Beeldschermwerk en schouder/ nekklachten Philippe Kiss Marc De Meester Arbeidsgeneesheren, Securex EDPB Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde UGent 1 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Computerwerk en nek-schouderklachten!! verminderde productiviteit!! meer lange-termijn afwezigheid!! grootste locomotorisch probleem in eigen populatie 2 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 1
Klachten in de afgelopen 12 maand nek- en of schouderklachten (n=6973) 51,3 lagerugklachten (n=756) 46,4 polsklachten (n=6968) 12,8 elleboogklachten (n=6972) 9,0 0 10 20 30 40 50 60 3 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Klachten in de afgelopen 7 dagen 4 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 2
Doelstelling!! nagaan van de invloed van arbeidsgebonden factoren op de aanwezigheid van nek-schouderklachten (NSK)!! multifactoriële aanpak!! vertrekkend vanuit arbeidsgeneeskundig onderzoek!! praktijkgerichte preventieve maatregelen 5 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Methodiek (1)!! cross-sectionele vragenlijststudie!! juni 2003 september 2008!! openbare sector (gemeentebesturen, OCMW s, politie, onderwijs)!! ter gelegenheid van periodieke gezondheidsbeoordeling!! elke beeldschermwerker!! gestandaardiseerde vragenlijst 6 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 3
Studiepopulatie!! 6973 beeldschermwerkers!! enkel werknemers!! zonder ongeval t.h.v. nek of schouders!! zonder specifieke ziekte of aandoening t.h.v. nek of schouders (bijv. congenitale aandoeningen, bep. systeemziekten, )!! minstens 12 maand op dezelfde werkpost!! uiteindelijke studiepopulatie: 5630 7 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Methodiek (2)!! gestandaardiseerde vragenlijst!! klachten locomotorisch stelsel!uit Standardised Nordic Questionnaires for the Analysis of Musculoskeletal Symptoms!! werkomstandigheden!opstelling!psychosociaal : uit Copenhagen Psychosocial Questionnaire (COPSOQ)!! verstorende variabelen!ongeval, bepaalde aandoeningen!! univariate en multivariate analyse 8 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 4
Onderzochte variabelen (1)!! uitkomstvariabele!! nek en/of schouderklachten ged. laatste 12 maand!! zelf-gerapporteerde NSK: predictief voor toekomstige lange-termijn gezondheidsproblemen 9 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Onderzochte variabelen (2)!! factoren niet gerelateerd aan computerwerk op het werk!! geslacht!! leeftijd!! aantal uren beeldschermwerk thuis!! vol-/deeltijds werk 10 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 5
Onderzochte variabelen (3)!! aantal uren BSW per week op het werk!! aantal jaren minstens 15 u BSW/week!! aantal uur ononderbroken BSW!! beeldscherm!! hoogte!! positie (recht of schuin)!! plaats documenten 11 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Onderzochte variabelen (4)!! computermuis!! gebruikstijd!! ver verwijderd!! hanteerbaarheid!! ruimte!! ondersteuning voorarm!! afzonderlijke polssteun!! gebruiks(on)vriendelijke software 12 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 6
Onderzochte variabelen (5)!! psychosociale factoren!! tijd om werktaken uit te voeren!! belangrijkheid werk!! ontvangen nodige informatie voor werk!! rolduidelijkheid!! ondersteuning leidinggevenden!! ondersteuning collega s!! jobtevredenheid 13 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 RESULTATEN 14 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 7
6973 vragenlijsten 15 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Geslacht en %NSK vrouwen (n=3613) 55,7 mannen (n=2016) 40,5 0 10 20 30 40 50 60 univariaat OR 1.84 multivariaat OR 1.95 p<0.001 p<0.001 16 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 8
Leeftijd en multivariaat %NSK >54 jr (n=525) 44,6 50-54 jr (n=879) 45-49 jr (n=1038) 40-44 jr (n=1058) 35-39 jr (n=808) 30-34 jr (n=653) 25-29 jr (n=494) 51,0 51,5 53,4 51,1 47,9 49,6 <25 jr (n=170) 42,4 0 10 20 30 40 50 60 p<0.000 17 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Computerwerk thuis multivariaat en %NSK > 4u.(n=1473) 49,3 max. 4u. (n=2336) 51,5 0u.(n=1429) 49,4 0 10 20 30 40 50 60 18 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 9
Voltijds/deeltijds werk multivariaat en %NSK ander deeltijds (n=246) 56,5 deeltijds 4/5 (n=859) 56,3 halftijds (n=597) 49,4 voltijds (n=3912) 48,7 0 10 20 30 40 50 60 p<0.000 19 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Aantal uren BSW per week en %NSK > 34 u.(n=736) 30-34u. (n=1227) 25-29 u. (n=887) 20-24 u. (n=1104) 15-19 u. (n=772) < 15 u. (n=765) multivariaat OR tov < 15u 43,7 47,1 47,8 52,9 53,3 57,1 1.56 1.28 1.29 0 10 20 30 40 50 60 p<0.000 20 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 10
Aantal jaren min. 15u BSW/wk. multivariaat en %NSK > 19 jr. (n=570) 15-19 jr. (n=929) 54,0 55,8 10-14 jr. (n=1530) 5-9 jr. (n=1299) < 5 jr. (n=843) 48,3 47,7 50,3 0 10 20 30 40 50 60 21 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Gemiddelde tijd ononderbroken werk aan beeldscherm en %NSK 1.23 1.34 1.52 1.43 1.29 multivariaat OR tov! 1u. 22 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 p<0.000 11
Opstelling beeldscherm en multivariaat %NSK 23 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Hoogte beeldscherm en multivariaat %NSK p<0.000 24 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 12
Plaats documenten en multivariaat %NSK wisselend, geen vaste plaats (n=1234) op werkvlak schuin re (n=366) op werkvlak schuin links (n=1764) rechts naast BS (n=168) links naast BS (n=516) op werkvlak vóór TB (n=676) tussen TB en BS (n=521) geen documenten (n=203) 51,0 46,4 53,1 44,0 47,9 50,9 48,8 40,4 0 20 40 60 25 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Plaats beeldscherm en NSK!! optische correctie!! onvoldoende!! bi-, multifocale bril!! dynamische interactie tussen oculomotore en musculoskeletale systeem!! relatie opstelling beeldscherm en NSK eerder bepaald door specifieke jobtaak 26 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 13
Gebruik van computermuis en %NSK 52.2 45.6 multivariaat OR 1.28 p<0.000 27 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Ver reiken voor computermuis en %NSK multivariaat OR 1.45 28 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 14
Voldoende ruimte voor computermuis en %NSK multivariaat OR 1.77 29 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Vlotte hanteerbaarheid computermuis en %NSK multivariaat 30 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 15
Ondersteuning voorarm en %NSK multivariaat OR 1.24 47.8 52.9 p=0.001 31 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Gebruik afzonderlijke polssteun en %NSK multivariaat OR 1.24 55.5 49.4 p=0.014 32 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 16
Gebruiksvriendelijke software multivariaat en %NSK in zeer kleine mate (n=25) in mindere mate (n=143) enigszins (n=519) in meerdere mate (n=4912) in belangrijke mate (n=1932) 49,3 47,4 64 59,4 56,3 56.2 47.4 0 10 20 30 40 50 60 70 33 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Psychosociale factoren 34 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 17
Multivariaat logistische regressieanalyse voor NSK ged. laatste 12 mnd (n=4392) 35 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Preventieve maatregelen Nek- en schouderklachten!! (gender operatie)!! (<25 u BSW / week)!! voldoende tussenpauzes (minstens elk uur)!! computermuis!! gebruik beperken (minder dan de helft van de tijd)!! zo dichtbij mogelijk!! voldoende ruimte!! ondersteuning voorarm!! minstens 2/3 op werktafel of elleboogsteun!! geen aparte polssteun gebruiken!! (psychosociale belasting)!! voldoende tijd!! ondersteuning door chef!! aandacht voor jobtevredenheid onmiddellijke adviezen (tijdens MO) 36 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 18
Standaardadviezen!! ruimte creëren op werkoppervlak voor voldoende ondersteuning van de voorarmen (minstens 2/3)!! computermuis recht voor gebruiker opstellen!! niet langer dan 1 uur ononderbroken computerwerk verrichten!! polssteun wegsmijten 37 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Finaal logistisch regressiemodel voor de aanwezigheid van elleboogklachten in de laatste 12 maand (n=4574)!! >= 45 jr. 1.74 (1.43-2.13)!! voltijds werk 0.69 (0.56-0.85)!! ononderbroken werk 1.09 (1.03-1.15)!! veel werken met muis 1.46 (1.18-1.80)!! niet vlot hanteerbare muis 1.58 (1.08-2.30)!! onvold. ruimte voor muis 1.75 (1.27-2.41)!! polssteun 1.50 (1.15-1.95)!! gebruiksonvriendelijke software 1.21 (1.05-1.39)!! nodige informatie voor werk 1.15 (1.01-1.31) 38!! sociale BES ondersteuning "Goede praktijken in de door ergonomie"- collega s Antwerpen, 0.79 24 januari (0.69-0.90) 2012 19
Finaal logistisch regressiemodel voor de aanwezigheid van polsklachten in de laatste 12 maand (n=4529)!! >= 25u BSW per wk 1.32 (1.10-1.59)!! ononderbroken werk 1.07 (1.02-1.13)!! veel werken met muis 1.23 (1.03-1.47)!! onvold. ruimte voor muis 1.53 (1.15-2.04)!! onvold. ondersteunde voorarm 1.33 (1.11-1.60)!! polssteun 1.99 (1.59-2.49)!! gebruiksonvriendelijke software 1.15 (1.01-1.30)!! sociale ondersteuning door chef 0.85 (0.75-0.96)!! sociale ondersteuning door collega s 0.79 (0.69-0.90) 39 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 Gemeenschappelijke risicofactoren nek-sch. pols elleb. > 1u ononderbroken BSW veel werk met computermuis onvoldoende ruimte voor muis gebruik polssteun () onvold. ondersteuning voorarm gebruiksonvriendelijke software 40 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 20
41 BES "Goede praktijken in de ergonomie"- Antwerpen, 24 januari 2012 21