VOORBEELD PROJECTPLAN PROJECTOMSCHRIJVING / STAPPENPLAN / TIJDPAD 1. Inleiding Waarom een project over veiligheid? Een veilige woning en een veilige woonomgeving is voor iedereen belangrijk! Hoewel de meeste 55-plussers zich over het algemeen uitstekend kunnen redden, ervaren met name ouderen hinder van het gebrek aan voldoende veiligheid in hun woning en in de directe omgeving daarvan. Elk jaar zijn circa 200.000 65-plussers het slachtoffer van een privé-ongeval. Bijna tweederde van al deze ongevallen gebeurt in de directe omgeving. Het gaat hier niet alleen om ongevallen in het verkeer, maar ook om ongevallen in eigen huis of in de buurt. Valpartijen komen het meeste voor. KBO Limburg heeft het materiaal voor deze bijlage geleverd. Het gaat om een project van de gezamenlijke ouderenbonden ANBO, PCOB en KBO Limburg en de Stichting Symbiose
Deze ongevallen vormen een directe bedreiging voor de zelfredzaamheid van senioren en kosten hen hun zelfstandigheid en mobiliteit, tijdelijk, of zelfs voorgoed. Soms raken mensen door een ongeval zelfs in een sociaal isolement. Niet alleen omdat men (tijdelijk) aan huis gebonden is en/of afhankelijk is van anderen, maar ook omdat de opgedane ervaringen de mensen angstig en onzeker maken. Ouderen realiseren zich vaak niet eens dat ze dagelijks in situaties komen die onveilig zijn en veelal hebben zij onvoldoende zicht op de mogelijkheden om aan die onveiligheid (en aan de subjectieve beleving ervan) iets te doen. De hierboven genoemde cijfers en de snelle toename van het aantal ouderen in onze maatschappij (vergrijzing!) maken ongevallen onder senioren tot een snel groeiend maatschappelijk vraagstuk. Alle reden dus om eens stil te staan bij al die onveilige situaties en eens te kijken naar de mogelijkheden om ongelukken te voorkomen. 2. Het project Veilig in buurt en wijk De ouderenbonden in Limburg rekenen het tot hun taak ouderen voor te lichten over de risico s die ze lopen en ze te motiveren daar iets aan te doen. Daarom worden er de komende twee jaar voor leden van de drie Limburgse ouderenbonden en andere geïnteresseerden themabijeenkomsten georganiseerd over het thema veiligheid. Tijdens zo n bijeenkomst worden, aan de hand van de videofilm veiligheid, maak er zelf werk van onveilige situaties in het verkeer, in huis en in de buurt getoond. Het gaat hier om alledaagse, herkenbare en veel voorkomende situaties. In zo n bijeenkomst wordt ook ingegaan op de mogelijkheden om - vaak door kleine maatregelen te nemen - zelf iets te doen aan gevaarlijke situaties. Want wie beseft dat hij/zij voor een groot deel verantwoordelijk is voor de eigen veiligheid, weet dat men daadwerkelijk zelf iets hieraan kan doen. Veilig in buurt en wijk is een project van de gezamenlijke ouderenbonden ANBO, PCOB en KBO Limburg. Het project is mede tot stand gekomen dankzij een financiële bijdrage van de Provincie Limburg. Het project heeft een looptijd van 2 jaar (2002/2003). Er wordt gestreefd naar 80-100 bijeenkomsten. 3. Gespreksbijeenkomsten Veilig in buurt en wijk 3.1 Doel van de bijeenkomsten Door het geven van voorlichtingsbijeenkomsten willen wij bereiken dat de deelnemers: zich bewust worden en meer kennis krijgen van de ernst en omvang van onveilige situaties in eigen huis, in de buurt en in het verkeer inzicht krijgen in de factoren, die de kans op ongevallen vergroten de preventieve maatregelen leren kennen, waardoor deze onveilige situaties kunnen worden voorkomen door het treffen van de nodige maatregelen (en deze ook zoveel mogelijk daadwerkelijk uit te voeren) komen tot een positieve gedragsverandering
3.2 Doelgroep individuele ouderen, aangesloten bij de drie Limburgse ouderenbonden individuele ouderen, niet aangesloten bij een ouderenbond 3.3 De gespreksleiders In dit project is gekozen voor de uitvoering van de groepsvoorlichting door vrijwilligers uit de doelgroep zelf. Uit ervaring is gebleken dat het zinvol is dat ouderen aan ouderen kennis overdragen en dat de inschakeling van deze paraprofessionals vaak een positieve invloed heeft op de effectiviteit van de voorlichting. Door het inzetten van ouderen is de kans groot dat de informatie goed afgestemd wordt op de problemen en de behoeften van de deelnemers, waardoor zij een aantrekkelijke en geloofwaardige bron van informatie vormen. De gespreksleiders zijn: 3.4 Inhoud en duur van de bijeenkomsten Een bijeenkomst duurt 1½ tot 2 uur. Tijdens een korte inleiding en een videofilm wordt ingegaan op onveilige situaties in eigen huis, buurt en wijk. Na het vertonen van de videoband krijgen de deelnemers de gelegenheid ervaringen uit te wisselen aan de hand van voorbeelden uit de praktijk (door hen zelf aan te dragen) waarbij tevens wordt gekeken naar te treffen maatregelen om ongevallen te voorkomen. Na afloop van de bijeenkomst wordt aan de deelnemers de folder veiligheid, maak er zelf werk van uitgereikt. In deze folder worden onveilige situaties besproken. Ook staan er praktische tips in ter voorkoming van ongevallen. 3.5 Werkvorm en methodiek van de bijeenkomsten Voorop moet staan het doel van de bijeenkomst namelijk stilstaan bij onveilige situaties in eigen huis, in de buurt en in het verkeer, waarin men dagelijks terechtkomt (bewustwording!). Bovendien is het de bedoeling dat de deelnemers zich realiseren dat ze door eenvoudige maatregelen te nemen hier zelf iets aan kunnen doen (stimuleren gedragsverandering). In verband met de gekozen werkwijze (videofilm en werken in groepjes) dient de groep maximaal te bestaan uit 50 deelnemers. Globale indeling en opzet van een bijeenkomst Opening Videofilm Reactie Korte inleiding met de navolgende onderdelen: voorstellen en verwelkoming deelnemers totstandkoming en doel van het project toelichting op het programma en de werkwijze Het vertonen van de videofilm, die bestaat uit drie onderdelen, te weten: onveilige situaties in het eigen huis onveilige situaties in de buurt onveilige situaties in het verkeer Korte reactie van de deelnemers op de videoband
Werken in groepjes Pauze Na het vertonen van de videoband worden de deelnemers ingedeeld in groepjes en krijgen zij de gelegenheid om onderling ervaringen uit te wisselen en ideeën aan te dragen over wat men zelf kan doen om onveilige situaties te voorkomen. Het is de bedoeling dat elke groep op een lijst zelf een aantal voorbeelden aangeeft van onveilige situaties waarbij tevens een oplossing wordt aangegeven. Bekeken wordt of er een aparte pauze wordt ingelast of dat er tijdens de pauze doorgewerkt wordt in groepjes. Resultaten / De resultaten worden plenair gerapporteerd. samenvatting Behandeling en samenvatting van een aantal door de deelnemers aangegeven voorbeelden van onveilige situaties en de oplossing daarvan (presentatie op flap-over). Afsluiting Afsluiting bijeenkomst en uitdelen van deelnemersmateriaal. 3.6 Aanbod aan afdelingen - inschrijvingen Afdelingen worden in de gelegenheid gesteld om een bijeenkomst te organiseren in de periode maart 2002 tot en met november 2003. Alle afdelingen van ANBO, KBO en PCOB worden eind januari 2002 in kennis gesteld van het project. Zij ontvangen een brief, een informatiefolder en een aanmeldingsformulier. 3.7 Werkwijze en organisatie van de bijeenkomsten Taken KBO Limburg Naar aanleiding van de op het aanmeldingsformulier vermelde gegevens tijdig contact opnemen met de contactpersoon van de afdelingen voor het maken van afspraken Plannen van datum en tijdstip voor de bijeenkomst Contact leggen met een van de gespreksleiders ten behoeve van de bijeenkomst. Welke gespreksleider wordt benaderd, hangt af van de plaats waar de bijeenkomst wordt gehouden (regionale spreiding) en of de desbetreffende gespreksleider op die dag en dat tijdstip beschikbaar is Schriftelijke bevestiging van de telefonisch gemaakte afspraken aan de afdeling en aan de gespreksleider Verzorgen wervingsmateriaal voor deelnemers (aantal folders) Verzorgen deelnemersmateriaal voor de gespreksleiders Verzorgen en verwerken van de evaluatieformulieren De betreffende projectleider is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze taken Taken afdeling Het plannen van datum en tijdstip voor de bijeenkomst Het reserveren van een geschikte lokatie Het werven van deelnemers door publicatie in afdelingsblad en/of verspreiden van de wervingsfolders onder de leden Het zorgen voor een TV en videorecorder en voor een persoon die deze apparaten kan bedienen
Taken gespreksleider Het verzorgen van de bijeenkomst Vóór de bijeenkomst contact opnemen met de betreffende afdeling voor het maken van definitieve afspraken (bijvoorbeeld over de opstelling van de zaal, de audiovisuele hulpmiddelen en het aantal deelnemers) Het verzenden van evaluatieformulier en de door de deelnemers ingevulde lijsten aan het bureau van de KBO Limburg 3.8 Pilot-bijeenkomst Op 19 maart 2002 vindt er een pilot-bijeenkomst plaats, waarbij alle gespreksleiders aanwezig zijn. De organisatie, inhoud en werkwijze van de pilot-bijeenkomst wordt vervolgens geëvalueerd in een bijeenkomst met de gespreksleiders, waarna een en ander, indien nodig, kan worden bijgesteld. 3.9 De kosten van de bijeenkomst KBO Limburg zorgt voor een onkostenvergoeding voor de gespreksleiders. Ook de wervingsfolders en het deelnemersmateriaal zijn voor rekening van KBO Limburg. De kosten voor de lokatie, de consumpties voor de deelnemers en bijvoorbeeld de huur van een video zijn voor rekening van de afdeling. 3.10 Evaluatie Om een beeld te krijgen van het aantal deelnemers en om te achterhalen hoe de deelnemers de bijeenkomst hebben ervaren vullen de gespreksleiders samen met de contactpersoon van de afdeling een evaluatieformulier in. De ingevulde formulieren worden verzonden naar het bureau van de KBO Limburg. Hierop kunnen door de gespreksleider ook eventuele knelpunten met betrekking tot de organisatie en de inhoud van de bijeenkomsten worden vermeld. Gedurende de looptijd van het project vinden er een of tweemaal per jaar terugkomdagen plaats met de gespreksleiders, waarin de bijeenkomsten worden geëvalueerd (bijvoorbeeld de organisatie, de inhoud en de knelpunten). 3.11 Tijdpad 21.01.02 Bijeenkomst met de gespreksleiders 31.01.02 Informatie aan de afdelingen (brief, informatiefolder en aanmeldingsformulier) 19.03.02 Pilotbijeenkomst in een afdeling maart 2002 Bijeenkomst met de gespreksleiders (onder meer evaluatie pilotbijeenkomst en verstrekken van benodigde materialen) april 2002 Start bijeenkomsten in afdelingen HANDBOEK KADERBELEID UNIE KBO - MAART 2003 BIJLAGE BIJ HOOFDSTUK 8 PROJECTMATIG WERKEN 189