1 Private kwaliteitsborging in de bouw Vanzelfsprekend! Seminar MZZN en Allpro Behelpen of beheersen? Giessen, 3 juni 2014, Drs. ing. H.M. Nieman
2 Inhoudsopgave Inleiding Wat is private kwaliteitsborging? Waarom private kwaliteitsborging? Doelen private kwaliteitsborging Het nieuwe stelsel volgens BZK Rol en taken van de kwartiermakers
3 Inleiding BWT wordt niet geprivatiseerd De vergunning blijft bij het bevoegd gezag Kwartiermakers gaan informatie ophalen Niet alles in beton gegoten Samenwerking alle partijen. 3
Wat is private kwaliteitsborging? Private kwaliteitsborging in de bouw is een stelsel van in weten regelgeving verankerde instrumenten om te borgen dat bouwwerken voldoen aan het Bouwbesluit. Deels bestaat dit al: 1) Bouwbesluit 2012 artikel 1.8 lid 2 en 3 > EKV 2. Indien een bouwproduct aan bepaalde prestaties die niet onder een geharmoniseerde norm vallen moet voldoen, zodat het bouwwerk waarin het wordt toegepast voldoet aan een bij of krachtens dit besluit gestelde eis, is aan die eis voldaan indien het bouwproduct is toegepast overeenkomstig een op die eis toegesneden kwaliteitsverklaring. 3. Indien een bouwproces ( idem ) toegesneden kwaliteitsverklaring 2) Woningwet artikel 1a (zorgplicht zorgplicht), 1b (bouwverbod bouwverbod, tenzij ) en 2 (aansturing Bouwbesluit) 4
5 Wat is private kwaliteitsborging? NL heeft een gemengd publiek/privaat stelsel NU Rijk Opdracht- gever Bevoegd Gezag Stelselverantwoordelijke X Bouwregelgeving X Programma van Eisen X Bestemmingsplan X Welstand X Bouwbesluit X X BWT toetst op aannemelijkheid en ziet incidenteel toe op uitvoering = schijnzekerheid! Fricties (zie Cie Dekker): - Dubbel werk > Onnodige kosten - Diffuse verantwoordelijkheden - Focus onvoldoende op het gebruiksgerede bouwwerk
6 Wat is private kwaliteitsborging? NL houdt een gemengd publiek/privaat stelsel STRAKS Stelselverantwoordelijke Bouwregelgeving Toelating + monitoring instrumenten Programma van Eisen Bestemmingsplan Welstand Omgevingsveiligheid Bouwbesluit Rijk X X i.o.v. Rijk Opdracht- gever Bevoegd Gezag Wat blijft: EKV Wat verandert: eenduidige private rol inzake Bouwbesluit X X X X X accentverschuiving
7 Waarom private kwaliteitsborging De bouw maakt kwaliteit onvoldoende waar Verschuilen achter de vergunning Gebrekkig prikkels tot het leveren van kwaliteit Zwakke positie van de bouwconsument Kwaliteitsverbetering via het publieke spoor blijft uit De bouw kan en moet zelf kwaliteit leveren! 7
8 Waarom private kwaliteitsborging? Onduidelijke verantwoordelijkheden Papieren werkelijkheid
9 Waarom private kwaliteitsborging? Gebrek aan naleving / geen prikkel voor kwaliteit Focus op tijd en geld
10 Doelen private kwaliteitsborging Duidelijke verantwoordelijkheden, niet naar elkaar wijzen De bouw levert zelf kwaliteit
11 Doelen private kwaliteitsborging De klant krijgt wat hij/zij wil en waarvoor is betaald
12 Positie eindgebruiker verbeteren Consument betaalt vanaf begin bouwproces Kan tekeningen niet beoordelen
13 Positie eindgebruiker verbeteren Beperkte kennis en ervaring met contracten Tegengestelde belangen, moeilijk om je recht te halen
14 Proces tot nu toe Bouwteam Veel onderzoek beschikbaar
15 Insteek ministerie BZK Private kwaliteitsborging in veel landen reeds praktijk Drie jaar overgangsfase, op weg naar private borging Vereenvoudiging bezien, met name eigenbouw Toelatingsorganisatie, bevoegd gezag betrokken Overheid stelt kaders
16 Uitgangspunten BZK Borging gericht op prestaties opgeleverde bouwwerk (as built) Duidelijkheid omtrent verantwoordelijkheid voor voldoen aan regelgeving Helderheid omtrent aansprakelijkheid Vermindering administratieve lasten Overheid stelt kaders, markt ontwikkelt private instrumenten Toelatingsorganisatie toetst private instrumenten Proportionaliteit gekoppeld aan risicoklassen Betaalbaarheid
Het duale stelsel Niet alle aanvragen in 1 keer naar private kwaliteitsborging Start : projecten met gering risico Beschikbaarheid instrumenten Gedurende 3 jaar volgordelijk opschalen Marktpartijen Voldoen aan Bouwbesluit (technische voorschriften, vnl. 2 t/m 6) Overheid RO, welstand, omgevingsveiligheid + evt. overige WABO (totaal 26 wetten) afstemming in PKB 17
18 Het duale stelsel
19 Proportionaliteit! Erkenningsregeling Erkende architect Lid van beroepsvereniging, permanente educatie Fouten: verlies erkenning, boete Ontwerpen onder certificaat Eigen verklaring dat plan voldoet Gekoppeld aan verzekerde garantie met onafhankelijk toezicht en opleveringskeuring Gecertificeerd toezicht Onafhankelijk toezicht op ontwerp en uitvoering Aansprakelijkheid bij toezichthouder
20 Rol bevoegd gezag Vergunning verlenen RO / welstand / omgevingsveiligheid / overige activiteiten (WABO) Overleg en communicatie Handhaven: - inhoudelijk vergunning - systeem PKB Toezicht bestaande bouw
Planning BZK November 2013 Zo spoedig mogelijk Najaar 2014: 2015 2018 Kamerbrief Wetsvoorstel richting TK AMvB: criteria/toelatingsorganisatie Wettelijk stelsel Evaluatie 21
22 Kwartiermakers toelatingsorganisatie Brief minister Blok 27 november 2013 Voor de beoordeling, indeling naar risicoklasse en de toelating tot het stelsel van instrumenten voor private kwaliteitsborging zal een toelatingsorganisatie worden aangewezen. Deze toelatingsorganisatie zal strikt toetsen of nieuwe instrumenten voor kwaliteitsborging voldoen aan door de overheid gestelde criteria.
23 Taak van de kwartiermakers Zet een organisatie op die Instrumenten beoordeelt Toets aan wettelijk criteria Indelen naar risicoklasse Toeziet op de werking van instrumenten Monitoren werking instrumenten Realty checks Sanctioneert Schorsen / intrekken toelating
24 Werkwijze Kwartiermakers Markt voorbereiden op private kwaliteitsborging All parties concerned Informatie ophalen uit de markt Vertalen naar criteria voor private kwaliteitsborging Binnen de door de wetgever gestelde grenzen: Uitwerken risicoklassen Operationaliseren eisen aan instrumenten Werkwijze toelatingsorganisatie Te overleggen gegevens en bescheiden Sancties bepalen bij onvoldoende borging
25 Werkwijze Kwartiermakers Informatie brengen naar de markt Wat hebben bouwende partijen nodig? Voorlichting over werkwijze stelsel Uitleg over eisen private kwaliteitsborging Draagvlak! Zomer 2014 advies aan BZK
26 Opleverdossier As built (tekeningen, berekeningen, bewijs) Belangrijk voor toekomstige verbouwingen rechtens verkregen niveau Beschikbaarheid Bevoegd gezag Toekomstige gebruikers en eigenaren
27 Algemene eisen toelatingsorganisatie Onafhankelijk Deskundig en gezaghebbend Beperkt van omvang en slagvaardig! Bundelen van activiteiten, gebruik makend van bestaande structuren en kennis
28 Draagvlak Beeld bijstellen verantwoordelijkheid Consumenten, gebruikers, opdrachtgevers betrekken bij proces Stuurgroep met vertegenwoordigers van: Ontwerp en engineering, Ontwikkeling en uitvoering, Toelevering, Beheer borgingsinstrumenten, Professionele opdrachtgevers, Eindgebruikers en Bevoegd Gezag. Ook direct overleg met organisaties binnen geleding en overige partijen. Doelen: helder Kwaliteit private instrumenten: robuust en geborgd Stelsel: transparant en proportioneel kwaliteit zichtbaar maken (bouwbrief op basis van reality checks ) Communicatieplan voorlichting naar alle doelgroepen Correct gedrag belonen, niet voldoen aan : handhaven!
29 Processchema STUURGROEP:7 GELEDINGEN >>> Ontwerp en engineering BNA, NL-ingenieurs, VNconstructeurs Ontwikkeling en uitvoering Bouwend NL, Uneto-VNI, Onderhoud-NL, NVB Toelevering Metaalunie, NVTB Beheer borgingsinstrum. en SBK, KOMO, CI en, etc. Prof. Opdrachtgevers VNO-NCW-MKB, Neprom, Aedes, RVB, BoZ Eindgebruikers VEH, Woonbond, VAC.wonen, CG-raad Bevoegd Gezag VNG, VBWTN, COBc, BrandweerNL, (FRK, FGMG)
32 Kopgroep-projecten projecten Vooruitlopend op de stelselwijziging worden pilots pilots uitgevoerd met bestaande en nieuwe potentiële instrumenten: CHW in 5 gemeenten: experiment grondgebonden woningen onder keurmerk Stichting Garantiewoningen A dam Oost+ Alliantie : ontwikkeling Zeeburgereiland indienen cf. BRL5019, toets+toezicht cf. TIS Bb Gem.Deventer+BNA+BN: ontwikkeling en toepassing methodiek voor kleine bouwwerken met scoop I van BRL5019 als vangnet Wie volgt?
33 Conclusie Private kwaliteitsborging = Heldere rollen Positie consument/afnemers versterken Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid duidelijk Proportioneel = maatwerk Niet voldoen aan = sanctie Versnelling bouwproces Minder faalkosten
34 Stelsel in vogelvlucht Producten Samengesteld product Samengesteld product toegepast in bouwwerk deelproduct deelproduct deelproduct. } opleveren Erkende Kwaliteitsverklaring ~ Bouwbesluit art.1.18 Documenten as built -dossier + CE-makering EKV-product EKV-proces verklaring kwaliteitsborger Beheer Instrument Kwaliteitsborging Producent / evt. notified body Kwaliteitsborger Instrumentbeheerder: CI of erkenningsregeling Controle ILT & evt. RvA Raad voor Accreditatie accrediteert CI en Toelating en toezicht Toelatings- -organisatie RIJKSOVERHEID
Risicocategorieën en proportionele criteria 35 Risicopiramide in schatting % vergunningplichtige bouwwerken Toelichting Kwaliteitsborging Categorie 3: Toetsing &Toezicht 100% 2% - Eurocodes CC3 onafh. v. Ontwerp &Uitvoering - Aanw. Bij AMvB Second opinion Bevoegd Gezag 18% 80% Categorie 2B: - Eurocodes CC2 - Ondergronds bouwen - < 70 m¹ + MV - Personen 100 Categorie 2A: - < 13 m¹ + MV (G.O.) - 50 < personen < 100 - Omg.verg. Brandveilig Gebr. Categorie 1: - Eurocodes CC1 - < 13 m¹ + MV (G.O.) - < 50 personen - H tot < 20 m¹ + MV Transparant opleverdossier Toetsing &Toezicht bij voorkeur onafhankelijk Tijdig overleg met Bevoegd Gezag dringend aanbevolen Transparant opleverdossier Toetsing &Toezicht eventueel onafhankelijk Tijdig overleg met Bevoegd Gezag dringend aanbevolen Transparant opleverdossier Positie en wijze van Toetsing &Toezicht per subcategorie proportioneel te bepalen Tijdig overleg met Bevoegd Gezag kan wenselijk zijn Transparant opleverdossier
36 Vragen? Meer info via www.instituutbouwkwaliteit.nl of info@instituutbouwkwaliteit.nl Zie voor gebruikte termen en begrippen de bijlage.