template sourcing strategie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "template sourcing strategie"

Transcriptie

1 Template Sourcing Strategie 1 template sourcing strategie

2 2 Template Sourcing Strategie Inhoudsopgave 1.Doel template 3 2. Structuur notitie 3 3. Inleiding Sourcing Strategie IT-Sourcing en Cloud Computing Modellen van IT-sourcing Leverancier van IT-services Voorbeelden van alternatieve vormen van Right-sourcing Strategie Template Sourcing Strategie Initieel versus volledig 7 4. Aansluiting op Instellingsdoelen en IT-beleid Instellingsdoelen IT-beleid Inbedding Cloud Strategie 9 5. Sourcing Strategie als kader voor de volledige sourcing lifecycle Template voor formulering Sourcing Strategie Doelen en uitgangspunten IT-sourcing ( to-be ) Analyse bestaande situatie ( as-is ) Belangrijkste veranderingen met IT-Sourcing ( gap-bridging ) Sourcing opties en keuzes Roadmap en resources Evaluatie strategische resultaten Strategische, tactische en operationele aansturing Bijlagen Mogelijke objecten van sourcing Maturity model CMMI Beslismodel IT-Sourcing Sjabloon voor Business case IT-Sourcing Template Sourcing Strategie 25

3 Template Sourcing Strategie 3 1. Doel template Het SURF Activiteitenplan Cloud 2012 stelt als doel bij te dragen aan het ontwikkelen en implementeren van Cloud-beleid bij de instellingen. Het ontwikkelen en vaststellen van een Cloud Strategie is daarvan een cruciaal onderdeel. Onderstaande template wil de instellingen een handreiking bieden voor het opstellen van de eigen Cloudstrategie. De template is gebaseerd op beschikbare best-practices en literatuur, met name - Toolbox Sourcing SURF 1 - Implementing Strategic Sourcing, a manager s Guide to World Class best Practices, Christine V. Bullen, Richard LeFave and Gad J. Selig, Van Hare Publishing Een Pre-definitieve versie van de template is op 23 mei 2012 besproken door CIO-Beraad, CvDUR en COMIT. De versie is daarbij als goed bruikbaar voor de instellingen aangemerkt. De Template biedt een structuur, maakt duidelijk welke componenten relevant zijn, dient als zodanig als een checklist, legt een basis voor een gemeenschappelijke taal, nodigt uit tot het hanteren van dezelfde criteria bij elk object van sourcing en maakt uitwerkingen van verschillende instellingen vergelijkbaar. Onderliggende notitie is, met verwerking van opmerkingen uit het overleg, de definitieve versie en is beschikbaar voor instellingen ten behoeve van het opstellen van de eigen Cloud-strategie. De notitie biedt een template aan voor het formuleren van een strategie. Het proces om te komen tot een gedragen invulling valt buiten de scope van deze notitie. 2. Structuur notitie De notitie biedt de ondersteuning door een inleiding te geven op de gehanteerde begrippen en modellen voor Sourcing en Strategie, afsluitend met de outline van de aangeboden template de relaties aan de orde te stellen met het instellings- en IT-beleid de Sourcing Strategie te positioneren in de sourcing life-cycle de template uit te werken voor de formulering van de Cloud Strategie de benodigde aansturing te behandelen voor de strategische, tactische en operationele onderdelen 1 Zie 2 Zie daartoe de literatuur over bijvoorbeeld change management. Deze zou voor het tot stand brengen van de Sourcing Strategie vertaald kunnen worden naar het strategisch-bestuurlijke/management niveau van de instelling. Inspiratiebron kan het change management model zijn van John Kotter: schep een gevoel van urgentie, vorm een leidende coalitie, bepaal een visie, communiceer de visie, bekrachtig het handelen naar de visie, realiseer quick-wins, houdt vast aan veranderen, bestendig gerealiseerde veranderingen.

4 4 Template Sourcing Strategie 3. inleiding Sourcing Strategie De inleiding behandelt de hier te hanteren terminologie rond Sourcing, relateert deze aan Cloud Computing, geeft definities en werkt te hanteren modellen van Sourcing uit. Bovendien geeft de inleiding aan hoe de term Strategie wordt gehanteerd. Het hoofdstuk sluit af met een outline van het aangeboden Template Cloud Strategie en suggesties voor een initiële of volledige aanpak. Daarmee wordt de basis gegeven voor de verdere uitwerking van de Cloud Strategie in de volgende hoofdstukken. 3.1 IT-Sourcing en Cloud Computing Onder IT-Sourcing (right-sourcing) wordt de stategische, tactische en operationele activiteit verstaan die uitmondt in het vinden, contracteren en evalueren van de leverancier van noodzakelijke IT-services. Cloud Computing vormt, afhankelijk van de definitie, een onderdeel van sourcing of is ermee identiek. Het Nationale Institute of Standards and Technology (NIST) definieert het (augustus 2009) als volgt a model for enabling ubiquitous, convenient, on-demand network access to a shared pool of configurable Computing resources (e.g., networks, servers, storage, applications, and services) that can be rapidly provisioned and released with minimal management effort or service provider interaction. In deze notitie wordt aangesloten bij het onderscheid van IT-sourcing in - in-sourcing (leverancier is onderdeel van de eigen instelling), - co-sourcing (leverancier is een samenwerkingsverband met andere HO-instellingen en - out-sourcing (leverancier is een marktpartij). Voor Cloud Computing worden onderscheiden - private cloud (lokale service, resources in eigendom, provisioning met eigen staf), - community cloud (gemeenschappelijke service, shared resources, shared staff ) en - public cloud (publieke service, resources van marktpartij, alsook de staf) Ondanks subtiele verschillen worden in deze notitie de termen IT-Sourcing en Cloud Computing als synoniem behandeld. De in SURF-verband gedragen Cloud-tenzij visie moet in deze terminologie geïnterpreteerd worden naar de eerste keuze voor een service uit de public cloud, tenzij deze niet goed genoeg is, dan uit de community cloud en, als dat nog niet goed genoeg is, uit de private cloud. 3.2 Modellen van IT-sourcing Afhankelijk van hoe eigendom en beheer van componenten voor IT-services is geregeld worden in de literatuur vier modellen onderscheiden: Businessprocess-as-a-service (BPAAS), waarbij een (administratief) proces wordt uitbesteed en bij een leverancier ingekocht. Hierbij is veelal SAAS, PAAS en IAAS impliciet. Een voorbeeld is de salarisverwerking door een externe leverancier of het innen en betalen van facturen. Software-as-a-service (SAAS), waarbij de functionaliteit van een (set van) applicatie(s) van een leverancier wordt afgenomen. Bij SAAS is de software in eigendom van de leverancier en wordt als het ware met het technische applicatiebeheer gehuurd om de benodigde ICT-faciliteiten en digitale informatievoorziening te betrekken. Veelal is hierbij PAAS en IAAS impliciet. Een voorbeeld is het inhuren van e mail/e-agenda/e-store bij een externe leverancier.

5 Template Sourcing Strategie 5 Platform-as-a-service (PAAS), waarbij een serverplatform met beheer (hardware, operating system, database) wordt afgenomen, waarop (eigen) applicaties (of de ontwikkelingsomgeving daarvoor) draaien. Veelal is bij PAAS het IAAS impliciet, omdat de servers niet in de ICT-ruimte van de HO-instelling staan opgesteld. Een voorbeeld is de huur van linux-servercapaciteit bij een leverancier voor een eigen productie- of ontwikkelomgeving met eigen software. Infrastructure-as-a-service (IAAS), waarbij de basis-infrastructuur voor IT-services aan de orde is, zijnde ICT-ruimten en netwerk. Een voorbeeld van IAAS is het huren van m2 en rekken met servers in een datacentrum buiten de campus, met inbegrip van het technische beheer daarvan. Onderstaande figuur brengt het onderling impliciet zijn van de modellen tot uitdrukking. Business proces as a service Software as a service Vraag & aanbod management, koppelingen beheer Platform as a service Infrastructuur as a service Belangrijk bij deze modellen is het vraag- en aanbodmanagement door de instelling en het koppelingenbeheer op de interfaces met de totale IT-infrastructuur. De verkaveling van deze services in het licht van sourcing is een belangrijk onderwerp bij het opstellen van een Cloud Strategie en wordt verderop behandeld. Voor de IT-Sourcing strategie zijn vooral SAAS, PAAS en IAAS relevant. 3.3 Leverancier van IT-services Als leverancier van IT-services, die onder verantwoordelijkheid van de HO-instelling aan medewerkers, studenten en derden worden geboden, kunnen optreden - De eigen ICT-dienst van de instelling als interne leverancier (in-sourcing, private cloud) - een samenwerkingsverband met andere HO-instellingen als een (SURF) shared service (co-sourcing, community cloud) - een marktpartij die de service breed in de markt aanbiedt (out-sourcing, public cloud) 3.4 Voorbeelden van alternatieve vormen van Right-sourcing Ter verheldering van het bovenstaande worden de volgende voorbeelden gegeven van keuze voor co- of out-sourcing als alternatief voor de huidige vorm van in-sourcing: - niet meer investeren in eigen ICT-ruimten en deze capaciteit (op den duur) van elders betrekken, met als inzet te profiteren van meer schaalgrootte en betere

6 6 Template Sourcing Strategie voorzieningen voor duurzame ICT (IAAS, bv. public cloud) - algemene kantoorfaciliteiten en samenwerkingsomgevingen voor medewerkers en studenten uit de Cloud betrekken, met als inzet te profiteren van functierijke, goedkope en snel innoverende faciliteiten van krachtige leveranciers (SAAS, bv. public cloud) - landelijke traject naar vervanging van een informatiesysteem door een multi-tenant ingericht informatiesysteem, met als inzet te profiteren van gemeenschappelijk applicatie- en technisch beheer (SAAS, bv. community cloud) - delen van ontwikkelcapaciteit (zowel expertise als platform) met andere HO-instellingen, met als inzet te profiteren van een ontwikkelteam van gedegen omvang en betere kwaliteitszorg door expertiseverdeling en backup (bv. community cloud) Er zijn ook services die zich, in ieder geval voor de korte termijn, minder lenen voor uitbesteding. Voorbeeld daarvan (in-sourcing) is - sterk verstrengelde instellingssystemen op basis van bijvoorbeeld een Oracle-/SAPplatform, vanwege de complexiteit van de vele koppelingen en de vele satellieten die geïmplementeerd zijn De term service wordt hier gehanteerd voor het geheel aan componenten van een bepaalde ICT-ondersteuning die bedrijfsprocessen van zodanige informatie, communicatie en technologie voorzien dat de instelling betreffende bedrijfsdoelen kan bereiken. Deze componenten bestaan uit software, hardware, documentatie, organisatie, enzovoort, maar ook processen als applicatiebeheer, technisch beheer, service management, enzovoort. Als zodanig wordt voor service ook de term informatiedienst gehanteerd. 3.5 Strategie Vanuit de visie en kernwaarden van een instelling, of die van samenwerkende instellingen, werkt een Strategie de doelstellingen uit die op langere termijn (bijvoorbeeld 3-5 jaar) nagestreefd worden, alsook de aanpak die wordt gehanteerd om deze doelstellingen te bereiken en de resources die daarvoor beschikbaar zijn, de manier waarop deze aanpak wordt aangestuurd, op voortgang wordt bewaakten op resultaat wordt getoetst Met betrekking tot de huidige startsituatie voor Cloud Computing zullen de HO-instellingen onderling verschillen. Wat betreft de gewenste eindsituatie kan worden aangesloten op een meer gemeenschappelijk beleid. In SURF-verband hebben de HO-instellingen gekozen voor een Cloud-tenzij beleid. Een voordeel daarvan kan zijn dat de variatie tussen de HO-instellingen in doelsituaties significant kleiner is. Hierdoor kunnen de voordelen van samenwerking op het gebied van Cloud Computing beter verzilverd kan worden. 3.6 Template Sourcing Strategie In hoofdstuk 6 wordt de template voor het opstellen van een Cloud Strategie verder uitgewerkt. De outline van de hoofdstukken voor de strategie uitwerking wordt in Bijlage 8.5 schematisch gegeven en is als volgt. 1. Doelen en uitgangspunten ( to-be ) - (Lange termijn) doelen van sourcing in het licht van de Instellings- en IT-strategie - Uitgangspunten als kader voor uitwerking en inrichting 2. Bestaande situatie ( as-is ) - Huidige inrichting sourcing - Volwassenheid IT-organisatie m.b.t. sourcing

7 Template Sourcing Strategie 7 - SWOT-analyse - Relevante externe ontwikkelingen - Relevante interne ontwikkelingen 3. Te bewerkstelligen veranderingen ( gap-bridging ) - Samenvatting belangrijkste te realiseren veranderingen n.a.v. to-be en as-is 4. Sourcing opties en keuzes - Expliciteren van te beoordelen aspecten - Weging opties - Keuze uit te werken opties 5. Roadmap en resources - Opstellen (meerjaren)planning op basis van bovenstaande keuzes en beschikbare middelen 6. Evaluatie strategische resultaten - KPI s - Meetmethoden - Rapportageplan 3.7 Initieel versus volledig De template geeft een volledige uitwerking van de onderdelen van een Sourcing Strategie van een instelling. De instelling die aan het begin staat van het opzetten van een dergelijke strategie kan er om praktische redenen voor kiezen eerst een meer beperkte opzet uit te werken. Deze kan dan verder in stappen verrijkt worden tot een meer volledige strategie. Dit past ook in het gegeven dat een dergelijke strategie geen statisch geheel zal zijn, maar zich dynamisch ontwikkelt naar de mogelijkheden en uitdagingen van het moment. Een minimaal stappenplan tot uitwerking van de Sourcing Strategie kan zijn: 1. Analyseer de IT-strategie op mogelijke Cloud-doelen 2. Analyseer de bestaande situatie op die doelen 3. Expliciteer de gap 4. Kies cloud-opties 5. Werk deze uit

8 8 Template Sourcing Strategie 4. aansluiting op Instellingsdoelen en IT-beleid 4.1 Instellingsdoelen De Cloud Strategie kent de instellingsstrategie als belangrijk kader. Met de term business-it alignment wordt dit aangegeven. Deze aansluiting lijkt soms niet vanzelfsprekend en verdient zeker aandacht. Onderstaande figuur 3 geeft de componenten aan, met onderlinge relaties, die in een business strategie terug te vinden zijn. MISSIE Primaire functie Reden van bestaan VISIE EN KERNWAARDEN Beleid, ambities richting de toekomst Waarden en normen van de organisatie STRATEGIE Hoe dit te bereiken, aanpak, doelstellingen, stuurfactoren, kritische performance indicatoren BOUWSTENEN van de fysieke organisatie: Acties, mensen, middelen, structuur, cultuur, resultaten Vooral de instellingsdoelen voor de langere termijn kunnen relevant zijn voor de huidige Cloud Strategie. Voorbeelden lange termijn instellingsdoelen Voorbeelden van belangrijke instellingsdoelen zijn: Verwerven van meer private inkomsten voor onderzoek Verdergaande zwaartepuntvorming wetenschappelijk profiel Versterken internationale positie Verhogen maatschappelijke bijdrage en impact Differentiëren onderwijsaanbod en verhogen kwaliteit onderwijs door internationalisering Valorisatie Versterken samenwerking met andere universiteiten, onderzoeksinstellingen 3 Zie

9 Template Sourcing Strategie 9 en kennisinstellingen Aantrekken van meer excellente (buitenlandse) studenten, onderzoektalent Verbeteren rendement Ba- Ma- PhD opleidingen Vermeerderen van het aantal docenten met een academische titel Verbeteren van het rendement van opleidingen Ondersteunen van de professionalisering docenten Stimuleren van het leven lange leren, o.a. door flexibele trajecten Afstemmen opleidingen op het profiel en regionale functie van de hogeschool Intensivering van de relaties met het werkveld Verbeteren van de aansluiting voortgezet en middelbaar onderwijs Vermeerderen aantal studenten die een deel van hun studie in het buitenland volgt Verbeteren van de begeleiding van studenten Voorbeeld doelstellingen m.b.t. bedrijfsvoering Bijdrage aan strategische doelstellingen is de maat (business alignment) Concentratie dienstverlening in shared service centra Vraaggestuurde aansturing & overeenstemming over gewenst niveau dienstverlening (SLA) Integratie, efficiëntie en flexibiliteit via architectuur Kostenbesparing t.b.v. investeren in onderwijs en onderzoek 4.2 IT-beleid De instellingen kennen een op die instellingsdoelen afgestemd IT-beleid. Ook de IT-strategie is een belangrijk kader voor de Cloud Strategie. Voorbeelden Voorbeelden van relevante onderdelen van het IT-beleid zijn: ICT-governance (business alignment, vraagsturing, dialoog) verbeteren Service-oriented-architecture (met harmonisatie/standaardisatie van processen en component gebaseerde integratie/flexibiliteit) opzetten Generieke, efficiënte basisdienstverlening en additionele, specifieke dienstverlening invoeren Geïntegreerde, gepersonaliseerd, geavanceerde DLWO (anytime (7x24), anywhere, any device) inrichten Selfservice waar mogelijk invoeren ICT-ondersteuning zelfgeorganiseerde communities voor onderwijs en onderzoek verbeteren Informatiebeveiliging op hoog niveau implementeren, identity management, veilige toegang voor studenten, medewerkers, gasten, partners 4 Kennisdeling en schaalgrootte realiseren met zusterinstellingen via consortia en SURF 4.3 Inbedding Cloud Strategie Bij de uitwerking van de Cloud Strategie zijn bovenstaande onderwerpen van belang als kader. Ze zullen dan ook ingebed worden in de uitwerking van de strategie. Er zijn ook eigenstandige externe ontwikkelingen die de HO-instellingen nopen te komen tot een Cloud Strategie. De enorme toename van het gebruik van IT-services uit de public cloud en de variëteit aan devices die gebruikers hanteren dwingt de HO-instelling tot het formuleren van een strategie die antwoord geeft op de vraag hoe hierop in te spelen. Daarbij is op zijn minst de vraag aan de orde hoe de brug te slaan tussen de eigen IT-omgeving van de instelling en beschikbare/gebruikte cloudservices. 4 Zie ook Toolbox Sourcing SURF: T002, T009

10 10 Template Sourcing Strategie 5. Sourcing Strategie als kader voor de volledige sourcing lifecycle De Sourcing Strategie overkoepelt het volledige sourcing proces (zie daartoe onderstaande figuur 5 ) en biedt structuur voor de sourcing lifecycle. Deze lifecycle omvat de fasen die lopen van besluitvorming over de sourcing van een service of een kavel van services tot daadwerkelijke inzet van de service, tot en met het einde van het contract. SOURCING STRATEGIE ontvlechting en identificatie Sourcing object onderbouwing keuze voorbereiding keuze leverancier evaluatie aanbod commitment met leverancier transitie / implementatie reguliere IT-service einde contract Het aangegeven stappenplan laat zich voor elk gekozen kavel van te sourcen services als volgt uitwerken: 1. Ontvlechting en Identificatie (het object van sourcing wordt nauwkeurig geïdentificeerd en gedefinieerd) Welk kavel van taken/services/applicaties betreft het (verkaveling van te source informatiediensten) Hoe is deze ingebed in de IT-architectuur 6 Welke gegevens en gegevensstromen zijn aan de orde 5 gebaseerd op VKA-model en Implementing Strategic Sourcing, a manager s Guide to World Class best Practices, Christine V. Bullen, Richard LeFave and Gad J. Selig, Van Hare Publishing 6 Zie ook Toolbox Sourcing SURF: T Onderbouwing keuze out-/co-/in-sourcing (voor het object wordt de keuze tot uitbesteding verder onderbouwd) Opstellen initiële business case Overzicht markt voor co- of out-sourcing (eventueel Requests-for-information) Risico analyse en mogelijke maatregelen

11 Template Sourcing Strategie 11 Globaal projectplan met aanduiding projectkosten Go-no go besluit 3. Voorbereiding keuze leverancier (overzicht van benodigdheden en scope, inclusief keuzecriteria leverancier) Initieel ontwerp service-level-agreement 7 Requests-for-proposal relevante leveranciers 8 Vaststelling potentiële leveranciers Vaststelling benodigde middelen Go-no go besluit (leverancier(s)keuze) 4. Evaluatie aanbod (evaluatie contracten en prijzen leveranciers, inclusief interne audit) Beoordeling leveranciers en contracten Borging benodigde budgeten Voorstel inrichting implementatieproces en organisatie Go-no go besluit 5. Commitment met leverancier (definitief contract leverancier en transitieplan) Afgerond en ondertekend contract Transitieplan Risicomaatregelenplan Personeelsplan en trainingsplan 9 Aansturingsplan Test- en validatieplan Go-no go besluit 6. Transitie / implementatie (implementatie uitbesteding) Gecontroleerde uitvoering transitieplan Kennisoverdracht en verwerving Opstellen handleidingen en documentatie In praktijk brengen van aansturing Go-no go besluit 7. Reguliere IT-service (contractbeheer en monitoring) Relatiebeheer met leverancier Procedures en rollen voor rapportages, evaluatie en escalatie Wijzigingenbeheer Kwaliteitsbeheer Update business case 8. Einde contract (beëindiging contract met behoud van noodzakelijke bedrijfsresources) Expertise en competenties Documentatie Tools Hardware Onderstaande uitwerking voor een Cloud Strategie is de voorbereiding op en kader voor bovenstaande vervolgstappen. 7 Zie ook Toolbox Sourcing SURF: T017, T018, T023 8 Zie ook Toolbox Sourcing SURF: T001 9 Zie ook Toolbox Sourcing SURF: T003, T004, T011

12 12 Template Sourcing Strategie 6. Template voor formulering Sourcing Strategie In dit hoofdstuk wordt de template uitgewerkt waarom het in deze notitie draait. In de voorgaande hoofdstukken is uitgelegd hoe deze past in de daar uitgewerkte context. De volgende hoofdstukindeling geeft hoofd componenten voor uitwerking van de Sourcing Strategie: 1. Doelen en uitgangspunten IT-sourcing ( to-be ) 2. Bestaande situatie ( as-is ) 3. Te bewerkstelligen veranderingen ( gap-bridging ) 4. Sourcing opties en keuzes 5. Roadmap en resources 6. Evaluatie strategische resultaten Zie ook Bijlage 8.5, waarin de kale Template wordt gegeven. Voor elk van deze hoofdstukken volgen aanwijzingen, hulpmiddelen en voorbeelden. 6.1 Doelen en uitgangspunten IT-sourcing ( to-be ) Cruciaal voor een Sourcing Strategie is het duidelijk zijn over de doelstellingen die worden nagestreefd. Deze doelen sluiten aan bij de instellingsvisie op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering, alsook op de IT-visie. Voorbeeld doelen Met de service bieden van de kwaliteit en kwantiteit die (minimaal) nodig is voor profilering en excellente kwaliteit van onderwijs en onderzoek Verhogen (kosten)effectiviteit van de service Vergroten flexibiliteit van de service in het licht van zich wijzigende behoeftes Snellere time-to-market van een nieuwe service of van aanpassingen en/of uitbreidingen aan een bestaande service Verbeteren van de beschikbaarheid en prestaties van de service Onafhankelijkheid van tijd, plaats en device realiseren voor toegang tot de service Maximale samenhang in de services (ketensamenhang, integratie in de service georiënteerde enterprise architectuur, informatie consistentie) Verlagen kwetsbaarheid door een hogere betrouwbaarheid van de service Verhogen volwassenheidsniveau instelling m.b.t. IT-sourcing Adequate informatiebeveiliging behouden Als sourcing beleid kiest de instelling voor een aantal uitgangspunten voor de sourcing life-cycle van services. Voorbeeld uitgangspunten 1. De HO-instelling hanteert (ook) bij right-sourcing van IT-services een functiescheiding tussen vraag en aanbod. IT-Sourcingbeleid en vraagmanagement zijn belegd bij het Instelling Informatie Management in samenwerking met het afdelings-/facultair informatiemanagement en functioneel informatiemanagement bij de diensten. Het technische transitie- en aanbodmanagement zijn belegd bij de eigen ICT-dienst. 2. De HO-instelling maakt, voor de IT-services die onder verantwoordelijkheid van de HO-instelling worden geboden, een gemotiveerde keuze voor de leverancier. Als

13 Template Sourcing Strategie 13 leverancier kunnen optreden - de eigen ICT-dienst van de instelling als interne leverancier (in-sourcing, private cloud), - een samenwerkingsverband met andere HO-instellingen als een (SURF) shared service (co-sourcing, community cloud), - een marktpartij die de service breed in de markt aanbiedt (out-sourcing, public cloud). De leverancierskeuzes worden gemaakt op het niveau van IT-services voor onderwijs-, onderzoek- en bedrijfsvoeringsprocessen en niet op IT-systeemniveau. De beoordeling geschiedt primair op het niveau van functionele en niet-functionele criteria (inclusief performance, continuïteit, e.d.) en benodigde kosten. De door de leverancier toegepaste technologie is daaraan ondergeschikt. De leverancier dient aan te kunnen tonen dat kwaliteit en continuïteit van het geleverde gewaarborgd zijn via relevante en erkende certificeringen, dan wel gelijkwaardige bewijsmiddelen. <<nog te concretiseren in SURF verband>> 3. De HO-instelling kiest in principe voor het model van co- of out-sourcing ( Cloud-tenzij ) als - de service niét tot de hoofdtaken van de eigen IT-ondersteuning wordt gerekend (co-sourcing, out-sourcing), - de service niét specifiek is voor de HO-instelling, maar wél voor de WO/HO sector (co-sourcing), - er een sterke markt is van leveranciers voor de service (out-sourcing), - de HO-instelling zelf onvoldoende in staat is de benodigde flexibiliteit, kwaliteit, efficiëntie, continuïteit en veiligheid van de service optimaal te waarborgen (co-sourcing, out-sourcing). De HO-instelling kiest in principe voor het model van in-sourcing als - met de service een duidelijk en specifiek strategisch belang van de HO-instelling aan de orde is dat verschilt van die van andere Nederlandse HO-instellingen en het de profilering van de HO-instelling dient, - wet- en regelgeving de HO-instelling daartoe noodzaken, - de HO-instelling erg kwetsbaar is bij verstoringen van de service en er onvoldoende waarborgen door een externe leverancier geboden kunnen worden van kwaliteit, efficiëntie, continuïteit en veiligheid. Tot slot kiest de HO-instelling er voor altijd het opdrachtgeverschap voor en regiefunctie op te betrekken services binnen de instelling te beleggen. 4. De keuze wordt uiteindelijk bekrachtigd met een service-level-agreement tussen HO-instelling en leverancier, waarin afgesproken kwaliteiten, waarborgen en kosten zijn vastgelegd, alsook de wijze waarop deze prestaties worden gemonitord, beoordeeld (bonus-malus) en zo nodig gewijzigd. In de SLA zijn verder de bepalingen opgenomen die nodig zijn om aan het einde van de contractperiode een adequate voortzetting van het contract of beëindiging met overstap naar een andere leverancier goed mogelijk te maken (exit strategie) Als object van sourcing gelden goed onderscheidbare (clusters van) componenten (kavels) in de IT-architectuur van de HO-instelling, waarvan de interfaces met andere, gekoppelde componenten duidelijk zijn gedefinieerd. De componenten kunnen liggen op zowel het niveau van IT-infrastructuur (IAAS), IT-platform (PAAS) als software (SAAS). De vastgestelde IT-architectuur principes van de HO-instelling zijn steeds van toepassing. Zo worden bij voorkeur open standaarden voor 10 Zie verder de Toolbox Sourcing SURF: T013, T017, T023

14 14 Template Sourcing Strategie toegang tot IT-services en gegevensuitwisseling gebruikt. De principes van strong coherence en loose coupling krijgen de aandacht. 6. De beheersbaarheid van het IT-landschap is een belangrijk aspect als het aantal leveranciers toeneemt (multi-vendor management). Daarom worden services zoveel mogelijk gegroepeerd, om daarvoor één sourcing-partner te kunnen kiezen. De verkaveling vindt plaats op basis van - technische en functionele afhankelijkheden tussen services (IT-architectuur) - eenheid van informatiedomein - beschikbaarheid van externe leveranciers 7. Bij co- en out-sourcing staat de HO-instelling garant voor het eigendom en de vertrouwelijkheid van extern opgeslagen gegevens, naar Nederlands en Europees recht en waar dat bestuurlijk nodig wordt geacht. Ook voor persoonsgegevens waarborgt de HO-instelling de privacy conform Nederlands recht en eigen Gedragscodes. Alle mogelijk extern opgeslagen gegevens worden daarom op vertrouwelijkheid geclassificeerd. Bij out-sourcing van een service naar een buitenlands bedrijf wordt in de SLA gewaarborgd dat de geclassificeerde gegevens onder de juiste jurisdictie vallen en de gewenste vertrouwelijkheid en privacy is gewaarborgd. De HO-instelling zet zich in voor een gemeenschappelijk landelijk standpunt in VSNU-/HBO Raad- en/of SURF-verband over vereiste en gewenste normen, teneinde ook op dit punt een steviger onderhandelingspositie te bewerkstelligen. 8. Een besluit tot het wijzigen van het model van sourcing van een IT-service wordt gebaseerd op een expliciete, volledige en onafhankelijk opgestelde kosten-baten analyse (business-case, zie Bijlage 8.4) voor de gehele periode, waarbij transitiekosten naar het nieuwe model van sourcing worden meegenomen. Ook de personele consequenties zijn een belangrijk onderdeel van deze analyse. 9. Onafhankelijk van de vorm van sourcing geldt dat de ICT-dienst voor de gebruikers zorgdraagt voor één loket voor technische hulpvragen (eerstelijns ondersteuing). De ICT-dienst organiseert de helpdesk zó dat gebruikers, zonder kennis te moeten hebben van de vorm van sourcing of wie de leverancier is, adequaat geholpen worden. Het loket wordt in samenhang georganiseerd met die van de leveranciers op basis van de ITIL processen change-, problem- en incident-management. Met hantering van deze uitgangspunten is het mogelijk een beslismodel op te stellen voor de keuze van onderbrenging van de IT-service in respectievelijk de private-cloud, community-cloud of public-cloud. Zie daartoe de Bijlage Analyse bestaande situatie ( as-is ) Dit onderdeel schetst de bestaande situatie van de wijze waarop de IT-services worden geleverd. Het bevat het huidige profiel van IT-ondersteuning, mogelijke beperkingen daarin, relevante externe trends en interne ontwikkelingen. Voorbeeld analyse HO-instelling hanteert voor IT vrijwel uitsluitend in-sourcing In hoofdzaak bevindt de leverancier van de huidige IT-services zich binnen de HOinstelling. De HO-instelling laat zich dus kenmerken als een organisatie die grotendeels het in-sourcingsmodel hanteert voor het bieden van de IT-services. Het Informatiemanagement is verder ondergebracht bij een concerndirectie, het functioneel beheer van instellingssystemen is belegd bij de diensten die als houder van het systeem zijn aangewezen en de ICT-dienst is als shared-servicecentrum hoofdleverancier van werkplekondersteuning, netwerk- en ICT-ruimtebeheer,

15 Template Sourcing Strategie 15 serverbeheer, technisch applicatiebeheer en ontwikkeling. De schatting van de jaarlijkse kosten voor de HO-instelling is als volgt. Kostensoort Kosten (M /jaar) Instelling Informatie Management Functioneel beheer ICT-dienst exploitatie Externe inhuur (vooral projecten) Totaal Een erg beperkt aantal services wordt uitbesteed. Het betreft op dit moment het <<door Instelling uit te werken>>. Het applicatie- en technisch beheer worden daarbij uitbesteed aan een externe leverancier en valt dus onder het model van SAAS / out-sourcing / public cloud. Volwassenheid IT-Sourcing HO-instelling Wanneer een HO-instelling gebruik gaat maken van cloud computing heeft dit impact op de inrichting van de organisatie. Niet alle instellingen zijn hier al op voorbereid. Daarom is het goed om bij het analyseren van de bestaande organisatie ook volwassenheid op het gebied van IT sourcing te meten, en zo nodig in de strategie verbetermaatregelen op te nemen. Een manier om de volwassenheid van een organisatie te meten is gebruik te maken van het CMMI-model dat in 2002 door het Carnegie Mellon Software Engineering Institute werd gelanceerd 11. Dit model kent een aantal goed omschreven volwassenheidsniveaus, en levert aanknopingspunten voor verbetering van de processen in een organisatie. De niveaus zijn: 1. processen zijn ad-hoc en niet georganiseerd (initieel/ad-hoc) 2. processen zijn een vast patroon (herhaalbaar, maar intuïtief) 3. processen zijn gedocumenteerd en gecommuniceerd (gedefinieerd proces) 4. processen worden gecontroleerd en gemeten (beheerd en meetbaar) 5. processen volgen good-pratices en zijn geautomatiseerd (geoptimaliseerd) Zie Bijlage 8.2 voor de verdere definiëring. Omdat het CMMI model niet specifiek op sourcing is gericht kwam de Carnegie Mellon Universiteit in 2006 met het e-sourcing Capability Model (escm). 12 Dit tamelijk complexe model kent min of meer dezelfde volwassenheidsniveaus als het CMMI model, maar verbindt aan elk van die niveaus een aantal good practices op het gebied van sourcing. Hiermee kan een instelling bepalen welke processen op orde moeten zijn om een zekere volwassenheid te bereiken. Dit vergroot de kans van slagen van een sourcingstraject. Een grondige audit die op basis van CMMI of e-scm de volwassenheid van de instelling meet- en verbeterpunten aandraagt is een (te) kostbare en tijdrovende zaak. In SURF-verband is een alternatief in ontwikkeling dat als self-assessment tool wordt opgezet en een pragmatische insteek kent. Met een scorelijst kan dan een instelling op relevante aspecten zelf een ruwe inschatting maken van het volwassenheidsniveau op het gebied van sourcing. Ook dit model levert suggestie op voor 11 Zie 12 Zie

16 16 Template Sourcing Strategie verbetering van de organisatie. Het model zal in een volgende versie van dit document onderdeel zijn van de template. Voorbeeld beoordeling maturity volgens het CMMI-model De vraag of modellen van co- en out-sourcing meerwaarde hebben wordt door de HO-instelling op dit moment ad-hoc beantwoord en niet tot nauwelijks onderbouwd met gedegen en onafhankelijk opgestelde business cases. Met betrekking tot ITsourcing is er geen expliciet gedefinieerde en structureel toegepaste afweging van alternatieven voor in-sourcing. De constatering is dus dat de instelling zich op niveau 1 á 2 beweegt. Een verdere detaillering van de aspecten van IT-Sourcing waarop volwassenheid kan worden beoordeeld is gebaseerd op de processen als beschreven in het hoofdstuk over Sourcing Lifecycle Proces Niveau Initieel/ad-hoc Herhaalbaar maar intuïtief Gedefinieerd proces Beheerd en meetbaar Geoptimaliseerd Bepaling Sourcing Strategie Ontvlechting en identificatie Sourcing object Onderbouwing keuze out-/co-/in-sourcing Voorbereiding keuze leverancier Evaluatie aanbod Commitment met leverancier Transitie / implementatie Reguliere IT-service Beëindiging contract SWOT-analyse i.v.m. IT-sourcing Bij een beschrijving van de bestaande situatie past een SWOT-analyse van de praktijk van IT-sourcing binnen de HO-instelling. De belangrijkste constateringen worden als volgt in de SWOT-tabel genoemd. Positief Negatief Intern Sterktes <<door Instelling uit te werken, zie o.a. de maturity-analyse>> Zwaktes <<door Instelling uit te werken, zie o.a. de maturity-analyse>> Extern Kansen <<door Instelling uit te werken, denk aan Voorbeeld doelen in 6.1>> Bedreigingen <<door Instelling uit te werken, bijvoorbeeld: niet-persistent landelijk draagvlak van bestuur en management, gebrek aan overtuigende bestpractices, resistance-to-change, e.d.>>

17 Template Sourcing Strategie 17 Externe ontwikkelingen De markt voor Cloud Computing is ontegenzeggelijk in sterke ontwikkeling. Wereldwijd groeit het aantal leveranciers dat met schaalgrootte en ontwikkelkracht IT-services op alle niveaus van sourcing in de aanbieding heeft. Daardoor zijn er voor de HO-instelling voordelen te behalen zoals snellere innovatie en kosten naar omvang gebruik. De sterke ontwikkeling draagt echter ook risico s in zich. Daarom is risicomanagement erg belangrijk. Het vormt dan ook een onderdeel van het verder uitgewerkte stappenplan IT-Sourcing. In SURF-verband is het bestuurlijke draagvlak gebleken voor het samen optrekken van HO-instellingen in het realiseren van de meerwaarde van Cloud Computing voor zowel het Nederlands hoger onderwijs en onderzoek als voor de individuele instellingen. Een Taskforce Cloud Computing is opgericht die een SURF-cloud-strategie en -actieplan uitwerkt. Door actief in dit programma te participeren kan de HO-instelling profiteren van tenminste gedeelde expertise en onderhandelkracht. Inmiddels is onder aansturing van het SURF CIO Beraad door een Expertisegroep uit HO-instellingen een Sourcing-kit ontwikkeld met behulp waarvan instellingen hun IT-Sourcingbeleid kunnen inrichten. De HO-instelling hoeft zodoende dit wiel niet opnieuw uit te vinden. Interne ontwikkelingen Voorbeeld Vanwege de noodzaak tot bezuinigingen staat er druk op het onderzoek naar de bijdrage die Cloud-Computing daaraan kan leveren. Verder kan men waarnemen dat steeds meer medewerkers en studenten bij hun onderwijs- en onderzoekactiviteiten al van cloud-services gebruik maken. Deze ontwikkeling alleen al noopt tot het hebben van antwoord daarop met een Sourcing Strategie. Denk aan Google Apps, Windows Live, Dropbox, Box.net, Skype, MSN, LinkedIn, Facebook, Twitter, enzovoort. Er bestaat dan ook steeds meer een dubbeling in functionaliteiten die intern worden aangeboden en (vaak gratis) extern betrokken worden. Bovendien is er bij medewerkers en studenten een sterke tendens naar het meebrengen van een eigen device en mobiel gebruik van IT-services: any-time, any-place, any device. Met cloud computing en open standaarden voor toegang tot IT-services wordt dit steeds gemakkelijker te realiseren en te gebruiken. De instelling wordt gedwongen zich de vraag te stellen voor welke IT-services de instelling verantwoordelijkheid neemt en welke losgelaten worden. 6.3 Belangrijkste veranderingen met IT-Sourcing ( gap-bridging ) Op basis van bovenstaande analyse geeft dit onderdeel de belangrijkste te realiseren veranderingen (issues) in het licht van de nieuwe IT-Sourcing Strategie. Voorbeelden 1. Het volwassenheidsniveau van de IT-Sourcing als proces van de HO-instelling zal moeten worden verhoogd. De niveau s 3 á 4 zijn vereisten in het licht van de ambities van de HO-instelling. Dat wil zeggen dat op basis van het uitgewerkte strategisch en tactisch kader een meer systematische invulling wordt gegeven aan de besluitvorming over en het managen van het sourcen van IT-services. 2. In de IT-organisatie zullen vraag- en aanbodmanagement meer helder moeten worden onderscheiden en belegd. 3. Een (globale) IT-architectuur ontbreekt nog voor een adequate onderscheiding van (groepen van) IT-services ( verkaveling ) waarover een besluit over IT-Sourcing genomen moet worden. De belangrijkste voorwaarde voor realisatie van deze veranderingen ( gap bridging ) is de daadwerkelijk inzet door de HO-instelling op deze ontwikkelingen. Nu al kunnen

18 18 Template Sourcing Strategie concrete keuzes gemaakt worden op basis van het hieronder gedefinieerde kader voor transitie en implementatie. Actieve participatie in het SURF-programma Cloud Computing is daarbij geboden om te profiteren van gedeelde expertise, middelen en onderhandelkracht. 6.4 Sourcing opties en keuzes Een belangrijk onderdeel van het sourcing-beleid is het kiezen van kavels van services/informatiediensten waarvan door de Instelling de sourcing-lifecycle wordt ingezet. De IT-architectuur van de instelling, c.q. de proces-, informatie-, functionele services- en data-architectuur, leggen een basis voor de verkaveling. Onderdeel van de Sourcing Strategie is minstens het vaststellen van de criteria op basis waarvan mede m.b.v. de IT-architectuur deze keuzes worden gemaakt. Voorbeelden 1. Het strategische belang van de gegevens die in de service (informatiedienst) aan de orde zijn en de zeggenschap daarover. (al-dan-niet bedrijfskritisch of missie kritisch) 2. Privacy-gevoeligheid en vereiste vertrouwelijkheid van gegevens (compliance) 3. Mate van noodzakelijke beschikbaarheid van de gegevens/faciliteiten in het licht de continuïteit van bedrijfsprocessen 4. Eigendom van de gegevens en de consequenties daarvan 5. Betrouwbaarheid beschikbare leverancier en mogelijkheid tot adequate governance, inclusief SLA 6. Intern noodzakelijk aanwezige competenties voor vormen van sourcing Kosten service/informatiedienst 8. Draagvlak voor standaardisatie van relevante bedrijfsprocessen. Mede met behulp van zogenaamde besliskwadranten kan de instelling voor een (groep van) IT-services de aspecten op eigen waarde en onderling belang beoordelen. Voorbeeld Strategische belang gegevens Laag Hoog <<gewogen services/ informatiediensten>> <<gewogen services/ informatiediensten>> <<gewogen services/ informatiediensten>> <<gewogen services/ informatiediensten>> Zwak Intern aanwezige competenties Sterk De analyses en wegingen leiden tot keuzes van IT-services die hernieuwd de lifecycle voor sourcing wordt ingezet. Zo licht het voor de hand om services, die strategisch onbelangrijke gegevens bewerken en waarvoor intern op een zwak niveau de vereiste competenties aanwezig zijn, voor co- of out-sourcing in aanmerking te laten komen. 13 Denk aan: onderhandelen, leverancier scherp houden, kostenbewustzijn, projectmatig werken, enzovoort

19 Template Sourcing Strategie 19 Voorbeelden keuze te beoordelen services 14 IT-platform voor samenwerking (inclusief voor studenten en/of medewerkers) IT-platform voor synchrone communicatie (multi-mediaal) Middleware (Identity & Access Management, Enterprise Service Bus) IT-platform voor webpresence instelling op Internet Hosting IT-applicaties IT-storage Housing IT-hardware Bibliotheek informatiesysteem Academic Repository Archief systeem Inkoop IT-middelen 6.5 Roadmap en resources <<Uitwerken voor eigen HO-instelling>> 6.6 Evaluatie strategische resultaten Het is verstandig om al in het stadium van bepaling strategie vast te stellen hoe en op basis van welke indicatoren het succes van de gekozen sourcing bepaald wordt. Met de strategische doelbepaling wordt aangegeven welke meerwaarde van herziening van sourcing verwacht wordt. In de business case is de baten-kosten rechtvaardiging opgegeven van de keuze voor een vorm van sourcing. In de SLA zijn operationele performance-indicatoren opgenomen waarover gerapporteerd wordt. Hieruit kunnen kritische prestatie-indicatoren worden geselecteerd voor de beantwoording van de vraag of de ingevoerde sourcing van de IT-service(s) succesvol was. Voorbeelden KPI s KPI Tevredenheid van gebruikers, vraagmanagement en aanbod-management 15 Beschikbaarheid service en gegevens Meetmethode Enquêtes + interviews Geautomatiseerde rapportage tools Incidenten rond vertrouwelijkheid en privacy gegevens Flexibiliteit van noodzakelijke en gewenste tussentijdse aanpassingen in de service Incidenten rapportage Verslagen overleg instelling-leverancier Kosten service Financiële rapportages 14 Voor een meer volledige lijst van mogelijke objecten van sourcing, zie de Bijlage Zie volgend hoofdstuk over strategische, tactische en operationele aansturing

20 20 Template Sourcing Strategie 7. Strategische, tactische en operationele aansturing Onderstaand diagram geeft het zogenaamde Demand-supply-governance model (DSGM) van IT-services. 16 KLANT REGIEDOMEIN LEVERANCIER Strategie, architectuur en innovatie Demand management Supply management Business demand Relatie Mgt Requirements Mgt Financieel Mgt Service Portfolio Mgt Contract Mgt Performance Mgt Cost control Relatie Mgt Delivery Service level Mgt Service delivery Mgt In het model neemt de regiefunctie van IT-sourcing een centrale positie in. Deze organisatiefunctie is intermediair tussen de vragers en aanbieders van services. De regierol richt zich op het tegemoet komen aan eisen en wensen van de organisatie(delen) binnen de kaders van instellingsbeleid en beschikbare middelen. Onderdeel van het instellingsbeleid is de Sourcing Strategie, dat als kader dient voor het aanbod beheer (supply management). Op strategisch niveau zijn IT- en Sourcing Strategie, architectuur en innovatie de belangrijkste aandachtsgebieden, op tactisch niveau zijn dat demand mangement en supply management en op operationeel niveau service delivery management. Voor alle in het schema genoemde organisatiefuncties is het voor de instelling van belang duidelijk te expliciteren hoe deze in de organisatie zijn belegd, en hoe ze binnen de governance structuur voor besluitvorming en prestatie monitoring zijn ondergebracht. Op strategisch niveau zal het Instellingsbestuur de eindverantwoordelijkheid dragen. Ook domeineigenaren spelen een rol in de sourcing-aanpak van het eigen domein. De regie-organisatie zal verder uitwerking moeten geven aan de onderscheidbare rollen in voorbereiding, implementatie en onderhoud/beheer Zie Sourcing Governance Framework, Sourcing-regie wordt kernactiviteit, Quint Wellington Redwood; of SURF Sourcing Toolbox T030 Bestuurlijke Handreiking Sourcing 17 Zie ook Toolbox Sourcing SURF: T020

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine.

Businesscase. Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Businesscase Dit document is een sjabloon voor een businesscase rond sourcing en is gebaseerd op artikelen uit het blad Informatie Magazine. Colofon Datum 14 oktober 2010 Referentie Auteur BusinessCase

Nadere informatie

IT-SOURCING & CLOUD STRATEGIE UT

IT-SOURCING & CLOUD STRATEGIE UT IT-SOURCING & CLOUD STRATEGIE UT Leidraad voor het sourcen van IT-services Jan Evers, 26 maart 2013 Kenmerk: SB/UIM/12/1217/EVS IT-Sourcing & Cloud Strategie UT versie 1.1.docx 1 van 15 Inhoudsopgave Samenvatting...

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Inrichtingsvoorstel SURFaudit April 2011 Versie 1.2, Alf Moens, voor advies naar CIO Beraad, CvDUR en Comit

Inrichtingsvoorstel SURFaudit April 2011 Versie 1.2, Alf Moens, voor advies naar CIO Beraad, CvDUR en Comit pagina 1 / 9 Inrichtingsvoorstel SURFaudit April 2011 Versie 1.2, Alf Moens, voor advies naar CIO Beraad, CvDUR en Comit In juni 2010 heeft het bestuur van het platform ICT en Bedrijfsvoering ingestemd

Nadere informatie

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht

Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 21 November 2013 Utrecht Workshop transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 21 November 2013 Utrecht Agenda Introductie Aanleiding Cloud in het onderwijs Veranderingen voor de organisatie Interactieve workshop Afsluiting 2 Aanleiding

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

Contract- en Service Management in de CLOUD. 29 September 2011

Contract- en Service Management in de CLOUD. 29 September 2011 Contract- en Service Management in de CLOUD 2011 29 September 2011 Agenda Opening CLOUD Service Management in de cloud (de praktijk) Vragen / discussie Opening Opening Jos Beeloo Service Manager Gerard

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Van Beheer naar Regie: Ontwerp Aeres. Sir Bakx, [SB.it] / SURFmarket Steven Verstraten, hoofd ICT Aeres groep

Van Beheer naar Regie: Ontwerp Aeres. Sir Bakx, [SB.it] / SURFmarket Steven Verstraten, hoofd ICT Aeres groep Van Beheer naar Regie: Ontwerp Aeres Sir Bakx, [SB.it] / SURFmarket Steven Verstraten, hoofd ICT Aeres groep Aeres Groep Groene sector in midden Nederland 20 locaties: Utrecht, Flevoland en Gelderland

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 Executive summary Cloud computing is een veelgehoorde term. Cloud computing is geen architectuurconcept maar een manier om een

Nadere informatie

THIS is IT! Kadaster en Sourcing Stella Kuin & Robert Schotman 3 februari 2011

THIS is IT! Kadaster en Sourcing Stella Kuin & Robert Schotman 3 februari 2011 THIS is IT! Kadaster en Sourcing Stella Kuin & Robert Schotman 3 februari 2011 Agenda : Kadaster en Sourcing Proces Sourcing strategie Meerjaren Beleidsplan Kadaster Verkaveling HR aspecten Marktconsultatie

Nadere informatie

MBOcloud. Startdocument

MBOcloud. Startdocument MBOcloud Startdocument Juni 2012 1 Aanleiding Cloud Computing is een thema dat gedurende enige tijd speelt. Er is veel over bekend en er is op allerlei wijze aandacht aan besteed binnen de MBO sector.

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren!

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! (de mens in het proces) Ronald Vendel Business Development manager Ruim 20 jaar ervaring Gestart in 1990 Software specialisme: Procesmanagement (BPM)

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

IAM en Cloud Computing

IAM en Cloud Computing IAM en Cloud Computing Cloud café 14 Februari 2013 W: http://www.identitynext.eu T: @identitynext www.everett.nl www.everett.nl Agenda 1. Introductie 2. IAM 3. Cloud 4. IAM en Cloud 5. Uitdagingen 6. Tips

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009 : Inkopen Complexe Techniek? 20 april 2009 Ir. Richard Heijne den Bak MTD Teamleider IT-inkoop/pakketselectie Mitopics Docent Nevi Inkoopacademie Inhoud Voorstellen Context IT-inkoop Omgaan met complexiteit

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers IT beheer: zelf doen is geen optie meer Ed Holtzer Jurian Burgers Het leven is te kort om zelf iets te doen wat men tegen betaling ook door anderen kan laten verrichten. William Somerset Maugham Engels

Nadere informatie

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Ir. Eric Heemskerk Vancis BV SARA en Vancis SARA BV heeft een nationale rol als Supercomputer en e-science Support Center voor Onderwijs en Wetenschap.

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie CIBER Nederland BV Agenda SURF 1. Introductie CIBER 2. Visie Cloud Services 3. Visiei Position Paper Beliefs 4. Hoe kan CIBER hepen 2 Titel van de presentatie 1. Introductie CIBER Nederland? Feiten en

Nadere informatie

SURFshare. Shared application services & expertise. Edwin van der Zalm directeur SURFshare

SURFshare. Shared application services & expertise. Edwin van der Zalm directeur SURFshare SURFshare Shared application services & expertise Edwin van der Zalm directeur SURFshare Wat is en wat biedt SURFshare? Agenda 1. Achtergrond 2. Doel en domein 3. Meerwaarde 4. Welke diensten biedt SURFshare

Nadere informatie

Handleiding voor het SURF Groene ICT Maturity Model

Handleiding voor het SURF Groene ICT Maturity Model Een zelfscan voor Groene ICT en Duurzaamheid in de organisatie Auteur(s): Met dank aan: Versie: Gebaseerd op: Albert Hankel Henk Plessius, Dirk Harryvan, Bert van Zomeren 2.0 SGIMM v2.0 Datum: 16-04-2015

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Meer Business mogelijk maken met Identity Management

Meer Business mogelijk maken met Identity Management Meer Business mogelijk maken met Identity Management De weg naar een succesvolle Identity & Access Management (IAM) implementatie David Kalff OGh 14 september 2010 't Oude Tolhuys, Utrecht Agenda Herkent

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Sourcing realiseert u onder andere met behulp van een van de volgende oplossingsrichtingen:

Sourcing realiseert u onder andere met behulp van een van de volgende oplossingsrichtingen: Sourcing ADVISORY Sourcing wordt door veel organisaties omarmd als een belangrijk middel om de financiële en operationele prestatie te verbeteren. Welke functies binnen de organisatie behoren echt tot

Nadere informatie

Servicedesking! Hot or Not? Egbert van der Steege MSc

Servicedesking! Hot or Not? Egbert van der Steege MSc Servicedesking! Hot or Not? Egbert van der Steege MSc FACTO CONGRES 2013 Servicedesking! Hot or Not? 11 juni 2013 BENT U TEVREDEN OVER DE PERFORMANCE VAN UW (FACILITAIRE) SERVICEDESK? DRAAGT UW (FACILITAIRE)

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen

Last but not least. Hoofdstuk 35. Bijlagen Last but not least Hoofdstuk 35 Bijlagen V1.2 / 01 februari 2016 Geen copyright! MCTL is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Gebaseerd op een werk van

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

25 Het CATS CM Maturity Model

25 Het CATS CM Maturity Model 25 Het CATS CM Maturity Model Op basis van de ervaringen die zijn opgedaan in het advies- en trainingswerk van CM Partners is, uitgaande van CATS CM, een volwassenheidsmodel opgesteld dat ingezet kan worden

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Outsourcen, niet meer weg te denken.

Outsourcen, niet meer weg te denken. Outsourcen, niet meer weg te denken. Outsourcen, een Engelse term, roept vaak in Nederland meteen het beeld op van internationaal en India. De feitelijke betekenis van het woord outsourcen is uitbesteden

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice

Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice De thema voor deze presentatie: Onderzoeksresultaten betreffende het

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Onderwijsgroep Tilburg. De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg

Onderwijsgroep Tilburg. De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg Onderwijsgroep Tilburg De Blauwdruk van Onderwijsgroep Tilburg Even voorstellen Jan Schrevel jan@jsad.nl +31625181818 Projectleider Blauwdruk Joël de Bruijn jdebruijn@onderwijsgroeptilburg.nl +31614241587

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010

Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Stand van zaken IM in Nederland Informatiemanagement onderzoek Quint Wellington Redwood 2010 Tanja Goense 16 September 2010 Programma Even voorstellen Opzet onderzoek Bevindingen Samengevat Foodforthought

Nadere informatie

agenda Wat is cloud? Stellingen toekomstvisie MBOcloud Hoe kan het eruit gaan zien? Programma MBOcloud Peiling samenwerking

agenda Wat is cloud? Stellingen toekomstvisie MBOcloud Hoe kan het eruit gaan zien? Programma MBOcloud Peiling samenwerking agenda Wat is cloud? Stellingen toekomstvisie MBOcloud Hoe kan het eruit gaan zien? Programma MBOcloud Peiling samenwerking Cloud? Cloud computing refers to on-demand network access to a shared pool of

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed Cloud Computing -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015 Opvallend betrokken, ongewoon goed Agenda Inleiding Mijn achtergrond Over Innvolve Cloud Computing Overwegingen Afsluiting

Nadere informatie

Incore Solutions Learning By Doing

Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Learning By Doing Incore Solutions Gestart in November 2007 Consultants zijn ervaren met bedrijfsprocessen en met Business Intelligence Alle expertise onder 1 dak voor een succesvolle

Nadere informatie

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur.

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. ITIL Wat is ITIL? Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. Begrippen Rol Functie Proces Proceseigenaar Procesmanager Product Dienst Problem Problem

Nadere informatie

Datum: 31 augustus 2011

Datum: 31 augustus 2011 ICT assessment Methodiek: ITEM-C ICT assessment Ontwikkeld door: ITEM-C advies en interim management Auteur: H.W. Gooskens Datum: 31 augustus 2011 Copyright: ITEM-C advies en interim management Niets uit

Nadere informatie

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. IT Service CMM Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 2 GESCHIEDENIS EN ACHTERGROND...

Nadere informatie

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Enabling Enterprise Mobility Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Nieuwe werkplek & digitaal toetsen Hanzehogeschool Groningen Agenda 1. Introductie Chantal Smelik Microsoft Maaike van Mourik project

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Slimmer organiseren door samenwerken. Workshop Digitaal Bestuur Congres 20 januari 2011

Slimmer organiseren door samenwerken. Workshop Digitaal Bestuur Congres 20 januari 2011 Slimmer organiseren door samenwerken Workshop Digitaal Bestuur Congres 20 januari 2011 Wenkend perspectief Conglomeraat/federatie van SSC (regionaal/functioneel) SSC in Cloud Samen innovaties oppakken

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Betere dienstverlening door eigen verantwoordelijkheid. Stop met procesgericht ICT-beheer!

Betere dienstverlening door eigen verantwoordelijkheid. Stop met procesgericht ICT-beheer! Betere dienstverlening door eigen verantwoordelijkheid Stop met procesgericht ICT-beheer! Agenda 19.00 Welkom 19.05 Terugblik op presentatie Service managersdag 2011 19.30 Gelaagdheid in dienstverlening

Nadere informatie

Kernwaarden versus principes. Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011

Kernwaarden versus principes. Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011 Kernwaarden versus principes Johan Hobelman Nieuwegein, november 2011 Enkele definities van architectuurprincipes: Fundamentele organisatiespecifieke keuzes Richtinggevende afspraken Regels en richtlijnen

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is PQR Lifecycle Services Het begint pas als het project klaar is IT wordt een steeds crucialer onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Waar u ook bent, het moet altijd beschikbaar en binnen bereik zijn.

Nadere informatie

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Van contractbeheer naar contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Doel van de presentatie (1) Waarom verdient contractmanagement een speciale

Nadere informatie

Uw specialist in technisch management

Uw specialist in technisch management IP-Solutions Het technisch beheer van installaties staat onder druk. De toenemende concurrentie, kostendruk en veranderende wet- en regelgeving vraagt om grotere transparantie, flexibiliteit en efficiency.

Nadere informatie

IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat?

IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat? IT Vernieuwing wie waarborgt resultaat? ir. Richard Heijne den Bak Lezing ICT Zorg 004 en mei in Ede GOUDA 08-573 HENGELO (O) 074-674067 M I T O P I C S BV WWW.MITOPICS.NL INFO@MITOPICS.NL Even voorstellen

Nadere informatie

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur We behandelen in dit document de 5 stappen naar een dynamische it-infrastructuur:

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht

Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011. Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Voorlopige resultaten Informatiemanagement onderzoek 2011 Woensdag 19 oktober NGI IM Utrecht Agenda 19.00 19.15 Welkom en inleiding 19.15 19.45 IM Onderzoek 2011 19.45 20.15 Pauze 20.15 21.00 Discussie

Nadere informatie

Strategisch Vendor Management

Strategisch Vendor Management Strategisch Vendor Management Visie op Strategisch Vendor Management en wat betekent het voor uw organisatie? Door: YouzQ B.V. Introductie Het aansturen van meerdere leveranciers door 1 partij verdeeld

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Vragenlijst Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Haarlem, 2011 Inleiding Terremark heeft sinds de opkomst van server virtualisatie in het begin van deze eeuw veel RFI s en RFP s beantwoord. Deze

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 mieke.roelens@ctg.com +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld

Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Moderne vormen van samenwerken Maarten Groeneveld Samenwerken Het moderne kantoor met Office 365 Maarten Groeneveld ICT Adviseur - ICT Architectuur - Sourcing - Business & IT Alignment 1. Introductie Visie

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix Trends in de Campusinfrastuctuur In samenwerking met Stratix Agenda Workshop Trends in Campusinfrastructuur 30-4-2015 Agenda Introductie: SURFnet Automated Networks IaaS en SaaS Wireless Privacy en Security

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd De regiepiramide ontsluierd Inleiding Regie is een veelgebruikte term voor een vorm van organiseren in het facilitaire werkveld. Toch is het lang niet altijd duidelijk wat er precies onder moet worden

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Bewustwording (Klik hier) Structureren en borgen (Klik hier) Aanscherping en maatwerk (Klik hier) Continu verbeteren (Klik hier) Solviteers

Nadere informatie

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht.

OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. OUTSOURCING In dit document wordt het begrip outscourcing of aanbesteding nader toegelicht. Vormen van outsourcing In praktijk zien we verschillende vormen van outsourcing die we verder niet toelichten

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Innervate is DE adviespartner voor ICT strategie en ICT technologie vraagstukken.

Innervate is DE adviespartner voor ICT strategie en ICT technologie vraagstukken. Cloud computing Kennismaking Innervate is DE adviespartner voor ICT strategie en ICT technologie vraagstukken. Onze kennis, ervaring, methodieken en ons netwerk levert aantoonbare toegevoegde waarde en

Nadere informatie

Whitepaper Succesvol migreren naar de cloud

Whitepaper Succesvol migreren naar de cloud Whitepaper Succesvol migreren naar de cloud Jitscale Einsteinbaan 4a 3439 NJ Nieuwegein The Netherlands T: +31(0)88 00 22 777 F: +31(0)88 00 22 701 E: info@jitscale.com www.jitscale.com Introductie De

Nadere informatie