5.4 Zaandam BV koopt op 1 januari 2000 een gebouw voor 4.000.000. De afschrijving geschiedt volgens de lineaire methode met gelijke bedragen per jaar. De afschrijvingsduur is 50 jaar, waarbij een restwaarde van 400.000 wordt aangehouden. Fiscaal wordt in 40 jaar afgeschreven tot de restwaarde van 400.000. Het belastingtarief is 25%. Gevraagd a Bereken per 1 januari 2007: 1 de boekwaarde; 2 de fiscale boekwaarde (= tax base); 3 het saldo van de rekening 0.. Voorziening voor belastinglatenties. Met ingang van 2007 moet fiscaal rekening worden gehouden met de WOZ-waarde van het gebouw; de WOZ-waarde is vastgesteld op 3.200.000. De fiscale bodemwaarde voor de afschrijving is 1.600.000. De fiscale afschrijvingen vanaf 2007 worden hieraan aangepast. Over 2007 is de winst vóór afschrijving en belastingen 620.000. De belastbare winst vóór afschrijving op het gebouw is 640.000. Het verschil in afschrijving is het enige tijdelijke verschil. b Bereken voor het boekjaar 2007 de winst vóór belastingen en de belastbare winst. c Geef de journaalpost van de belastingen over de winst. d Stel de rekening 0.. Voorziening voor belastinglatenties over 2007 op en geef de controleberekening van het saldo per ultimo 2007. e Stel een schema op van de aansluiting van het nominale belastingtarief (25%) en de werkelijke belastingdruk in 2007. * 5.7 De onderneming Tolhuis verkoopt op 31 december 2007 een machine voor 90.000. De boekwaarde van het desbetreffende bedrijfsmiddel is als volgt: Bedrijfseconomisch Fiscaal Ultimo 2006 100.000 60.000 Vlak voor de verkoop 50.000 30.000 Voor het bedrag van de fiscale boekwinst wordt een herinvesteringsreserve gevormd. Op 1 juli 2008 wordt voor een bedrag van 70.000 nieuwe kantoorinventaris gekocht. Andere investeringen in bedrijfsmiddelen vinden in 2008 niet plaats. De kantoorinventaris wordt zowel bedrijfseconomisch als fiscaal in vier jaar tot op een restwaarde van 10.000 lineair afgeschreven. Verdere gegevens: Ultimo 2006, 2007 en 2008 doen zich geen andere tijdelijke verschillen voor dan die welke in de opgave ter sprake zijn gekomen. Het tarief vpb is 25%. De resultaten over 2007 en 2008 zijn als volgt: Bedrijfseconomische Belastbare winst winst vóór belastingen 2007 92.800 72.800 2008 54.600 59.600 Gevraagd a Bereken het belastbare tijdelijke verschil ultimo 2006 alsmede de daarmee samenhangende passieve belastinglatentie. b 1 Bereken het belastbare tijdelijke verschil ultimo 2007 alsmede de daarmee samenhangende passieve belastinglatentie. 2 Geef voor 2007 de boekingen met betrekking tot de belastingen. 3 Bereken de bedrijfseconomische winst na belastingen over 2007. 1 Opgaven 2009 Noordhoff Uitgevers bv
Volgens art. 3.54, tweede lid, Wet IB 2001 vindt afboeking van een gevormde herinvesteringsreserve plaats op elke volgende investering in een bedrijfsmiddel, mits de boekwaarde van dat bedrijfsmiddel niet daalt beneden de boekwaarde van het vervreemde bedrijfsmiddel (de zogenoemde boekwaarde-eis). c 1 Bereken het belastbare tijdelijke verschil ultimo 2008 alsmede de daarmee samenhangende passieve belastinglatentie. 2 Geef voor 2008 de boekingen met betrekking tot de belastingen. 3 Bereken de bedrijfseconomische winst na belastingen over 2008. 5.10 In het EU IFRS-regime mogen kosten van onderzoek niet worden geactiveerd. Kosten van ontwikkeling mogen wel worden geactiveerd, mits aan een zestal voorwaarden is voldaan. De RJ heeft zich bij deze regeling aangesloten. In de belastingwetgeving mogen kosten van onderzoek en ontwikkeling ineens of versneld worden afgeschreven. BV Edam heeft in jaar 1 3.000.000 uitgegeven voor kosten van onderzoek en ontwikkeling. Hiervan mag op grond van de gestelde voorwaarden 1.200.000 worden geactiveerd. Met ingang van jaar 2 wordt het geactiveerde bedrag in acht jaar afgeschreven, met gelijke bedragen per jaar. Fiscaal besluit men met ingang van jaar 2 het geactiveerde bedrag in drie jaar af te schrijven, eveneens met gelijke bedragen per jaar. Het belastingtarief is 25%. Over de jaren 2, 3, 4 en 5 worden de volgende gegevens verstrekt: Jaar Winst vóór belastingen Belastbaar bedrag 2 318.000 140.000 3 444.000 195.000 4 516.000 315.000 5 460.000 670.000 De afwijking tussen de winst vóór belastingen en het belastbaar bedrag bestaat uit een tijdelijk verschil zonder belastinglatentie en een tijdelijk verschil uit hoofde van afschrijving op de ontwikkelingskosten. Gevraagd a Stel een overzicht samen over de jaren 2, 3, 4 en 5 waarin zijn opgenomen: 1 het verloop van de boekwaarde; 2 het verloop van de fiscale boekwaarde; 3 het belastbare tijdelijke verschil ultimo elk jaar; 4 de passieve belastinglatentie ultimo elk jaar. In het grootboek komen de volgende rekeningen voor: 075 Voorziening voor belastinglatenties 180 Te betalen vennootschapsbelasting 995 Vennootschapbelasting over belastbaar bedrag 996 Vennootschapsbelasting u.h.v. belastinglatenties b Geef de journaalposten die in verband met de belasting over de winst moeten worden gemaakt in: 1 jaar 2; 2 jaar 3; 3 jaar 4; 4 jaar 5. c Geef de aansluiting tussen het toepasselijke belastingtarief en de effectieve belastingdruk in de jaren 4 en 5. 5.11 Fiscaal worden deelnemingen in andere ondernemingen altijd gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs. Deze waardering is ook mogelijk in de jaarrekening evenals de waardering tegen marktwaarde (= fair value). Als opbrengst van deelneming wordt zowel fiscaal als in de jaarrekening het ontvangen dividend verantwoord. A bezit een deelneming in B. De waardering geschiedt tegen de verkrijgingsprijs, groot 100.000. In de loop van het boekjaar is van de deelneming per bank een dividend ontvangen van 25.000. Aan het einde van het boekjaar besluit men 2 Opgaven 2009 Noordhoff Uitgevers bv
de deelneming te waarderen tegen de marktwaarde die op dat moment 144.000 bedraagt. De deelneming in B valt niet onder de fiscale deelnemingsvrijstelling. Het belastingtarief is 25%. Gevraagd a Geef de journaalposten van: 1 het ontvangen dividend; 2 de waardering tegen marktwaarde. Als een deelneming gewaardeerd wordt volgens de vermogensmutatiemethode of een der varianten daarvan, wordt in de jaarrekening het aandeel van de deelnemende onderneming in de winst van de deelneming verantwoord. De boekwaarde van de deelneming komt dan boven de fiscale boekwaarde (= verkrijgingsprijs) te liggen. b Van welk verschil is er nu sprake als de deelneming niet onder de fiscale deelnemingsvrijstelling valt? In Titel 9 Boek 2 BW worden deelnemingen op het verkrijgingsmoment tegen verkrijgingsprijs gewaardeerd en nadien tegen óf verkrijgingsprijs óf actuele waarde óf volgens de vermogensmutatiemethode. c Wanneer wordt gewaardeerd: 1 tegen verkrijgingsprijs? 2 tegen actuele waarde? 3 volgens de vermogensmutatiemethode? d Wat wordt bij waardering volgens de vermogensmutatiemethode als opbrengst van deelneming verantwoord bij de deelnemende maatschappij? e Hoe worden deelnemingen gewaardeerd in het EU IFRS-regime? C heeft al enige jaren een deelneming in D welke volgens de vermogensmutatiemethode wordt gewaardeerd. De verkrijgingsprijs was 300.000. Aan het begin van het boekjaar is de nettovermogenswaarde 400.000. In het boekjaar wordt aan dividend ontvangen 30.000. Het aandeel in de winst van dit boekjaar is 50.000. De deelneming valt niet onder de fiscale deelnemingsvrijstelling. C heeft dit jaar een winst zonder winst uit deelneming van 600.000; ook de fiscale winst zonder met het resultaat uit deelneming rekening te houden is 600.000. Het belastingtarief is 25%. f Geef voor dit boekjaar de journaalposten van: 1 het ontvangen dividend; 2 het aandeel in het resultaat van de deelneming; 3 de belastingen over de winst. g Hoe groot is dit boekjaar de effectieve belastingdruk? * 5.16 NV Bijlmer heeft op 1 januari 1980 een gebouwencomplex gekocht. De verkrijgingsprijs bedraagt 8.100.000. Het complex wordt zowel bedrijfseconomisch als fiscaal in zestig jaar tot op een restwaarde van nihil lineair afgeschreven. Op 1 januari 1989 stijgt de nieuwwaarde van 8.100.000 tot 9.300.000; op 1 januari 2001 stijgt de nieuwwaarde van 9.300.000 tot 11.400.000. NV Bijlmer brengt de meerwaarde tot uitdrukking door het actief tegen een hoger bedrag op te nemen. Met inhaalafschrijvingen wordt geen rekening gehouden. Op de herwaarderingsreserve wordt een passieve belastinglatentie in mindering gebracht. Het tarief vpb is 25%. De herwaarderingsreserve blijft op het nettoniveau. Op 1 juli 2005 wordt het complex verkocht. De opbrengst bedraagt 7.000.000; het bedrag is per bank ontvangen. De bedrijfseconomische winst vóór belastingen over 2005 bedraagt 1.200.000; de belastbare winst over 2005 bedraagt 3.000.000. In het grootboek komen onder andere de volgende rekeningen voor: 010 Gebouwen 011 Afschrijving gebouwen 080 Passieve belastinglatenties u.h.v. herwaarderingen 090 Herwaarderingsreserve 095 Gerealiseerde herwaarderingsreserve 110 Bank 180 Te betalen vpb 440 Afschrijvingskosten gebouwen 960 Resultaat verkoop gebouwen 990 Fiscale vennootschapsbelastinglast 995 Belastinglast u.h.v. belastinglatenties 3 Opgaven 2009 Noordhoff Uitgevers bv
Andere tijdelijke verschillen dan die uit hoofde van de herwaarderingen van het gebouwencomplex doen zich niet voor. Gevraagd a Stel de journaalposten op die in verband met de herwaardering van 1 januari 1989 zijn gemaakt. b Stel de journaalposten op die in verband met de herwaardering van 1 januari 2001 zijn gemaakt. c Bereken het belastbare tijdelijke verschil ultimo 2004 en het daarmee samenhangende bedrag van de passieve belastinglatentie (= saldo ultimo 2004 van de rekening 080 Passieve belastinglatenties u.h.v. herwaarderingen). d Stel de journaalpost op van de afschrijving op het gebouwencomplex over de maanden januari 2005 tot en met juni 2005. e Stel de journaalpost op van de verkoop van het gebouwencomplex op 1 juli 2005. f Stel voor het boekjaar 2005 de journaalposten op met betrekking tot de vennootschapsbelasting en de gerealiseerde herwaardering. g 1 Bereken de bedrijfseconomische winst na belastingen over 2005. 5.20 Van de handelsonderneming Hanssen BV worden de volgende gegevens verstrekt: Bedrijfseconomisch worden de voorraden in de balans gewaardeerd op historische kostprijs; in de winst-enverliesrekening wordt het goederenverbruik gebaseerd op actuele waarde (vervangingswaarde). Fiscaal worden de voorraden in de balans gewaardeerd op historische kostprijs; in de winst-en-verliesrekening wordt het goederenverbruik gebaseerd op historische kostprijs. Van tijdelijke verschillen is bij de onderneming geen sprake. Het tarief vpb is 25%. Begin boekjaar vertonen de volgende rekeningen de daarachter vermelde saldi: Debet Credit Voorraden 120.000 120.000 Gerealiseerde herwaarderingsreserve 24.375 24.375 Het saldo van de rekening Gerealiseerde herwaarderingsreserve is een saldo op nettobasis. In de loop van het boekjaar zijn: voorraden ingekocht voor 600.000; voorraden met een historische kostprijs van 540.000 verkocht voor 900.000. Herrekend naar vervangingswaarde is het goederenverbruik 637.500. Gevraagd a Journaliseer: 1 de inkoop; 2 de verkoop; 3 de herrekening van het goederenverbruik. b Stel de rekening Voorraden over het boekjaar samen. De bedrijfseconomische winst vóór belastingen over het boekjaar bedraagt 148.600; de belastbare winst over het boekjaar bedraagt 235.400. c Geef de journaalpost met betrekking tot de belastingen. d 1 Bereken de bedrijfseconomische winst na belastingen over het boekjaar. Voor de beantwoording van de volgende vragen moet ervan worden uitgegaan dat de rekening Gerealiseerde herwaarderingsreserve een saldo op brutobasis moet aangegeven. e Welk saldo zou de rekening Gerealiseerde herwaarderingsreserve dan aan het begin van het boekjaar hebben vertoond? f Geef de journaalpost met betrekking tot de belastingen. g 1 Bereken de bedrijfseconomische winst na belastingen over het boekjaar. 4 Opgaven 2009 Noordhoff Uitgevers bv
5.22 BV Leijten heeft een aantal jaren geleden een deelneming in BV Slagter verworven. De verkrijgingsprijs bedroeg 240.000. Van meegekocht dividend was geen sprake. Bedrijfseconomisch wordt de deelneming gewaardeerd volgens de vermogensmutatiemethode. Voor het verstreken boekjaar geldt het volgende: Boekwaarde begin boekjaar 310.000 Aandeel in de winst - 70.000 Gedeclareerd gekregen dividend / - 30.000 Boekwaarde einde boekjaar 350.000 Fiscaal wordt de deelneming gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. De deelneming valt niet onder de fiscale deelnemingsvrijstelling. Alleen de deelneming brengt bij BV Leijten een tijdelijk verschil teweeg. Het toepasselijk tarief vpb is 25%. De rekening Voorziening voor belastinglatenties is begin boekjaar geopend met een (credit)saldo van 17.500. Gevraagd a Toon met een berekening de juistheid aan van het saldo per begin boekjaar van de rekening Voorziening voor belastinglatenties. b Bereken het belastbare tijdelijke verschil ultimo boekjaar alsmede het bedrag van de daarmee samenhangende Voorziening voor belastinglatentie. De bedrijfseconomische winst vóór belastingen over het boekjaar bedraagt 134.800; de belastbare winst over het boekjaar bedraagt 90.600. c Geef de boekingen met betrekking tot de belastingen. d 1 Bereken de bedrijfseconomische winst na belastingen over het boekjaar. 2 Bereken het effectief belastingtarief. Voor de beantwoording van de volgende vragen moet ervan worden uitgegaan dat er voldaan is aan de door de Raad voor de Jaarverslaggeving gestelde voorwaarden waardoor opneming van een passieve belastinglatentie niet behoeft plaats te vinden. e Geef de boeking met betrekking tot de belastingen. f 1 Bereken de bedrijfseconomische winst na belastingen over het boekjaar. 2 Bereken het effectief belastingtarief. 5 Opgaven 2009 Noordhoff Uitgevers bv