Openbare Geestelijke Gezondheidszorg - OGGZ - Voorstel BC

Vergelijkbare documenten
Convenant Meldpunt Zorg en Overlast

Banen en vestigingen per gemeente [2010] ALLE BANEN BE Nijverheid TOTAAL

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid

Meldingen onverzekerden in regio Utrecht (maart 2017/2018)

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving

Toelichting BenW-adviesnota

Ambitie: de doelgroep maatschappelijke zorg woont passend en zo zelfstandig mogelijk, heeft passende ondersteuning en participeert naar vermogen.

Besluitvorming aan de Raad Formele advisering van de Raad. Conform advies Aanhouden Anders, nl. Collegevoorstel Advies: Openbaar

Maatschappij en Gezondheidszorg Symposium 5.2

TITEL Ontwikkelingen in de maatschappelijke opvang, verslavingszorg, OGGZ en de aanpak van huiselijk geweld.

Veiligheidshuis Regio Utrecht

: 24 juni 2014 : 7 juli : dhr. J.L.M. Vlaar : Marjon Gadella

Aan de gemeenteraad Agendapunt : 6.10/ Documentnr.:RV

RAADSINFORMATIEBRIEF Oudewater 16R.00358

Kwetsbare burgers in beeld? Workshop Symposium 10 februari 2014 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant

Op weg naar 2020: Transformatie van de maatschappelijke zorg

Datum 8 mei 2015 Onderwerp Antwoorden kamervragen over het bericht dat de politie steeds vaker te maken krijgt met verwarde en overspannen mensen

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort

REGIOCONVENANT Uitstroom Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen

RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Vergadering: 28 juni 2010 Voorstel: 471 Zaaknummer:

Provincie Utrecht

Waar bemoei je je mee?! Vrije samenleving. Waar bemoei je je mee?! Vrije samenleving. Ochtendrapport crisisdienst. De sociale psychiatrie is dood

Aanmelden bij Bureau Jeugdzorg

Verslag verdiepingsbijeenkomst Schakelpunt Verward en Gevaarlijk Midden-Nederland

& RAADSINFORMATIEBRIEF. Van: A. de Leeuw Tel,nr,: Geraadpleegd consulent Nummer: 14A Datum:

Kader subsidieaanvragen OGGZ 2018

Advies en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling. Sociaal medische contractering Jeugd. Organisatie wijkteams

AGENDAPUNT /10

Projecten en initiatieven in planvormingsfase. bouwsteen? Met welke andere bouwstenen hangt Alle bouwstenen behalve passend vervoer

IVVU bijeenkomst. 3 maart WLZ V&V zorgkantoorregio Utrecht

Onze proclaimer leest u op:

Agendapunt 7. Pagina 1 van 1

Epidemiologie van de OGGZ OGGZ. Wat is OGGZ? Ongevraagde geestelijke gezondheidszorg. Ongevraagde geestelijke gezondheidszorg

Monitor voortgang Wmo

Onderwerp: Concept verslag BC 26 maart 2015

Provinciaal blad 2013, 14

Rode draad voor kindveiligheid in Amsterdam

IrisZorg Preventieve wijkgerichte

WvGGZ - Situatie per 1 januari Inleiding Wet Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg

Subsidieaanvraag Meldpunt Bijzondere Zorg 2017

Geachte Raad, Op verzoek van Monique van der Weijden stuur ik u bijgaande bestanden in 5 s. Met vriendelijke groet, Irma van der Horst

BOUWSTEEN 1: inbreng mensen met verward gedrag en omgeving Geeft de regio invulling aan de

Quickscan Intergemeentelijke Samenwerking

Geraadpleegd

CONCEPT Werkplan 2017/2018 Veiligheidshuis Regio Utrecht

Collegebesluit. Onderwerp: Verbetering aanpak mensen met verward gedrag BBV nr: 2017/85459

De Maatschappelijke zorg dichterbij. Op weg naar 2021: Transformatie van de maatschappelijke zorg

Regionaal beleids- en afsprakenkader 2016

Meldcode Kindermishandeling en Huiselijk Geweld

Onderwerp Dekking coalitieakkoord 2014 vanuit maatschappelijke opvang en verslavingsbeleid

Aanpak: Integrale Aanpak. Beschrijving

Schets van het gezondheids-, geluks- en welvaartsniveau en de rol van de Eerstelijn

VEILIGHEIDSREGIO UTRECHT. Concept-wijzigingsbesluit Gemeenschappelijke regeling VRU (wijziging van de artikelen 3.4 en 4.5)

Nieuwegein is geen eiland, ontwikkelingen in de regio

Raadsvoorstel. Aan de raad, Wethouder Struik, Wethouder Sanderse, Burgemeester van Vliet conceptbeleidsplan Bescherming en Opvang

Aanpak: Er op af aanpak vanuit zorgnetwerken. Beschrijving

Workshop Wet verplichte Ggz

Vangnet zorg en veiligheid

# Hervorming Langdurige Zorg

HENRIQUE SACHSE ARTS M&G, JEUGDARTS, VERTROUWENSARTS

De Kracht van de Aanpak Extreme Woonoverlast. Positionering Aanpak Extreme Woonoverlast binnen het Utrechtse Model

Ontwikkelagenda ketenpartners - Wvggz april december 2019

Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Elly van Kooten. Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS

Vroegsignaleringsoverleg VSO Evaluatie 2017 Informatiebrief nr3 Februari 2018

multiprobleem gezinnen

MAATSCHAPPELIJKE OPVANG EN BESCHERMD WONEN IN DE REGIO OOST-VELUWE

BINNEN DE REGIO VAN DE KLEINE PRINS

Blauwdruk Samenhangende zorg bijzondere groepen gemeente Zaltbommel en Maasdriel

Uitkomsten verbeterpunten toezichtonderzoek Bergen op Zoom

De Tweede Kamer heeft positief gereageerd op dit voornemen.

Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie. Beschrijving

Convenant Aanpak Huiselijk Geweld van de ketenpartners in de provincie Utrecht. augustus 2012

17R RAADSINFORMATIEBRIEF 17R.00070

Aanbod bedrijventerreinen

Aanmeldformulier Meldpunt Zorg en Overlast / Steunpunt Huiselijk Geweld

Raadsvoorstel. Wij stellen voor: Beleidskader maatschappelijk zorg besluitvormend de raad van de gemeente Teylingen

Agendapunt 7. Pagina 1 van 1

Mensen met verward gedrag Kan de samenleving dit dragen?

B&W. Advies. Noodopvang en woningen bijzondere doelgroepen. Zoetermeer steeds ondernemend. \u,/.,;/ 9P..\9\.\ Zocx C?.3-.l.l.--2:c.

Stappenplan VeiligHeidsHuizen. Triage-instrument. voor professionals in het veld

Wat is een Veiligheidshuis?

MAATSCHAPPELIJKE OPVANG EN BESCHERMD WONEN IN DE REGIO OOST-VELUWE

Jeugdarts en de Jeugdwet 2015

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Zorg- en Veiligheidshuis Midden - Brabant

Visie OGGz Zuidwest Drenthe

Inhoudsopgave Beginpagina...1 Vragenlijst...2 Afsluitende pagina...7

Er komen 35 arbeidsmarktregio s van waaruit gemeenten en UWV de dienstverlening aan werkgevers en werkzoekenden gaan vormgeven.

M E M O. Aan : Commissie Samenleving Van : Eveline Tijmstra en Harry Rotgans. Datum : 20 oktober 2016 Onderwerp : Verwarde personen.

Jaarverslag Professionaliseren en versterken van de ketens

GGD Hollands Noorden. en wijkverpleegkundigen met S1-taken

Raadsinformatiebrief Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Lekstroom. Uitgave nr.

Aanpak: OGGz. Beschrijving

NETWERKBIJEENKOMST FIETSEN MOBIEL, GEZOND EN SOCIAAL! 29/01/2018 1

Uitkomsten toezichtonderzoek Deventer

Aanpak Woonoverlast en Convenant Zorg & Veiligheid Aanpak Woonoverlast en Convenant Zorg en Veiligheid

Drs. Jur Botter, MPA. Wethouder Wmo, Welzijn, Volksgezondheid, Cultuur en Vastgoed. Retouradres Postbus 511, 2003 PB Haarlem

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 31 oktober 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

Onderwerp: Reactie op het advies van de Participatieraad met betrekking tot Haarlemmers in (acute) zorgnood.

Transcriptie:

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg - OGGZ - Voorstel BC Juni 2016

Inleiding Naar aanleiding van eerdere bespreking tijdens de bestuurs-conferentie van 2015 is deze notitie gemaakt om het thema OGGZ opnieuw aan de orde te stellen. Het voorliggende stuk bevat een voorstel tot verkenning die moet leiden tot een nieuwe bespreking tijdens de bestuurs-conferentie van 3 november a.s. De opbouw is als volgt: In paragraaf 1 wordt uiteengezet wat OGGZ inhoudt, in paragraaf 2 worden kort landelijke en regionale ontwikkelingen geschetst. Daarna is in paragraaf 3 beschreven wat GGDrU op dit moment onder de noemer OGGZ doet. In paragraaf 4 treft u een voorstel aan voor verdere aanpak. 1. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg: wat houdt het in? 1.1 OGGZ doelgroep Verwarde personen? Woningvervuilers? Zorgmijders? Wie zijn deze mensen in onze samenleving en wat gaat er schuil achter deze containerbegrippen? De doelgroep De doelgroep van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) of Maatschappelijke zorg (nieuwe typering OGGZ in de Wmo 2015) zijn de sociaal kwetsbare mensen, die niet of onvoldoende in staat zijn om in eigen bestaansvoorwaarden (zoals onderdak) te voorzien, meerdere problemen tegelijkertijd hebben, niet de zorg krijgen die ze nodig hebben en geen hulpvraag stellen waar de reguliere hulpverlening antwoord op heeft. 1 De kenmerken Meervoudige problematiek: De aanwezigheid van meervoudige problematiek is veelal de gemene deler van deze doelgroep. Vaak is er sprake van een combinatie van psychische stoornissen, een licht verstandelijke beperking, dementie, verslaving en crimineel gedrag. Van een aanzienlijk deel van deze groep kwetsbaren zijn de verstandelijke vermogens beperkt. 2 Combinatie sociaal maatschappelijke problemen: Dit heeft tot gevolg dat de mensen die kenmerkend zijn voor de OGGZ doelgroep vaak één of meerdere sociaal maatschappelijke problemen ervaren, zoals schulden, sociaal isolement, woningvervuiling, verwaarlozing of mishandeling van gezinsleden, overlast geven, verslaving, dakloosheid, gebrek aan participatie, ontbreken van een sociaal netwerk, onverzekerd zijn of illegaliteit. Ontbreken hulpvraag: Een derde overeenkomstig kenmerk van deze doelgroep is dat deze kwetsbare mensen vaak zelf geen hulpvraag stellen. Ze komen daardoor in veel gevallen in contact met een vorm van bemoeizorg, bijvoorbeeld het OGGZ team van de GGD regio Utrecht. Reguliere hulpverlening is in veel gevallen betrokken maar vaak onvoldoende aanwezig, niet afgestemd op elkaar en de relatie tussen zorgprofessional en cliënt is vaak moeizaam. 3 Veiligheidsrisico s: Een laatste gedeeld kenmerk is dat deze mensen (dreigen) de grip op hun leven te verliezen en er vaak veiligheidsrisico s voor de persoon zelf of de omgeving zijn 4. 1 Wolf, J. (2006) Handreiking OGGZ in de Wmo. Den Haag: Ministerie van VWS. 2 Wolf, J. (2015) Referentiekader maatschappelijke zorg voor mensen in multiprobleemsituaties. Nijmegen: Academische werkplaats OGGZ Radboud UMC 3 Zie voetnoot 2 4 Aanjaagteam Verwarde Personen (2016) Tussenrapportage. VNG & Ministerie van VenJ en VWS 2

Typeringen in de samenleving: Vanwege de diversiteit aan kenmerken van de doelgroep, gaat deze schuil achter verschillende typeringen in de krant, beleidsstukken en in het nieuws. Dit hangt af van de context. Denk bijvoorbeeld aan berichten over agressie op straat, de gevolgen van ambulantisering van de GGZ, decentralisaties, eenzaamheid in de wijk, of een probleem met de woningcorporatie. Dezelfde personen worden in verschillende systemen steeds nét anders getypeerd of geregistreerd bijvoorbeeld als verwarde persoon, dakloos, woningvervuiler of zorgmijder. Onderstaand een overzicht van het aanjaagteam Verwarde personen 5, een onderverdeling van de verwarde personen doelgroep in vier typeringen: 1.2 Ketenpartners Gezien de complexiteit van de problematiek is aanpak vanuit verschillende (leef)gebieden van de betrokken OGGZ-klant noodzakelijk. Daarom wordt er vanuit GGD en altijd nauw samengewerkt met partners op het gebied van zorg, veiligheid, wonen, onderwijs, werk, inkomen, geestelijke- en verslavingszorg. De samenwerking en afstemming met de gemeentelijke sociale wijkteams is hierbij uiteraard vanzelfsprekend. 1.3 Raakvlakken met sociaal domein en veiligheid: meervoudige problematiek Wie ligt er wakker van problemen bij kwetsbare burgers met meervoudige problematiek? Vanwege de vele vindplaatsen (het politiebureau, in de wijk, op straat, in de GGZ instelling, in het ziekenhuis, de ambulance, bij het wijkteam etc.) voelen vele verschillende (zorg)professionals, ambtenaren, burgemeesters, en wethouders van verschillende portefeuilles zich verantwoordelijk voor deze doelgroep. Wat opvalt is dat de OGGZ doelgroep vaak via de politie en het veiligheidskader zichtbaar worden maar dat er in de meeste gevallen zorgvragen achter de problemen schuilen en een integrale aanpak vereisen. 6 De OGGZ valt onder Maatschappelijke zorg in de nieuwe Wmo 2015 en raakt ook aan andere wettelijke domeinen. Het wettelijk kader ten aanzien van OGGZ of maatschappelijke zorg kan worden opgedeeld in drie domeinen: het justitieel of veiligheidsdomein, het zorgdomein en het sociaal domein. 7 Onder het justitieel kader valt het politieoptreden en gedwongen zorg (bijvoorbeeld afgeven inbewaringstelling door burgemeester) voor kwetsbare burgers. Binnen het sociaal domein valt de geestelijke gezondheidszorg in het publieke domein (maatschappelijke zorg) onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. De Wmo, de Wpg, de Wlz en de participatiewet bieden mogelijkheden voor maatschappelijke zorg voor de kwetsbaren die onder de OGGZ doelgroep vallen. 8 Een allesomvattend wettelijk 5 Zie voetnoot 4 6 GGZ Nederland; RIBW Alliantie; GGD GHOR NL. (2015) Position paper Verwarde personen. 7 Stams, G.J. et al. (2016) Verkennend literatuuronderzoek naar de omvang en aard van de problematiek bij verwarde personen. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam 8 Zie voetnoot 7 3

kader ontbreekt. Mede daardoor zijn er verschillen in de lokale (gemeentelijke) aanpak van maatschappelijke zorg voor kwetsbare burgers 9 1.4 Centrumgemeenten en OGGZ Wat is de rol van centrumgemeenten? Voor de taken maatschappelijke opvang en beschermd wonen zijn er 43 centrumgemeenten. Elk centrumgemeentegebied bestaat uit een centrumgemeente en meerdere regiogemeenten. Amersfoort is centrumgemeente voor Baarn, Bunschoten, Leusden, Nijkerk, Soest, Veenendaal en Woudenberg. Utrecht is centrumgemeente voor: Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Houten, IJsselstein, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woerden en Zeist. De gemeenten Rhenen en Renswoude vallen onder de centrumgemeente Ede, en Eemnes onder de centrumgemeente Hilversum. De Wmo 2015 kent formeel gezien geen onderscheid meer tussen centrumgemeenten en regiogemeenten. Alle gemeenten zijn op grond van artikel 1.2.1 verantwoordelijk voor opvang en beschermd wonen. Artikel 2.6.1 verplicht colleges echter met elkaar samen te werken, indien dat voor een doeltreffende en doelmatige uitvoering van deze wet aangewezen is. Voor opvang en beschermd wonen is tussen Rijk en de VNG afgesproken dat voorlopig met centrumgemeenten zal worden gewerkt. (Het is niet bekend tot wanneer deze situatie voortduurt. Het is een voortzetting van de praktijk zoals die voor opvang al langer gangbaar was.) De centrumgemeenten hebben hierbij een regierol en ontvangen ook financiële middelen van het Rijk. 2. Recente ontwikkelingen landelijk en regionaal De drie decentralisaties in het sociaal domein en dan met name de uitbreiding van de taken voor de gemeente binnen de Wmo 2015 hebben de zorg voor kwetsbare volwassen burgers in beweging gebracht. De Openbare Geestelijke Gezondheidszorg staat daarbij volop in de schijnwerpers. Met name de aanpak van de zichtbare problematiek van verwarde personen krijgt veel aandacht. Hier belichten we drie thema s rondom de publieke zorg voor kwetsbare burgers. Decentralisaties in ontwikkeling= maatschappelijke zorg in ontwikkeling Veel gemeenten kiezen sinds de invoering van de decentralisaties voor het organiseren van de toegang tot maatschappelijke (OGGZ) zorg via de wijkteams. Met de start van de wijkteams is het evident dat de toeleiding- en vangnetfunctie van de OGGZ in de regio tevens verandert. zijn druk met het herinrichten van de lokale structuren en versimpeling van het netwerk aan instanties die zich bezighouden met hulpvragen van burgers. Naar aanleiding van het aflopen van het convenant rond het Meldpunt OGGZ dat voor 4 jaar was afgesloten en per 1 januari 2017 eindigt is in februari van dit jaar een werkconferentie georganiseerd voor ambtenaren uit onze regio met verschillende portefeuilles (o.a. Wmo en Veiligheidsdomein) om een nieuwe, integrale aanpak te bespreken. Dat leverde een versnipperd beeld op van de behoeften van onze gemeenten. Dit omdat elke gemeente de wijkteams anders heeft ingericht en er verschillen zijn in de aanwezigheid van kennis en expertise in de wijkteams. De wijkteams zijn nu een jaar aan de slag en de eerste landelijke onderzoeken naar het functioneren van de wijkteams laten zien dat de wijkteams nog onvoldoende de 9 zie voetnoot 4 4

zorgmijders bereiken. De wijkteams komen naar eigen zeggen nog onvoldoende toe aan het outreachend werken of bemoeizorg voor zorgmijders of kwetsbare burgers. 10 Ambulantisering van de GGZ= gevolgen voor de OGGZ Een tweede belangrijke doelstelling van de decentralisaties was het verminderen van de afname van specialistische Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) door het ambulantiseren van de ondersteuning vanuit de GGZ. De afbouw van de intramurale GGZ zorg is niet nieuw. Sinds de jaren 90 is de vermaatschappelijking en normalisatie van de zorg voor kwetsbaren van het ziekenhuisbed naar de wijk de trend 11. De laatste ontwikkeling sinds 1 januari 2015 is de herschikking van de langdurige zorg en verplaatsing van taken naar het sociale domein. Dr. E. Tromp (epidemioloog GGDrU) berekende voor onze regio dat deze herschikking van de langdurige zorg voor de regio Utrecht gaat resulteren in een flinke stijging van het aantal ondersteuningsvragen bij gemeenten. Zij berekende dat over het jaar 2015 ongeveer 3400 volwassenen een extra beroep zullen doen op de Wmo voor extramurale GGZ. Voor een gemiddelde gemeente van 50.000 inwoners heeft 40 procent van de ondersteuningsvragen voor langdurige zorg betrekking op psychiatrische problematiek, waar tevens de OGGZ doelgroep onder valt. 12 Deze cijfers komen overeen met de eerste resultaten van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). In een rapportage van het CIZ over 2015 staat dat 3.385 mensen een aanvraag Wmo deden op psychiatrische grondslag. Als je daar het aantal mensen die vanuit een intramurale GGZ instelling een Wmo aanvraag deden bij optelt, dan zijn dat in totaal 4850 extra Wmo aanvragen voor de gemeenten na invoering van de nieuwe Wmo 2015. 13 De ambulantisering van de GGZ zorg is niet per definitie een negatieve trend voor kwetsbare mensen binnen de OGGZ doelgroep en ook is niet aangetoond dat het zou leiden tot meer verwarde personen op straat. Dat neemt niet weg dat verschillende belanghebbende instituten als het Trimbos aangeven dat alle veranderingen vragen om een herijking op de definitie van goede GGZ zorg voor deze doelgroep. De huidige wetgeving belemmert, omdat het verplichte GGZ-regime vaak te zwaar is om in te zetten, en het OGGZ vangnet niet altijd afdoende is. Bijvoorbeeld door een gebrek aan 24/7 bereikbaarheid van het lokale vangnet (zoals het wijkteam), waardoor meldingen en signalen voor bemoeizorg vaak bij de politie terechtkomen. Extra aandacht voor verwarde personen In september 2015 is door de ministeries van VWS en Veiligheid en Justitie en de VNG het Aanjaagteam Verwarde personen onder leiding van Liesbeth Spies geïnstalleerd. Zij willen een betere opvang, zorg en ondersteuning voor personen met verward gedrag. In de zomer van 2016 moeten gemeenten, in samenwerking met hun ketenpartners, beschikken over een eigen sluitende aanpak, waarbij de persoon met verward gedrag duidelijk centraal staat 14. In hoofdlijnen gaat het om de volgende drie kernpunten: 1. Elke gemeente beschikt voor het eind van het jaar over een triagevoorziening die na professionele beoordeling ervoor zorgt dat bij geen strafbare feiten verwarde personen snel zorg en ondersteuning krijgen. Deze voorziening staat in rechtstreekse verbinding met de regionale veiligheidshuizen (samenwerkingsverbanden van partijen uit strafrechtketen, zorgketen, gemeentelijke partners en bestuur met als doel het terugdringen van overlast, huiselijk geweld en criminaliteit) waarin deelname van de geestelijke gezondheidszorg geborgd wordt. 2. Alle verwarde personen die in beeld komen, krijgen een op de specifieke behoefte afgestemde persoonlijke aanpak. 10 Movisie (2015) Sociale (wijk) teams in beeld. 11 Zie voetnoot 7 12 Tromp, E. (2015). Hervorming langdurige zorg. Zeist: GGD regio Utrecht 13 CIZ (2015) Op weg naar andere zorg. CIZ-rapportage voor gemeenten over AWBZ-zorg voor volwassenen. 14 https://vng.nl/personen-met-verward-gedrag 5

3. Er dient een sluitende keten van verzekerde zorg te zijn. Wanneer niet na te gaan is of een verward persoon is verzekerd, dan gaat of de persoon dat wil of niet de gemeente waarin hij is aangetroffen, gelden als verblijfplaats. Hiermee kan direct een zorgverzekering worden afgesloten. Bij de uitwerking van het plan van aanpak kunnen gemeenten aangeven op welke punten zij improvisatieruimte nodig hebben om problemen op te lossen. Het aanjaagteam monitort en stimuleert de voortgang van de uitvoering van het plan van aanpak en draagt oplossingen aan voor eventuele hobbels. Ook in onze regio worden verschillende initiatieven zichtbaar voor het ondersteunen van de gemeenten bij het inrichten van een nieuwe lokale aanpak. Zo houdt de Taskforce Persoonsgerichte Aanpak Midden Nederland (onder voorzitterschap van burgemeester Janssen van Zeist) zich bezig met de verwarde personen problematiek. De Taskforce PGA Midden Nederland is een samenwerking tussen de burgemeesters van verschillende gemeenten in de Midden-Nederland regio, het OM en de politie. Zij richten zich in de eerste helft van 2016 op het wegwerken van specifieke knelpunten in de aanpak van verwarde personen die zorgen voor veel overlast en criminaliteit. Het doel is om samen met gemeenten, politie, GGD, GGz/FACT-teams 15 en woningbouwcorporaties te werken aan een goed handelingsperspectief voor alle partners in Midden-Nederland. Een voorbeeld van een knelpunt zoals benoemd door de Taskforce PGA Midden-Nederland is het insluiten van verwarde personen in een politiecel in de avonden en weekenden, zonder dat er strafrechtelijke gronden voor opsluiting op het politiebureau zijn. De politiecel is niet de juiste plek voor deze doelgroep; preventie via de politiecel werkt niet. 3. Wat doet GGDrU aan OGGZ? Wat doet de GGD en voor wie? Welke afspraken en financiering liggen daaraan ten grondslag? Wat waren de resultaten in 2015? 3.1. Woon hygiënische problematiek (WHP) Er zijn mensen die hun woning vervuilen of een drang hebben tot verzamelen, waardoor omwonenden last hebben van stank en ongedierte en/of zich zorgen maken om de leefsituatie van hun buurtgenoot. Vaak zijn deze mensen nog niet in contact met hulpverlening en willen ze niet geholpen worden. Deze mensen kunnen bij de GGD gemeld worden. De GGD gaat er actief op af en blijft net zolang doorgaan tot er hulp kan worden gegeven, door overreding of drang en dwang. Behalve buurtgenoten en familie kunnen melders ook de gemeente, politie of hulpverlenende organisaties zijn, bijv. wanneer de hulpverlening is vastgelopen en/of ondersteuning nodig heeft. Alle gemeenten, m.u.v. Rhenen, Renswoude, Wijk bij Duurstede, Utrecht Afspraken Lokale taak (voorheen onderdeel van de collectieve taken van de GGD). Financiering Op basis van inwonerbijdrage van de deelnemende gemeenten. 15 FACT staat voor Flexible Assertive Community Treatment. Het is een bewezen effectieve werkwijze, waarbij in multidisciplinair teamverband geestelijke gezondheidszorg wordt geboden. Het gaat hierbij om ambulante, wijkgerichte zorg: rehabilitatie, crisiszorg, behandeling en hulp bij herstel door verschillende mensen die in één team samenwerken, het F-ACT-team. 6

In 2015: 112 meldingen (2014: 114) vanuit alle deelnemende gemeenten én 2 uit Wijk bij Duurstede. Melders zijn m.n. sociaal / wijkteam (22x), woningbouwcorporaties (22x), particulieren (20x), hulpverlening (17x), politie (16), gemeente (9). 3.2. Meldpunt Zorg en Overlast (MZO) Er zijn mensen die in een zorgwekkende situatie verkeren en hier zelfstandig geen verandering in kunnen brengen en/of hulp afwijzen. Het kan gaan om mensen die een zwervend bestaan leiden, zichzelf verwaarlozen, verkommeren in hun eigen woning, woonoverlast veroorzaken of vreemd of verward gedrag laten zien. Naast mensen uit de directe omgeving kunnen melders ook de politie of hulpverlenende organisaties zijn, bijv. wanneer de hulpverlening is vastgelopen. Het Meldpunt Zorg en Overlast is ingesteld om mensen met meervoudige complexe problematiek toe te leiden naar de best passende vorm van dienstverlening. Bij het Meldpunt kunnen burgers en organisaties mensen aanmelden over wie men zich zorgen maakt of die overlast veroorzaken. Het meldpunt maakt een beoordeling van de melding, waarna de aangemelde persoon gekoppeld wordt aan een organisatie (triage). Deze organisatie coördineert de inzet van passende hulpverlening voor de aangemelde persoon (coördinatie van zorg) en informeert het meldpunt over de voortgang van het hulpverleningstraject (monitoring). Ook informeert het Meldpunt de melder over wat er met de melding (is) gebeurd (terugkoppeling). Een andere belangrijke functie is het geven van informatie en advies aan melder zodat deze in staat zijn om zelf actie te kunnen ondernemen (consult). Ketenpartners zijn: Politie, Altrecht, Careyn, Kwintes, MEE, SBWU, Victas en Vitras. Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Houten, IJsselstein, Lopik, Nieuwegein, Stichtse Vecht, Vianen, Wijk bij Duurstede Centrumgemeente Utrecht is mede partner van het MZO. Woerden, Utrechtse Heuvelrug en Zeist hebben deelname aan het MZO opgezegd resp. per januari 2015, 2016 en 2016. Afspraken Al vanaf 2008 werken genoemde partijen (gemeenten en ketenpartners samen). In 2012 is voor de periode van vier jaar (2013-2016) een convenant afgesloten tussen de deelnemende partijen. Dit convenant loopt af op 1-1-2017 en daarmee houdt het MZO in principe op te bestaan. Financiering 1.Aannemen melding, triage: Deelnemende gemeenten op basis van aantal inwoners 2.Coördinatie van zorg: 119.000 vanuit centrumgemeente Utrecht. Het is niet duidelijk hoe en of deze subsidie vanuit Utrecht na 1-1-2017 blijft voortbestaan. In 2015: 306 meldingen en 42 consulten (45% minder t.o.v. 2014) vanuit alle deelnemende gemeenten (d.i. excl. gemeente Utrecht). Melders zijn particulieren (25%), politie (22%), woningcorporaties (17%), hulpverlening (11%), huisarts (9%), gemeente (7%), wijkteam (6%). 7

3.3. Consultfunctie De gemeente Zeist heeft in 2015 i.s.m. de GGDrU een pilot gedraaid, waarbij is afgesproken dat er geen meldingen meer vanuit Zeist terecht komen bij het Meldpunt Zorg en Overlast (MZO) maar deze worden opgenomen door het Sociaal Team of CJG van Zeist. Als zij er niet uitkomen of vragen hebben over de aanpak kunnen medewerkers van het Sociaal Team terecht bij het MZO voor consultatie, advies of meegaan. Op basis van de resultaten van de pilot heeft de gemeente Zeist besloten de consultfunctie in 2016 voort te zetten. Zeist Afspraken en financiering DVO Aantal consulten op verzoek van sociaal team en CJG in 2015: 34 3.4. Meldpunt Bijzondere zorg en Overlast (MBZO) & Casusoverleg Een casusoverleg en samenwerkingsverband tussen 4 gemeenten dat tot doel heeft verloedering en dakloosheid, overlast en maatschappelijke onrust te voorkomen, en het realiseren van een aanvaardbare kwaliteit van leven voor kwetsbare mensen alsmede het verbeteren van het sociale veiligheidsgevoel. De GGDrU is verantwoordelijk voor de coördinatie van het MBZO & Casusoverleg OGGZ, de administratieve ondersteuning daarvan en het monitoren van de uitkomst van het integrale plan van aanpak. Partijen (gemeenten, ketenpartners en GGD) zijn verantwoordelijk voor het verlenen van de afgesproken hulp en/of zorg. De bevindingen worden vastgelegd in een elektronisch cliëntendossier. De GGD ziet toe op het actueel houden van dit systeem. Overstijgende knelpunten worden door de GGD geïnventariseerd en ter oplossing voorgedragen aan de betrokken partijen en de gemeente. Ketenpartners zijn: De Boei, Bureau Jeugdzorg, GGZ Centraal, Sociale Dienst BBS, Kwintes, Leger des Heils, MEE Utrecht Gooi en Vecht, Riagg Amersfoort eo, Politie Midden Nederland, Stadsring 51, Stichting Larikslaan 2, Victas, Welzin, Welzijn Baarn, De Alliantie, Portaal, Woningcorporatie Eemland Wonen, Woningstichting Leusden en Woningbouwvereniging Gooi en Omstreken. Baarn, Bunschoten, Leusden, Soest Leusden heeft deelname per 1-1-2017 opgezegd. Afspraken Het convenant Meldpunt Bijzondere Zorg en Overlast (MBZO) & Casusoverleg OGGZ is begin 2014 opgesteld Financiering Deelnemende gemeenten op basis van aantal inwoners. In 2015: 47 meldingen (in 2014: 58). Sterke afname meldingen vanuit Bunschoten en Leusden waar de resp. sociale teams veel zaken afvangen. (Meldingen vanuit Baarn en Soest zijn gelijk t.o.v. 2014.) 8

Meldingen kwamen vanuit politie (10x), hulpverlening (10x), sociale teams (6x), gemeenten (6x), woningcorporaties (6x), burgers (6x) 3.5. Casusoverleg Tijdens het Casusoverleg worden mensen besproken die dreigen tussen de wal en het schip te vallen. Gezamenlijk worden goede afspraken en een plan van aanpak gemaakt over wie wat doet en met welk resultaat. De deelnemende organisaties nemen en dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Uitgangspunt is: 1 gezin, 1 plan van aanpak met 1 eindverantwoordelijke van de casus of het traject. De GGD is verantwoordelijk voor de screening van de meldingen, het informeren van ketenpartners over de meldingen, de afstemming met andere overlegstructuren binnen gemeente Amersfoort, het voorzitterschap, het verzorgen van de agenda en de verslaglegging en het monitoren van de ingebrachte meldingen. Ketenpartners: Riagg Amersfoort, GGZ Centraal, Kwintes, Victas, politie, woningcorporaties in Amersfoort, gemeentelijke sociale dienst, MEE, Welzin, stadsring 51 Bureau Jeugdzorg, GGD regio Utrecht, Leger des Heils en Humanitas en sinds kort het Wijkteam. Amersfoort Amersfoort stopt met het casus-overleg per 1 januari 2017. Veenendaal en Zeist hebben beide het casus-overleg opgezegd per 1 januari 2016. Afspraken en financiering DVO. In 2015: 25 meldingen en 7 consulten. Het gaat bij deze casussen om multi-problematiek; in 24 gevallen waren er 4 of meer onderliggende problematieken. 3.6. Voorkomen huisuitzetting (ViA) Voor huisuitzetting zijn vier redenen: huurschuld, extreme woning- en/of buurtoverlast, hennepplantages en illegale onder(ver)huur. Doel van VIA is voorkomen dat huishoudens, waarbij sprake is van meervoudige problematiek en een kans bestaat op huisuitzetting ten gevolge van huurschuld en/of overlast, hun woning worden uitgezet. (Huisuitzetting ontstaan door hennepkwekerijen of illegale onder(ver)huur vertrek worden niet aangepakt middels de samenwerkingsovereenkomst.) Essentiele onderdelen van de methodiek die gehanteerd wordt in de ViA trajecten, zijn: Gebruik maken/ inzetten van drang en dwang, Het tekenen van een contract Convenant afspraken met samenwerkende instanties Eén gezamenlijk plan van aanpak van alle betrokken ketenpartners De cliënt zit mee aan tafel. Na een melding van de woningcorporatie of hulpverleningsinstantie plant de GGD medewerker een intake in. Tijdens de intake schat de OGGZ medewerker in welke hulpverlening noodzakelijk is op korte en lange termijn en bespreekt dit met cliënt en reeds bekende betrokkenen. Er wordt met de cliënt en ketenpartners een plan van aanpak opgesteld. Wanneer partijen het idee hebben dat de dreiging tot woninguitzetting is weggevallen en een duurzame oplossing is gecreëerd zodat huisuitzetting in de toekomst voorkomen kan worden, wordt het traject gesloten. 9

Na succesvolle afsluiting van het traject wordt er na 1 maand, 3 maanden en 1 jaar gemonitord wat de stand van zaken is. Ketenpartners waarmee een convenant is gesloten en/of werkafspraken zijn gemaakt: Omnia Wonen, Portaal, de Alliantie, alle wijkteams, MEE, GGZ centraal, Victas, Beweging 3.0, MEE, Welzin, gemeente Amersfoort (WIZ, arbeidsintegratie), Ravelijn, Stadsring 51, Indigo, Leger des Heils, Kwintes, UWV, politie, Veilig thuis en Present. Amersfoort, Soest Baarn toont interesse in deze taak. Er zijn ook afspraken over afname van deze taak met Leusden en Vianen, maar in de praktijk komen vanuit Leusden geen aanvragen en kwam vanuit Vianen afgelopen jaar één aanvraag. Afspraken Convenant Samenwerkingsovereenkomst voorkomen huisuitzettingen Amersfoort. Afspraak met gemeente Soest. Financiering Op basis van verrichtingen. In de begroting 2016 is geen rekening meer gehouden met inkomsten vanuit Leusden en Vianen. Amersfoort: In 2015zijn er 69 meldingen gedaan waarvan in 49 gevallen een traject is gestart. In 2014 waren er 87 meldingen, waarvan in 48 gevallen een traject is gestart. Soest: In 2015 waren er 13 meldingen, waarvan in 8 gevallen een traject is gestart en in 3 gevallen wel een intake en plan van aanpak gemaakt. 2 meldingen hebben niet tot een vervolgactie geleid. 3.7. Veilig Thuis Huiselijk geweld kent een diversiteit aan uitingsvormen en oorzaken en heeft grote maatschappelijke gevolgen. De aanpak en het terugdringen van huiselijk geweld vraagt hierdoor een integrale aanpak, die gericht is op het zichtbaar maken (signaleren) van dit geweld, het bieden van systeemgerichte hulp en het stoppen van de geweldsspiraal. De GGDrU voert coördinerende, ondersteunende en adviserende taken uit t.a.v. de aanpak huiselijk geweld. Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Soest Financiering Op basis van subsidie. Werkplan, organisatie, voorbereiding en verslaglegging bijeenkomsten klankbordgroep, beleidsondersteuning. 3.8. Beschermd wonen Centrumgemeente Amersfoort oriënteert zich samen met haar regiogemeenten op de centrale toegang Beschermd Wonen. De GGD regio Utrecht is bij dit proces betrokken vanuit haar OGGZ expertise. 10

4. Conclusie en advies Het veld van de OGGZ is flink in beweging en strekt zich uit over meerdere beleidsterreinen: WMO, volksgezondheid en veiligheid. Sociale teams zijn hun rol op het gebied van OGGZ aan het ontdekken. zijn druk bezig om hun beleid te bepalen. De GGD denkt altijd al mee in deze ontwikkelingen en heeft haar dienstverlening in de afgelopen tien jaar steeds daarop aangepast. Er zijn veel op maat gerichte taken en afspraken ontstaan met een diversiteit aan afspraken, looptijden, financieringsstromen en wijze van verantwoorden. Voor de GGD is dit een inefficiënte manier van werken, omdat het veel tijd kost aan overhead. Deze overhead wordt niet altijd helder doorberekend aan de taken. We zien dat sociale en wijkteams zich aan het ontwikkelen zijn en veel vragen oppakken. Een aantal wijkteams heeft daarbij behoefte aan ondersteuning en advies over de beste aanpak van zware problematiek. Door de relatief weinig gevallen lukt het niet om ervaring op te bouwen. Andere hebben er (nog) niet voldoende tijd voor. Advies aan de commissie Gelet op bovengeschetste ontwikkelingen met name rond de wijkteams, en het dossier verwarde personen stellen we voor te verkennen of onze gemeenten belangstelling hebben voor het bij ons onderbrengen van de volgende werkzaamheden : Een consultfunctie door de GGD, zodat sociale en wijkteams hun expertise verder kunnen ontwikkelen Het gespecialiseerde outreachend werken van zware multi-problem problematiek bij vervuiling (woon hygiënische problematiek). Voor een efficiënte bedrijfsvoering heeft het de voorkeur als deze beide taken door alle gemeenten worden afgenomen. ViA (Voorkomen huisuitzetting) voor die gemeenten die daaraan behoefte hebben. De verkenning zal starten op ambtelijk niveau; daarbij gaat het om informeren over OGGZ (wat houdt het in, wat zijn rollen etc.) en om het achterhalen van de (wederzijdse) behoeften van betrokkenen (gemeenten, ketenpartners). Daarnaast stellen we voor te verkennen of vanuit de deskundigheid van de GGD (adviesrol) het helpend is om een gesprekstafel te organiseren over de door alle gemeenten te organiseren aanpak voor verwarde personen, wellicht in aansluiting bij de Taskforce PGA Midden-Nederland. Aanpak verkenning en planning Juli, augustus Ophalen informatie over wensen, behoeften en mogelijkheden bij sociale teams, huisartsen, politie, woningcorporaties, GGZ en andere ketenpartners. September Oktober Bespreking in de 5 sub-regio s gezamenlijk met ambtenaren OGGZ, Veiligheid en Volksgezondheid. Voorbereiden workshop bestuurs-conferentie 3 november Bespreking OGGZ en de rol van gemeenten en GGD tijdens workshop bestuurs-conferentie Vraag aan de bestuurscommissie: > Is de voorgestelde aanpak verkenning en planning akkoord? 11