Domein markt: volkomen concurrentie De markt / het marktmechanisme Vraag-aanbodcurve evenwicht, surplus Elasticiteiten E v p, E v i, E v1 p2, E a p Een van de vele aanbieders Opbrengst Kosten Winst TW maximaal (MO = MK) Breakeven (GO = GTK of TO = TK) Individuele aanbodcurve samen met MK Optelling al MK-curve collectieve aanbodcurve GTK lange termijn evenwicht Ingrijpen overheid Minimum- maximumprijs Opkopen Subsidie Surplus Manier: Grafieken Vergelijkingen Tekst: begrijpend lezen
Qv = -0,5p + 9 P = Qa + 3 Qa = Qv Q * 10.000 Bereken de vraag- en aanbodvergelijking. Betalingsbereidheid start bij p = 18 Consumentensurplus Leveringsbereidheid start bij p = 3 Producentensurplus 20 Markt 20 een van de vele g e l d i n 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 afzet * 10000 Qv Qa g e l d i n 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 afzet * 100 p GTK MK Marktevenwicht P = 8 en q = 50.000 Pareto-optimum fransetman.nl
Prijselasticiteit van de gevraagde hoeveelheid E v p= % Δ Qv %Δ p Elasticiteit is verhouding, heeft geen naam Inkomenselasticiteit van de gevraagde hoeveelheid E v i= % Δ Qv %Δ i E v p= +5% 2% = -2,5 E v p= +8% 10% = -0,8 Ev i= +8% +10% = 0,8 E v i= +5% +2% = 2,5 P q% TO P q% TO P q% TO P q% TO filmpje luxe -1 Primair = noodzakelijk 0 Primair = noodzakelijk +1 volkomen luxe p (prijs)elastische vraag (prijs)inelastische vraag Uitzondering: Inkomenselasticiteit negatief: inferieur goed Volkomen inelastisch Volkomen elastisch q E v i= +5% 2% = -2,5 Andere elasticiteit: kruisprijselasticiteit Negatief Complementair goed = aanvullend goed (Inkomens)Inelastische vraag Andere elasticiteit: kruisprijselasticiteit Positief Substituut goed = vervangend goed (Inkomens)elastische vraag Q primair luxe inferieur inkomen
Kruislingse elasticiteit E v2 p1= % Δ Qv2 %Δ p1 Aanvullend goed = complementair goed Vervangend goed = substituut goed Prijs thee met vraag naar suiker Prijs thee en vraag naar koffie E v2 p1= % Δ Qv2 %Δ p1 E v2 p1= % Δ Qv2 %Δ p1 Qv thee P thee Qv thee P thee Qv suiker P thee Qv koffie P thee - +
Een van de vele aanbieders Opbrengst Kosten Winst TW maximaal (MO = MK) Breakeven (GO = GTK of TO = TK) Individuele aanbodcurve samen met MK Optelling al MK-curve collectieve aanbodcurve GTK lange termijn evenwicht fransetman.nl
Waarom voldoet arbeidsmarkt niet aan de eisen van volkomen concurrentie? vrije prijsvorming: loonvorming op de arbeidsmarkt wordt vaak gereguleerd door de overheid (bijvoorbeeld minimumloon) of door werkgevers- en werknemersorganisaties (loonafspraken) homogeen product : arbeid is niet homogeen, want er zijn verschillen in scholing, ervaring en vaardigheid vrije toetreding: arbeidskrachten kunnen niet vrij toe- en uittreden, omdat ze gebonden zijn aan de woonplaats of kwalificaties dan wel werkvergunningen nodig hebben om toe te treden transparantie: vragers en aanbieders beschikken niet over volledige informatie over wie, wat, waar, wanneer vraagt en aanbiedt op de arbeidsmarkt fransetman.nl
Prijs op de markt bepaald door vraag en aanbod Voor iedere aparte aanbieder een gegeven grootheid Dus P = GO = MO GO = gemiddelde opbrengst = opbrengst per product MO = Marginale opbrengst = toename van de totale opbrengst bij1 extra product MK = marginale kosten = de extra totale kosten bij 1 extra product TK = TVK + TCK GCK wordt kleiner als er meer afzet (geproduceerd) wordt. MW = marginale winst = de extra totale winst bij 1 extra product MW = MO MK g e l d i n 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Markt 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 afzet * 10000 TW max bij q = 400 Op de markt q = 50.000 Dus aantal aanbieders 50.000 / 400 = 125 (identieke aanbieders) Qv Qa g e l d i n 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 een van de vele 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 afzet * 100 Breakeven punt = kostendekkend werken = net uit de kosten is TO = TK of GO = GTK Breakeven afzet = BEA q = 150 producten (winststrevend bedrijf) q = 600 producten (non-profit ) p GTK MK Totale Winst maximaal MO = MK Q = 4 ( * 100)= 400 P = GO = 8 GTK = 3 GW = GO GTK = 8-3 = 5 TW max = GW * Q = 5 * 400 = 2000 Totale Winst maximaal MO = MK Q = 4 ( * 100)= 400 P = GO = 8 TO = p * q = 8 * 400 = 3200 GTK = 3 TK = GTK * q = 3 * 400 = 1200 TW max = TO TK = 3200-1200 = 2000
Markt wordt winst gemaakt Trekt aanbieders aan Meer aanbod, dus prijs daalt Zolang dat er geen winst gemaakt wordt Onder afspraak : streven naar TW maximaal GTK is dan het laagst en de MK curve valt samen met de individuele aanbodcurve g e l d i n 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 Markt Qv Qa g e l d i n 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 een van de vele p GTK MK 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 afzet * 10000 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 afzet * 100 fransetman.nl
Ingrijpen overheid Minimum- maximumprijs Opkopen Subsidie Surplus fransetman.nl
Overheidsingrijpen in de markt Minimumprijs Aanbieder voordeel (meestal boven evenwichtsprijs Maximumprijs Vrager voordeel (meestal onder evenwichtsprijs) Minimumprijs Aanbod van goederen: 5 producten Vraag naar arbeid: 3 producten Aanbodoverschot: 5 3 = 2 producten Waarde aanbodoverschot 2 * 12 = 24 Waarde van het opkopen door overheid 24 Prijs is 12 Dan is deadweight loss = Harberger driehoekje = welvaartsverlies 0,5 * 4 * 1 product = 2 (in vergelijking met marktmechanisme)
Maximumprijs Vraag naar goederen Als de prijs is 6, 6 producten Aanbod van goederen 2 producten Vraagoverschot 6 2 = 4 producten Waarde vraagoverschot 6* 4 = 24 Deadweight loss = welvaartverlies = Harberger driehoekje 0,5 * 8 * 2 = 8 (in vergelijking met marktevenwicht)
Marktconform de markt beïnvloeden door de overheid Accijns subsidies Accijns van 2 (evenwijdige verschuiving) Nieuwe prijs 11 Consumentensurplus 0,5 * ( 18-11) * 3,5 = 15,75 Producentensurplus 0,5 * ( 9 2) * 3,5 = 12,25 Bedrag aan accijns ( 11-9) * 3,5 = 7 Deadweight loss = Harberger driehoekje = welvaartsverlies 0,5 * ( 11-9) * ( 4-3,5) = 0,50
Marktconform de markt beïnvloeden door de overheid Accijns subsidies Subsidie van 2 (evenwijdige verschuiving) Nieuwe prijs 9 Consumentensurplus 0,5 * ( 18-11) * 4,5 = 15,75 Producentensurplus 0,5 * ( 11 2) * 4,5 = 20,25 Bedrag aan subsidie ( 11-9) * 4,5 = 9 Deadweight loss = Harberger driehoekje = welvaartsverlies 0,5 * ( 11-9) * ( 4,5-4) = 0,50