Verantwoord gevelonderhoud 22/11/2012 Bouwmaterialen en Milieu prof.dr.ir. Michiel Haas 1
DUBOkeur en Milieuclassificaties 2
Wat is DUBOkeur? IS GOED VOOR JE HUMEUR 3
Wat is DUBOkeur? DUBOkeur is het enige milieukeurmerk speciaal voor bouwproducten Het wil de markt stimuleren om uitsluitend milieuvriendelijke producten te ontwikkelen Slechts de beste producten, dat is de top 20% van de markt, komen in aanmerking voor DUBOkeur Om dat te bepalen heeft het NIBE milieuklassen ontwikkeld Alle producten die gebruikt kunnen worden als bijvoorbeeld een raamkozijn, zoals hout, aluminium, kunststof, enz. worden met elkaar vergeleken op milieugebied Daar komt een volgorde uit, de beste is klasse 1a, de rest wordt ermee vergeleken 4
Wat zijn milieuklasses? 5
Wat zijn milieuklasses? 6
Wat zijn milieuklasses? 7
Wat zijn milieuklasses? 8
Wat zijn milieuklasses? 9
NIBE s Milieuclassificaties 10
NIBE s Milieuclassificaties 11
Raamkozijnen 12
Raamkozijnen 13
Raamkozijnen 14
Milieuproblemen door 15
> 1950 substances LCA maken van producten Environmental Agregation Monetarisation Main categories CO 2 global warming (GWP100) CH 4 ozone layer depletion (ODP) etc. human toxicity aquatic tox. fresh water aquatic tox. sea water Polution SO 2 terrestrial toxicity NO x photochemical oxidation etc. acidification eutrophication mbp exhaus biotic mbp exhaus abiotic exhaustion mbp exhaus Energy PDF m 2.y Eco99 EQ Landuse Landuse Total OTV malodorous air Daly Roadnoise mbp disturbance by sound disturbance mbp disturbance by light mbp disturbance by calamities 16 16
Procesboom van een LCA 17 17
TWIN database/ Nationale Milieudatabase 18
Nationale Milieudatabase 19
Monetariseren 20
Monetariseren heeft de toekomst Nog niet alle milieukosten zijn even hard te maken omdat kennis nog ontbreekt Groot aantal milieukosten is redelijk hard De totale milieukosten worden voor > 85% bepaald door harde kosten Monetariseren haalt de angel uit de discussie inzake weegfactoren 21
NIBE Michiel Haas 22
Introductie NIBE Opgericht in 1990 Consulting en research instituut inzake sustainable and healthy buildings Belangrijkste opdrachtgevers: Ministeries, provincies, gemeenten, ontwikkelaars, aannemers, architecten, wbv, etc. (mede)-ontwikkelaar van GreenCalc, DuboCalc en DuMo Gevestigd in de Watertoren Bussum, het duurzaamste gebouw (2011) in Nederland op dit moment MIG1028 Uitgever van Standaard werken inzake materialen en milieu/gezondheid 23
Korte introductie Opleiding in Nederland en Zwitserland Architect, 10 jaar eigen bureau Arnhem Oprichter Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) Sinds 1990 adviseur en onderzoeker inzake gezond en duurzaam bouwen bij NIBE Uitgever Basiswerken Milieuclassificaties Werkzaam op databases en materialen Ontwikkelaar van LCA-programma s voor gebouwen en omgeving (GC / DC) Mede-initiatiefnemer DuMo PL Nationale Milieudatabase project Nauw betrokken bij duurzaam inkopen Sinds 2008 professor in Delft, CiTG Materials & Sustainability 24
25
Praktijkwijzer verantwoord gevelonderhoud 26
Praktijkwijzer 27
Praktijkwijzer schema 28
Praktijkwijzer 29
Bouwmaterialen steeds belangrijker 30
Bouwmaterialen worden belangrijker Milieu Index Gebouw - Bouwbesluit niveau 1% 16% MIG 140 83% Materiaal Water Energie 31
Bouwmaterialen worden belangrijker Moduleaandeel - Milieu Index Gebouw "High Tech" 2% MIG 500 50% 48% Materiaal Water Energie 32
Bouwmaterialen worden belangrijker MIG 1000 33
De zon geeft 10.000 x meer energie dan wij jaarlijks verbruiken 34
De zon geeft 10.000 x meer energie dan wij jaarlijks verbruiken we hebben dus geen energie probleem 35
We hebben een conversie probleem 36
We hebben een conversie probleem en dat lossen we op er zijn vele mogelijkheden: nulpunt energie, zon, wind, zoet-zout water, geothermie, etc. 37
Volgens Jacobson/Delucci kunnen we in 2030 helemaal zijn overgegaan op duurzame energie zonder fossiele brandstoffen 38
Het is niet alleen mogelijk 50% via wind energie 3.800.000 windmolens 5 MW 40% via zon 1.700.000.000 daken met PV 49.000 solar power plants / thermic 40.000 PV cells centrals 10% overige 900 water power plants 5.350 geothermic plants 490.000 tidal turbines 720.000 golf plants 39
het is ook goedkoper dan fossiele of kernenergie, maar dan is een deltaplan nodig en dat kunnen we, weten we: 70-80.000.000 auto s/jaar In 4 jaar vechten WO II 750.000 vliegtuigen gebouwd Dus in 18 jaar kunnen we nog heel veel 40
Dat rekende de heren uit in 2010, nu in 2012 is de techniek al anders 41
PV-folie ca. 8%, hele dunne 3% Silicium PV ca. 16-22% Silicium PV + nanodeeltjes ca. 70% Stapelen PV 20x meer opbrengst per m2 42
Dat rekende de heren uit in 2010, nu in 2012 is de techniek al anders dat is positief, die grote rendementsverhoging. 43
Maar we hebben toch nog een probleempje 44
Maar we hebben toch nog een probleempje de Rare Earth Elements (REE) 45
46
47
Voorbeeld In een elektrische auto zitten 6800 laptop batterijen, totaal 450 kg Daarin zit 7 kg lithium en 60 kg kobalt verwerkt Met de huidige jaarproductie kunnen we ca. 300.000 elektrische auto s maken of 2 miljard laptops Maar dan kunnen we geen enkele batterij voor mobieltjes maken 48
97% van de zeldzame aardmetalen is in handen van China en die hebben stevige exportbeperkingen doorgevoerd 49
Lanta an Ceriu m Europiu m Terbium 50
Het is duidelijk: we hebben geen energie, maar een materiaal probleem 51
Dat betekent dat we andere materiaal oplossingen moeten vinden om gebouwen milieuvriendelijker te maken Pantheon Rome 52
0-Materialen 53
In analogie met 0-Energie gebouwen, die hun eigen energie opwekken, kunnen we denken aan 0-Materiaal gebouwen 54
0-Materialen zijn materialen zonder milieulast 55
Van nagroeibare bronnen 56
of bulk materialen 57
hergebruik of recycling 58
en altijd geproduceerd met duurzame energie 59
zodat we een hele geringe milieulast hebben voor de 0-materialen. 60
Maar we kunnen slechts spreken van potentiele 0-Materialen 61
62
Het resterende kleine aandeel milieulast kunnen we misschien compenseren door materialen aan het gebouw te groeien. 63
64
65
66
67
0-Materialen building MIG 45.000 68
Factor 20 building MIG 2.000 69
0-Materialen building MIG 45.000 70
Voorbeeld 0-materiaal Cement groeien 71
Uit afval van de tomaten 72
biomassa verstoken 73
cement uit de as van tomatenplanten 74
met recht bio-cement. 75
Hoe lossen we toekomstige probleem op? 76
Door te werken aan/met 0-materialen 77
door verstandig om te gaan met onze bestaande voorraad 78
Verstandig hergebruik 79
door hergebruik van producten 80
door urban mining 81
door recycling 82
83
Metalen schaarste De metalen zijn niet allemaal schaars in de aardkorst, maar er wordt zo weinig van gewonnen, omdat het bijproducten zijn uit mijnbouw Op korte termijn kunnen we de schaarste niet vermijden, op lange termijn weer wel Lange termijn is 10 jaar en verder Dit betekent dat we op korte termijn de metalen niet hebben om bij de energie de overstap te maken naar duurzame energie, om zoveel windmolens en zonnecentrales te bouwen 84
Recycling Bijna alle metalen kunnen 100% gerecycled worden Uit beeldschermen en computers worden metalen teruggewonnen Uit een mobieltje kunnen 17 metalen worden teruggewonnen Maar nog veel verlies door diffuse bronnen, bijvoorbeeld: Slechts 1 op 16 mobieltje wordt gerecycled Platina uit katalysator verdwijnt in het fijnstof van de weg Veel sterkere recycling nodig, denk aan urban mining : Op de TU halen we rendabel goud uit de as van het huisvuil In Birmingham wordt platina teruggewonnen bij het straat vegen Mobieltjes inzamelen en metalen terug winnen 85
Reduce, Reuse, Recycling 86
Conclusies Om extreem duurzame gebouwen te maken, moeten we ons gaan richten op de oplossing van de milieubelastende materialen Je kunt denken aan 0-materialen in dat kader We hebben geen energieschaarste, maar een materialen probleem om de energie te winnen Op korte termijn krijgen we een metalen schaarste, die ons belemmert om het energieprobleem op te lossen Recycling en urban mining worden belangrijke aspecten 87
isc SsIE m.haas@nibe.org e.m.haas@tudelft.nl 88