLEIDING VOOR DE ORGANISATIE VAN SCHOLIERENVERKIEZINGEN 1 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 Praktische voorbereiding... 3 Wanneer?... 3 Organisatie... 3 Hoeveel tijd

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

VERKIEZING VAN HET PARLEMENT VAN DE DUITSTALIGE GEMEENSCHAP VAN 7 JUNI Proces-verbaal van de algemene optelling van de stemmen.

VERKIEZING VAN HET PARLEMENT VAN DE DUITSTALIGE GEMEENSCHAP VAN 7 JUNI Proces-verbaal van de algemene optelling van de stemmen. FORMULIER G/12BIS Hoofdbureau van het kiesgebied VERKIEZING VAN HET PARLEMENT VAN DE DUITSTALIGE GEMEENSCHAP VAN 7 JUNI 2009 Proces-verbaal van de algemene optelling van de stemmen. Heden, op (datum)...,

Nadere informatie

Stappenplan en tijdschema OR-verkiezingen 2017

Stappenplan en tijdschema OR-verkiezingen 2017 Stappenplan en tijdschema OR-verkiezingen 2017 Overleg van Plan van Aanpak 1 WEEK 47 (15 weken voor verkiezingen) 2 Overleg en bekendmaking verkiezingsdatum Opstellen lijsten actief en passief kiesgerechtigden

Nadere informatie

Reglement voor verkiezing van de geleding personeel in de schoolraden

Reglement voor verkiezing van de geleding personeel in de schoolraden Reglement voor verkiezing van de geleding personeel in de schoolraden Goedgekeurd in de gemeenteraad van 19 december 2016 Bekendgemaakt op 20 december 2016 Inhoudstafel Hoofdstuk I. Doel en doelgroep...

Nadere informatie

FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN 10 JUNI Proces verbaal van de stemopnemingsverrichtingen bij geautomatiseerde stemming.

FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN 10 JUNI Proces verbaal van de stemopnemingsverrichtingen bij geautomatiseerde stemming. FORMULIER AB/25B bis Kieskring BRUSSEL HALLE VILVOORDE Kieskanton :... Kantonhoofdbureau FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN 10 JUNI 2007 Proces verbaal van de stemopnemingsverrichtingen bij geautomatiseerde

Nadere informatie

Problemen bij de samenstelling van het stembureau

Problemen bij de samenstelling van het stembureau Lokale en provinciale verkiezingen van 14 oktober 2012 Instructies voor de voorzitter van een enig stembureau (stemming op papier) In deze instructies voor de voorzitter komen de volgende onderwerpen aan

Nadere informatie

VERKIEZING VAN DE VLAAMSE RAAD VAN 13 JUNI Voordracht van Kandidaten (1)

VERKIEZING VAN DE VLAAMSE RAAD VAN 13 JUNI Voordracht van Kandidaten (1) FORMULIER D/ Kieskring :......... VERKIEZING VAN DE VLAAMSE RAAD VAN JUNI 00. Voordracht van Kandidaten () Wij, ondergetekenden, aftredende Raadsleden dragen voor als kandidaten voor de verkiezing van

Nadere informatie

Lexicon ABC Verkiezingen - Versie 22/02/2010

Lexicon ABC Verkiezingen - Versie 22/02/2010 Lexicon ABC Verkiezingen - Versie 22/02/2010 A - Apparentering Systeem van zetelverdeling bij een verkiezing volgens hetwelk de kandidatenlijsten de stemmen die zij in de verschillende kieskringen van

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 11

Inhoudsopgave. Inleiding... 11 Inhoudsopgave Inleiding... 11 Hoofdstuk 1 De voorbereiding: over kandidaten en lijsten... 13 1.1. Het aantal raadsleden en schepenen... 13 1. Hoeveel gemeenteraadsleden telt mijn gemeente?... 13 2. Hoeveel

Nadere informatie

STATUTEN JEUGDRAAD DE HAAN

STATUTEN JEUGDRAAD DE HAAN STATUTEN JEUGDRAAD DE HAAN Hoofdstuk 1 : Benaming, erkenning en doelstelling Titel 1 : benaming en erkenning Art. 1 Art. 2 Onder de benaming Jeugdraad De Haan wordt in De Haan een jeugdraad opgericht.

Nadere informatie

Eenvoudig te lezen informatie voor mensen met leesproblemen. Inclusie Vlaanderen

Eenvoudig te lezen informatie voor mensen met leesproblemen. Inclusie Vlaanderen Inclusie Vlaanderen Eenvoudig te lezen informatie voor mensen met leesproblemen. Stemmen is zeggen welke mensen u geschikt vindt om u te vertegenwoordigen. Stemmen is zeer belangrijk. Door te stemmen hebt

Nadere informatie

Stembureau met traditionele stemming STAPPENPLAN

Stembureau met traditionele stemming STAPPENPLAN Stembureau met traditionele stemming STAPPENPLAN I. Aan de stemdag voorafgaande verrichtingen 1. U wordt aangewezen door de voorzitter van het kantonhoofdbureau A Ga na of u de onderrichtingen en formulieren

Nadere informatie

Proces-verbaal van de stemopnemingsverrichtingen en de algemene telling van de stemmen bij geautomatiseerde stemming.

Proces-verbaal van de stemopnemingsverrichtingen en de algemene telling van de stemmen bij geautomatiseerde stemming. Hoofdbureau van de GEMEENTE GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN VAN 8 OKTOBER 2006 Proces-verbaal van de stemopnemingsverrichtingen en de algemene telling van de stemmen bij geautomatiseerde stemming. Formulier

Nadere informatie

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN.

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN. GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN 1 Algemene procedure a Inleiding De stemprocedure wordt op gedetailleerde wijze beschreven in artikel 7 tot 8bis van de wet van 11 april 1994 houdende

Nadere informatie

De ADOMA wordt in ieder geval om advies gevraagd over de verplichtingen in het kader van de samenwerkingsovereenkomst milieu met het Vlaams gewest.

De ADOMA wordt in ieder geval om advies gevraagd over de verplichtingen in het kader van de samenwerkingsovereenkomst milieu met het Vlaams gewest. Statuten ADOMA Artikel 1 Er wordt een adviesraad voor milieu en natuur opgericht, hierna Adviesraad voor Duurzame Ontwikkeling en Milieu van de stad Antwerpen (afgekort ADOMA) genoemd. De ADOMA is tevens

Nadere informatie

Proces-verbaal van een stembureau

Proces-verbaal van een stembureau Model N 10-1 (Wrr 66) Proces-verbaal van een stembureau Waarom een proces-verbaal? Met een proces-verbaal legt een stembureau verantwoording af over: het verloop van de stemming; het tellen van de stemmen.

Nadere informatie

1 Procedurele beginselen

1 Procedurele beginselen 1 Kiesreglement voor de twee - op voorstel van de in 2 ContStifG aangegeven personen in de Raad van de Stichting van de Conterganstiftung für behinderte Menschen door het Federale Ministerie voor Familie,

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI Voordracht van Kandidaten ( 1 )

VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI Voordracht van Kandidaten ( 1 ) / FORMULIER D/ Kieskring :......... VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN MEI 0. Voordracht van Kandidaten ( ) Wij, ondergetekenden, kiezers in de kieskring..............dragen voor als kandidaten voor

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer

Stem ook! Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Provinciale Statenverkiezingen Woensdag 18 maart kiezen we twee keer Stem ook! Op woensdag 18 maart zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten en Waterschappen. Iedereen vanaf 18 jaar mag dan stemmen.

Nadere informatie

Afdelingsreglement Jonge Democraten Limburg

Afdelingsreglement Jonge Democraten Limburg 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 Afdelingsreglement Jonge Democraten Limburg Hoofdstuk 1:

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

Bijgewerkte handleiding mandatenbeheer

Bijgewerkte handleiding mandatenbeheer Mandatendatabank: mandatenbeheer alle besturen, versie 1.2, bijgewerkt tot 24/02/2014 Bijgewerkte handleiding mandatenbeheer De handleiding werd opgesteld voor gemeente en OCMW. U kan de handleiding naar

Nadere informatie

VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI 2014

VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI 2014 1/6 FORMULIER D/1 Kieskring... Kieskringhoofdbureau B VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI 2014 B E R I C H T 2/6 De voorzitter van het kieskringhoofdbureau B........ brengt ter kennis van de

Nadere informatie

FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN 10 JUNI 2007. Proces verbaal van ontvangst van de dubbels van de stemopnemingstabellen van het kieskanton.

FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN 10 JUNI 2007. Proces verbaal van ontvangst van de dubbels van de stemopnemingstabellen van het kieskanton. Nederlands Kiescollege FORMULIER AB/11 Kieskring :... Kieskanton :... Kantonhoofdbureau FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN 10 JUNI 2007 Proces verbaal van ontvangst van de dubbels van de stemopnemingstabellen

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen

Docentenhandleiding. Organiseer je eigen verkiezingen Docentenhandleiding Organiseer je eigen verkiezingen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Overzicht van alle stappen en opdrachten 4 Stap 1: Introductie 5 Stap 2: Richt een partij op 6 Stap 3: Schrijf een verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015

Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 Stemmen Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen 2015 2 Voorwoord In dit boek staat informatie over de Provinciale Staten en waterschapsverkiezingen. Die zijn op 18 maart 2015. Het boek gaat over

Nadere informatie

OR-Reglement. Algemeen. Artikel 1 Begrippen

OR-Reglement. Algemeen. Artikel 1 Begrippen Algemeen Artikel 1 Begrippen Dit reglement verstaat onder: a. de ondernemer: Directie Opleidingsbedrijf InstallatieWerk Midden b. de onderneming: Opleidingsbedrijf InstallatieWerk Midden c. de wet: de

Nadere informatie

Samenstelling van de ouderraad

Samenstelling van de ouderraad DECRETALE OUDERRAAD Inhoudstabel Inhoudstabel... 2 Samenstelling van de ouderraad... 3 Werking van de ouderraad en het huishoudelijk reglement... 3 Wijziging Participatiedecreet vanaf 1 september 2014:...

Nadere informatie

Functie en bevoegdheden Sociale raad

Functie en bevoegdheden Sociale raad Functie en bevoegdheden Sociale raad De statuten van de Sociale Raad van Zaventem worden als volgt vastgesteld : OPDRACHT EN BEVOEGDHEID Artikel 1 : De Sociale Raad heeft als opdracht : 1. het verstrekken

Nadere informatie

HANDLEIDING STEM PC. Europese, federale en regionale verkiezingen van 25 mei ManuelMAVJitesDigivote-Bxl2014NLV1.1.doc 1

HANDLEIDING STEM PC. Europese, federale en regionale verkiezingen van 25 mei ManuelMAVJitesDigivote-Bxl2014NLV1.1.doc 1 HANDLEIDING STEM PC Europese, federale en regionale verkiezingen van 25 mei 2014 ManuelMAVJitesDigivote-Bxl2014NLV1.1.doc 1 Inhoudstafel 1. Opstarten van de stem Pc 2. Normaal verloop van de verkiezingen

Nadere informatie

FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN... Proces-verbaal van ontvangst van de dubbels van de stemopnemingstabellen van het kieskanton.

FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN... Proces-verbaal van ontvangst van de dubbels van de stemopnemingstabellen van het kieskanton. Nederlands Kiescollege FORMULIER AB/11 Kieskring :... Kieskanton :... Kantonhoofdbureau FEDERALE PARLEMENTSVERKIEZINGEN VAN... Nummer van de bureaus Proces-verbaal van ontvangst van de dubbels van de stemopnemingstabellen

Nadere informatie

Voorstel van bijzonder decreet. houdende de organisatie van volksraadplegingen in het Vlaamse Gewest

Voorstel van bijzonder decreet. houdende de organisatie van volksraadplegingen in het Vlaamse Gewest ingediend op 471 (2014-2015) Nr. 1 16 september 2015 (2014-2015) Voorstel van bijzonder decreet van Wouter Vanbesien houdende de organisatie van volksraadplegingen in het Vlaamse Gewest Dit voorstel van

Nadere informatie

Reglement Ondernemingsraad Stichting ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen

Reglement Ondernemingsraad Stichting ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen Reglement Ondernemingsraad Stichting ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen Inhoudsopgave Begripsbepalingen... 3 Samenstelling en zittingsduur... 3 Voorbereiding van de verkiezing; actief en passief kiesrecht... 3

Nadere informatie

Wat is een democratie?

Wat is een democratie? Wat is een democratie? 2 Een democratie is een land waarin het volk regeert. Maar er is geen land ter wereld dat wordt bestuurd volgens de principes van directe democratie, waarbij het volk keer op keer

Nadere informatie

STAPPENPLAN NAAR DE NIEUWE OR (26 MAART 2014)

STAPPENPLAN NAAR DE NIEUWE OR (26 MAART 2014) STAPPENPLAN NAAR DE NIEUWE OR (26 MAART 2014) Ready for take off? Want we gaan beginnen. Bij de landelijke ORverkiezingen voor gemeenten, woensdag 26 maart 2014, mogen medewerkers van gemeenten straks

Nadere informatie

Gemeente Brakel Marktplein Brakel Huishoudelijk reglement Culturele raad Gemeenteraad 4 februari 2013

Gemeente Brakel Marktplein Brakel Huishoudelijk reglement Culturele raad Gemeenteraad 4 februari 2013 HUISHOUDELIJK REGLEMENT CULTURELE RAAD Titel 1: Grondslag Artikel 1 Dit huishoudelijk reglement regelt de inwendige aangelegenheden van de gemeentelijke culturele raad Brakel door het organiseren van de

Nadere informatie

Proces-verbaal van de telverrichtingen in Drogenbos, Linkebeek, Sint-Genesius-Rode en Wemmel

Proces-verbaal van de telverrichtingen in Drogenbos, Linkebeek, Sint-Genesius-Rode en Wemmel Gemeenteraads- en OCMW-raadsverkiezingen van 14 oktober 2012 Proces-verbaal van de telverrichtingen in Drogenbos, Linkebeek, Sint-Genesius-Rode en Wemmel gemeente:... naam telbureau G:... Waarvoor dient

Nadere informatie

VERKIEZING VAN DE VLAAMSE RAAD VAN 13 JUNI 2004 B E R I C H T

VERKIEZING VAN DE VLAAMSE RAAD VAN 13 JUNI 2004 B E R I C H T FORMULIER D/1 Kieskring... Kieskringhoofdbureau VERKIEZING VAN DE VLAAMSE RAAD VAN 13 JUNI 2004 B E R I C H T De voorzitter van het kieskringhoofdbureau........ brengt ter kennis van de kiezers voor de

Nadere informatie

VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 25 MEI 2014 B E R I C H T

VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 25 MEI 2014 B E R I C H T 1/5 FORMULIER C/6 Nederlandse Kiescollege Collegehoofdbureau VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 25 MEI 2014 B E R I C H T --------------- 2/5 De voorzitter van het Collegehoofdbureau C te Mechelen

Nadere informatie

36840 BELGISCH STAATSBLAD Ed. 2 MONITEUR BELGE

36840 BELGISCH STAATSBLAD Ed. 2 MONITEUR BELGE 36840 BELGISCH STAATSBLAD 27.07.2006 Ed. 2 MONITEUR BELGE TRADUCTION MINISTERE DE LA REGION WALLONNE [C 2006/202257] 7 JULI 2006. Omzendbrief betreffende de verkiezingen van de gemeenteraadsleden en de

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement ouderrraad Sint-Lambertusschool

Huishoudelijk reglement ouderrraad Sint-Lambertusschool Huishoudelijk reglement ouderrraad Sint-Lambertusschool Artikel 1: Algemene bepalingen Dit reglement is het huishoudelijk reglement van de ouderraad van de Vrije Basisschool Sint Lambertus, Waversebaan

Nadere informatie

VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 13 JUNI B E R I C H T

VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 13 JUNI B E R I C H T FORMULIER C/6 Nederlandse Kiescollege Collegehoofdbureau VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 13 JUNI 2004. B E R I C H T --------------- De voorzitter van het collegehoofdbureau te Mechelen brengt

Nadere informatie

STEMBUREAUS MET GEAUTOMATISEERDE STEMMING.

STEMBUREAUS MET GEAUTOMATISEERDE STEMMING. MODEL IIa VAN OPROEPINGSBRIEF VOOR HET EUROPESE PARLEMENT, DE BRUSSELSE HOOFDSTEDELIJKE RAAD EN DE BRUSSELSE LEDEN VAN DE VLAAMSE RAAD (BELGISCHE KIEZERS) * A. STEMBUREAUS MET GEAUTOMATISEERDE STEMMING.

Nadere informatie

Statuten van het gemeentelijk adviesorgaan voor kinderopvang (LOK)

Statuten van het gemeentelijk adviesorgaan voor kinderopvang (LOK) Statuten van het gemeentelijk adviesorgaan voor kinderopvang (LOK) 1 Erkenning Artikel 1: in de gemeente Kaprijke wordt het Lokaal Overleg Kinderopvang (LOK) opgericht conform de richtlijnen van het Besluit

Nadere informatie

Formulier voor de aanvraag tot inschrijving als kiezer voor de verkiezing van de federale Wetgevende Kamers

Formulier voor de aanvraag tot inschrijving als kiezer voor de verkiezing van de federale Wetgevende Kamers Formulier voor de aanvraag tot inschrijving als kiezer voor de verkiezing van de federale Wetgevende Kamers LEES AANDACHTIG DE INSTRUCTIES DIE IN BIJLAGE VAN DIT FORMULIER VOORKOMEN ALVORENS DIT IN TE

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 1

Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR DE SCHOOLRAAD

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR DE SCHOOLRAAD HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR DE SCHOOLRAAD Hoofdstuk 1 - Oprichting Art.1 In uitvoering van het Decreet van 2 april 2004 betreffende participatie op school en de Vlaamse Onderwijsraad, B.S. 6 augustus

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 1. DOELSTELLING : ADVIES EN INSPRAAK BIJ HET LOKAAL CULTUURBELEID 1.1. Met het oog op de voorbereiding en de evaluatie van het

Nadere informatie

De lijststem: vloek of zegen voor de democratie?

De lijststem: vloek of zegen voor de democratie? De lijststem: vloek of zegen voor de democratie? Tom Schamp, GASPAR, Universiteit Gent (oktober 2015) In België kunnen kiezers voor de parlementaire of wetgevende verkiezingen op een aantal manieren een

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k

K i n d e r r a a d l e e r l i n g e n b o e k K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen aan de Kinderraad. Ook als

Nadere informatie

Inleiding. Hoofdstuk Inleiding. 1.2 Kiesrecht

Inleiding. Hoofdstuk Inleiding. 1.2 Kiesrecht Hoofdstuk 1 Inleiding Na dit hoofdstuk kun je: uitleggen wat verkiezingen te maken hebben met democratie; uitleggen wat het actief en het passief kiesrecht inhoudt; de procedure bij de verkiezingen beschrijven;

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR DE OUDERRAAD. VAN CBS de Rehoboth. te Vriezenveen

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR DE OUDERRAAD. VAN CBS de Rehoboth. te Vriezenveen HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR DE OUDERRAAD VAN CBS de Rehoboth te Vriezenveen HUISHOUDELIJK REGLEMENT OUDERRAAD DEFINITIES Artikel 1. Wet: De Wet Medezeggenschap Onderwijs 1992, staatsblad 1992, nummer

Nadere informatie

Reglement voor de ondernemingsraad van de provincie Zeeland

Reglement voor de ondernemingsraad van de provincie Zeeland Reglement voor de ondernemingsraad van de provincie Zeeland 25 januari 1996 Vastgesteld in de vergadering van de ondernemingsraad van 25 januari 1996 en gewijzigd in de vergadering van 21 maart 1996, 18

Nadere informatie

TEKST TE VERMELDEN OP DE KEERZIJDE VAN DE OPROEPINGSBRIEVEN VOOR DE KIEZERS IN DE STEMBUREAUS MET TRADITIONELE STEMMING

TEKST TE VERMELDEN OP DE KEERZIJDE VAN DE OPROEPINGSBRIEVEN VOOR DE KIEZERS IN DE STEMBUREAUS MET TRADITIONELE STEMMING TEKST TE VERMELDEN OP DE KEERZIJDE VAN DE OPROEPINGSBRIEVEN VOOR DE KIEZERS IN DE STEMBUREAUS MET TRADITIONELE STEMMING BIJ DE GELIJKTIJDIGE VERKIEZINGEN VAN DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS EN DE

Nadere informatie