Wat is ouderenmishandeling? Ouderenmishandeling al het handelen... of het nalaten van handelen..ten opzichte van een oudere persoon Marianne Reij Trainer, adviseur Eigenreijs door degenen die in een persoonlijke en/of professionele relatie met die oudere staan waarbij er sprake is van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid. waardoor de oudere herhaaldelijk lichamelijke, psychische en/of materiële schade lijdt Situaties Een zoon van 40 bindt zijn dementerende moeder vast aan de stoel, omdat hij even een boodschap moet doen en zij anders gevaarlijke dingen kan gaan doen. Wanneer een oudere niet meewerkt in de verzorging wordt er wel eens een klap gegeven. Een vrouw doet als haar man erg onrustig is extra medicijnen in zijn glas. Een schoonzoon pint wel eens wat extra s voor zichzelf met de pas van zijn schoonmoeder, want wat niet weet wat niet deert. Een oude dame doet met een rollater haar boodschappen en wordt door een jongen op een mountainbike omver gereden. Vormen lichamelijke mishandeling psychische mishandeling seksuele mishandeling financiële uitbuiting, benadeling verwaarlozing schending van de rechten Ruim 100.000 ouderen krijgen in Nederland krijgen jaarlijks te maken met mishandeling. Van dementerende ouderen komt 1 op de 3 in aanraking met ouderenmishandeling. 1
In de meeste gevallen is de (ex) partner de pleger Niet waar! Kindermishandeling kan uitlopen op ouderenmishandeling. Je kunt alleen van ouderenmishandeling spreken als er sprake is van een structurele relatie tussen de oudere en de pleger. Ontspoorde zorg door een verpleegkundige is geen ouderenmishandeling. Niet waar! Meldingen 2014 Over SIGNALEREN Verborgen problematiek/schaamte Dilemma s / Grijs gebied Allert zijn / geloven Gevoeligheid voor signalen Weten wat je kunt doen Niet pluis gevoel SIGNALEN SLACHTOFFER zichtbaar letsel onverzorgde indruk depressieve, angstige en verwarde indruk onsamenhangende en tegenstrijdige verklaringen voor lichamelijke verwondingen weigeren van hulp of gesprekken weinig contacten in de omgeving 2
SIGNALEN bij de PLEGER een overbelaste indruk. schelden in aanwezigheid van hulpverlener. wenst geen overleg/gesprek onverschillig óf juist héél betrokken. veel interesse in geldzaken van de oudere. verhult / bagatelliseert / dekt problematiek toe. SIGNALEN in de OMGEVING Isolatie oudere/ geen mogelijkheid om alleen te zijn met hulpverlener. Onverzorgde/verwaarloosde omgeving. Te weinig eten en drinken in huis Brieven van de woningbouw / dreigende uitzetting Elke organisatie is verplicht: 1. In kaart brengen van signalen 2. Collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van Veilig Thuis of deskundige op het terrein van letselduiding 3. Gesprek met de cliënt 4. Wegen van het geweld of de mishandeling Verplicht nieuw: advies bij Veilig Thuis in alle gevallen van twijfel Eigen Meldcode te hebben Iedereen bekend met doel en inhoud Training Nieuwe medewerkers inwerken Deskundigheid beschikbaar ter ondersteuning /aandachtsfunctionaris Evaluatie en bijstelling 5. Beslissen: hulp organiseren of melden Actieplan In Veilige Handen 2015 2017 VWS Handelingsverlegenheid Ontspoorde mantelzorg Financieel misbruik Wat is handelingsverlegenheid? Handelingsverlegenheid houdt in dat een professional niet handelt of weet te handelen ondanks dat er signalen of zorgen zijn over de betreffende oudere. Handelingsverlegenheid ontstaat uit onvermogen om adequaat te handelen en komt voort uit aarzelingen bij de professional zelf. 3
Belemmeringen kunnen bv zijn: Wat kunt u doen? Leven deze mensen niet hun hele leven lang al op deze manier met elkaar? Angst voor represailles pleger Is er wel sprake van ouderenmishandeling? Wat haal ik overhoop als ik mij vergis? Ik weet niet goed hoe ik het moet aanpakken? Ik heb toch beroepsgeheim? Hoe moet ik dit bespreken? Uw bezorgdheid uitspreken is een begin van handelen Zorg dat u bekend bent met de meldcode in uw instelling of organisatie Bespreek het vermoeden met de aandachtsfunctionaris Win advies in bij Veilig Thuis Wanneer u zelf niet in de situatie bent om een vervolg te doen, zorg dan dat anderen attent zijn. Ontspoorde zorg (Mantel- en professionele) zorg die de grens van goede zorg overschrijdt. Vaak door overbelasting Ontspoorde zorg Toename door: het aantal ouderen op hoge leeftijd neemt toe het aantal dementerenden stijgt scherpere indicatie voor opvang verschraling van voorzieningen thuis Mantelzorg cijfers 1 op de 3 Nederlanders gaven in 2014 mantelzorg (ruim 4 miljoen mantelzorgers) 610.000 mantelzorgers geven zowel langdurig (langer dan 3 maanden) als intensief hulp (meer dan 8 uur per week) 1 op de 10 mantelzorgers voelt zich zwaarbelast (400.000 mantelzorgers) 87% geniet van de leuke momenten 1 op de 6 werknemers combineert betaald werk met mantelzorg 260.000 dementerenden in Nederland. Vooruitzicht: 410.000 in 2050 Wat kun je doen? Tijdig signaleren van overbelasting (bv mantelscan of 3 minuten check) Ondersteuning en respijtzorg (Informeel) netwerk versterken Steunpunt Mantelzorg (www.mezzo.nl) Uit de taboesfeer halen van dementie (dementievriendelijke gemeenten) Meldcode volgen, advies Veilig Thuis 4
Financiële uitbuiting ouderen Definitie: Ongepast gebruik maken van bezittingen van oudere 30.000 slachtoffers 250 meldingen Veilig Thuis (landelijk) Familielid als dader: 85% Vormen financiële uitbuiting Wegnemen geld, sieraden, goederen Verkoop van eigendommen Misbruik van machtigingen Koop op naam van slachtoffer Gedwongen testamentwijziging of wilsbeschikking Financieel kort houden Misbruik van rekeningen Noodzakelijke hulpmiddelen onthouden tgv eigen bijdrage presentatie financële veiligheid november 16 presentatie financiële veiligheid Maatregelingen Volmacht (samen met notaris, bank of onderhands) Levenstestament (samen met notaris) Geen vertrouwenspersoon? Gevolmachtigde of bewindvoerder + toezichthouder Wilsonbekwaam Extra controle: toezichthouder Aangifte doen van diefstal Melden Ouderenmishandeling door zorgverleners Leidraad Veilige zorgrelatie: www.veiligezorgrelatie.nl Melden: www.igz.nl november 16 presentatie financiële veiligheid Voor meer informatie: www.aanpak-ouderenmishandeling.nl Bedankt voor uw aandacht! www.veiligezorgrelatie.nl www.notaris.nl www.huiselijkgeweld.nl www.vooreenveiligthuis.nl www.huiselijkgeweldenberoepsgeheim.nl Marianne Reij, trainer Info@eigenreijs.nl of 06 27260405 5