Hoofdproductschap Akkerbouw

Hoofdproductschap Akkerbouw VERSLAG 8 E BENE-OVERLEG OVPG-HPA OP DINSDAG 3 JULI 2007 TE GOES Aanwezig: België: Romain Cools (Belgapom/Vegebe) Francois Huyghe (Boerenbond) Guy Depraetere (Algemeen Boerensyndicaat) Marc Rosiers (Subel) Ine Vervaeke (OVPG/Vegaplan) Verontschuldigingen van: Jan Hanssens (Vegebe/Ardo) en Marcel Delamillieure (Belgapom/VdBroeke-Lutosa) Nederland: Henk Hak (Vigef) Sjaak Kolff (Suiker Unie) Paulien van de Graaff (Productschap Granen, Zaden en Peulvruchten (GZP)) Bert Waterink (Hoofdproductschap Akkerbouw) (vz) Verontschuldigingen van: Jochem Rovers (VAVI) en Theo Koekkoek (LTO) 1. Opening De voorzitter opent de vergadering. Alle aanwezigen stellen zich kort voor. De heer Cools meldt dat er van de Belgische zijde een bericht van verhindering is binnengekomen van de heren Hanssens en Delamillieure. De heer Waterink meldt dat namens Nederland de heren Koekkoek en Rovers verhinderd zijn. 2. Verslag van het 7 e BENE-overleg, gehouden op 13 oktober 2006 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld. 3. Mededelingen / ingekomen stukken Ter kennisname zijn de verslagen van het Belgische OVPG/Agrofront-overleg en het Nederlandse HPA Certificeringsoverleg geagendeerd. De verslagen worden kort doorgenomen, er worden geen vragen gesteld. De heer Waterink meldt dat het verslag van het HPA Certificeringsoverleg van 16 juni 2007 zal worden nagezonden. (Actie 07-01). De heer Hak geeft aan dat het goed is om elkaar op deze wijze te informeren, zo weten beide zijden wat er bij de ander speelt. 4. Stand van zaken certificering Er wordt een tafelronde gedaan wat de stand van zaken is van certificering voor de verschillende gewassen. o Suikerbieten BE: De heer Rosiers geeft aan dat de sectorgids op 26 juli 2006 is goedgekeurd door de FAVV. Per 2007 is de sectorgids voor de suikerbietensector beschikbaar en kan deze worden toegepast. De suikerindustrie pleit voor het toepassen van de sectorgids. Inmiddels hebben al behoorlijk wat bietentelers zich vrijwillig aangemeld. Het is de bedoeling dat met ingang van de contracten 2008/2009 het gebruik van de IKKB Standaard verplicht wordt. NL: De heer Kolff meldt dat in NL sinds 2005 verplicht is te leveren onder het VVC Suikerbieten, VVAK of EurepGAP. Inmiddels zijn alle bietentelers gecertificeerd. Indien een teler aflevert zonder Datum: 21 augustus 2007 1 van 6

certificaat, dient de teler op andere wijze aantoonbaar te maken dat het product aan de voedselveiligheidseisen voldoet. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren met een residuanalyse. De kosten van een dergelijk analyse zijn vele malen hoger dan de certificeringskosten. o Granen BE: De heer Rosiers meldt dat er een vergelijkbare actie als bij de suikerbieten is uitgevoerd. Recentelijk is er een brief aan alle graantelers verstuurd met het verzoek zich te laten certificeren. Het verschil met de suikerbietensector is dat er bij graan weinig sprake is van contracten. Voor diervoeder geldt dat granen gecertificeerd moeten zijn, als dit niet het geval is moet de teler een verklaring ondertekenen dat het product aan de wettelijke normen voldoet. Dit kan tot aansprakelijkheidsproblemen leiden. Tot op heden zijn circa 700-800 van de naar schatting 15.000 graantelers gecertificeerd. Het streven is om eind 2008 circa 12.000 gecertificeerde telers te hebben. NL: Mevrouw van de Graaff geeft aan dat er in Nederland circa 8.500 telers gecertificeerd zijn voor de productie van Granen, Zaden en Peulvruchten. Dit betekent dat circa 60% van het totale aantal graantelers gecertificeerd is. Sinds enkele jaren is de graansector bezig met certificering. Met betrekking tot granen voor diervoeder is certificering (GMP-B6, VVAK of VVC GZP) verplicht, maar ook kan gekozen worden voor het zogenaamde poortwachterprincipe. Dit betekent dat de eerste schakel in de keten (de handelaar) verantwoordelijk is voor de borging van de voedselveiligheid, hiertoe dient de handelaar een geïntensiveerd monitoringsprogramma uit te voeren. De heer Waterink vult aan dat in NL het CBL een groot voorstander is van EurepGAP-certificering. Voor groente en fruit wordt door de supermarkten al EurepGAP verlangd. Eerder dit jaar was er sprake van dat per 1 januari 2008 ook het graan voor brood- en banketproducten EurepGAPgecertificeerd diende te zijn. Door het HPA is toen in kaart gebracht dat dit op een dergelijke korte termijn niet haalbaar is vanwege de beperkte hoeveelheid Nederlands graan die voor brood en banket wordt gebruikt. Het CBL heeft naar aanleiding van de brief van HPA besloten om deze eis enkele jaren uit te stellen. De heer Hak geeft aan dat het FNLI hierover ook in discussie is met het CBL. Hij zal hier een e- mail over doorsturen. (Actie 07-02). BE: De heer Cools geeft aan dat in België de overheid heeft verklaard dat EurepGAP niet correspondeert met de wettelijke eisen. In België wordt dan ook de gehele versmarkt (groente en fruit) gecertificeerd volgens IKKB, vaak in combinatie met EurepGAP. o Industriegroente NL: De heer Hak geeft aan dat in Nederland de industriegroente volledig is gecertificeerd. De ontwikkelingen in areaal met betrekking tot biobrandstoffen heeft gevolgen voor de industriegroenten in de vorm van prijsstijgingen. VIGEF heeft een nieuw platform opgericht; te weten technologie en thema (hier valt onder meer innovatie onder). In dit platform hebben technologen uit de R&D hoek van de Universiteit van Gent, TNO en het Voedingscentrum zitting. Er is daarnaast een werkgroep opgericht om naar de Algemene leveringsvoorwaarden (ALV) voor de industriegroenten te kijken. Hier worden alle overbodige bepalingen eruit gehaald. Zodra dit proces is afgerond zal het document aan de Belgische partijen worden toegestuurd. (Actie 07-03) BE: De heer Cools meldt dat BE gelijk opgaat aan NL met als verschil dat er in BE al een platform voor innovatie was. o Aardappelen Vanwege het ontbreken van vertegenwoordigers uit de aardappelsector (ten tijde van dit bespreekpunt) zijn er geen inhoudelijke mededelingen gedaan. BE: De heer Cools meldt dat in het IKKB systeem het wettelijke autocontrolesysteem is geïntegreerd. Door deze integratie wordt het bedrijfsleven gedwongen samen te werken met de overheid. De overheid wil slechts één gids/aanpak voor de primaire sector. De teler kan opteren voor een audit met het oog op een certificatie van het autcontrolesysteem of van het IKKB-systeem Datum: 21 augustus 2007 2 van 6

(incl. autocontrole). Indien bij controle blijkt dat de teler niet voldoet aan de eisen van de goedgekeurde gids), en dus geen IKKB/autocontrolecertificaat behaalt, zal de teler een hogere (jaarlijkse) heffing aan het FAVV moeten betalen en meer controles krijgen. Op termijn kan dit ook gevolgen hebben voor bepaalde premies. NL: De heer Waterink geeft aan dat het voor primaire producenten niet noodzakelijk is de HACCPprincipes toe te passen. VVAK bevat vanzelfsprekend wettelijke elementen, maar zolang er geen voordeel is voor de sector is er bewust voor gekozen niet de volledige wetgeving te integreren. Er volgt een korte discussie over de wijze waarop beide overheden omgaan met privatisering van controle. In dit kader meldt de heer Waterink dat de controles op aanwezigheid nematoden in Nederland reeds jaren ook door private laboratoria worden, maar dit blijkt niet in lijn te zijn met de Europese wetgeving. De controles moeten dan ook terug naar een organisatie die werken in het algemeen belang (lees NAK). 5. VVC Akkerbouw (VVAK) Stand van zaken (o.a. communicatie, vereenvoudiging, gelijkwaardigheid GMP B6) De heer Waterink geeft de stand van zaken omtrent het VVAK schema weer. Voorjaar 2007 is er een vereenvoudiging in de telerhandleiding doorgevoerd, hierbij zijn alle doublures verwijderd, de telerhandleiding is inhoudelijk niet gewijzigd. Begin 2007 heeft het bestuur van het Productschap Diervoeder VVAK gelijkwaardig verklaard aan de GMP B6 standaard. Hiermee kan de VVAK gecertificeerde akkerbouwer direct aan de diervoederindustrie afleveren zonder dat de afnemer geïntensiveerde monitoring hoeft toe te passen. Ook VVC GZP, VVA en VVC industriegroente zijn gelijkwaardig verklaard. De overstap van de gewascertificaten naar VVAK verloopt niet snel doordat er voor de telers geen directe noodzaak is over te stappen (certificaat is 3 jaar geldig). De verwachting is dat bij het aflopen van het certificaat (bij inspectie) veel akkerbouwers over zullen stappen naar VVAK. Van de ca. 18.000 Nederlandse akkerbouwers zijn er inmiddels ca 17.000 gecertificeerd, hiervan zijn er ca. 2.000 EurepGAP, 3.000 VVAK en de overigen hebben één of meerdere gewascertificaten. Goedkeuring VVAK als hygiënecode voor productie van diervoeder Op dit moment loopt de aanvraag voor VVAK als hygiënecode voor de productie van diervoeder. GMP B6 is hier inmiddels voor goedgekeurd, naar verwachting zal op korte termijn VVAK tevens goedgekeurd worden. 6. IKKB Standaard voor de primaire plantaardige productie Stand van zaken (o.a. integratie versmarkt Groente & Fruit, loonwerk) Voortgang opname bieten/granen Mevrouw Vervaeke geeft aan dat IKKB ook wordt gebruikt voor de versmarkt en veiling. Reo Veiling, Veiling Brava en Veiling Hoogstraten zijn in 2006-2007 aangesloten bij Vegaplan.be. Het groepscertificaat (optie 2) werd reeds toegekend aan Reo Veiling, Veiling Brava zal volgen. In België is in het kader van het GMP systeem (Ovocom) geen afzonderlijke GMP teelt. De telers die grondstoffen leveren moeten voldoen aan de wetgeving autocontrole, dit kan o.a. aangetoond worden door een certificaat. De accreditatie volgens productcertificatie (EN 45011) voor sectorgids en IKKB Standaard is voor de meeste OCI s afgerond. In de IKKB standaard is een vergelijking tussen IKKB en de sectorgids opgenomen, hierdoor is IKKB zeer omvangrijk geworden. Om de telers een handvat te bieden is daarom een vereenvoudigde telerhandleiding (voorlopig enkel voor akkerbouw) en een interpretatiedocument voor OCI s gemaakt. Vervaeke zal deze documenten aan de deelnemers van dit overleg toesturen. (Actie 07-04) Sinds begin 2007 is IKKB gelijkwaardig aan VKL voor loonwerkers (ter info er is een afzonderlijk IKKB lastenboek voor loonwerkers). Datum: 21 augustus 2007 3 van 6

De heer Cools geeft aan dat IKKB moeilijk ligt in het Franstalige gedeelte dit wordt deels veroorzaakt door de andere structuur van de akkerbouwsector in Wallonië. In Wallonië zijn met name vooral graan- en bietentelers actief. Per januari heeft de FAVV de gids autocontrole voor de aardappelhandel en verwerking goedgekeurd (zie www.gidsac.be) en vanaf de zomer 2007 kunnen bedrijven zich voor deze gids laten certificeren (eventueel met een one stop audit voor systemen als BRC, IFS, ) IKKB is van toepassing op het landbouwbedrijf. Als er op het primaire bedrijf ook verwerking plaatsvindt dan dient het bedrijf gecertificeerd te zijn voor primaire productie en verwerking. 7. Gelijkwaardigheid 2008 Suikerbieten (VVAK vs. IKKB Standaard) Granen (VVAK vs. IKKB Standaard) Industriegroente (VVAK vs. IKKB Standaard) Loonwerk (VKL vs. IKKB Standaard Loonwerk) Mevrouw Vervaeke licht de vergelijking tussen IKKB en VVAK toe. De nadruk licht tijdens dit overleg op het streven naar uitwisselbaarheid voor de GZP- en de suikerbietensector. De checklijsten zijn inhoudelijk vergeleken, de verschillen tussen beide documenten zijn aangegeven. Er zitten o.a. verschillen tussen beide schema s op het gebied van de eisen t.b.v. coëxistentie ggo s en gangbaar en de registratie van meststoffen. Een meer wezenlijk verschil is dat er in IKKB meer wetgeving is vastgelegd. De heer Waterink geeft aan dat het VVAK schema en het VVC voor suikerbieten niet exact aan elkaar gelijk zijn, doordat het VVC suikerbieten al in december wordt vastgesteld en dus de laatste wijzigingen uit VVAK niet meer meegenomen kunnen worden (de meeste hebben betrekking op diervoeder). De heer Kolff geeft aan dat het niet in de verwachting ligt dat op korte termijn het individuele VVC suikerbieten opgeheven zal worden. De heer Cools informeert hoe geverifieerd kan worden of een teler gecertificeerd is. De heer Waterink en Kolff geven hierop aan dat dit kan door middel van navraag bij Suiker Unie en door navraag bij de CI. In het laatste geval alleen met toestemming van de teler(s) Mevrouw Vervaeke geeft aan dat als een teler zich aanmeldt voor IKKB, deze teler al meteen wordt opgenomen in de databank. De initiële audit volgt binnen 3 jaar. Tussen de eerste twee audits zit meestal 2 jaar, daarna wordt de frequentie van 3 jaar aangehouden. Een van de verschillen tussen beide systemen is dat het bij VVAK ook mogelijk is dit onder 17020 accreditatie te doen, IKKB is alleen onder 45011 mogelijk. In IKKB is tevens groepscertificatie mogelijk, in VVAK niet. De 45011 accreditatie wordt in België door Belac verleend, daarnaast zijn de OCI s ook door FAVV geaccepteerd. Het VVAK schema is zelf niet geaccrediteerd, de CI s zijn allen 17020 of 45011 geaccrediteerd. In de komende periode zullen de heer Waterink en mevrouw Vervaeke de vergelijking tussen beide schema s vervolmaken en de echte verschillen uit de vergelijking destilleren. (Actie 07-05) Vervolgens zullen de vergelijkingen met de Nederlandse gewasketens worden afgestemd, in de volgende overleggen (Actie 07-06): - VIGEF-platform industriegroenten op 28 september 2007 - HPA Certificeringsoverleg op 30 oktober 2007 - GZP-certificeringsoverleg op 13 december (eventueel kan afstemming eerder plaatsvinden in schriftelijke vorm) Tot slot zal tijdens het volgende BENE-overleg de uitkomst besproken worden. De heer Kolff en de heer Rosiers maken nog een bilaterale afspraak om begin september voor de suikerbieten bijeen te komen. (Actie 07-07) Datum: 21 augustus 2007 4 van 6

Aardappelen (VVA vs. IKKB Standaard) De heer Depraetere meldt dat de Belgische aardappeltelers IKKB gecertificeerd zijn. De VAVI heeft IKKB verzocht een benchmark met EurepGAP aan te gaan, maar IKKB is dit niet voornemens. Het verschil tussen beide systemen zit hem in de residucontrole. De heer Waterink licht het spanningsveld toe waar de VAVI mee worstelt. De VAVI heeft veel te maken met (zeer) grote afnemers (bijv. Mc Donalds). Het is niet mogelijk voor één van de aanwezige partijen een keuze te maken voor de VAVI, die moet dit zelf doen. Als IKKB zich niet wil laten benchmarken aan EurepGAP dienen zij dit zelf aan de VAVI te melden. Als voor de andere sectoren uitwisselbaarheid tussen IKKB en VVAK wordt bereikt kan dit wellicht een steuntje in de rug geven voor de discussie tussen IKKB en de VAVI. 8. EurepGAP IFA Bespreking ontwikkelingen (o.a. goedkeuring als hygiënecode) Benchmark Mevrouw Vervaeke meldt dat er een concordantietabel met EurepGAP 2005 is opgesteld, EurepGAP 2007 is hier niet in meegenomen. De heer Waterink meldt dat in Nederland onlangs een vergelijking tussen VVA en EurepGAP en in mei 2005 tussen VVAK en EurepGAP is gemaakt, beide partijen hebben nog niet definitief besloten om het benchmarkproces in te gaan. EurepGAP IFA plantaardig heeft in Nederland een goedkeuring als hygiënecode voor levensmiddelen ontvangen. De heer Cools geeft aan dat men in België verbaasd is over het verschil tussen de aanpak van de Belgische en Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit bij de goedkeuring van (private) hygiënecodes. 9. Overige zaken Gewasbescherming De heer Cools meldt dat het Europese project op dit gebied wat langzamer loopt dan verwacht. In België is het aantal geconstateerde overschrijdingen gestegen van 4% naar 8%, dit wordt mede veroorzaakt door de latente achterstand met betrekking tot de Europese toelating van bestrijdingsmiddelen en controles op ingevoerde producten waarop niet in België erkende middelen aangetroffen worden. Er vindt in het OEITFL-industrieplatform 2 maal per jaar overleg plaats tussen BE, FR en DE. Het zou wenselijk zijn als er een Nederlandse specialist bij dit overleg aanschuift. Dit platform houdt zich bezig met toelatingen voor kleine teelten, met name voor de industriegroenten. Namens België hebben Jan Hanssens en Anneke Kok zitting in dit overleg. De heer Hak zal Jaco van Brughem (coördinator effectief middelenpakket voor de Nederlandse tuinbouw) vragen hieraan deel te gaan nemen. (Actie 07-08) Er wordt melding gemaakt van het feit dat er door de Duitse supermarkten geconcurreerd wordt op dat groenten en fruit maar max. 70% van de MRL bevatten. LIDL doet hier niet aan mee, maar scoort beter dan de andere supermarkten. Deze actie kan tot politieke druk leiden om de MRL s te verlagen. Mineralen/bemesting De heer Cools wijst op de nitraatproblematiek t.g.v. (over)bemesting. Er is een Vlaams decreet uitgevaardigd dat in november 2007 op het nitraatgehalte van water in drie grondlagen geanalyseerd zal worden. Als er te hoge waarden worden aangetroffen wordt de teler hiervoor beboet en moet hij bijkomende analyses ondergaan (op eigen kosten). Een probleem vormt dat er al bemonsterd kan/zal worden als het product nog niet geoogst is. De heerhak meldt dat er bij de LTO ook een project hierover loopt. Besloten wordt dat er over de bemesting- en gewasbeschermingproblematiek bilateraal overleg tussen de VIGEF en Vegebe zal plaatsvinden. (Actie 07-09) Contaminanten (o.a. Pb en Cd) De heer Waterink geeft aan dat in het HPA Certificeringsoverleg van juni een presentatie is gegeven door Interpolis over aansprakelijkheid. Certificering ontslaat een teler niet van Datum: 21 augustus 2007 5 van 6

aansprakelijkheid maar hoe meer een teler kan aantonen dat goed is gewerkt, hoe aannemelijker het is dat hij niet verantwoordelijk is voor het probleem. Het helpt daarnaast als telers met verkoopvoorwaarden werken waarin de aansprakelijkheid wordt ingeperkt (bijv. tot de waarde van het geleverde product). 10. Datum volgende vergadering De datum voor de volgende vergadering wordt vastgesteld op 9 november 2007 om 10.00 uur in het Van der Valk Hotel in Goes. Mevrouw Vervaeke regelt de zaal. 11. Rondvraag & Sluiting Er wordt geen gebruik gemaakt van de Rondvraag. De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering. Actiepuntenlijst: Nr. Beschrijving Voortgang 07-01 Waterink: Verslag HPA Certificeringsoverleg nazenden 07-02 Hak: Doorsturen e-mail FNLI aan CBL m.b.t. EurepGAP 07-03 Hak: Toesturen herziene Algemene Voorwaarden industriegroenten 07-04 Vervaeke: Toesturen nieuwe telershandleiding IKKB en interpretatiedocument OCI s 07-05 Waterink & Vervaeke: vergelijking IKKB/VVAK vervolmaken en verschillen destilleren 07-06 Waterink & Hak & Van de Graaff: Bespreking destillaat van de vergelijking VIKKB/VVAK in eigen kring 07-07 Kolff & Rosiers: Bilaterale afspraak over uitwisselbaarheid VVC suikerbieten 07-08 Hak: Jaco van Brughem verzoeken om deelname OEITFL-industrieplatform 07-09 Hak & Hanssens: bilateraal overleg tussen VIGEF en Vegebe over bemesting en gewasbescherming houden Datum: 21 augustus 2007 6 van 6