Inhoud Voorwoord 13 Deel 1 1. Oprichting van een vennootschap 25 1.1 Mogelijke ondernemingsvormen 25 1.1.1 De éénmansonderneming 25 1.1.2 Doel van de vennootschapsvorming 26 1.1.3 Vennootschap 27 1.1.4 Handelsvennootschap 28 1.1.5 Mogelijke vennootschapsvormen 30 a. Vennootschap onder firma (V.O.F.) 31 b. Naamloze Vennootschap (NV) 32 c. Besloten Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid (BVBA) 32 d. Coöperatieve Vennootschap (CV) 33 e. Commanditaire Vennootschappen 35 f. Vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid 35 1.2 Wettelijke bepalingen i.v.m. de oprichting 38 1.2.1 Oprichtingsakte en openbaarmakingsverplichtingen 38 1.2.2. Maatschappelijk kapitaal 41 a. Geplaatst kapitaal 41 b. Volgestort kapitaal 42 c. Toegestaan kapitaal 44 1.2.3 Beschermingsmaatregelen 45 a. Inbreng in geld op een bijzondere rekening 45 b. Inbreng in natura 46 c. Financieel plan 47 1.2.4 Wijze van oprichting 48 1.2.5 Aard en overdracht van de aandelen 49 a. Aandelen en winstbewijzen 49 b. Overdraagbaarheid en waardevermelding 50
6 INHOUD inhoud 6 c. Stemrecht/ preferentie INHOUD 52 1.3 Vergelijking c. Stemrecht/ preferentie 52 54 1.4 1.3 Boekhoudkundige Vergelijking verwerking van de oprichting 59 54 1.4 Boekhoudkundige 1.4.1 Rekeningen verwerking van de oprichting 59 1.4.2 1.4.1 Oprichtingskosten Rekeningen 59 1.4.3 1.4.2 Inbreng Oprichtingskosten in geld 61 59 1.4.4 1.4.3 Inbreng in natura geld 62 61 1.4.5 1.4.4 Latere Inbrengopvragingen natura en vervroegde stortingen 65 62 1.4.6 1.4.5 Aandeelhouders Latere opvragingen gebreke en vervroegde stortingen 65 67 1.4.7 1.4.6 Omzetting Aandeelhouders van aandelen in gebreke op naam naar 67 1.4.7 Omzetting gedematerialiseerde van aandelen aandelen op naam naar 72 1.4.8 Vermeldingen gedematerialiseerde op aandelen nemen in de toelichting 72 74 Opdrachten 1.4.8 Vermeldingen bij hoofdstuk op1te nemen in de toelichting 74 76 Opdrachten bij hoofdstuk 1 2. Verhoging van het kapitaal 76 81 2. 2.1 Verhoging Behoefte vanaan het permanent kapitaal vermogen 81 2.2 2.1 Wettelijke Behoefte aan formaliteiten permanent vermogen 82 81 2.3 2.2 Formele Wettelijkekapitaalverhoging formaliteiten 83 82 2.3 Formele 2.3.1 In aanmerking kapitaalverhoging komende vermogenselementen 83 2.3.2 2.3.1 Problemen In aanmerking gesteld komende bij vermogenselementen formele kapitaalverhoging 84 83 2.3.3 2.3.2 Boekhoudkundige Problemen gesteld verwerking bij de formele vankapitaalverhoging een formele 84 2.3.3 Boekhoudkundige kapitaalverhoging verwerking van een formele 86 2.4 Materiële kapitaalverhoging 87 86 2.4 Materiële 2.4.1 Inleiding kapitaalverhoging 87 2.4.2 2.4.1 Problemen Inleiding gesteld door de materiële kapitaalverhoging 87 gesteld door de materiële kapitaalverho- 2.4.2 Problemen 88 2.4.3 Eerst ging formele kapitaalverhoging doorvoeren 90 88 2.4.4 2.4.3 Uitgiftepremie Eerst formele kapitaalverhoging doorvoeren 90 91 2.4.5 2.4.4 Voorkeurrecht Uitgiftepremie 91 93 2.4.5 Voorkeurrecht a. Werking 93 b. a. Verschil Werkingmet de techniek van de uitgiftepremie 94 93 c. b. Waarde Verschil van met het de techniek claimrecht van de uitgiftepremie 94 d. c. Techniek Waarde van het declaimrecht scrips 94 2.4.6 d. Kapitaalverhoging Techniek van dedoor scrips openbare inschrijving 94 96 2.4.6 Kapitaalverhoging a. Procedure door openbare inschrijving 96 b. a. Boekhoudkundige Procedure verwerking 97 96 c. b. Kapitaalverhoging Boekhoudkundige verwerking met uitgiftepremie en voorkeurrecht 97 met uitgiftepremie en voor- c. Kapitaalverhoging Opdrachten 2.4.7 Financial keurrecht bij hoofdstuk assistance 2 101 104 101 105 Opdrachten bij hoofdstuk 2 3. Kapitaalvermindering, aflossing van het kapitaal en inkoop van 105 3. Kapitaalvermindering, eigen aandelen aflossing van het kapitaal en inkoop van 109 eigen 3.1 Inleiding aandelenkapitaalvermindering 109 3.1 Inleiding kapitaalvermindering 109
inhoud INHOUD 7 3.2 Formele kapitaalvermindering 109 3.2.1 Noodzaak om overgedragen verliezen weg te werken 109 3.2.2 Onbeschikbare reserve voor voorzienbaar verlies 111 3.2.3 Boekhoudkundige verwerking van de formele kapitaalvermindering 112 3.3 Materiële kapitaalvermindering 113 3.3.1 Redenen om het kapitaal te verminderen 113 3.3.2 Bescherming van de schuldeisers 113 3.3.3 Boekhoudkundige verwerking van de materiële kapitaalvermindering 114 a. Effectieve terugbetaling van het kapitaal 114 b. Vrijstelling van stortingsplicht 115 3.4 Aflossing van het kapitaal 117 3.4.1 Algemene principes 117 3.4.2 Boekhoudkundige verwerking 118 3.5 Inkoop van eigen aandelen 120 3.5.1 Inleiding 120 3.5.2 Wettelijke beperkingen 121 3.5.3 Boekhoudkundige verwerking van de inkoop van eigen aandelen 122 Opdrachten bij hoofdstuk 3 124 Deel 2 4. Vennootschapsbelasting 131 4.1 De vennootschap als een zelfstandige fiscale entiteit 131 4.2 Fiscale en boekhoudkundige rapportering 131 4.3 Belastbaar inkomen 132 4.3.1 Inleiding 132 4.3.2 Fiscale correcties 133 4.3.3 Belastingvrije reserves 134 4.4 Berekening van de verschuldigde belasting 135 4.4.1 Berekening van de basisbelasting 135 4.4.2 Voorafbetalingen 137 4.5 Boekhoudkundige aspecten 140 4.5.1 Voorziene rekeningen 140 4.5.2 Boeking van de voorafbetalingen 142 4.5.3 Boekingen op het einde van het jaar 142 4.5.4 Afwikkeling van de definitieve belasting 144 4.5.5 Fiscale voorzieningen 147 4.5.6 Roerende voorheffing 148
8 INHOUD inhoud 8 4.5.7 Toelichting INHOUD 149 Opdrachten 4.5.7 Toelichting bij hoofdstuk 4 151 149 Opdrachten bij hoofdstuk 4 5. Afsluiting van de boekhouding en resultaatbestemming in 151 5. Afsluiting de vennootschap van de boekhouding en resultaatbestemming in 155 5.1 de vennootschap Afsluittechniek 155 5.1 5.2 Afsluittechniek Bestemming van het resultaat 155 156 5.2 Bestemming 5.2.1 Algemene vanprincipes het resultaat 156 5.2.1 5.2.2 Algemene Verschilpunten principes éénmansonderneming/ vennootschap 157 156 5.2.2 5.2.3 Verschilpunten Wettelijke voorschriften éénmansonderneming/ vennootschap 157 158 5.2.3 a. Wettelijke voorschriften reserve 158 a. b. Wettelijke Beperkingen reserve inzake uitkeringen 158 159 b. c. Uitkering Beperkingen vaninzake een interimdividend uitkeringen 160 159 5.2.4 Boekhoudkundige c. Uitkering van een verwerking interimdividend 163 160 5.2.4 5.2.5 Boekhoudkundige Winstverdeling metverwerking verschillende soorten aandelen 163 166 Opdrachten 5.2.5 5.2.6 Evolutie Winstverdeling bij hoofdstuk op het vlak met 5 van verschillende winstbestemming soorten aandelen 168 166 170 Opdrachten bij hoofdstuk 5 6. Jaarrekening, jaarverslag, controleverslag en openbaarmaking 170 173 6. 6.1 Jaarrekening, Schema van jaarverslag, de jaarrekening controleverslag en openbaarmaking 173 6.2 6.1 Het Schema jaarverslag van de jaarrekening 176 173 6.3 6.2 Het controleverslag jaarverslag 183 176 6.4 6.3 Openbaarmaking Het controleverslag van de jaarrekening, jaarverslag en 183 6.4 Openbaarmaking controleverslag van de jaarrekening, jaarverslag en 186 Opdrachten controleverslag bij hoofdstuk 6 189 186 Opdrachten bij hoofdstuk 6 189 Deel 3 Deel 7. Langetermijnschulden 3 193 7. Langetermijnschulden 7.1 Obligatieleningen 193 7.1 Obligatieleningen 7.1.1 Kenmerken 193 7.1.1 7.1.2 Boekhoudkundige Kenmerken verwerking 194 193 7.1.2 Boekhoudkundige a. Rekeningen verwerking 194 a. b. Rekeningen Uitgifte 194 195 b. c. Rentebetaling Uitgifte 196 195 c. d. Rentebetaling Terugbetaling 196 7.1.3 Uitgewerkte d. Terugbetaling illustraties 196 197 7.2 Verrekening 7.1.3 Uitgewerkte van rente illustraties of disconto in schulden 197 204 7.2 Opdrachten Verrekening bij hoofdstuk van rente 7of disconto in schulden 207 204 Opdrachten bij hoofdstuk 7 8. Leasingovereenkomsten 207 209 8. Leasingovereenkomsten 8.1 Omschrijving en belang van leasingovereenkomsten 209 8.1 8.2 Omschrijving Criteria en belang van leasingovereenkomsten 209 210 8.3 8.2 Boekhoudkundige Criteria verwerking bij de leasingnemer 211 210 8.3 Boekhoudkundige verwerking bij de leasingnemer 211
inhoud INHOUD 9 8.3.1 Rekeningen 211 8.3.2 Bepalingen uit het boekhoudrecht 212 8.3.3 Boekingen 212 8.3.4 Impact op de resultatenrekening 217 8.4 Boekingen bij de leasinggever 218 8.5 Op te nemen vermeldingen in de toelichting 220 Opdrachten bij hoofdstuk 8 221 9. Kapitaalsubsidies en uitgestelde belastingen 9.1 Inleiding 223 223 9.2 Boekhoudkundige verwerking 224 9.2.1 Rekeningen 225 9.2.2 Journaalposten 225 9.3 Uitgewerkte illustratie 228 Opdrachten bij hoofdstuk 9 231 Deel 4 10. Groepsvorming 10.1 Vennootschapsgroepen en boekhoudrecht 239 239 10.2 Begripsbepalingen financiële vaste activa 243 a. Deelnemingen 244 b. Controle 245 c. Dochtervennootschap 247 d. Verbonden vennootschappen 247 e. Deelnemingsverhouding/ geassocieerde vennootschap 249 10.3 Vaststelling van de controlebevoegdheid 250 10.4 Begripsbepalingen consolidatie 255 a. Consolidatie 255 b. Geconsolideerd geheel en consolidatiemethodes 256 c. De geconsolideerde jaarrekening 258 d. Waarderingsregels 258 11. Financiële vaste activa en geldbeleggingen 11.1 Soorten financiële vaste activa 261 261 11.1.1 Overzichtsschema 262 11.1.2 Boekhoudkundige verwerking 263 a. Rekeningen en balansrubrieken 263 b. Waarderingsregels 264 c. Journaalposten 265 d. In de toelichting op te nemen gegevens 265 11.1.3 Uitgewerkte illustratie 266 11.2 Geldbeleggingen 270
10 INHOUD inhoud 11.2.1 Begripsomschrijvingen 270 11.2.2 Boekhoudkundige verwerking 271 a. Rekeningen 271 b. Waarderingsregels 271 c. Journaalposten 274 11.2.3 Uitgewerkte illustratie 275 Opdrachten bij hoofdstuk 11 278 12. Inleiding tot consolidatie 283 12.1 Boekhoudkundige vereisten, consolidatiekring en vrijstellingen 283 12.1.1 Boekhoudkundige vereisten 283 12.1.2 Consolidatiekring 284 a. Uitsluitingen 284 b. Niet-consolidatie van gemeenschappelijke dochter 286 12.1.3 Vrijstelling van consolidatie 286 a. Vrijstelling voor kleine groepen 287 b. Vrijstelling voor subconsolidatie 287 12.2 Integrale consolidatie 288 12.2.1 Eliminatie van eigen vermogen en deelnemingen 288 a. Principes 288 b. Aanschafwaarde hoger dan de FEV waarde 290 c. De overnameprijs is minder dan de FEV waarde 294 d. Herwaarderingen of waardeverminderingen van de deelneming 295 e. Belangen van derden 297 12.2.2 Eliminatie van onderlinge verrichtingen 300 12.3 Evenredige consolidatie 305 12.4 Vermogensmutatie 305 12.4.1 Begrippen en wettelijke regels 305 12.4.2 Journaalposten 307 12.4.3 Uitgewerkte illustratie 308 Opdrachten bij hoofdstuk 12 312 Deel 5 13. Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen 319 13.1 Omschrijving 319 13.2 Orderekeningen 320 13.3 Verrichtingen i.v.m. zekerheden 321
inhoud INHOUD 11 13.3.1 Omschrijving 321 13.3.2 Rekeningen 323 13.3.3 Zakelijke zekerheden 323 13.3.4 Door de onderneming gestelde persoonlijke zekerheden 325 13.3.5 Ontvangen zekerheden 327 13.3.6 Toelichting 328 13.4 Rechten en verplichtingen inzake goederen en waarden 328 13.4.1 Goederen en waarden van derden gehouden door de onderneming 328 13.4.2 Goederen en waarden van de onderneming gehouden door derden 330 13.5 Verplichtingen tot aan- en verkoop van vaste activa 330 13.6 Termijnovereenkomsten 331 13.7 Overige rechten en verplichtingen 332 14. De kasstromentabel 14.1 Vermogensstromentabel 333 333 14.2 Wettelijke reglementering 334 14.3 Structuur van een kasstromentabel 334 14.4 Operationele cash flow 336 14.5 Doelstellingen van een kasstroomtabel 336 14.6 Opstelling van een kasstromentabel 337 14.7 Berekening van de operationele cash flow: indirecte methode 342 15. Analyse van de jaarrekening 15.1 De externe financiële verslaggeving 347 347 15.2 Beoordeling van de financiële en operationele performantie 348 15.3 Doelstellingen en methodologie van de financiële analyse 349 15.4 Financiële ratio s 350 15.4.1 Omschrijving en berekeningswijze 350 15.4.2 Vergelijking van ratio s 351 15.5 Analyse van de rentabiliteit 352 15.5.1 Inleiding 352 15.5.2 Rentabiliteit van het totaal vermogen 353 15.5.3 Rentabiliteit van het eigen vermogen 355 15.6 Analyse van de financiële performantie 356 15.6.1 Inleiding 356 15.6.2 Analyse van de liquiditeit 357 15.6.3 Analyse van de solvabiliteit 359
12 inhoud Geciteerde literatuuropgave 363 Lijst van afkortingen 367 12 INHOUD Bijlage 1: Aangepast rekeningenstelsel 369 Bijlage 2: Wettelijk schema van de jaarrekening en van de geconsolideerde jaarrekening 383 Bijlage 3: Voorstel van oplossingen van de centrale casussen 441