Programma van Eisen Planuitwerking en aanbesteding Uithoornlijn 1. Samenvatting van de opdracht De werkzaamheden bestaan uit twee delen: - Planuitwerkingsfase: Het leveren van alle benodigde contractdocumenten en onderliggende onderzoeken ten behoeve van de aanbesteding van het werk inclusief het uitvoeren van de aanbesteding namens de Stadsregio - Realisatiefase: Het begeleiden van de Uitvoering van het contract 1.1 Producten Voor de planuitwerkingsfase Uithoornlijn dienen alle producten gemaakt te worden die benodigd zijn om in december 2017 in de Regioraad van de Stadsregio Amsterdam tot een Uitvoeringsbesluit te komen. Daarnaast dienen in de planuitwerkingsfase alle producten gemaakt te worden die nodig zijn om direct na het Uitvoeringsbesluit realisatie van de Uithoornlijn aan te besteden -hieronder valt ook de overeenkomst. Ook is onderdeel van de opdracht het leveren van de producten ten behoeve van de bestemmingsplanprocedures en de grondverwerving. Er dienen overeenkomsten en contracten te worden opgesteld met derden over beheer en onderhoud (Provincie Noord-Holland, E&B gemeente Amsterdam) en om tot een werkend vervoersysteem te komen (ICT, Communicatiesysteem, K&L, ABRI s, DRIS). Ten behoeve van de realisatiefase dient voorafgaand aan de afronding van de aanbesteding een contractbeheersplan te worden opgesteld en dient na goedkeuring van dit plan het contract met de aannemer en de omgeving te worden gemanaged. In Bijlage B is de lijst van producten opgenomen. 1.2 Tijdspad De planuitwerking inclusief een 90% versie van het aanbestedingsdossier dient uiterlijk 10 oktober 2017 gereed te zijn. Het aanbestedingsdossier dient uiterlijk 10 december 2017 geheel gereed te zijn. 2. Achtergrondinformatie 2.1 Aanleiding Planstudie De gehele regio heeft te maken met een groei van het aantal OV-reizigers maar met teruglopende middelen vanuit het Rijk voor het openbaar vervoer in onze regio. Kortom: er is meer OV nodig voor minder geld. Dit uitgangspunt is ook te vinden in de Investeringsagenda s en de Lijnennetvisie. Daarnaast kent de Noord-Zuid corridor van de Stadsregio een aantal ontwikkelingen die van belang zijn voor de toekomst van het OV in het zuidelijke deel van de regio: De Noord/Zuidlijn zorgt voor een geheel nieuw OV-netwerk; De Amstelveenlijn wordt omgebouwd tot een hoogwaardige tramverbinding; In de Lijnennetvisie is de nadruk gelegd op OV-knooppunten; Door toenemende drukte op de wegen in Uithoorn en met name Amstelveen worden langere rijtijden voor de bus verwacht (bij gebrek aan vrijliggende OV-infra); Er was een studie uitgevoerd naar de COVAU. COVAU staat voor Corridor Openbaar Vervoer Amstelveen Uithoorn, en het omhelst een snelle busverbinding op vrijliggende busbanen. De gevolgen voor Uithoorn van de bovenstaande ontwikkelingen zijn: Huidig aanbod van buslijnen is te duur en te langzaam door toekomstige congestie; Noord-Zuidlijn en Amstelveenlijn bieden kansen. 1
De bovenstaande factoren hebben geleid tot een eerste verkenning op verzoek van gemeente Uithoorn- naar de mogelijkheden om de Amstelveenlijn door trekken naar Uithoorn. Uit deze eerste verkenning bleken de omstandigheden dermate positief dat een doortrekking van de tramverbinding een goed alternatief voor de COVAU-studie zou kunnen zijn. Begin 2015 is de Stadsregio Amsterdam met Gemeente Uithoorn, Gemeente Amstelveen en Provincie Noord-Holland gestart met een planstudie naar een hoogwaardige en toekomstvaste OVverbinding tussen Amsterdam en Uithoorn. De planstudie moet uitwijzen welke OV-verbinding tussen Uithoorn en Amsterdam haalbaar, betaalbaar, maakbaar en wenselijk is. De COVAU-studie is on hold gezet. In de planstudie is allereerst gekeken naar mogelijke varianten voor de bus en voor de tram. Om het OV op HOV-kwaliteit te kunnen houden geldt dat er een vrijliggende busbaan of een trambaan moet worden gerealiseerd. Hier zijn de volgende varianten voor onderzocht en in een MKBA naast elkaar gezet: 2 varianten opwaarderen busnet 3 varianten tram naar Uithoorn Uit deze vergelijking bleek dat de tramvarianten beter scoren dan de busvarianten. Bovendien lieten de tramvarianten een positieve MKBA zien. Op basis van de vergelijking heeft de Stuurgroep de conclusie getrokken dat het doortrekken van de Amstelveenlijn naar Uithoorn verder onderzoek waard is. Daarom is in de planstudie verder onderzocht hoe het tracé loopt, op welke locaties er haltes zouden zijn en welke voorzieningen nodig zijn. Op basis hiervan is op 9 mei 2016 een voorlopige voorkeursvariant vastgesteld door de Stuurgroep. Deze voorkeursvariant is voorgelegd in een consultatieronde van 2 tot en met 29 juni 2016. Op basis van de consultatie heeft de Stuurgroep Uithoornlijn op 7 september 2016 een definitieve Voorkeursvariant vastgesteld en is deze in een Voorkeursbesluit voorgelegd aan de gemeenteraden van Uithoorn en Amstelveen, aan Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten van de Provincie Noord-Holland en tot slot aan de Regioraad van de Stadsregio Amsterdam op 13 december 2016. Alle raden en staten hebben in de periode van oktober tot en met december 2016 met grote meerderheden met het Voorkeursbesluit ingestemd. Context In het Voorkeursbesluit van de Regioraad van 13 december 2016 is vastgelegd dat in het Uitvoeringsbesluit terugkoppeling komt over de volgende punten: - Voorbereiden van de aanbesteding zodat deze kort na het uitvoeringsbesluit kan worden gestart; - Een Bestuursovereenkomst voor de realisatiefase opstellen, inclusief de risicoverdeling; - Bij de direct aanwonenden een laatste check doen of de voorgestelde (bovenwettelijke) maatregelen wenselijk zijn. - Het (nogmaals) toetsen van de veiligheid van de kruisingen en waar nodig het ontwerp aanpassen; - De ruimtelijke procedures. De Uithoornlijn is voor de gemeenten en haar inwoners vanzelfsprekend een groot en ingrijpend project. De gemeente Uithoorn heeft beperkte ervaring met het formuleren van klanteisen voor een project zoals de Uithoornlijn. Daar dient de Opdrachtnemer rekening mee te houden. 2.2 Scope van de Uithoornlijn De projectopdracht voor de Planuitwerkingsfase is het verder uitwerken van de voorkeursvariant. Deze uitwerking wordt in een Uitvoeringsbesluit voorgelegd aan de Regioraad van de Stadsregio 2
Amsterdam. De voorkeursvariant is het doortrekken van de vernieuwde Amstelveenlijn naar het dorpscentrum van Uithoorn ter hoogte van de huidige bushalte Stationsstraat over het tracé van de Spoordijk, zonder directe busverbinding tussen Uithoorn, Amstelveen en Amsterdam met uitzondering van een niet met de tram concurrerende busverbinding tussen Zijdelwaard en Amstelveen Centrum. De tramhaltes zijn in de voorkeursvariant voorzien bij Aan de Zoom, het busstation Uithoorn en Dorpscentrum. In het kaartbeeld hieronder betreft het de donkerpaarse lijn, inclusief de donkerpaars gekleurde haltes. Deze opdracht gaat over de uiteindelijke realisatie van de Uithoornlijn. De invulling van het buslijnennet dat aan de Uithoornlijn raakt, wordt verzorgd door de Stadsregio Amsterdam in gezamenlijkheid met de (toekomstige) exploitant. 3
2.3 Raakvlakproject Ombouw Amstelveenlijn De Uithoornlijn is een verlenging van de huidige sneltram 51 die omgebouwd wordt tot een hoogwaardige tramverbinding tussen Amsterdam Zuid en Amstelveen Westwijk. Voor deze ombouw is in januari 2016 een aanbesteding gestart die moet leiden tot opdrachtverlening in het eerste kwartaal van 2017. De geplande ingebruikname van de omgebouwde Amstelveenlijn is gepland in 2020. De Amstelveen/Uithoornlijn zullen uiteindelijk als één lijn moeten functioneren met eenzelfde eigenaar, eenzelfde beheer en onderhoudsregime van de railinfrastructuur, eenzelfde exploitant etc. Een goede afstemming en samenwerking met het project Ombouw Amstelveenlijn is daarom een randvoorwaarde voor het slagen van het project Uithoornlijn. Voordeel is dat er gebruik kan worden gemaakt van de kennis en ervaring die is opgebouwd in de Ombouw Amstelveenlijn. Voor wat betreft inrichting en uitstraling van de haltes wordt voor een groot deel aangesloten op de Amstelveenlijn. 2.4 Organisatie opdrachtgever voor de Planuitwerkingsfase In de planuitwerkingsfase worden de volgende groepen onderscheiden: 1. Opdrachtgeversorganisatie van de Stadsregio Amsterdam 2. Ambtelijk Coördinatie Overleg 3. Directeurenoverleg 4. Bestuurlijk Overleg 1. De opdrachtgeversorganisatie bestaat uit een relatief klein team dat vanuit de Stadsregio Amsterdam de opdrachtnemer op dagelijkse basis aanstuurt, het aanspreekpunt is voor de opdrachtnemer en de verantwoordelijkheid heeft voor tijdige bestuurlijk-politieke besluitvorming. 2. Ten behoeve van informatie-uitwisseling en afstemming tussen de projectpartners en om afspraken te maken over uitvoering van gemeentelijke taken is het Ambtelijk Coördinatieoverleg (ACO) ingesteld. Deze werkgroep zal in een frequentie van circa 1 maal per twee weken bijeenkomen en heeft tot doel: Het uitwisselen van projectinformatie en overige informatie, die (mogelijk) relevant is voor het project Uithoornlijn. Het leveren van input ten behoeve van de voortgangsrapportage, die de Stadsregio ieder kwartaal opstelt. Het maken van werkafspraken over uitvoering van gemeentelijke taken. het vervullen van de rol van intermediair tussen de opdrachtgever (en mogelijk ook opdrachtnemer) en de gemeentelijke organisatie. Het voorbereiden van het directeurenoverleg. 3. Het Directeurenoverleg (DO) dient ter advisering van het Bestuurlijk Overleg, ter begeleiding van de opdracht en ter voorbereiding van de bestuurlijke besluitvorming in de gemeenten, provincie en stadsregio. Omdat het de opdracht is om een integraal werkend OV-systeem te realiseren wordt ook de toekomstig exploitant -wanneer bekend- uitgenodigd voor het DO. De rollen van toekomstig eigenaar -assetmanager- beheerder van de railinfrastructuur liggen bij gemeente Amsterdam, rve Metro en Tram. 4. Het Bestuurlijk Overleg (BO) adviseert de Bestuurlijk Opdrachtgever en is samengesteld uit de wethouders van de gemeenten Uithoorn en Amstelveen, de gedeputeerde van Provincie Noord- Holland en de portefeuillehouder Openbaar Vervoer van Stadsregio Amsterdam (tevens 4
voorzitter). Het Bestuurlijk Overleg heeft tot taak het begeleiden en de voorbereiding van het Uitvoeringsbesluit en het bewaken of dit gebeurt binnen de kaders van het project. De projectleider van de Opdrachtnemer dient aanwezig te zijn bij het ACO en het DO. Desgewenst kan opdrachtgever aan Opdrachtnemer vragen om presentaties en toelichting te geven in het BO. 2.5 Samenwerking Opdrachtgever - Opdrachtnemer De samenwerking tussen Opdrachtgever en Opdrachtnemer zal plaatsvinden in een tweewekelijks afstemoverleg tussen de projectmanager van de Stadsregio en de projectmanager van opdrachtnemer. In deze lijn zal de opdrachtnemer rapporteren over de voortgang van de werkzaamheden. Maandelijks zal deze voortgang ook schriftelijk moeten worden gerapporteerd waarbij na goedkeuring van deze rapportage opdrachtnemer de afgesloten periode in rekening kan brengen. In deze maandelijkse voortgangsoverleggen en -rapportages legt de opdrachtgever de beoordeling vast op basis waarvan bij de afsluiting van de planuitwerkingsfase besloten kan worden af te zien van de continuering van de opdrachtverlening in de realisatiefase. Om tot een goede voorbereiding van de uitvoering te komen is naast het hiervoor genoemde overleg een nauwe samenwerking tussen de opdrachtnemer, de opdrachtgever en de stakeholders een voorwaarde. Hiertoe zullen door opdrachtnemer gedurende de gehele looptijd van de opdracht overleggen georganiseerd moeten worden over thema s als techniek, omgeving/communicatie, beheer en onderhoud, kabels-en leidingen et cetera. In deze werkoverleggen zullen naast de opdrachtnemer minimaal vertegenwoordigers vanuit opdrachtgever en stakeholders zoals gemeentes Amstelveen en Uithoorn, de toekomstig exploitant, OV deskundigen van de Stadsregio en de toekomstig beheerders participeren. Opdrachtnemer is verantwoordelijk voor het initiëren, voeren en verslag leggen van deze overleggen. Deze overleggen zullen plaatsvinden op het kantoor van Opdrachtgever of binnen de betreffende gemeentes. 2.6 Wat wordt gevraagd? Het doel van de opdrachtgever is een goede invulling van de werkzaamheden die gedurende de planuitwerking moeten worden uitgevoerd. Voor de planuitwerking van het project Ombouw Amstelveenlijn en veel omliggende projecten in uitvoering wordt gebruik gemaakt van het IPMmodel. De voorkeur ligt dan ook bij een vergelijkbare indeling in projectrollen. Grofweg zijn er twee eindproducten van de planuitwerkingsfase waarmee de start van de realisatiefase gemarkeerd wordt: Een uitvoeringsbesluit dat wordt voorgelegd aan de Regioraad waarin is vastgelegd dat de aanbesteding en realisatie van start kan. Een aanbestedingsdossier waarmee de aanbesteding direct na het uitvoeringsbesluit van start kan. De opdrachtgever is verantwoordelijk voor het maken en begeleiden van het Uitvoeringsbesluit. De opdrachtnemer is verantwoordelijk voor het tijdig aanleveren voor input voor dit Uitvoeringsbesluit, zoals een goede baseline, kostenraming, referentieontwerp en referentieplanning. De opdrachtnemer is verantwoordelijk voor het opleveren van een afgestemd aanbestedingsdossier. Omgevingsmanagement & communicatie Opdrachtgever verstaat hieronder omgevingsmanagement in brede zin: met bewoners, met stakeholders en vergunningen en ontheffingen. 5
De Uithoornlijn heeft impact op het dagelijks leven van veel mensen in Uithoorn. Zeker de mensen die aan het toekomstige tramtracé wonen, zullen veel merken van de aanleg en de exploitatie van de tram. Er heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden, zie de rapportage Participatie achterin de reactienota (bijgevoegd) voor een overzicht van de drie participatierondes. Ook is er in juni 2016 een consultatieronde geweest, waarin 363 bewoners en organisaties hun mening hebben kunnen geven over de (toenmalige) plannen voor de Uithoornlijn. In de Voorkeursvariant zijn op basis van het participatietraject maatregelen opgenomen die de eventuele overlast voor de omwonenden moeten verminderen. Afgesproken is dat gedurende de planuitwerkingsfase de wenselijkheid van deze maatregelen nogmaals worden getoetst bij de omgeving. Ook worden omwonenden zoveel mogelijk betrokken bij de (groene) inpassing van het tracé. In de planuitwerkingsfase kan daar samen met de bewoners een invulling aan worden gegeven. Daarnaast moeten er nog besluiten worden genomen over de verkeersontsluiting van de wijk Buitendijks en een eventuele fietsoversteek bij Wederik. In al deze onderwerpen moet de directe omgeving goed betrokken worden. Tot slot is er veel aandacht voor een veilige inrichting van de kruisingen in verband met schoolgaande kinderen in de wijken. De uitgebreide communicatie met omwonenden, maar ook andere stakeholders zoals OV-reizigers, ondernemers etc. moet tijdens de planuitwerkingsfase onverminderd worden doorgezet. De actieve betrokkenheid en input van bewoners is gewenst op meerdere aspecten van de invulling van de Uithoornlijn. Omgevingsmanagement en communicatie is derhalve een zeer belangrijk onderdeel in het verdere project. Er is in het verleden vanuit het strategisch omgevingsmanagement gebruik gemaakt van SOM set. Het is mogelijk om de toegang tot deze tool door te zetten en over te dragen. Om de integraliteit te bewaken is in de planstudie gewerkt met een Werkgroep Omgeving & Communicatie waarin gemeente Uithoorn, gemeente Amstelveen, provincie Noord-Holland en de Stadsregio Amsterdam vertegenwoordigd zijn. Ruimtelijke procedures Er is reeds een plan van aanpak van de ruimtelijke procedures in gemeente Uithoorn beschikbaar. Hierin is vastgelegd dat de gemeentes Amstelveen en Uithoorn de benodigde bestemmingsplanprocedures voeren. Onderdeel van de opdracht is het actualiseren van bestaande onderzoeken en waar nodig uitvoeren van nieuwe onderzoeken ten behoeve van de bestemmingsplannen zodat deze ook MER-proof zijn. De enige uitzondering is het akoestisch onderzoek waarvoor reeds een second opinion voor wordt uitgevoerd. Uiterlijk 1 mei 2017 moeten alle onderzoeken klaar zijn om de bestemmingsplanprocedures tijdig te kunnen afronden (eind september 2017 besluitvorming in de gemeenteraden). Techniek In Bijlage A is een lijst van de beschikbare documenten van de planstudie opgenomen. Onderdeel van de opdracht is een gate review van deze stukken waarbij de kwaliteit en de volledigheid van de informatie die benodigd is voor de aanbesteding wordt getoetst. De schriftelijke rapportage van deze toets is een tussenproduct. Alle onderzoeken moeten worden uitgevoerd of aangevuld tot op het niveau dat ze 1 mei 2017 onder de bestemmingsplannen kunnen worden gebruikt en gecommuniceerd. Projectbeheersing De volgende producten zijn reeds vanuit de planstudie voorhanden: Een raming met een onzekerheidsmarge van +/- 25% inclusief een second opinion op de raming; 6
Een risicolijst; Een planning tot aan start exploitatie Uithoornlijn. Gedurende de planuitwerkingsfase moet de risicolijst worden getoetst en uitgebreid naar een lijst inclusief beheersmaatregelen en eigenaren. Deze risicolijst maakt onderdeel uit van het Uitvoeringsbesluit. Ten behoeve van het Uitvoeringsbesluit moeten eventuele aanpassingen in een definitieve raming worden verwerkt. Hetzelfde geldt voor de planning. Contractering Er is in de planstudie reeds een Inkoopplan opgesteld (bijgevoegd). Uitgangspunt voor uw offerte is de hierin vastgestelde marktbenadering te weten; één integraal UAV-GC contract. De keuze tussen een openbare en een niet-openbare Europese aanbesteding wordt nog gemaakt. Het op te leveren aanbestedingsdossier bevat daarmee: De vraagspecificatie aan de markt met alle bijlagen De selectieleidraad (vervalt eventueel) De gunningsleidraad De publicatie op TenderNed Het aanbestedingsprotocol De opdrachtnemer dient namens de opdrachtgever de aanbesteding te begeleiden. Uitgangspunt voor de aanbieding dient te zijn een niet-openbare Europese aanbesteding middels een concurrentie gerichte dialoog met 3 gegadigden. Naast dit hoofdcontract dienen ook contracten en overeenkomsten te worden opgesteld, zoals: - de ICT contractering en de ABRI s voor de Uithoornlijn toevoegen aan de raamcontracten van GVB en/of de gemeente Amsterdam; - de projectovereenkomsten met kabel- en leidingeigenaren. - beheer en onderhoudsovereenkomsten voor de bus-en trambaan met de provincie Noord-Holland en gemeente Amsterdam. Hiervoor zal afstemmingsoverleg gevoerd moeten worden met de beheerders van deze contracten en de leidingeigenaren. 7
Bijlage A: Lijst van beschikbare documenten - Besluitvormingsdocumenten 1. Beschrijving Voorkeursvariant 2. Reactienota 3. Bestuursovereenkomst planuitwerkingsfase 4. MKBA publieksversie - Overdachtsdossier Movares 1. Werkboek inpassingsontwerp 2. Technische ontwerpverantwoording 3. Bijlageboek tekeningen 4. Bijlageboek rapporten - Marktbenaderingsstrategie 1. Inkoopplan Uithoornlijn - Aanbestedingsdossier Ombouw Amstelveenlijn In de planstudie is ook een raming, een second opinion op de raming en een risicodossier opgesteld. Deze documenten zijn niet openbaar en kunnen pas na gunning worden verstrekt. 8
Bijlage B: Lijst van te leveren producten Ontwerp- en aanbestedingsdocumenten Klanteis-specificatie Referentieontwerp op VO+-niveau Rapportage met ontwerpverantwoording Aanbestedingsdossier conform UAV-gc; documenten vóór aanvang van de aanbesteding o Aanbestedingsprotocollen (Selectie- en gunning) o Selectieleidraad (optioneel) o Gunningsleidraad o Vraagspecificatie deel 1 o Vraagspecificatie deel 2 o Annexen o Basisovereenkomst Documenten tijdens de aanbesteding o Publicatie TenderNed o Nota s van inlichtingen o Beoordelingsrapportage van de inschrijvingen o Selectieadvies o Gunningsadvies o Selectie-, gunnings- en afwijzingsbrieven Grondverwerving (tussen opstelterrein en N207) Grondverwervingstekeningen Kadastrale tekeningen Veiligheidsdossier Onderzoeken; rapportages inzake Geotechnisch onderzoek Trillingsonderzoek NGO onderzoek Milieuonderzoek Flora en faunaonderzoek Archeologisch onderzoek Waterhuishoudingsplan Omgevingsmanagement Plan van aanpak Participatie en Communicatie opstellen en uitvoeren, waarin in ieder geval terugkomt: organisatie proces rond toets omwonenden schermen, besluit fietsoversteek Wederik, informatiebijeenkomst rond bestemmingsplan, besluit ontsluiting Buitendijks, inbreng bewoners voor groene inpassing. Projectbeheersing Technisch risicodossier SSK-Investeringsraming SSK-Contractraming Kasritmeprognose Risicoregister; 9
Planning tot aan start exploitatie Uithoornlijn. Beheer en onderhoud Beheerafspraken met Provincie Noord-Holland mbt bus-trambaan en viaduct over de N207 Beheerafspraken met de gemeenten Uithoorn en Amstelveen Hiernaast dienen ook de volgende contracten en overeenkomsten te worden opgesteld: ICT, DRIS, communicatiesystemen en de ABRI s voor de Uithoornlijn toevoegen aan de raamcontracten van GVB en/of de gemeente Amsterdam; projectovereenkomsten met kabel- en leidingeigenaren. 10