Pivotal Response Treatment Congres Rino April 2014 Sabien van Lommel Centrum Autisme Rivierduinen Voorburg 4/24/2014
Pivotal Response Treatment Gericht op Pivotal Areas = kerngebieden Een gedragstherapeutische behandeling voor kinderen met een autismespectrumstoornis en/of ernstige communicatieachterstand Uitgevoerd in de dagelijkse leefomgeving Ouder educatie model (bij jonge kinderen) Wetenschappelijk onderbouwd door ruim 30 jaar experimentele studies In de V.S. erkend als kwalitatief hoogstaand model (National Research Council, 2001) 2
Kerngebieden Motivatie tot interactie Sociaal initiatief nemen Focus op meerdere kenmerken Zelf-management 3
Initiatief in contact Functioneel contact: vragen om voorwerpen/ activiteiten/ hulp; protesteren. Sociaal contact (= sociaal initiatief): iets laten zien/ geven; joint attention; plezier delen; informatieve vraag stellen; opmerking maken = voorspellend voor de ontwikkeling van expressieve- en receptieve taal 4
3 Multiple Cues Je kunnen richten op meerdere kenmerken Voorbeeld: Bal / Auto (1 cue) Rode Bal / Gele Auto (2) Rode Kleine Bal / Gele Grote Auto (3) 5
4 Zelf management Meer bewust worden van eigen gewenst gedrag Minder afhankelijk van bevestiging door anderen. Door: stimuleren probleembewustzijn en stimuleren van zelfbeoordeling 6
Natuurlijke leermomenten Omdat kinderen met ASS weinig initiatief nemen in contact ontstaan er weinig natuurlijke leermomenten en stagneert de ontwikkeling. Met de PRT zetten we actief leermomenten op, zodat het kind leert de interactie aan te gaan waardoor de hele ontwikkeling gestimuleerd wordt. 7
ABC van leermoment A: 1 Interesse van het kind volgen 2 Aandacht vangen 3 Korte, duidelijke instructies geven(prompt) B: Motivatie tot interactie C: 4 Consequent belonen 5 Direct en natuurlijk belonen 6 Belonen van goede pogingen 8
1: Interesse van kind volgen Om de motivatie tot contact te vergroten, gebruiken we de motivatie van het kind voor andere dingen. Breng in kaart welke dingen voor dit kind motiverend zijn: spel, activiteiten, eten, personen, obsessies. Kijk precies en elk moment opnieuw naar de interesse van het kind. 9
2: Aandacht vangen Weet wat een kind motiveert Minder helpen, wachten Controle delen In zicht, buiten bereik Onderbreken Opdelen Onverwachte, gekke dingen doen Keuzes geven Interactie verlengen 10
3: Helder leermoment Zorg dat het kind weet wat er van hem verwacht wordt, door een duidelijke situatie te creëren en voldoende hulp te bieden (juiste prompt niveau). Vermijd ruis (auditief en visueel). 11
Leermoment voorbeeld A B C Aandacht vangen Kind reageert Beloning Trainer heeft de bal Mag ik de bal? De trainer geeft het kind de bal 12
Prompt niveaus A B C Doel = spontane initiatieven in contact te vermeerderen door afbouwende hulp (prompt). VP = Voorzegprompt springen? WP = Wachtprompt -.. OP = Open vraag prompt Wat wil je? En nu? 13
OP = Open-vraag prompt A B C A = wat wil je? B = Ik wil koek C = ouder geeft de koek Voorbeelden: Hoe kan je dat vragen? En nu? Zeg het maar 14 Let op, eerst in beeld komen, dan OP
Belonen A B C 4: Beloon consequent 5: Zorg voor een directe en natuurlijke beloning. 6: Beloon goede pogingen. 15
7: Afwisselende taken Zorg voor een juiste balans (5:1) tussen bekende en onbekende taken (maintenance & acquisition tasks) 16
Doelgedrag concretiseren B: Doelgedrag kind Beschrijf kernvaardigheid specifiek voor dit kind op dit moment. Wat vind je een goeie poging? Dataverzameling: scoor regelmatig met welk hulpniveau (prompt) de client het doelgedrag laat zien. 17
Trainingsopbouw Communicatieve intentie Na 50 spontane woorden: 2 wrds-zinnetjes Vragen om een voorwerp/ actie (Mag ik?) Hulp vragen Grenzen aangeven (Nee, niet doen) WWW-vragen stellen (Wat is dat? Waar?) Doorvragen in een gesprek (info en gevoel) Opmerkingen maken Gesprekje beginnen/ nieuw onderwerp starten 18
Aanleren WWW vragen stellen Leermomenten creëren zodat het kind gemotiveerd raakt om informatie te vragen. Wat is dat? - puzzelstukjes omdraaien Waar? Wie? Van wie? - verstoppen van iets motiverends - foto s omdraaien - schoenen laten zien 19
WWW-vragen bij pubers Stellen soms weinig informatieve vragen Lopen vast op school/ stage/ werk Leermomenten creëren zodat het kind gemotiveerd raakt om informatie te vragen: - dingen onduidelijk laten - overgangsmomenten niet structureren 20
Doorvragen Doel: stellen van een vraag naar aanleiding van wat 21 de ander gezegd heeft (informatief of belevingsgericht) Voorbeeld:. Ik ben naar de film geweest - Welke film?. Ben X. - Hoe vond je hem? Hulpmiddel: spiekbriefje; zelf-management; videomodelling.
Meer informatie: Boek: Pivotal Response Treatment, focus op motivatie en communciatie (uitgeverij Pica) Reader vroegbehandeling: bestellen a 10,- via cursussen@centrumautisme.nl Cursus PRT voor hulpverleners start 16 sept. 2014 www.centrumautisme.nl Heel veel dank aan de ouders en kinderen voor de toestemming de filmpjes te laten zien. Dank aan M. Wijnands voor de tekeningen 22