THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers - Commissie Analyse & Toxicologie

Vergelijkbare documenten
THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers - Commissie Analyse & Toxicologie

THERAPEUTIC DRUG MONITORING

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers - Commissie Analyse & Toxicologie

Apotheek Ziekenhuis Rijnstate

mediane spiegel: afname 6-14 uur na de eerste dosis óf dalspiegel: afname 30 minuten vóór een gift

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Individuele Bereidingen. Tobramycine 520 mg elastomeerpomp, 100 ml

Colistine verneveling bij ventilator-associated pneumonia. Guido Bastiaens, MD PhD AIOS Medische Microbiologie

Dosering van antibiotica tijdens dialyse. Anke Reuser AIOS Anesthesiologie

Het optimaal continu doseren van flucloxacilline bij niet-kritisch zieke patiënten

Vancomycine Therapeutisch drug monitoring

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers -- Commissie Analyse en Toxicologie

Aanpassen antibioticadoseringen tijdens continue veno veneuze

LET OP: dit is een onbeheerde kopie; de inhoud kan gewijzigd zijn.

Assortiment laboratorium apotheek

Doseeradviezen: zie SAP (klik op tekst onder uitslagen in kolom opmerkingen vakspecialist ) of laboratoriumapotheker telefoon:

Farmacodynamie: huidige gegevens. antibiotica :

Geneesmiddel- en toxicologische bepalingen laboratorium Klinische Farmacie en Toxicologie MUMC+

De kwaliteit van doseringsadviezen bij therapeutic drug monitoring van aminoglycosiden op de intensive care

Midazolam spiegels. MDO IC Voordracht. Sander Wout AIOS Anesthesiologie 5 januari 2018

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers Commissie Analyse & Toxicologie

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Individuele Bereidingen. Vancomycine 4 g elastomeerpomp, 120 ml

Doseren van geneesmiddelen bij morbide obese patiënten. Carli Wilmer MSc AIOS Ziekenhuisfarmacie UMCN / CWZ

TDM van betalactam antibiotica op de IC: toekomstmuziek

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers - Commissie Analyse & Toxicologie

PUBLIEKSBIJSLUITER OBRACIN

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van Aminoglycosiden. Wilhelmina Ziekenhuis Assen 15 december V Utrecht, september 2018

Basale Farmacokinetiek op de Intensive care Armand R.J. Girbes & Noortje Swart

THERAPEUTIC DRUG MONITORING

Red Man Syndroom bij vancomycine. Emmy Janssen, 5 maart 2019

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Individuele Bereidingen. Flucloxacilline 3 g in 100 ml medicatiecassette

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van aminoglycosiden. BovenIJ Ziekenhuis 28 maart 2018 te Amsterdam V Utrecht, september 2018

Melissa Depypere 18/04/2012

Pharmacokinetics of Antifungal Medication in the ICU-population

Algemene kennis over farmacokinetiek (PK)

Doseren van Antibiotica PK/PD. Dr. Michiel van Agtmael, internist-infectioloog & klinisch farmacoloog

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van aminoglycosiden. Ziekenhuis Amstelland 16 mei 2018 te Amstelveen V Utrecht, september 2018

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers - Commissie Analyse & Toxicologie

antibiotica : Hoe moet men doseren?

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Individuele Bereidingen. Piperacilline 6 g / Tazobactam 0,75 g medicatiecassette, 100 ml (ZI )

Beleid bij de geboorte van een baby van een HIV-positieve moeder Prof. dr. Koenraad Smets Update januari 2017

Evaluatie van surveillance hemoculturen bij hematologische patiënten onder immunosuppressiva

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van aminoglycosiden. Alrijne Ziekenhuis te Leiderdorp 9 mei 2018 V Utrecht, september 2018

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

Workshop farmacokinetiek. Marieke Zeeman Internist-ouderengeneeskunde Klinisch farmacoloog i.o.

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van aminoglycosiden. Máxima Medisch Centrum 25 april 2018 te Veldhoven V Utrecht, september 2018

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers - Commissie Analyse & Toxicologie

Informatieblad TDM protocol darunavir

200906_oefen.pdf. Tentamen 25 juni 2009, vragen

Risico minimalisatie materiaal betreffende tenofovirdisoproxil voor voorschrijvers - Brochure controle nierfunctie bij behandeling van volwassenen

Farmacokinetiek in klinisch onderzoek. Dr. Floor van Rosse Apotheek Erasmus MC

Nieuwsbrief Commissie Analyse en Toxicologie (CAT)

Beoordelingsrapport fosfomycine

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam

Antibiotica: optimalisatie van dosering voor pasgeborenen

Doseren van Antibiotica PK/PD. Dr. Michiel van Agtmael, internist-infectioloog & klinisch farmacoloog

Frapper fort et frapper vite

Antibiotic Stewardship op een afdeling Intensieve Zorg Pediatrie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

Bijwerkingen op de nier. Patricia van den Bemt Lareb Bijwerkingendag

Ervaring: het aantal in RCTs bestudeerde ouderen is zeer groot.

Informatieblad TDM-protocol nucleoside reverse transcriptase inhibitoren (NRTIs)

Belangrijke aandachtspunten

Farmacodynamie: huidige gegevens. antibiotica :

1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Obracin 80 mg/ 2 ml, oplossing voor injectie 40 mg/ml Obracin 20 mg/ 2 ml, oplossing voor injectie 10 mg/ml

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van aminoglycosiden. Rijnstate Ziekenhuis Arnhem 14 februari 2018 V Utrecht, september 2018

De rol van dubbeltherapie bij de behandeling van ernstige Pseudomonas infecties

Voor de indicatie hartfalen met behouden ejectiefractie (HFpEF) wordt lisinopril door Ephor niet geadviseerd wegens ontbreken van effect.

RISICO MINIMALISATIE MATERIAAL BETREFFENDE TENOFOVIRDISOPROXIL-BEVATTENDE PRODUCTEN VOOR VOORSCHRIJVERS.

NEDERLANDSE SAMENVATTING

Ervaring Aantal ouderen bestudeerd in Randomized Controlled Trials (RCTs) 196 patiënten, gemiddelde leeftijd 67 jaar.(4)

β-lactam and fluoroquinolone pharmacokinetic/pharmacodynamic target attainment in critically ill patients (EXPAT) - interim results

Doseren van antibiotica bij morbide obese patiënten

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Individuele Bereidingen. Meropenem 2 g medicatiecassette 100 ml (ZI )

FARMACOKINETIEK EN ADME-PROCESSEN

ALGEMENE INFO HUIDIG PROBLEEM VRAAG 1 1/02/2018 ANTIMYCOTICA EN LABOPARAMETERS. Sepsis met MOF Stenotrofomonas-sepsis

PK/PD van antibiotica

Personalized medicine bij niertransplantatie. Dirk Jan Moes, Ziekenhuisapotheker Laboratorium TDM & Toxicologie Leids Universitair Medisch Centrum

Targocid poeder voor injectievloeistof. Samenstelling. Targocid bevat als actieve stof teicoplanine.

DOSERING VAN PIPERA ACILLINE/TAZOBACTAM. Leuven, 8 oktober 2011

Dosering: geen dosisaanpassing op basis van leeftijd. Een startdosering van 5 mg wordt geadviseerd.

Eculizumab Veilig en verantwoord gebruik Eculizumab voor ahus patiënten. 15 juni 2016

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van Aminoglycosiden. Ommelander Ziekenhuis locatie Winschoten 10 januari 2018

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Genomineerde FPZ-prijs 2010, projectbeschrijving bloedspotmethode, Apotheek Haagse Ziekenhuizen

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van aminoglycosiden. Flevoziekenhuis Almere 26 februari 2018 V Utrecht, september 2018.

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

Barnidipine C08CA12, december Indicatie Barnidipine is geregistreerd voor de indicatie hypertensie.

Optimale farmaceutische zorg voor patienten met M.Parkinson. Wereld Parkinsondag 2015 Nieuwegein

Therapeutic Drug Monitoring bij gebruik van aminoglycosiden. Admiraal De Ruyter Ziekenhuis 31 januari 2018 te Goes V Utrecht, september 2018

Risicominimalisatie materiaal betreffende Tenofovirdisoproxil bevattende producten voor voorschrijvers

Twee richtingen met één stip aan horizon. Dr. Pieter Helmons, ziekenhuisapotheker MSc. Arthur Wasylewicz AIOS ziekenhuisfarmacie

Therapeutische drugmonitoring van posaconazole: zin of onzin? Timothy Vanwynsberghe

Toezichtresultaten ziekenhuisbezoeken Therapeutic Drug Monitoring Aminoglycosiden

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

Nieuwsbrief Commissie Analyse en Toxicologie (CAT)

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Personalized medicine bij niertransplantatie. Dirk Jan Moes, Ziekenhuisapotheker Laboratorium TDM & Toxicologie Leids Universitair Medisch Centrum

dat lage maximum concentraties (piekspiegels) van pyrazinamide, rifampicine en isoniazide leidden tot resistentie-ontwikkeling van de bacterie.

Polyfarmacie bij ouderen

FFP bewaarprocedure Zet de dooi door?

Transcriptie:

TOBRAMYCINE Geldt voor Doelgroepen: neonaten, kinderen, volwassenen, patiënten met nierfunctievervangende therapie, patiënten met lever- en/of nierfunctiestoornissen. Indicatiegebied: bacteriëmie/sepsis, infecties van de ademhalingswegen, urineweginfecties, onbegrepen koorts bij neutropenie, infecties bij cystische fibrosis (met name veroorzaakt door Pseudomonas aeruginosa). Monstermateriaal Afnametijdstip kleine buis stolbloed; bepaling in serum Methode gebaseerd op 2 spiegels: Spiegel 1: Spiegel 2: of: topspiegel, afname 1 uur na start van een gift toegediend over 30 minuten a. mediane spiegel: afname 6-14 uur na de eerste gift, b. dalspiegel: afname 30 minuten voor de tweede gift Methode gebaseerd op 1 spiegel (minder betrouwbaar): Spiegel 1: of: a. mediane spiegel: afname 6-14 uur na de eerste gift, b. dalspiegel: afname 30 minuten voor de tweede gift Bij hemodialyse: topspiegel, afname 1 uur na start van een gift, spiegel vóór dialyse, spiegel na dialyse Bewaarcondities Inzending Interpretatie 2-8 C (koelkast), bewaring enkele uren buiten de koelkast heeft een verwaarloosbare invloed op de stabiliteit. Klinisch Farmaceutisch laboratorium / Klinisch Chemisch Laboratorium Onderstaande tabel geeft de aan te houden top- en dalspiegels weer. Doelgroep Topspiegel (mg/l) Dalspiegel (mg/l) Referentie Volwassenen en kinderen vanaf 16 jaar Sepsis/IC-patiënten 15-20 <0,5-1 1,4,7 Endocarditis 3-4 <0,5-1 8, 9 Neutropene patiënten 10-12* <0,5-1 CF-patiënten 25-30 0-0,5 34 Kinderen t/m 16 jaar en neonaten Kinderen 8-10** <1 1,4,12 Neonaten (t/m 1 maand PNA) 8-10** <1 1,4,12 Nierfunctievervangende therapie Conventionele hemodialyse 5-10 3 13 CAVH(D), CVVH(D) 8-12 < 2 14 CAPD (i.p toediening) 2-5 2-5 6,15 TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 1 van 8

Intrathecale toediening In liquor Minimaal 20 4, 16 * bij een twee keer daags doseerregime behoren topspiegels van 10-12 mg/l ** bij infecties met micro-organismen met een MIC < 1 mg/l Inleiding Tobramycine behoort tot de groep van de aminoglycosiden. Het bactericide werkingsspectrum is breed en omvat bijna alle gramnegatieve en een aantal gram positieve micro-organismen, zoals Staphylococcus aureus en Staphylococcus epidermidis (1). Tobramycine wordt met name voorgeschreven bij (vermoedelijke) infecties met Pseudomonas aeruginosa. De gemiddelde MIC-waarde voor tobramycine is in de literatuur beschreven van 0,07 tot 3 mg/l (2). De meeste gram-negatieve organismen worden geremd bij een concentratie van 0,01-2,5 mg/l (3,4). Van tobramycine wordt aangenomen dat er sprake is van een sub-mic effect (1). In verband met het optreden van ototoxiciteit en nefrotoxiciteit, gerelateerd aan de hoogte van de dalspiegels, is controle van de dalspiegel noodzakelijk. Voorts is voor een reproduceerbare behandeling een optimale topspiegel noodzakelijk en verdient het aanbeveling ook de topspiegel te laten bepalen. Bij tobramycine zou de kans op toxiciteit iets geringer zijn dan bij gentamicine (4,5). Doseringsrichtlijnen Eerste gift volgens onderstaand schema, vervolg altijd op geleide van spiegels. s Avonds doseren kan de kans op nefrotoxiciteit vergroten (17). Doelgroep Doseringsrichtlijn Referentie Volwassenen en kinderen vanaf 16 jaar* Algemeen 1 dd 5 mg/kg 19 Sepsis/IC-patiënten 1 dd 6 mg/kg 19 Endocarditis 2 dd 1mg/kg 8 Neutropene patiënten** 2 dd 3 mg/kg of 1 dd 5 mg/kg CF-patiënten 1 dd 10 mg/kg 34 Kinderen t/m 16 jaar en neonaten Kinderen 1 maand-1 jaar 1 dd 4 mg/kg 4 Kinderen 1 jaar-10 jaar 2 dd 3 mg/kg 4 Kinderen 10 jaar-16 jaar 2 dd 2,5 mg/kg 4 Neonaten (t/m 1 maand PNA)*** Nierfunctievervangende therapie Conventionele hemodialyse CAVH(D), CVVH(D) CAPD (i.p. toediening) 4 mg/kg per 24 uur of 5 mg/kg per 36 uur 2-3 mg/kg eenmalig na dialyse, vervolg: op geleide van spiegels, richtlijn: 1,5-2 mg/kg na elke dialyse 4-6 mg/kg eenmalig vervolg: op geleide van spiegels 1 e dag 1,7 mg/kg, daarna 1 dd 40 mg in zak (0,6 mg/kg) bij anurische patiënten (<100ml/dag) 26 27 4,13,23 4,14 15,23 TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 2 van 8

Intrathecale toediening Volwassenen 1 dd 5 mg (soms 10 mg) 16 Kinderen 1 dd 1-4 mg 1 *dit zijn standaard doseerintervallen; onderstaande tabel geeft voor volwassenen de doseerintervallen per leeftijdscategorie en nierfunctie weer (19). Bij zeer slechte nierfunctie wordt geadviseerd om alternatieve therapie te overwegen. ** neutropene patiënten: onderzoek naar de effectiviteit van 1 maal daags tobramycine is slechts beperkt aanwezig zodat geen voorkeur kan worden uitgesproken voor dosering. *** neonaten: altijd op geleide van spiegels, serum kreatininewaarde is in de eerste levensweek geen betrouwbare parameter Doseerinterval in uren (19): Serum <90 90-120 120-150 150-200 mmol/l kreatininewaarde mmol/l mmol/l mmol/l Leeftijd (jaren) Interval (uren) Interval (uren) Interval (uren) Interval (uren) 40 24 24 24 36 50 24 24 24 36 60 24 24 36 36 70 24 24 36 48 80 24 36 36 48 90 24-36 36 48 Aminoglycoside vermijden Spiegelafname Voor het berekenen van een doseeradvies worden twee spiegels afgenomen. Een spiegel kort na toedienen van de gift, waaruit informatie over het verdelingsvolume verkregen kan worden en een spiegel halverwege of vlak voor de volgende gift. Met deze tweede spiegel kan informatie over de eliminatiesnelheid verkregen worden (24). Op welk tijdstip de tweede spiegel afgenomen wordt, is afhankelijk van de methodiek die gebruikt wordt. Bij een niet- Bayesiaanse methodiek wordt een spiegel 30 minuten voor de volgende gift afgenomen. Bij gebruik van een Bayesiaanse methodiek ligt het afnametijdstip tussen 6-14 uur na toediening van het infuus (optimale tijdstip: 1,44 x t 1/2 ) (25). Onderstaand afnameschema geeft daarvoor een praktische richtlijn. Bij hemodialyse wordt, indien praktisch haalbaar, geadviseerd om naast de topspiegel, zoals hierboven beschreven, voor en na dialyse een spiegel af te nemen om de klaring tijdens dialyse te bepalen. Vervolgspiegels: - bij gelijkblijvende nierfunctie: wekelijks - bij wisselende nierfunctie, IC-patiënten, septische patiënten, dialysepatiënten en neonaten: minimaal twee keer per week. Interpretatie resultaten Aan de hand van bovengenoemde streefwaarden wordt een doseeradvies geformuleerd. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van de populatiemodellen in de bijlage. Voor IC-patiënten bestaat een apart populatie-model dat rekent met een groter verdelingsvolume; dit wordt o.a. bij sepsis gezien. Voor neonaten kan een afgeleide vorm van het model voor gentamicine TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 3 van 8

toegepast worden (op basis van gewicht) (26). Dit model is onafhankelijk van de serum kreatininewaarde. Bij neonaten wordt naar een lagere topspiegel gestreefd dan bij volwassenen, aangezien de MIC-waarde van de meest relevante micro-organismen bij deze patiënten kleiner is dan 1 mg/l. Bij micro-organismen waarvan de MIC-waarde hoger is, zou overwogen moeten worden om hogere topspiegels na te streven. Ook bij endocarditis-patiënten is dit laatste van belang: bij ongevoelige micro-organismen zou overwogen moeten worden om hoger te doseren om hogere topspiegels na te streven. Patiënten met CF hebben over het algemeen een goede totale lichaamsklaring. Dit heeft lagere topspiegels en een kleiner oppervlak onder de curve (AUC) tot gevolg. Bij CF dient daarom in de regel hoog gedoseerd te worden, zodat concentraties verkregen worden die (voldoende lang) effectief zijn (11). In de literatuur zijn geen gegevens bekend over optimale concentraties in liquor na intrathecale toediening. Voor het geven van een nieuwe intrathecale dosering kan de concentratie in liquor worden bepaald. Het lijkt rationeel om ook hier een topspiegel van minimaal 10 maal de MIC aan te houden (> 20 mg/l) (4,16). Indien een spiegel langer dan circa 10-12 uur lager is dan 0,5 mg/l kan overwogen worden (afhankelijk van soort micro-organisme, co-medicatie en toestand van de patiënt) tweemaal daags te gaan doseren. Bij een te hoge dalspiegel kan het doseerinterval verlengd worden naar 36 of 48 uur (7). Zie hiervoor de tabel met doseerintervallen. Indien er een doseerinterval langer dan 48 uur berekend wordt, dient het toedienen van een aminoglycoside heroverwogen te worden, wegens gebrek aan gegevens over doseerintervallen langer dan 48 uur. Achtergrondinformatie Al enige tijd bestaat het beleid om korte kuren aminoglycoside voor te schrijven waarbij hoge topspiegels met grotere intervallen tussen doseringen worden nagestreefd (in de praktijk veelal 1 maal daags). Door het aanhouden van grotere intervallen neemt de toxiciteit af, aangezien een hoge dalwaarde één van de risicofactoren voor het ontstaan van nefrotoxiciteit is (7). Daarnaast neemt de effectiviteit door het aanhouden van grotere intervallen en hoge topspiegels mogelijk toe. Dit zou veroorzaakt worden doordat de werking van tobramycine bij hogere topspiegels toeneemt (concentratie-afhankelijke killing) (28). Tevens leidt het frequenter doseren van tobramycine tot reductie van de opname van tobramycine door microorganismen (post-exposure resistance) (29). Verlenging van het doseerinterval zou dit effect verminderen. Bij CF-patiënten worden vaak infecties gezien die veroorzaakt worden door Pseudomonas aeruginosa. Tobramycine zou effectiever te zijn tegen Pseudomonas aeruginosa dan andere aminoglycosiden (20). Ook hier is bewijs dat een eenmaal daagse toediening even goede resultaten met minder nefrotoxiciteit geeft dan de driemaal daagse (34, 35). Bij patiënten met neutropenie en koorts bestaat nog discussie of een twee keer daagse toediening danwel een één keer daagse toediening de beste resultaten geeft. Er zijn momenteel nog onvoldoende gegevens waaruit een voorkeur kan blijken. Toxiciteit De toxiciteit van tobramycine bestaat voornamelijk uit renale, oto- en vestibulotoxiciteit. Factoren als hypotensie, volume-depletie, leeftijd en gelijktijdige toediening van andere nefrotoxische en ototoxische geneesmiddelen kunnen de kans op nefrotoxiciteit en ototoxiciteit vergroten (1). De toxiciteit is bij eenmaal daagse toediening minder dan bij toediening meerdere malen per dag, waarbij de effectiviteit gelijk blijft (30, 34, 35). Bij patiënten die veelvuldig aminoglycosiden krijgen zou audiologische controle geïndiceerd zijn. De meeste schade treedt op in het hoge tonen gebied (>8000Hz). TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 4 van 8

Nefrotoxiciteit treedt veelal 10 tot 14 dagen na start van een eenmaal daagse therapie op. Door cumulatie van tobramycine bij relatief hoge dalspiegels kan daarnaast tevens oto- en vestibulotoxiciteit ontstaan. Nefrotoxiciteit is veelal reversibel, oto- en vestibulotoxiciteit meestal niet. De opname van tobramycine in de renale tubuli en het middenoor is echter al bij relatief lage concentraties verzadigbaar, zodat hogere concentraties niet leiden tot een hoger risico op toxiciteit (1). Interacties Zie onderstaande tabel voor geneesmiddelen die een interactie geven met tobramycine: Geneesmiddel Effect Referentie ß-lactam antibiotica Synergistisch effect 1 Aminoglycosiden Verhoging kans op ototoxiciteit en 1,31 nefrotoxiciteit Hoge doses lisdiuretica Verhoging kans op ototoxiciteit 1,31 Ciclosporine, tacrolimus, Verhoging kans op nefrotoxiciteit 1,31 platinaverbindingen, amfotericine B, cefalosporines, polymixines, vancomycine, NSAID s Indometacine bij prematuren Verlaging renale klaring van tobramycine, 1 waardoor verhoogde kans op toxiciteit bestaat Perifeer werkende spierrelaxantia Versterking neuromusculaire blokkade 1,31 (vooral ademhalingsdepressie) Cumarinederivaten Versterking van bloedverdunnend effect 1 Ticarcilline en piperacilline in Mogelijk inactivatie van tobramycine 31 combinatie met ernstige nierfunctiestoornis Miconazol (en waarschijnlijk ook overige antimycotica) Verlaging van tobramycine spiegel 31 Farmacokinetische parameters Cl (l/kg/uur) Vd (l/kg) t½, ß (uur) Referentie Neonaten 0,02-0,06 0,035-0,047 0,047-0,055 0,4-0,8 0,49-0,69 0,50-0,56 8-12 8,4-11,4 4, 26 22 12 Kinderen (1-16 jaar) 0,01-0,1 0,3-0,4 0,20-0,48 1,5-3 1,21-3,39 4 31 Volwassenen 0,07 0,2-0,5 2,5-4 4,18 Terminaal nierfalen 0,004 0,2-0,3 70-100 4 TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 5 van 8

Populatiemodellen Vd (l/kg) Kelm (uur -1 ) Kelr (uur -1 /ml/min) Referentie Neonaat 0,56±0,16 0,087±0,038 0 22, 33 Kind (0,5-1 maand) 0,58±0,16 0,016±0,01 0,0018±0,0010 33 Kind (1-6 maand) 0,54±0,16 0,0157±0,01 0,0018±0,0014 33 Kind (6 maand-1 jaar) 0,46±0,32 0,0152±0,01 0,0020±0,0011 33 Kind (1-5 jaar) 0,40±0,20 0,0149±0,01 0,0019±0,0011 32, 33 Kind (6-10 jaar) 0,35±0,16 0,015±0,01 0,0018±0,0011 32, 33 Kind (11-16 jaar) 0,27±0,20 0,015±0,01 0,0024±0,0010 32, 33 Volwassene, geen IC 0,26±0,17 0,01±0,005 0,0027±0,002 4,18 Volwassene, IC 0,50±0,17 0,01±0,005 0,0027±0,002 4,18 CF, kind 0,35±0,02 0,01±0,005 0,0020±0,0004 AHZ/JKZ beleid CF, volwassene 0,27±0,05 0,25±0,10 0,0008±0,0009 4,34 Literatuur 1. Informatorium Medicamentorum 2003. 2. Klatersky J et al. Comparative clinical study of tobramycin and gentamicin. Antimicrob Agents Chemother 1974;5:133-8. 3. Lorian V. Antibiotics in laboratory medicine, fourth edition 1996. 4. Touw DJ et al. Toegepaste farmacokinetiek 1997. 5. Kumin GD: Clinical nephrotoxicity of tobramycin and gentamicin: a prospective study. JAMA 1980;244:1808-10 6. Gentamicine. Richtlijn voor Therapeutic Drug Monitoring, NVZA, CAT 2002. 7. Nicolau DP et al. Experience with a once-daily aminoglycoside program administered to 2184 adult patients. Antimicrob Agents Chemother 1995; 3: 650-5. 8. Tam VH et al. Once-daily aminoglycosides in the treatment of gram-positive endocarditis. 9. Wilson WR et al. Antibiotic treatment of adults with infective endocarditis due to streptococci, enterococci, staphylococci and HACEK-microorganisms. JAMA 1995; 274: 1706-13. 10. van der Laag et al. CBO consensusbijeenkomst Diagnostiek en behandeling van cystische fibrosis. 12 september 1997. 11. Falcão AC et al. Population kinetics of tobramycin in neonates. Ther Drug Monitoring 2001; 23: 202-8. 12. Keller F et al. Therapeutic aminoglycoside monitoring in renal failure patients. Ther Drug Monitoring 1987; 9: 148-53. 13. Vos MC et al. Drug clearance by continuous haemodiafiltration. Drug Invest 1994; 7: 315-22. 14. Keane et al. Adult peritoneal dialysis-related peritonitis treatment recommendations: 2000 update. ISPD Guidelines/Recommendations. 15. Kaiser AB et al. Aminoglycoside therapy of gram-negative bacillary meningitis. NEJM 1975; 24: 1215-20. 16. Prins JM et al. Circadian variations in serum levels and the renal toxicity of aminoglycosides in patients. Clin Pharmacol & Ther 1997; 62: 106-11. TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 6 van 8

17. Neef C et al. Population pharmacokinetics of tobramycin. Abstracts: 4 th international congress of TDM-CT. Ther Drug Monitoring 1995; 4: 424. 18. Morris RG et al. Some international approaches to aminoglycoside monitoring in the extended dosing interval era. Ther Drug Monitoring 1999; 21: 379-88. 19. Döring G et al. Antibiotic therapy against Pseudomonas aeruginosa in cystic fibrosis: a European consensus. Eur Respir J 2000; 16: 749-67. 20. de Hoog M et al. Tobramycin population pharmacokinetics in neonates. Clin Pharmacol Ther 1997;4:392-9. 21. Nahata MC et al. Tobramycin pharmacokinetics in very low birth weight infants. Br. J. Clin. Pharmac. 1986; 21: 325-7. 22. Kucers A & Bennett N. The use of antibiotics. Fourth edition, 1987. 23. Neef C. Therapeutic Drug Monitoring. PW 1995;9:240-5. 24. D Argenio DZ. Optimal sampling times for pharmacokinetic experiments. J Pharmacokin and Biopharm 1981;6:739-56. 25. Vervelde ML et al. Population pharmacokinetics of gentamicin in preterm neonates: evaluation of a once-daily dosage regimen. Ther Drug Monitoring 1999;21:514-9. 26. Veltkamp SA, Veltkamp SA, Westerman EM, Sprij AJ, Sum BL, Touw DJ. Gentamicin in preterm neonates: an extended dosing schedule. Eur J Hosp Pharm Science 2007; 13: 92-97. 27. Moore RD et al. Association of aminoglycoside plasma levels with therapeutic outcome in gram-negative pneumonia. Am J Med 1984;4:657-62. 28. Mingeot-Leclerq MP. Aminoglycosides: activity and resistance. Antimicrob Agents Chemother 1999;4:727-37. 29. Sanchez-Alcaraz A. Therapeutic drug monitoring of tobramycin: once-daily versus twicedaily dosage schedules. J Clin Phar Ther 1998;23:367-73. 30. Hansten and Horn s Drug interactions. Analysis and management. April 2003. 31. Shevchuk YM et al. Aminoglycoside volume of distribution in pediatric patients. DICP 1990;24:273-6. 32. Touw DT et al. Development of gentamicin population parameters in pediatric patients. TDM 1997;5:570. 33. Beringer PM et al. Pharmacokinetics of tobramycin in adults with cystic fybrosis: implications for once-daily administration. Antimicrob Agents Chemother 2000;4:809-13. 34. Smyth A, Tan KH-V, Hyman-Taylor P, et al. Once versus three-times daily regimens of tobramycin treatment for pulmonary exacerbations in cystic fibrosis The TOPIC study, a randomised controlled trial. Lancet 2005; 365: 573-578. 35. Mulheran M, Hyman-Taylor P, Tan KH-V, et al. Absence of cochleotoxicity measured by standard and high-frequency pure tone audiometry in a trial of once- versus three times daily tobramycin in cystic fibrosis patients. Agents Chemother 2006; 50: 2293-2299. TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 7 van 8

Colofon Aan de totstandkoming van deze richtlijn hebben meegewerkt: N.G.M. Hunfeld, apotheker en dr. D.J. Touw, ziekenhuisapotheker-klinisch farmacoloog. Onder auspiciën van de Commissie Analyse & Toxicologie van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers, februari 2005. De richtlijn is op 12-12-2008 herzien: streefwaarden bij CF. Synoniemen: Obracin TDM-monografie TOBRAMYCINE versie 10-12-2008 (definitief) Pagina 8 van 8