De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken. Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016

Vergelijkbare documenten
Een Europese Sociale Unie: illusie of noodzaak?

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven

Europese integratie en welvaartsstaten: tragisch dilemma?

De noodzaak van een Europese Sociale Unie

Een Europese verzorgingsstaat?

23 mei Een Europese Sociale Unie. Frank Vandenbroucke. Universiteitshoogleraar UvA. 2

Grensoverschrijdende solidariteit in Europa: is ze nodig? is ze haalbaar?

Armoede en ongelijkheid: een Europees en lokaal perspectief. Frank Vandenbroucke Turnhout Wetenschapscafé 9 oktober 2017

Collegereeks Europa: het land waarin we wonen

De sociale dimensie van de Europese Unie, ook in de zorg

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid

Europese feestdagen 2019

Europese feestdagen 2018

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015

Europese feestdagen 2017

Pan-Europese. opiniepeiling over beroepsveiligheid en - gezondheid. Representatieve resultaten in de 27 lidstaten van de Europese Unie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pensioenbeleid als antwoord op onzekerheid over de lange termijn Frank Vandenbroucke Universiteit van Amsterdam

Pensioenbeleid als antwoord op onzekerheid over de lange termijn

Sociale kwetsbaarheid: een lokale zorg. Frank Vandenbroucke VVSG Trefdag Gent, 12 oktober 2017

8 maart 2013: Internationale Vrouwendag: Ongelijkheden tussen vrouwen en mannen in de context van de crisis

Nederlandse en Belgische pensioendiscussies in Europees perspectief

Over oude en nieuwe paradigma's: herverdelen, investeren, innoveren

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Het cement van wederkerigheid en de paradox van de muntunie. Frank Vandenbroucke

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE

Open Data laten stromen Nederland in Europees perspectief

Het GLB Gezamenlijke Staten Noord-Nederland 15 februari Monique Remmers Directie Europees Landbouwbeleid en voedselzekerheid

DE EUROPESE VISSERIJ IN CIJFERS

STAND VAN ZAKEN EURO PLUS-PACT

Meer werk door meer mobiliteit

Ongelijkheid en armoede: een Europees en Nederlands perspectief

EU fiscale controle en investeringen. Thomas BERNHEIM

Rechtvaardigheid in sociaal beleid. Frank Vandenbroucke HOGent 19 december 2017

GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN

Sociale uitsluiting en sociale onzekerheid: hoe ver reikt onze ambitie?

BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORM, STERKTE VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWEG, AANVRAGERS IN DE LIDSTATEN

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven

Europese Commissie wil salarisongelijkheid tussen mannen en vrouwen aanzienlijk verminderen

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december Jan Smets

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten

Diagnose van de Vlaamse arbeidsmarkt. Luc Sels

Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen

Trends in levenslang leren

De toekomst van de verzorgingsstaat

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Barometer van de informatiemaatschappij (2017) Juli Barometer van de informatiemaatschappij

Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT

Het Europese Semester 2017 en Vlaanderen

GLB-akkoord en nationale invulling. Reutum, 26 november 2013

Barometer van de informatiemaatchappij (2018) Oktober Barometer van de informatiemaatschappij

en in de Tijne Berg- le Clercq 19 mei 2010

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken

Het Vlaams arbeidsmarkt- en doelgroepenbeleid in een Europees perspectief. Frank Vandenbroucke West4Work Kortrijk, 3 november 2015

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Herverzeker werkloosheid op Europees niveau Vandenbroucke, F.I.G.

SOCIAAL BELEID IN EEN MUNTUNIE: PUZZELS, PARADOXEN EN PERSPECTIEVEN 1

Op weg naar herstel: het cohesiepakket. Vragen en antwoorden over de bijdrage van het cohesiebeleid aan het Europese economische herstelplan

ISSN Wettelijk depot: D/2016/11.857/3

BEHEERSCOMITÉ DIERLIJKE PRODUCTEN 19 OKTOBER 2017

Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak in zaak C-307/10 IP Translator en gaf daarbij de volgende antwoorden op de prejudiciële vragen:

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Dierengezondheidszorg Vlaanderen vzw

Gebrauchsanweisung Gebruiksaanwijzing Mode d emploi Instruzioni sull uso

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Verslag college 3 collegereeks Europa Frank Vandenbourcke

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

BIJLAGEN. bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

.bedomeinnamen. onder de loep 2011

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Actuele winterbandenverplichting in Europa

Dierengezondheidszorg Vlaanderen vzw

SOCIALE BESCHERMING IN BELGIË ESSOBS DATA 2O14

Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

EDITIE De infranationale overheid in de EU : sleutelcijfers

Barometer van de informatiemaatschappij (2016) Barometer van de informatiemaatschappij

België en Nederland: kleine welvaartsstaten in de EU (*)

Europa voor de Burger

2 Leveringen van goederen naar

DESKRESEARCH EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Onthouding en stemgedrag bij de Europese verkiezingen van 2009

SOCIALE BESCHERMING IN BELGIË ESSOBS DATA 2O15

Notatie Toelichting Opmerkingen L 8 cijfers en 1 letter Het eerste cijfer is altijd een 0 (nul) voor personen.

Low carbon opties voor duurzame mobiliteit Nieuwe ontwikkelingen in motortechniek en biobrandstoffen

EB71.3 Europese verkiezingen Postelectoraal onderzoek Eerste resultaten: Aandachtpunt: verdeling mannen/vrouwen

8 maart 2012: Internationale Vrouwendag Ongelijke kansen tussen vrouwen en mannen in de Europese Unie

BIJLAGEN. bij. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad

Structurele groei in areaal biologische landbouw in Europa mooie uitdaging voor Nederlandse kweek- en handelsbedrijven

Sociale bescherming in belgië

Diagnose van de Belgische arbeidsmarkt vanuit Flexicurityperspectief

Huishoudens. Huishoudens zonder kinderen 95% 93% 80% 78% 75% 72% 62% 58%

Duitsland (DE)

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

.bedomeinnamen. & registrars

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

ONTWERP VAN GEWIJZIGDE BEGROTING NR. 6 BIJ DE ALGEMENE BEGROTING 2015

Analytische samenvatting

Transcriptie:

De sociale rol van de Europese Unie: tussen naïviteit en doemdenken Frank Vandenbroucke Universiteitsdag UvA 4 juni 2016

Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten: een tragisch dilemma? De founding fathers geloofden in convergentie door integratie cohesie in de convergentie Ohlin-rapport, 1956 Deze optimistische hypothese lijkt sinds het midden van de jaren 2000 niet meer te kloppen: groeiende ongelijkheid binnen en tussen lidstaten

Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten: een tragisch dilemma? De founding fathers geloofden in convergentie door integratie cohesie in de convergentie Ohlin-rapport, 1956 Deze optimistische hypothese lijkt sinds het midden van de jaren 2000 niet meer te kloppen: groeiende ongelijkheid binnen en tussen lidstaten

Het ongelijke Europa US EU27 1,4 1,4 Ongelijkheid (t.o.v. US gemiddelde) 1,3 1,2 1,1 1 0,9 0,8 0,7 Ongelijkheid (t.o.v. EU gemiddelde) 1,3 1,2 1,1 1 0,9 0,8 0,7 0,6 0 0,5 1 1,5 2 Mediaan inkomen staten (t.o.v. US gemiddelde) 0,6 0 0,5 1 1,5 2 Mediaan inkomen lidstaten (t.o.v. EU gemiddelde)

De Europese inkomensladder: een bewegende spreidstand Roemenië Denemarken Top quintiel 4 Top quintiel 3 Top quintiel 2 Top quintiel 1 32% 133% 30% 140% 28% 145% 23% 152% 100% = gemiddelde van de 27 lidstaten

Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten: een tragisch dilemma? De founding fathers geloofden in convergentie door integratie cohesie in de convergentie Deze optimistische hypothese lijkt sinds het midden van de jaren 2000 niet meer te kloppen: groeiende ongelijkheid binnen en tussen lidstaten Oorzaken? Een tragisch dilemma?

Wat overheden kunnen: netto-koopkracht van minimumloner met partner en twee kinderen 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 LU IE AT FI UK DE FR NL DK BE IT SI EL CZ ES SK EE PL HU LT PT LV RO BG Net disposable income with 2 children Gross wage income Bron: CSB/MIPI

Armoederisico volgens werkintensiteit van het huishouden (bevolking < 60 jaar) 60% 50% Armoede, EU definitie 40% 30% 20% 10% EU27 2004-07 EU27 2010-13 NL 2004-07 NL 2010-13 0% Zeer hoog Hoog Medium Laag Zeer laag Werkintensiteit van het huishouden

Armoederisico volgens werkintensiteit van het huishouden (bevolking < 60 jaar) 60% Armoede, EU definitie 50% 40% 30% 20% 10% Uitkeringen / gemiddelde inkomens Werk aan de onderkant Gezinstypes EU27 2004-07 EU27 2010-13 NL 2004-07 NL 2010-13 0% Zeer hoog Hoog Medium Laag Zeer laag Werkintensiteit van het huishouden

Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten: een tragisch dilemma? De founding fathers geloofden in convergentie door integratie cohesie in de convergentie Deze optimistische hypothese lijkt sinds het midden van de jaren 2000 niet meer te kloppen: groeiende ongelijkheid binnen en tussen lidstaten Oorzaken? Een tragisch dilemma? Constructiefouten in de muntunie

In welke mate worden bestedingen gestabiliseerd bij economische schokken ( uitgevlakt )? 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% VS: - Federale inkomensbelastingen & - Statelijke werkloosheidsverzekering, met federale omkadering, ondersteuning en uitbreiding Saving Net taxes and transfers Factor income and capital depreciation Total smoothed 0% -10% US EMU 1979-1998 EMU 1999-2010 Furceri & Zdzienicka, The Euro Area Crisis, IMF Working Paper 13/198

EMU: stabiliteit, soevereiniteit en solidariteit Waarom worden stabiliseringsmechanismen in muntunies centraal georganiseerd? Spreiding van risico s (pooling) Externaliteiten (vaccinatie) Paradox: VSA consolideren zwakke solidariteitsmechanismen in de staten met solidariteitsmechanismen op het federale niveau; EU lukt er niet in om sterke solidariteitsmechanismen in de staten te ondersteunen met solidariteit op het EU niveau Puzzel van: Bindende afspraken soevereiniteit Wantrouwen solidariteit Fobie voor moral hazard, die ons verhindert om ze aan te pakken

EU28: openheid & nationale sociale cohesie Leidt non-discriminatie tot bijstandstoerisme? Gemiddeld inkomen EU-migranten > gemiddeld inkomen Amsterdammers (behalve Oost-Europeanen) Beroep op bijstand < beroep op bijstand Amsterdammers (Oost-Europeanen: geen groot verschil) Armoede: vergelijkbaar met Amsterdammers, behalve Oost-Europeanen

EU28: openheid & nationale sociale cohesie Leidt non-discriminatie tot bijstandstoerisme? Druk op de onderkant van de arbeidsmarkt? EU-migratie & externe migratie Samenhang met (doorgeschoten) flexibilisering Samenhang met Europese regelgeving (detachering)

EU28: openheid & nationale sociale cohesie Leidt non-discriminatie tot bijstandstoerisme? Druk op de onderkant van de arbeidsmarkt? EU-migratie & externe migratie Samenhang met (doorgeschoten) flexibilisering Samenhang met Europese regelgeving (detachering) Evenwicht is mogelijk: fair mobility Non-discriminatie & detachering: samenhangende visie nodig

Wat overheden kunnen: netto-koopkracht van minimumloner met partner en twee kinderen 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 LU IE AT FI UK DE FR NL DK BE IT SI EL CZ ES SK EE PL HU LT PT LV RO BG Net disposable income with 2 children Gross wage income Bron: CSB/MIPI

Perspectieven Een basisconsensus over het Europese sociale model is noodzakelijk Een Europese pijler van sociale rechten? Wederkerigheid en grensoverschrijdende mobiliteit: non-discriminatie detachering kan iedereen van twee walletjes eten?

Een Europese Sociale Unie Een Europese Sociale Unie: ondersteunt nationale welvaartsstaten in sommige van hun sleutelfuncties (op systeemniveau, bv. stabilisatie, belastingconcurrentie) oriënteert de ontwikkeling van nationale welvaartsstaten met algemene sociale standaarden en doelstellingen, waarbij keuze van ways and means bij lidstaten ligt; op basis van een operationele definitie van het Europese sociale model. Solidariteit, binnen lidstaten, tussen lidstaten Wederkerigheid als basis om beleidsvermogen te heroveren www.frankvandenbroucke.uva.nl